SỰ HèNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI PHONG KIẾN Ở CHÂU ÂU Thời Sơ Kỡ-Trung Kỡ Trung Đại A.. Sự hỡnh thành xó hội phong kiến Chõu Âu: - Cuối thế kỉ V, người Giecman tiờudiệt cỏc quốc
Trang 1Ngày soạn: 18/8/2013
Ngày dạy
PHẦN MỘT KHÁI QUÁT LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠI
Tiết 1: Bài 1 SỰ HèNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI
PHONG KIẾN Ở CHÂU ÂU
(Thời Sơ Kỡ-Trung Kỡ Trung Đại)
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức :
- Quỏ trỡnh hỡnh thành xó hội phong kiến ở Chõu Âu
- Hiểu khỏi niệm “lónh địa phong kiến” đặc trưng của kinh tế lónh địa phong kiến
- Nguyờn nhõn xuất hiện thành thị trung đại Phõn biệt sự khỏc nhau giữa kinh tế lónhđịa và nền kinh tế trong thành thị trung đại
2 Kĩ năng :
- Rốn kĩ năng xỏc định vị trớ cỏc quốc gia PK Chõu Âu trờn bản đồ Vận dụng phương
phỏp so sỏnh, đối chiếu để thấy rừ sự chuyển biến từ XHCHNL đến XHPK
3 Thỏi độ :
- Học sinh nhận thức được sự phỏt triển hợp qui luật của xó hội loài người đi từ xó hộichiếm hữu nụ lệ lờn xó hội phong kiến
B Chuẩn bị:
- Một số tranh ảnh mụ tả hoạt động trong lónh địa PK và thành thị trung đại
- Bản đồ Chõu Âu PK, bản đồ cỏc quốc gia cổ đại cựng cỏc tư liệu về kinh tế, chớnh trị,
xó hội trong lónh địa
C Tổ chức các hoạt động dạy học:
1 Ổn định TC:
2 KT Bài cũ: (Kiểm tra điều kiện học tập)
3 Bài mới :
Lịch sử xó hội loài người đó phỏt triển liờn tục qua nhiều giai đoạn từ XHCXNT
đến CHNL đến XHPK….Quỏ trỡnh đi lờn từ CHNL đến XHPK của loài người núi chung
và của Chõu Âu núi riờng như thế nào ?
? Người Giecman tiến vào cỏc quốc gia cổ đại
phương Tõy vào thời gian nào và nhằm mục
đớch gỡ ?
? Sau đú người Giec – man đó làm gỡ?
-> Chia ruộng đất, phong tước vị cho nhau
? Hóy kể tờn và xỏc định vị trớ của cỏc vương
quốc mới trờn bản đồ ?
1 Sự hỡnh thành xó hội phong kiến Chõu Âu:
- Cuối thế kỉ V, người Giecman tiờudiệt cỏc quốc gia cổ đại …
- Lập nhiều vương quốc mới
Trang 2mới sau này phân chia thành những quốc gia
hiện đại nào
? Những việc làm trên có ảnh hưởng như thế
nào đến xã hội phương Tây lúc bấy giờ ?
? Từ hai dấu hiệu vừa ghi thì ta có thể kết luận
được điều gì ?
-> Bộ máy nhà nước chiếm hữu nô lệ sụp đổ
Các tầng lớp mới xuất hiện
?Em hãy miêu tả và nêu nhận xét về lãnh địa
PK trong H1/SGK
GV hình thành khái niệm
? Đời sống trong lãnh địa như thế nào ?
? Đặc điểm chính của nền kinh tế lãnh địa PK
là gì?
? Phân biệt sự khác nhau giữa XH Cổ đại và
XHPK?
-> XH Cổ đại: Chủ nô – Nô lệ
XHPK: Lãnh chúa – Nông nô
- HS: Đọc đoạn in nghiêng
? Nêu vai trò của lãnh địa?
? Thành thị trung đại xuất hiện như thế nào ?
- HS quan sát hình 2
? Trong thành thi trung đại diễn ra c¸c ho¹t
động gì ?
? Trong thành thị người ta xây dựng những gì
? Cư dân của thành thị gồm những tầng lớp
nào, họ làm gì để sống ?
? Thành thị xuất hiện có tác dụng như thế nào
đến XHPK phương Tây ?
- GV: Nhận xét kết luận:
+ Do sản xuất phát triển và nhu cầu mua bán
tăng đồng thời nhằm thoát khỏi sự kìm kẹp của
các lãnh chúa
+ Kinh tế lãnh địa sản xuất theo kiểu tự cung
- Xã hội : Chia ra hai giai cấp Nông nô
và lãnh chúa
=> XHPK Châu Âu đã xuất hiện.
2 Lãnh địa phong kiến:
- Là vùng đất rộng lớn do lãnh chúalàm chủ Trong đó có lâu đài, thànhquách
- Đời sống trong lãnh địa:
+ Lãnh chúa: xa hoa, đầy đủ+ Nông nô: đói nghèo, khổ cực ->chống lãnh chúa
- Đặc điểm kinh tế: tự cấp, tự túc khôngtrao đổi với bên ngòai
3 Sự xuất hiện các thành thị trung đại:
- Cuối TK XI, sản xuất phát triển ->hàng hóa thừa -> đưa ra bán -> Thịtrấn ra đời -> Thành thị trung đại xuấthiện
- Tổ chức: Thợ thủ công – Thươngnhân
- Vai trò: Thúc đẩy XHPK phát triển
Trang 3tự cấp không trao đổi mua bán, còn thành thị
trung đại hoạt động kinh tế chủ yếu là mua
bán
4 Củng cố:
- XHPK ở Châu Âu được hình thành như thế nào?
- Vì sao lại có sự xuất hiện của thành thị trung đại? Kinh tế thành thị có gì mới? ýnghĩa sự ra đời của thành thị?
5 Hướng dẫn häc ë nhµ:
- Học bài theo câu hỏi SGK
- Chuẩn bị bài “Sự suy vong của chế độ phong kiến và sự hình thành chủ nghĩa tư
TiÕt 2: Bài 2 SỰ SUY VONG CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN
VÀ SỰ HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA TƯ BẢN Ở CHÂU ÂU
- Biết sử dụng bản đồ châu Âu để xác định các quốc gia PK
- Biết vận dụng phương pháp so sánh, đối chiếu để thấy rõ sự chuyển biến từ XH CHNLsang XH PK
Trang 4b Nguyên nhân xuất hiện các thành thị trung đại ?
? Các cuộc phát kiến được tiến hành trong
điều kiện khoa học kĩ thuật ra sao?
- Quan sát miêu tả hình 3 SGK
? Ở giai đoạn này có những cuộc phát kiến
địa lí lớn nào ?
GV: Treo lược đồ hành trình của các nhà
phát kiến địa lí lớn lên bảng
HS: Xác định trên lược đồ hành trình của
các nhà thám hiểm lớn này
? Những chuyến đị này đã thu được những
kết quả gì ?
GV: Nhận xét kết luận: Đây là cuộc
cách mạng về giao thông vân tải và tri thức
nó thuc đẩy thương nghiệp phát triển
- Cho HS đọc đọan in nghiêng /7 SGK
? Ý nghĩa của cuộc phát kiến địa lý đem lại
những gì cho các thương nhân châu Âu?
-> vốn + CN làm thuê
? QT và TS châu Âu đã làm cách nào để có
được tiền, vốn và đội ngũ CN làm thuê?
-> cướp đọat, bóc lột bằng bạo lực
? Khi có tiền vốn thì các TS đã làm gì?
-> lập xưởng, đồn điền, công ty…
? GCTS và VS đã được hình thành từ
những tầng lớp nào trong XHPK châu Âu ?
? So sánh quan hệ sản xuất Pk với quan hệ
sản xuất tư bản chủ nghĩa ?
-> Hoạt động nhóm
GV: Kết luận:
- Quan hệ sản xuất PK không có sự phân
1 Những cuộc phát kiến lớn về địa lí :
- Nguyên nhân:
+ Giữa thế kỉ XV sản xuất phát triển
+ Cần nguyên liệu, thị trường
- Điều kiện: Khoa học kĩ thuật tiến bộ (cótàu lớn, la bàn…)
- Xã hội: Giai cấp vô sản và tư sản ra đời
- Chính trị: Tư sản > < quý tộc PK , đấu
tranh chống PK
=> Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa hình
thành
Trang 5cụng lao động, chủ yếu mang tớnh tự cấp tự
tỳc nờn sản lượng khụng cao
- Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa thỡ
ngược lại
3 Củng cố:
Hóy điền thời gian của cỏc cuộc phỏt kiến địa lớ đó học vào bảng sau ?
Thời gian Cỏc cuộc phỏt kiến lớn về đia lớ
- Điaxơ đi vũng qua cực Nam của Chõu Phi
- Vacxcơđơ Gama cập bến Calicut ở Tõy Nam Ấn Độ
- Cụlụmbụ tỡm ra Chõu Mĩ
- Magienlan đi vũng quanh Trỏi Đất
? Quan hệ sản xuất TBCN ở chõu Âu được hỡnh thành như thế nào ?
4 Hướng dẫn học ở nhà:
- Học bài theo cõu hỏi SGK
- Chuẩn bị bài “Cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản chống phong kiến thời hậu kỡ
trung đại ở chõu Âu”
D Điều chỉnh - đánh giá:
Ngày soạn: 25/8/2013
Ngày dạy:
Bài 3 tiết 3: CUỘC ĐẤU TRANH CỦA GIAI CẤP TƯ SẢN CHỐNG
PHONG KIẾN THỜI HẬU KỲ TRUNG ĐẠI Ở CHÂU ÂU
Trang 6A MỤC TIấU CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức:
- Nguyờn nhõn xuất hiện và nội dung tư tưởng của Phong trào VHPH
- Nguyờn nhõn PTCC Tụn giỏo và những tỏc động trực tiếp của phong trào này đếnCHPK chõu Âu lỳc bấy giờ
B CHUẨN BỊ:
1.Giỏo viờn:
- Bản đồ thế giới (hoặc bản đồ chõu Âu)
- Tranh ảnh về thời kỡ Văn húa Phục hưng
- Một số tư liệu núi về những nhõn vật LS và danh nhõn văn húa tiờu biểu thời Phụchưng
2.Học sinh: Chuẩn bị bài theo cõu hỏi SGK
C Tổ chức các hoạt động dạy học :
1 Ổn định TC:
2 KT Bài cũ:
? Cỏc cuộc phỏt kiến địa lý đó tỏc động như thế nào đến XH chõu Âu?
? Quan hệ sản xuất TBCN ở chõu Âu được hỡnh thành như thế nào?
3 Bài mới :
Ngay trong lũng XHPK, CNTB đó được hỡnh thành Giai cấp Tư sản ngày cànglớn mạnh, tuy nhiờn họ lại kh”ng cú địa vị XH thớch hợp Do đú giai cấp Tư sản đóchống lại PK trờn nhiền lĩnh vực PTRHPH là minh chứng cho cuộc đấu tranh của giaicấp Tư sản chống PK
? Vỡ sao cú phong trào Văn húa Phục hưng? Nơi
xóy ra đầu tiờn của phong trào này ?
- HS đọc phần in nghiờng SGK/8
GV: Nờu nguyờn nhõn: Do PK kỡm hóm sự phỏt
triển của kinh tế XH Họ phỏ hủy cỏc di sản VH
cổ đại trừ nhà thờ và tu viện cũn cỏc trường học
chỉ đào tạo giỏo sĩ Những hành động này đối
lập với tư sản nhưng vỡ tư sản chỉ cú thế lực
kinh tế khụng cú địa vị XH nờn khụng ngăn cản
được cỏc hành động đú đấu tranh chống PK
1 Phong trào Văn húa Phục hưng (thế
kỉ XIV – XVII) :
- Nguyờn nhõn : Giai cấp TS cú thế lực
kinh tế nhưng khụng cú địa vị XH họ
đấu tranh giành địa vị XH , mở đầu làcuộc đấu tranh trờn lĩnh vực văn húa
Trang 7giành địa vị xã hội
Phân tích kênh hình 6 SGK/8
? Văn hóa phục hưng là gì ?
(Hoạt động nhóm).
-> Là khôi phục những giá trị văn hóa Hy Lạp
và Rôma; sáng tạo văn hóa mới của GCTS
? Tại sao tư sản lại chọn văn hóa làm cuộc mở
đường cho đấu tranh chống PK ?
-> Do TS không có địa vị XH và VH là lĩnh vực
tác động sâu sắc vào tư tưởng nhân dân trong
việc khôi phục lại những giá trị VH cổ đại là
tinh hoa của nhân loại Vì thế sẽ tập hợp được
đông đảo dân chúng để chống lại phong kiến
? Ở giai đoạn này xuất hiện những nhà văn hóa
phục hưng tiêu biểu nào ?
-> Các nhà văn hóa khoa học tiêu biểu có tư
tưởng chống PK: Rabơle, Đêcactơ,
Lêônađơvanxi, Côpecnich, Sêchxpia…
? Qua những tác phẩm của mình, họ muốn nói
lên điều gì ? (Nội dung)
? Nêu tác dụng của phong trào văn hóa phục
hưng ?
-> Dựa SGK
- GV nêu một số nhà khoa học và những tác
phẩm nổi tiếng thời bấy giờ ( Tư liệu SGV/24)
- Trong suốt hơn 1000 năm g/c PK châu Âu đã
làm gì ?
- Điều đó đã dẫn đến sự việc gì ?
? Ai đã khởi xướng phong trào này?
- HS đọc phần in nghiêng SGK/9 phân tích
- HS thảo luận : nội dung Cải cách của Luthơ ?
- Tác động của tư tưởng Cải cách Luthơ như thế
nào ?
? Ngoài Lu-thơ ra còn có cải cách tôn giáo của
ai ?
? Phong trào ảnh hưởng như thế nào đối với văn
hóa châu Âu và nhân loại ?
- Nội dung phong trào Văn hóa Phụchưng :
+ Lên án XH PK, Giáo hội Kitô
+ Đề cao giá trị con người
Phong trào Văn hóa Phục hưng là
cuộc CM tiến bộ vĩ đại mở đường cho sựphát triển của Văn hóa châu Âu và nhânloại
2 Phong trào Cải cách tôn giáo:
- Nguyên nhân:
+ Giáo hội bóc lột nhân dân
+ Giáo hội cản trở sự phát triển của tưsản
- Nội dung Cải cách tôn giáo của Luthơ :+ Phủ nhận vai trò thống trị của Giáohội,đòi bãi bỏ những lể nghi phiền toái+ Đòi quay về với giáo lí Kitô nguyênthuỷ
Trang 83 Củng cố:
1.Vỡ sao giai cấp TS đứng lờn đấu tranh chống giai cấp quý tộc PK ?
2 Em hóy nờu nội dung tư tưởng Cải cỏch của Luthơ và Canvanh ?
4 Hướng dẫn VN:
- Học bài theo cõu hỏi SGK
- Chuẩn bị bài “Trung Quốc thời phong kiến”.
D Điều chỉnh - đánh giá:
Trang 9
? Nêu nội dung Cải cách tôn giáo của Luthơ? Tác động của nó?
3 Bài mới:
Là một trong những quốc gia ra đời sớm và phát triển nhanh, TQ đã đạt đượcnhiều thành tựu rực rỡ trên mọi lĩnh vực Vậy sự phát triển này như thế nào?
? Trình bày những nét chính trong chính sách đối nội
của nhà Tần?
? Kể tên một số công trình mà Tần Thủy Hòang bắt
nông dân xây dựng?
-> Vạn Lí Trường Thành, Cung A Phòng, lăng Li Sơn.
? Em có nhận xét gì về những tượng gốm ở hình 8
Hình này thể hiện điều gì ở Tần Thủy Hoàng?
GV: Tượng gồm phản ánh trình độ thủ công của
người TQ lúc này rất cao Đồng thời cũng cho thấy
được sự xa hoa của vua Tần
GV Nhận xét kết luận: Nêu nguồn gốc và biểu hiện
của chính sách bành trướng ở thời Tần.
- Kinh tế thời Tần phát triển mạnh, có biện pháp
thôn tín các nước xung quanh.
- Đây là chế độ PK chuyên chế tồn tại trong 15 năm.
? Nêu các chính sách đối nội và đối ngoại của nhà
GV: Sau khi nhà Tần-Hán sụp đổ thì trải qua một
thời gian dài mới xuất hiện được một nhà nước tiến
bộ và thịnh vượng đó là nhà Đường
? Bộ máy nhà nước thời Đường có gì tiến bộ so với
các triều đại trước?
? Về kinh tế nhà Đường đã có những chính sách gì?
? Với các chính sách đối nội như trên thì có tác động
như thế nào đến kinh tế nhà Đường?
? Về đối ngoại nhà Đường có những chính sách gì?
1 Sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc :
2 Xã hội Trung Quốc thời
- Kinh tế: Giảm thuế và sưu dịch
- Đối ngoại: Mở rộng xâm lược
3 Sự thịnh vượng của TQ dưới thời Đường:
- Chính trị:
+ Cử người thân tín cai quản các địaphương
Trang 10a Cử người thân đi cai quả các địa phương.
b Mở khoa thi chọn người tài
c Giảm tô thuế
d Phát triển thủ công nghiệp, thương mại với các nước
- Tổ chức bộ máy chính quyền PK: Thời Tống, Nguyên, Minh, Thanh
- Những đặc điểm văn hóa khoa học – kĩ thuật của XH PK Trung Quốc
2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng lập niên biểu các triều đại phong kiến TQ và phân tích các chính sách củacác triều đại TQ
3 Thái độ:
Trang 11- Bước đầu biết vận dụng phương pháp lịch sử để phân tích và hiểu giá trị của các chínhsách XH của mỗi triều đại cùng những thành tựu văn hóa
- Nêu vấn đề, trực quan, thuyết trình, vấn đáp, lập bảng biểu
IV TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG :
Hoạt động:
Phương pháp: Nêu vấn đề, trực quan, thuyết trình,
vấn đáp, XYZ (413)
Kĩ thuật: động não, bảng biểu.
GV: Tóm tắt nội dung của giai đoạn này (SGK).
Tống tồn tại từ 960-1279 và được thay thế bởi nhà
* Nhà Nguyên:
- Phân biệt đối xử giữa người haidân tộc dẫn đến chiến tranh
Trang 12? Trình bày những thay đổi về chính trị của TQ từ sau
thời Nguyên đến cuối thời nhà Thanh?
->
- Đọc đoạn in nghiêng (SGK trang 13)
? Xã hội TQ cuối thời Minh - Thanh có gì thay đổi ?
-> Xuất hiện nhiều xưởng dệt lớn…với chuyên môn
hóa cao “chủ xuất vốn”, “thợ xuất sức”…Buôn bán với
Ngô Thừa Ân Còn sử học có Tam quốc diễn nghĩa….
? Quan sát hình 9, 10 và cho biêt em có nhận xét gì về
nghệ thuật kiến trúc, hội họa, điêu khắc và làm gốm
của người TQ ?
->
? Nêu tên các thành tựu khoa học kĩ thuật của người
TQ từ đó rút ra nhận xét về nền khoa học kĩ thuật của
+ Lý Tự Thành lật đổ nhà Minh (1644).
+ 1644 nhà Thanh được thành lập.
- Xã hội :+ Vua quan sa đọa
+ Nông dân đói khổ
- Kinh tế: Mầm móng kinh tế tưbản chủ nghĩa xuất hiện
6 Văn hóa, khoa học - kĩ thuật
- Tứ đại phát minh (KT làm giấy,
KT in, thuốc súng, kim chỉ nam.)
- KT đóng tàu, luyện sắt, khaithác dầu mỏ…
=> Có nhiều phát minh lớn đónggóp cho sự phát triên của lịch sử
Trang 13- Học bài theo câu hỏi SGK.
- Chuẩn bị bài “Ấn Độ thời phong kiến”.
V RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 14
3 Thái độ:
- Giúp HS thấy được đất nước Ấn Độ là một trong những trung tâm của văn minh nhânloại và có ảnh hưởng sâu rộng tới sự phát triển LS và VH của nhiều dân tộc Đông NamÁ
II CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên: BĐ Ấn Độ thời cổ đại và PK; Tư liệu về các TĐ Ấn Độ; Một số tranh ảnh
về các công trình văn hóa của Ân Độ
2.Học sinh: Sưu tầm tư liệu
III PHƯƠNG PHÁP:
- Nêu vấn đề, trực quan, thuyết trình, vấn đáp
IV TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG :
1 Ổn định TC:
2 KT Bài cũ:
? Những mầm mống KT TBCN dưới thời Minh - Thanh đã được nảy sinh như thế nào?
? Em hãy nêu những thành tựu lớn về văn hóa, KH-KT của NDTQ thời PK
? Vương triều Gupta tồn tại đến thời gian nào ?
? Sự sụp đổ của vương triều Gupta diễn ra như thế nào
và được thay thế bằng triều đại nào?
->
? Người Hồi giáo thi hành những chính sách gì?
->
GV: Đến thế kỉ XVI Ấn Độ bị Mông Cổ tấn công và
lật đổ sau đó lập nên một vương triều mới
? Vương triều mới của người Mông Cổ lập ra là gì?
->
? Vua Acơba đã áp dụng những chính sách gì để cai trị
Ấn Độ ?
GV: Giới thiệu thêm về Acơba.
1 Những trang sử đầu tiên
2 Ấn Độ thời phong kiến :
- Vương triều Gupta (thế kỉ VI):
IV-+ Luyện kim rất phát triển
+ Nghề thủ công, dệt, chế tạokim hòan, khắc trên ngà voi
- Vương quốc Hồi giáo Đêli (thế
Trang 15? Đến giữa thế kỉ XIX tình hình Ấn Độ ra sao?
Hoạt động:
Phương pháp: Nêu vấn đề, trực quan, thuyết trình,
vấn đáp,
Kĩ thuật: động não.
? Được xem là trung tâm của văn minh nhân loại, vậy
văn hóa Ấn Độ đã đạt được những thành tựu lớn gì?
-> (Tư liệu SGV/32)
? Chữ viết đầu tiên người Ấn Độ sáng tạo là lọai chữ
gì? Dùng để làm gì?
-> Chữ Phạn => sáng tác văn học, thơ ca, sử thi, các
bộ kinh và là nguồn gốc của chữ Hinđu
GV giảng cho HS hiểu Kinh Vêđa là bộ kinh cầu
nguyện cổ nhất (Vêđa->hiểu biết), gồm 4 tập
? Kể tên các tác phẩm văn học nổi tiếng của Ấn Độ?
-> 2 bộ sử thi: Mahabharata và Ramayana
? Kiến trúc Ấn Độ có gì đặc sắc?
? KT Hinđu tháp nhọn nhiều tầng…
-> KT Phật giáo: chùa xây hoặc khóet sâu vào vách
núi, tháp có mái tròn như bát úp…
GV giới thiệu tranh ảnh về kiến trúc Ấn Độ như lăng
TadjMahall, chùa hang Ajanta…
thuộc địa của Anh
3 Văn hóa Ấn Độ :
- Chữ viêt: Chữ Phạn
- Kinh: Vê Da
- Văn học: Sử thi đồ sộ, kịch, thơca…
- Kiến trúc: Hinđu và phật giáo
4 Củng cố
1 Viết chữ Đ (đúng) hoặc S (sai) vào các ý sau ?
Các tiểu quốc ở Ấn Độ ra đời khoảng 2500 đến 1500 TCN
Magađa ra đời vào thế kỉ III TCN và hùng mạnh dưới triều đại Asôca
Lịch sử PK Ấn Độ trải qua các triều đại Gupta, Đêli…
Văn hóa Ấn Độ chỉ có vai trò quan trọng đối với văn hóa Châu Á
2 Ấn Độ là một quốc gia có nhiều tôn giáo Trong các tôn giáo dưới đây tôn giáo nào
(Trích:” Nhân vật LS và danh nhân văn hóa thế
giới”)
5 Hướng dẫn VN:
Trang 16- Chuẩn bị bài “Các quốc gia phong kiến Đông nam Á”.
V RÚT KINH NGHIỆM:
- Các giai đọan phát triển LS lớn của khu vực
- Nhận rõ vị trí địa lý của Cam - pu - chia và Lào các giai đọan phát triển của hai nước
II CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên:
2.Học sinh:
III PHƯƠNG PHÁP:
- Nêu vấn đề, trực quan, thuyết trình, vấn đáp
IV TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG :
1 Ổn định TC:
Trang 172 KT Bài cũ:
? Sự phát triển của Ấn Độ dưới vương triều Gupta được biểu hiện như thế nào?
? Trình bày những thành tựu về mặt văn hóa mà Ấn độ đã đạt được thời trung đại?
GV giới thiệu tên và vị trí trên bản đồ 10 quốc
gia hiện nay ở Đông Nam Á Từ tháng 5/2002
có thêm nước Đông - Ti - mo
? Em hãy chỉ ra đặc điểm chung về tự nhiên
của các nước đó?
-> Ảnh hưởng gió mùa
? Điều kiện tự nhiên ấy tác động như thế nào
đến phát triển nông nghiệp?
-> + Thuận lợi: cung cấp đủ nước tưới, khí hậu
nóng ẩm => thích hợp cho cây cối sinh trưởng
GV: Giải thích vì sao lại nói trừ Việt Nam: Vì
nước ta xuất hiện đầu tiên khoảng thế kỉ III
trước công nguyên (sự kiện Âu Cơ và Lạc
Long Quân)
Hoạt động: (18 phút)
- Phương pháp: Nêu vđề, trực quan, bảng biểu
- Kỹ thuật: Động não, XYZ
? Hãy kể tên 1 số quốc gia cổ và xác định vị trí
trên lược đồ?
-> Champa, Phù Nam,và hàng lọat quốc gia
nhỏ khác
GV: Phát phiếu HT cho HS thảo luận theo
nhóm (15 phút.) Nhóm cử đại diện trả lời
Lập niên biểu các giai đọan phát triển LS lớn
của khu vực ĐNA đến giữa TK XIX
GV: Nhận xét cho điểm.
1 Sự hình thành các vương quốc cổ ở Đông Nam Á :
- Khu vực ĐNA gồm 11 nước
- ĐKTN: Chịu ảnh hưởng của gío mùamùa khô và mùa mưa
+ Thuận lợi: Nông nghiệp phát triển.+ Khó khăn: Có nhiều thiên tai
- Sự hình thành các vương quốc cổ:
10 TK sau CN: Các vương quốc đượcthành lập trừ Việt Nam
2 Sự hình thành và phát triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á :
Thời gian Các giai đọan pháttriểnNửa sau TK X - Thời kỳ thịnh
Trang 18? Kể tên 1 số thành tựu thời PK của các quốc
GV: Sau thời kì phát triển thịnh vượng thì từ
nửa sau thế kỉ XVIII, các quốc gia PK ĐNA
bước vào thời kì suy yếu đến giữa thế kỉ XIX
trở thành thuộc địa của chủ nghĩa tư bản thực
dân trừ Thái Lan
TK XIII Dòng vua Giava
mạnh lên, thốngnhất Inđônêxia
vào thời Ăngco.Giữa TKXI Quốc gia Pa-gan
mạnh lên -> vươngquốc Pa-gan (Mi-an-ma)
TK XIII Thành lập vương
quốc Su-khô-thay(Thái Lan)
Giữa TK XIV Thành lập vương
quốc Lào
Sau TK XVIII Các quốc gia PK
ĐNA suy yếu
4 Củng cố:
a Đông Nam Á chịu ảnh hưởng của khí hậu như thế nào, hệ thực vật ở đây ra sao?Học sinh hãy điền chữ Đ hoặc S vào các ý đưới đây:
Chịu ảnh hưởng của gió mùa
Có hai mùa rõ rệt: Khô, mưa
Trồng lúa và nhiều loại cây ăn quả
Tất cả đều sai
b Kể tên một số vương quốc phong kiến ĐNA ?
5 Hướng dẫn VN:
- Học bài theo câu hỏi SGK
- Chuẩn bị mục “Campuchia và Lào”.
V RÚT KINH NGHIỆM:
Tuần 4
Tiết 8
Ngày soạn:3-9-2011
Ngày dạy:
Trang 191.Giáo viên: Lược đồ các nước ĐNA, bản đồ ĐNA, TLLS.
2.Học sinh: Đọc bài trước theo câu hỏi SGK
III PHƯƠNG PHÁP:
- Nêu vấn đề, trực quan, thuyết trình, vấn đáp
IV TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG :
1 Ổn định TC:
2 KT Bài cũ:
? Trình bày sự hình thành các vương quốc cổ ở ĐNA ?
? Cho biết sự hình thành và phát triển của các quốc gia PK ĐNA ?
- Phương pháp: Nêu vđề, trực quan, thuyết trình
- Kỹ thuật: Động não, XYZ (413)
? Tộc người Khơme hình thành như thế nào? Họ giỏi
về việc gì?
-> SGK
GV: Thời tiền sử trên đất Campuchia ngày nay có một bộ
phận dân cư cổ ĐNA (gọi là người Môn Cổ) sinh sống Cư
dân này đã xây dựng nên nhà nước Phù Nam Trong qua
trình xuất hiện nhà nước thì tộc người Khơme hình thành.
Đến khi nước Phù Nam suy yếu và tan rã thì người Khơme
đã xây dựng một vương quốc riêng cho mình.
3 Vương quốc Campuchia :
Trang 20thời gian nào? Tồn tại bao lâu?
? Những chi tiết nào cho thấy sự phát triển của
Campuchia thời kì Ăngco?
-> NN phát triển, có nhiều công trình KT độc đáo, QĐ
hùng mạnh
GV: Dùng hình 14 để chứng minh sự phát triển của
Campuchia thời kì Ăngco
? Sau thời kì Ăngco tình hình nước Campuchia lúc này
ra sao?
Hoạt động: (15 phút)
- Phương pháp: Nêu vđề, trực quan, thuyết trình
- Kỹ thuật: Động não, XYZ (413)
? Chủ nhân của nước Lào bấy giờ là ai, họ sống như
thế nào?
? Ai thống nhất các bộ tộc của người Lào Thơng và
Lào Lùm Sự thống nhất trên dẫn đên sự xuất hiện của
quốc gia nào?
? Sau khi đc thành lập nc Lạn Xạng phát triển ra sao?
? Nêu các chi tiết thể hiện sự phát triển thịnh vượng
của vương quốc Lạn Xạng?
GV: Một trong những thành tựu của sự thịnh vượng ở Lào
đó là Thạt Luổng được xây dựng 1566 dưới triều Xệt Tha
Thi Lạt Đây là công trình kiến trúc đồ sộ gồm một tháp
lớn hình nậm rượu, đặt trên đế hoa sen, phô ra 12 cánh hoa.
Bên dưới là một bệ khổng lồ hình bán cầu, nhưng lại tạo
thành 4 múi có đáy vuông, mỗi cạnh dài 68m, được ốp
bằng 323 phiến đá và có 4 cổng dưới dạng miếu thờ Xung
quanh tháp chính là 30 ngọn tháp nhỏ, mỗi cái khắc một
lời dạy của phật Tháp chính cao 45m.
? Sự thịnh vượng này kéo dài bao lâu?
- Từ thế kỉ IX đến XV là thời kìĂngco huy hoàn
- 1863 là thuộc địa của Pháp
4 Vương quốc Lào :
- Các bộ tộc của người LàoThơng và Lào Lùm thống nhấtthành nước Lạn Xạng
- Ở các thế kỉ XV-XVII là thời kìthịnh vượng của vương quốc LạnXạng
- Thế kỉ XVII bị Xiêm xâm lược,
Trang 21? Nguyên nhân nào đẫn đến sự suy yếu vủa vương
quốc Lạn Xạng?
-> Do có sự tranh chấp quyền lực trong hòang tộc, đất
nước suy yếu, vương quốc Xiêm xâm chiếm
cuối thế kỉ XIX là thuộc địa củaPháp
- 1863
- Có một bộ phận cư dân cổ sinh sống
- Vương quốc người Khơme hình thành (Chân Lạp)
- Giai đoạn nhà nước Ăng-Co phát triển
- Thực dân Pháp xâm lược cai trị
- Chủ nhân là người Lào Thơng
- Người Thái di cư đến người Lào Lùm
- Pha Ngừm thống nhất các bộ lạc thành lập nước LạnXạng
- Giai đoạn phát triển thịnh vượng của quốc gia LạnXạng
- Lạn Xạng suy yếu
- Trở thành thuộc địa của Pháp
5 Hướng dẫn VN:
- Học bài theo câu hỏi SGK
- Chuẩn bị bài “Chế độ phong kiến”.
V RÚT KINH NGHIỆM:
Tuần 5 Ngày
Trang 221.Giáo viên: Bản đồ châu Âu, châu Á
2.Học sinh: Sưu tầm các tranh ảnh LS
III PHƯƠNG PHÁP:
- Nêu vấn đề, trực quan, thuyết trình, vấn đáp
IV TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG :
1 Ổn định TC:
2 KT Bài cũ:
3 Bài mới:
Qua các tiết học trước chúng ta đã biết được sự hình thành, phát triển của chế độ
PK ở cả phương Đông và Tây Vậy hai hình thức xã hội PK của hai khu vực này có gìchung?
Phương Tây Kinh
tế
Chăn
nuôi, thủcông đóngkín trongcông xã
Đóngkín trongcông xãnôngthôn
Trang 23-> Bóc lột bằng địa tô
+ Giao ruộng đất cho nông dân, nông nô thu tô, thuế
rất nặng
? Nền kinh tế phong kiến ở phương Đông và châu Âu
còn khác nhau ở điểm nào?
-> Ở châu Âu xuất hiện thành thị trung đại thương
nghiệp, công nghiệp phát triển
cở sở của nền KTTBCN nảy sinh và phát triển về sau.
? Như vây với hai hình thức tổ chức nhà nước như trên
của PK phương Đông và phương Tây được gọi là gì ?
GV: Chế độ quân chủ là: Thể chế Nhà nước do Vua
đứng đầu
* Lưu ý chế độ phân quyền ở phương Tây chỉ tồn tại
trong giai đoạn đầu của XHPK về sau cũng giống như
phương Đông
nông thôn
Xã hội
- Địa chủ
- Nôngdân lĩnhcanh
- Lãnhchúa
- Nôngnô
3 Nhà nước phong kiến :
- Phương Đông: Quân chủchuyên chế tập quyền
- Phương Tây: Quân chủ chuyênchế phân quyền
4 Củng cố:
- Sự hình thành và phát triển của XHPK phương Đông và Tây như thế nào ?
- Cơ sở kinh tế xã hội của XHPK phương Đông và Tây ra sao ?
- Nhà nước PK phương Đông và Tây được tổ chức dưới hình thức nào? giải thích ?
5 Hướng dẫn VN:
- Cơ sở kinh tế - xã hội
Trang 24
- Thấy được nền văn hóa phong phú của phương Đông
- Sự phát triển nhanh chóng của xã hội PK phương Tây cùng với sự suy tàn của chế độ
PK phương Đông và Tây
II CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên: Chuẩn bị bài tập, có gợi ý
2.Học sinh: Chuẩn bị các câu hỏi SGK
Trang 25Cuối thế kỉ XI, do hàng thủ công sản xuất ra ngày càng nhiều, sản phẩm của thợthủ công không những phục vụ cho bọn chủ phong kiến mà còn trao đổi với nông dânquanh vùng Những thợ thủ công tìm cách thoát khỏi lãnh địa phong kiến Một số thợthủ công đã đưa hàng hóa của mình đến những nơi đông người qua lại để bán và họ đãlập ra xưởng sản xuất Từ đó họ lập ra các thị trấn, sau đó thành các thành phố lớn, gọi
là thành thị trung đại
Trong thành thị dân cư chủ yếu là những thợ thủ công và thương nhân Họ lập racác phường hội, các thương hội để cùng nhau sản xuất và buôn bán
- Sự khác nhau:
- SX chủ yếu là nông nghiệp
- SX ra SP chỉ để tiêu dùng trong lanh địa,
không trao đổi, mua bán ra bên ngoài =>
Quan hệ SX TBCN ở Châu Âu được hình thành dựa trên 2 yếu tố:
- Vốn: Nhờ cuộc phát kiến địa lí, quý tộc thương nhân châu Âu trở nên giàu có
Họ lập ra các xưởng thủ công, các đồn điền và đần dần họ trở thành giai cấp TS
- Đội ngũ công nhân làm thuê: Những người nông nô bị mất ruộng đất, phải đilàm thuê trong các xí nghiệp của TS Ngoài ra còn có nô lệ mua từ châu Phi sang
+ Thương nghiệp, thành thị phát triển và phồn thịnh như ở Bắc Kinh, Nam Kinh
+ Quảng Châu là thương cảng lớn nhất, từ đây các thương nhân TQ buôn bán với nhiềunước ĐNA, Ấn Độ, Ba Tư, Ả Rập
Trang 26- Ở đây, người Khơ-me đã xây dựng nhiều công trình lớn nổi tiếng, điển hình làkhu đền tháp Ăng-co Vát, Ăng-co Thom Khu đền Ăng-co là một công trình độc đáo củangười Khơ-me vào kho tàng văn hóa của ĐNA và TG.
Xã hội PKphương Tây
- Cơ sở kinh tế
- Phương thức bóc
lột
Nông nghiệp đóng kíntrong công xã nông thôn
Địa tô
Nông nghiệp đóng kíntrong lãnh địa
Địa tôCác giai cấp cơ bản Địa chủ và nông dân lĩnhcanh Lãnh chúa và nông nô
5 Hướng dẫn VN:
- Hoàn thành các bài tập vào vở
- Chuẩn bị bài “Nước ta buổi đầu độc lập”, theo hệ thống câu hỏi SGK
V RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 27
Ngày giảng:
PHẦN HAI: LỊCH SỬ VIỆT NAM
(Từ thế kỉ X đến giữa thế kỉ XIX)
CHƯƠNG I BUỔI ĐẦU ĐỘC LẬP THỜI NGÔ - ĐINH - TIỀN LÊ (Thế kỉ
X) Bài 8 NƯỚC TA BUỔI ĐẦU ĐỘC LẬP
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức:
- Ngô Quyền xây dựng nền độc lập không phụ thuộc vào các triều đại PK Trung Quốc
- Nắm được quá trình thống nhất đát nước của Đinh Bộ Lĩnh
2 Kĩ năng:
- Bồi dưỡng cho HS kĩ năng lập biểu đồ, sơ đồ, sử dụng bản đồ khi học bài
3 Thái độ:
- Giáo dục ý thức độc lập tự chủ và thống nhất đất nước của dân tộc
- Ghi nhớ công ơn của Ngô Quyền và Đinh Bộ Lĩnh đã có công giành quyền tự chủ,thống nhất đất nước, mở ra thời kì độc lập lâu dài cho nước ta
II CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên: Sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước, bản đồ 12 sứ quân, các hình trong SGK.2.Học sinh: đọc bài trả lời theo câu hỏi SGK
III PHƯƠNG PHÁP:
- Nêu vấn đề, trực quan, thuyết trình, vấn đáp
IV TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG :
1 Ổn định TC: (1 phút)
Lớp 7B:………
2 KT Bài cũ: (5 phút)
? Trình bày đặc điểm KT - XH của PK Phương Dông và châu Âu?
- Phương Đông: Chăn nuôi, thủ công đóng kín trong công xã nông thôn - Địa chủ; Nông dân
lĩnh canh.
- Phương Tây: Đóng kín trong lãnh địa PK - Lãnh chúa; Nông nô.
? Vì sao PK châu Âu lại sớm suy vong so với phương Đông?
-> Do quá trình hình thành của chủ nghĩa TB ở Châu Âu.
3 Bài mới:
Năm 938 với lối đánh sáng tạo Ngô Quyền đã làm nên chiến thắng lịch sử trênsông Bạch Đằng đem lại tự chủ cho nước nhà, chấm dứt 30 năm Bắc thuộc Trong buổiđầu độc lập tình hình nước ta diễn tiến ra ta cùng nhau tìm hiểu qua bài 8
Trang 28HĐ THẦY - TRÒ ND CẦN ĐẠT Hoạt động: (10 phút)
- Phương pháp: Nêu vđề, thuyết trình, sơ đồ
- Kỹ thuật: Động não,
? Chiến thắng Bạch Đằng 938 có ý nghĩa như thế nào?
-> Đánh bại âm mưu xâm lược của quân Nam Hán,
chấm dứt hơn 10 thế kỷ thống trị của triều đại phong
? Tại sao Ngô Quyền lại bãi bỏ bộ máy cai trị của họ
khúc để thiết lập triều đình mới?
-> Họ Khúc mới chỉ dành được quyền tự chủ, trên
danh nghĩa vẫn phụ thuộc vào nhà Hán Ngô Quyền
quyết tâm xây dựng một quốc gia độc lập
? Hướng dẫn HS vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước
GV: Ngô Quyền không xưng tiết độ sứ mà lại xưng
vương, không muốn lệ thuộc
? Vua có vai trò gì trong bộ máy nhà nước?
-> Đứng đầu triều đình, quyết định mọi công việc
chính trị, ngoại giao, quân sự
? Em có nhận xét gì về bộ máy nhà nước thời Ngô?
-> Còn đơn giản, sơ sài nhưng đã bước đầu thể hiện ý
thức độc lập tự chủ
Hoạt động: (15 phút)
- Phương pháp: Nêu vđề, thuyết trình, trực quan
- Kỹ thuật: Động não,
? Ngô Quyền mất năm bao nhiêu ?
GV: Ngô Quyền mất năm Giáp Thìn thọ 47 tuổi tại vị
6 năm (VN sử lược)
? Sau khi Ngô Quyền mất thì ngôi vua thuộc về tay ai?
Đất nước dưới thời Dương Ta Kha ra sao ?
sang Nam Sách (Hải Dương) ở với Phạm Lịnh Công (Trà
Hương) còn Ngô Xương Ngập được Dương Tam Kha nhận
làm con nuôi, đất nước không ổn định.
? Tại sao dưới thời Dương Tam Kha đất nước không
1 Ngô Quyền dựng nền độc lập:
- Năm 939 Ngô Quyền lên ngôivua,
chọn Cổ Loa là kinh đô
- Bộ máy nhà nước:
2 Tình hình chính trị cuối thời Ngô:
- 944 Ngô Quyền mấtDương Tam Kha cướp ngôi
Vua
Thứ sử các Châu
Trang 29ổn định?
-> Cướp ngôi
? Dương Tam Kha bị lật đổ vào năm nào, bởi ai?
->
GV: Năm 950 nhân dịp đi dẹp loạn ở Thái Bình cùng với
Dương Cát Lợi và Đỗ Cảnh Thạc đến từ Liêm thì Ngô
Xương Văn cùng 2 tướng trở lại lật đỗ DTK giáng xuống
làm chức Trương Dương Công.
? Tình hình đất nước đưới thời Ngô Xương Văn như
thế nào? giải thích?
-> Không mấy ổn định, do NgXV không được tín
nhiệm của người dân bằng cha của mình
GV: NgXV tại vị được 15 năm thì mất.
? NgXV mất năm nào, lúc này tình hình chính trị ở
? Việc chiếm đóng của các sứ quân có ảnh hưởng như
thế nào tới đất nước?
-> Các sứ quân chiếm đóng ở nhiều vị trí quan trọng trên
khắp đất nước, liên tiếp đánh lẫn nhau -> đất nước loạn lạc
-> là đk thuận lợi cho giặc ngoại xâm tấn công đất nước.
GV: Treo lược đồ loạn 12 sứ quân lên bảng
Xác định tên và vùng chiếm đóng của các sứ quân trên
lược đồ ?
Hoạt động: (10 phút)
- Phương pháp: Nêu vđề, thuyết trình, đánh gia nv LS
- Kỹ thuật: Động não, XYZ (432)
GV: Loạn 12 sứ quân gây biết bao tang tóc cho nd, trong
khi đó nhà Tống đang có âm mưu XL nước ta Do vậy,
việc thống nhất đất nước trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.
? Đinh Bộ Lĩnh là ai?
-> Con của thứ sử Đinh Công Trứ, người Ninh Bình,
có tài thống lĩnh quân đội
? Ông đã làm gì để dẹp yên 12 sứ quân?
- 950 Ngô Xương Văn giành lạingôi vua từ họ Dương
- 965 NXV mất dẫn đến “loạn
12 sứ quân”.
3 Đinh Bộ Lĩnh thống nhất đất nước:
Trang 30cứ ở Hoa Lư.
GV trình bày quá trình thống nhất đất nước của Đinh
Bộ Lĩnh trên lược đồ
? Vì sao Đinh Bộ Lĩnh lại dẹp yên được các sứ quân?
-> Được nhân dân ủng hộ, có tài đánh đâu thắng đó =>
các sứ quân xin hàng hoặc lần lượt bị đánh bại
? Việc Đinh Bộ Linh dẹp loạn 12 sứ quân có ý nghĩa
gì?
-> Thống nhất đất nước, lập lại hoà bình trong cả nước
=> tạo điều kiện xây dựng đất nước vững mạnh, chống
lại âm mưu xâm lược của kẻ thù
? Vì sao người ta hay gọi Đinh Bộ Lĩnh là “vạn thắng
Vương” ?
-> Vì ông đánh thắng rất nhiều trận liên tiếp để đi đến
thống nhất đất nước
GV: Dùng hình 18 để giới thiệu việc tôn kính của
nhân dân ta đối với Đinh Bộ Lĩnh
- Học bài theo nội dung vở ghi, trả lời các câu hỏi SGK
- Chuẩn bị bài “Nước Đại cồ việt thời Đinh - Tiền Lê”, theo hệ thống câu hỏi
SGK
V RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 31
- Lòng tự hào, tự tôn dân tộc.
- Biết ơn các vị anh hùng có công xây dựng và bảo vệ đất nước
II CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên:“Lược đồ cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ nhất” Tư liệu về nước Đại
Cồ Việt thời Đinh - Tiền Lê
2.Học sinh: Đọc bài trước trả lời theo câu hoi SGK
III PHƯƠNG PHÁP:
- Nêu vấn đề, trực quan, thuyết trình, vấn đáp
IV TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG :
Trang 32- Phương pháp: Nêu vđề, thuyết trình, đánh gia nv LS
- Kỹ thuật: Động não, XYZ (432)
Yêu cầu: HS đọc SGK
? Sau khi thống nhất đất nước, Đinh Bộ Lĩnh đã làm
gì?
->
GV: Tên nước: "Đại":lớn; "Cồ" cũng có nghĩa là "lớn"
Nước Việt to lớn có ý đặt ngang hàng với Trung Hoa
? Tại sao Đinh Tiên Hoàng lại đóng đô ở Hoa Lư?
-> GV: dùng hình 19 để giới thiệu địa thế của Hoa Lư
Là quê hương của Đinh Tiên Hoàng, đất hẹp, nhiều
đồi núi => thuận lợi cho việc phòng thủ
? Việc nhà Đinh không dùng niên hiệu của phong kiến
Trung Quốc để đặt tên nước nói lên điều gì?
-> Đinh Bộ Lĩnh muốn khẳng định nền độc lập, ngang
hàng với Trung Quốc chứ không phụ thuộc vào TQ
- GV giải thích khái niệm "vương" và "đế".
+ "Vương": tước hiệu của vua (dùng cho nước nhỏ,
chư hầu)
+ "Đế": là tước hiệu của vua nước lớn mạnh, có nhiều
nước thần phục (chẳng hạn: Trung Quốc sau khi thống
nhất thì xưng Đế)
? Niên hiệu nước ta dưới thời Đinh là gì? Được đặt
vào thời gian nào? Quan hệ ngoại giao với Tống ra
sao?
-> Xuân 970, vua Đinh đặt niên hiệu là Thái Bình và
đặt quan hệ bình thường với Tống
? Đinh Tiên Hoàng còn áp dụng biện pháp gì để xây
dựng đất nước?
->
Giảng: Thời Đinh nước ta chưa có luật pháp cụ thể,
vua sai đặt vạc dầu và chuồng cọp trước điện răn đe kẻ
- Năm 968: Đinh Bộ Lĩnh lênngôi vua
- Đặt tên nước là Đại Cồ Việt,đóng đô ở Hoa Lư
- Phong vương cho con
- Cắt cử quan lại
- Dựng cung điện, đúc tiền, xửphạt nghiêm với kẻ phạm tội
Trang 33Hoạt động: (10 phút)
- Phương pháp: Nêu vđề, thuyết trình, sơ đồ hóa
- Kỹ thuật: Động não, XYZ (412)
Yêu cầu: HS đọc SGK
? Nhà Tiền Lê được thành lập trong hoàn cảnh nào?
->
? Vì sao Lê Hoàn lại được suy tôn làm vua?
-> Là người có tài, có chí lớn, mưu lược, lại đang giữ
chức Thập đạo tướng quân thống lĩnh quân đội =>
lòng người quy phục
? Việc Thái Hậu Dương Văn Nga trao áo bào cho Lê
Hoàn nói lên điều gì? (thảo luận)
-> Thể hiện sự thông minh, quyết đoán, đặt lợi ích
quốc gia lên trên lợi ích dòng họ, vượt lên quan niệm
phong kiến để bảo vệ lợi ích dân tộc
- GV phân biệt khái niệm "Tiền Lê" và "Hậu Lê"
- Chính quyền nhà Lê được tổ chức như thế nào?
-> Vua đứng đầu, dưới vua là quan văn, quan võ và
tăng quan Cả nước chia thành 10 lộ, dưới lộ là phủ và
châu
- GV hướng dẫn HS vẽ sơ đồ
? Quân đội thời Tiền Lê được tổ chức như thế nào?
-> Gồm 10 đạo, chia thành 2 bộ phận:
+ Cấm quân (quân của triều đình)
+ Quân địa phương
phương tổ chức theo phép “ngụ binh ư nông”
* Sự thành lập của nhà Lê
- Năm 979: Đinh Tiên Hoàng bịgiết nội bộ lục đục
- Nhà Tống lăm le xâm lược
Lê Hoàn được suy tôn lên làmvua
* Tổ chức chính quyền Trungương
- Quân đội+ Cấm quân
+ Quân địa phương
3 Cuộc kháng chiến chống Tống của Lê Hoàn:
10 Lộ
Phủ Châu
Trang 34lược đồ (Giảng thêm về chi tiết Lê Hoàn chon Bạch
Đằng để chặn giặc kế thừa tài quân sự của Ngô Quyền
trước đây)
Yêu cầu: HS tường thuật lại diễn biến
? Ý nghĩa của cuộc kháng chiến chống Tống là gì?
-> Khẳng định quyền làm chủ đất nước, đánh bại âm
mưu xâm lược của quân Tống => củng cố nền độc lập
- Đánh bại âm mưu xâm lượccủa kẻ thù, củng cố nền độc lập
Trang 35
1.Giáo viên: Tranh ảnh về đền thờ vua Đinh, vua Lê tại Ninh Bình.
2.Học sinh: Trả lời câu hỏi chuẩn bị trong SGK
III PHƯƠNG PHÁP:
- Nêu vấn đề, trực quan, thuyết trình, vấn đáp
IV TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG :
1 Ổn định TC: (1 phút)
Lớp 7B:………
2 KT Bài cũ: (5 phút)
? Vẽ bộ máy nhà nước thời Tiền Lê và giải thích
? Trình bày diễn biến cuộc kháng chiến chống Tống của Lê Hoàn 981?
3 Bài mới:
Cu c kháng chi n ch ng T ng th ng l i ã ánh b i âm m u xâm l ến chống Tống thắng lợi đã đánh bại âm mưu xâm lược của ống Tống thắng lợi đã đánh bại âm mưu xâm lược của ống Tống thắng lợi đã đánh bại âm mưu xâm lược của ắng lợi đã đánh bại âm mưu xâm lược của ợi đã đánh bại âm mưu xâm lược của đã đánh bại âm mưu xâm lược của đã đánh bại âm mưu xâm lược của ại âm mưu xâm lược của ưu xâm lược của ưu xâm lược củaợi đã đánh bại âm mưu xâm lược của c c a ủa
k thù, kh ng đã đánh bại âm mưu xâm lược củaịnh quyền làm chủ đất nước cuả nhân dân ta và củng cố nền độc nh quy n l m ch ền làm chủ đất nước cuả nhân dân ta và củng cố nền độc àm chủ đất nước cuả nhân dân ta và củng cố nền độc ủa đã đánh bại âm mưu xâm lược củaất nước cuả nhân dân ta và củng cố nền độc t n ưu xâm lược củaớc cuả nhân dân ta và củng cố nền độc c cu nhân dân ta v c ng c n n ả nhân dân ta và củng cố nền độc àm chủ đất nước cuả nhân dân ta và củng cố nền độc ủa ống Tống thắng lợi đã đánh bại âm mưu xâm lược của ền làm chủ đất nước cuả nhân dân ta và củng cố nền độc đã đánh bại âm mưu xâm lược của c
l p, th ng nh t c a n ống Tống thắng lợi đã đánh bại âm mưu xâm lược của ất nước cuả nhân dân ta và củng cố nền độc ủa ưu xâm lược củaớc cuả nhân dân ta và củng cố nền độc Đại âm mưu xâm lược của c i C Vi t ó c ng l c s ồ Việt Đó cũng là cơ sở để xây dựng nền kinh tế, ệt Đó cũng là cơ sở để xây dựng nền kinh tế, Đ ũng là cơ sở để xây dựng nền kinh tế, àm chủ đất nước cuả nhân dân ta và củng cố nền độc ơ sở để xây dựng nền kinh tế, ở để xây dựng nền kinh tế, đã đánh bại âm mưu xâm lược củaể xây dựng nền kinh tế, xây d ng n n kinh t , ựng nền kinh tế, ền làm chủ đất nước cuả nhân dân ta và củng cố nền độc ến chống Tống thắng lợi đã đánh bại âm mưu xâm lược của
v n hoá bu i ăn hoá buổi đầu độc lập ổi đầu độc lập đã đánh bại âm mưu xâm lược củaầu độc lập đã đánh bại âm mưu xâm lược của u c l p.
? Thời Đinh - Tiền Lê N2 được tổ chức ra sao?
-> Chia rộng công để dân cày
Trang 36Đinh - Tiền Lê?
-> Nông nghiệp được coi trọng vì đây là nền tảng kinh tế
của đất nước Nhà nứơc chú ý đến việc khai khẩn đất
hoang, đào vét kênh ngoi, nhân dân được chia ruộng
tạo điều kiện sản xuất nông nghiệp ổn định.
? Vua Lê Đại Hành tổ chức lễ cày tịch điền để làm gì?
-> Vua quan tâm đến sản xuất => khuyến khích nhân
dân làm nông nghiệp
? Sự phát triển của thủ công nghiệp thể hiện ở những
triển, không bị kìm hãm như trước đây Mặt khác, các thợ
khéo cũng không bị cống nạp sang Trung Quốc.
- Hãy miêu tả lại cung điện Hoa Lư để thấy được sự
phát triển của nước ta thời Tiền Lê?
-> HS dựa vào SGK để miêu tả: cột dát vàng, bạc, có
nhiều điện, đài tế, chùa chiền, kho vũ khí, kho thóc thuế
được xây dựng quy mô cung điện hoành tráng hơn.
-> Vua, các quan văn, quan võ và một số nhà sư
? Những người nào thuộc tầng lớp bị trị?
* Thủ công nghiệp:
- Lập nhiều xưởng mới
- Nghề có truyền thống pháttriển
* Thương nghiệp:
- Đúc tiền đồng
- Trung tâm buôn bán, chợ hình thành
- Buôn bán với nước ngoài
2 Đời sông xã hội và văn hoá:
* Xã hội:
- 2 tầng lớp cơ bản: thống trị và
bị trị
Trang 37-> Nông dân, thợ thủ công, người buôn bán và địa chủ,
nô tì
? Về văn hóa, trên lĩnh vực giáo dục có sự xâm nhập
của tư tưởng gì, từ đâu ?
-> Xuất hiện Nho học
? Tôn giáo phổ biến nhất nước ta lúc này là gì?
-> Đạo phật được truyền bá rộng rãi
? Vì sao các nhà sư thời kì này lại được trọng dụng?
-> Do đạo Phật được truyền bá rộng rãi, các nhà sư có
học, giỏi chữ Hán nhà sư trực tiếp dạy học, làm cố
vấn trong ngoại giao => rất được trọng dụng
- GV kể thêm chuyện đón tiếp sứ thần nước Tống của
nhà sư Đỗ Thuận (dựa theo sách giáo viên)
? Đời sống sinh hoạt của người dân diễn ra như thế
nào?
-> Rất bình dị, nhiều loại hình văn hoá dân gian như ca
hát, nhảy múa, đua thuyền, đánh đu, võ, vật diễn ra
trong các lễ hội
* Văn hoá:
- Giáo dục chưa phát triển
- Đạo Phật được truyền bá rộngrãi
- Chùa chiền được xây dựngnhiều, nhà sư được coi trọng
- Các loại hình văn hoá dân giankhá phát triển
- Học bài theo câu hỏi SGK, và nội dung vở ghi
- Chuẩn bị bài “Nhà Lý đẩy mạnh công cuộc xây dựng đất nước” Phần I
V RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 38
Ngày soạn: 6/10/2013 Ngày dạy:
Chương II NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI Lí (THẾ KỈ XI-XII)
Bài 10 Tiết 14: NHÀ Lí ĐẨY MẠNH CễNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT
NƯỚC
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
- Năm vững cỏc sự kiện về thành lập nhà Lý cựng với việc dời đụ về Thăng Long
- Việc tổ chức lại bộ mỏy nhà nước, xõy dựng luật phỏp và quõn đội
2 Kĩ năng:
- Rốn luyện cho học sinh kĩ năng lập bảng thống kờ, hệ thống cỏc sự kiện trong khi họcbài
3 Thỏi độ:
- Tuyờn truyền kỉ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội
- Lũng tự hào, tự tụn dõn tộc
- í thức chấm hành luật phỏp và nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc
C Chuẩn bị:
- Lược đồ Đại Việt thời Lý - Trần
- Một số tranh ảnh về cỏc cụng trỡnh kiến trỳc nếu cú, sơ đồ chớnh quyền
D Tổ chức các hoạt động dạy học.
1 ổn định lớp
2 KT Bài cũ:
? Nờu những nột phỏt triển của nền kinh tế tự chủ dưới thời Đinh - Tiền Lờ
? Tại sao thời Đinh - Tiền Lờ cỏc nhà sư được trọng dụng?
3 Bài mới :
Vào đầu thế kỉ XI, nội bộ nhà Tiền Lờ lục đục, vua Lờ khụng cai quản được đấtnước Nhà Lý thay thế, đất nước ta đó cú những thay đổi như thế nào?
GV: Vua Lờ Long Đĩnh mắc bệnh trĩ khụng
thể ngồi được phải nằm để coi chầu gọi là Lờ
Ngoạ Triều Long Đĩnh là ụng vua rất tàn bạo,
nhõn dõn ai cũng căm ghột Việc làm của ụng:
1 Sự thành lập nhà Lý:
- Năm 1009, Lờ Long Đĩnh chết TriềuTiền Lờ chấm dứt
Trang 39cho người vào cũi thả trôi sông, róc mía trên
đầu sư, dùng dao cùn xẻo thịt người
? Khi Long Đĩnh chết, quan lại trong triều tôn
ai làm vua?
- Gọi HS đọc phần in nghiêng về Lý Công
Uẩn
? Tại sao Lý Công Uẩn được tôn làm vua?
-> Vì ông là người vừa có đức vừa có uy tín
nên được triều thần nhà Lê quý trọng
? Sau khi lên ngôi vua lý Công Uẩn làm gì?
GV: Năm 1010, Lý Công Uẩn quyết định dời
kinh đô Hoa Lư về Đại La và đổi Đại La thành
Thăng Long
- Treo bản đồ Việt Nam và chỉ hai vùng đất
Hoa Lư và Thăng Long trên bản đồ
? Tại sao Lý Công Uẩn quyết định dời đô về
Đại La và đổi tên là Thăng Long?
-> Địa thế thuận lợi và là nơi tụ họp của 4
phương
? Việc dời đô về Thăng Long của vua Lý nói
lên ước nguyện gì của ông cha ta?
-> Muốn xây dựng đất nước giàu mạnh và
khẳng định ý chí tự cường của dân tộc
? Nước ta dưới thời Lý có tên là gì, được đặt
vào thời gian nào?
GV: Năm 1054, nhà Lý đổi tên nước là Đại
Việt, xây dựng và củng cố chính quyền từ TW
- Ai là người đứng đầu Nhà nước?
- Quyền hành của vua như thế nào?
- Có ai giúp vua lo việc nước?
Bộ máy chính quyền ở địa phương được tổ
chức như thế nào?
GV: Lưu ý học sinh chế độ vua quan theo lệ
“Ai là con cháu quan lại mới được làm quan”
- Lý Công Uẩn lên ngôi
- Năm 1010, Lý Công Uẩn dời đô về Đại
La, lấy tên là Thăng Long
- Năm 1054, nhà Lý đổi tên nước là ĐạiViệt
- Bộ máy nhà nước:
VuaQuan đại thầnQuan văn
24 Lộ, phủHuyệnHương, Xã
Quan võ
Trang 40đời đú là luật gỡ? ra đời vào năm bao nhiờu?
? Vỡ sao vua Lý lại cho soạn luật hỡnh thư ?
-> SGK
? Bộ Hỡnh thư bảo vệ ai? Cỏi gỡ?
-> Bảo vệ vua, triều đỡnh, bảo vệ trật tự xó hội
và sản xuất nụng nghiệp
? Quõn đội nhà Lý gồm mỏy bộ phận?
-> Gồm cú cấm quõn và quõn địa phương
Yờu cầu học sinh đọc bảng phõn chia giữa cấm
quận và quõn địa phương trong SGK
GV: Quõn đội nhà Lý bao gồm cỏc binh
chủng: bộ binh, thuỷ binh
? Nhận xột gỡ về tổ chức quõn đội của nhà Lý?
-> Tổ chức chặt chẽ, quy củ.
? Nhà Lý thi hành chủ trương gỡ để bảo vệ
khối đoàn kết dõn tộc?
-> Gả cụng chỳa, ban quan tước cho cỏc tự
trưởng dõn tộc
+ Trấn ỏp những người cú ý định tỏch khỏi Đại
Việt
? Trỡnh bày cỏc chớnh sỏch đối ngoại của nhà
Lý đối với cỏc nước lỏng giềng?
-> Giữ quan hệ với Trung Quốc và Champa,
kiờn quyết bảo vệ chủ quyền dõn tộc
? Nhận xột gỡ về cỏc chủ trương của nhà Lý?
-> Cỏc chủ trương chớnh sỏch của nhà Lý vừa
mềm dẻo vừa kiờn quyết
- Luật phỏp: 1042 luật Hỡnh thư ra đời
- Quõn đội: Gồm cấm quõn và quõn địaphương tổ chức theo phộp ngụ binh ưnụng
- Quan hệ bỡnh đẳng với cỏc nước lỏnggiềng
GV: Đọc nụi dung một số điều luật trong bộ Hỡnh thư:
"Lớnh bảo vệ cung và sau này cả hoạn quan khụn gtự tiện vào cung cấm Nếu aivào sẽ bị tội chết Người canh giữ khụng cẩn thận để người khỏc vào bị tội chết Cấmdõn khụng được bỏn con trai, quan lại khụng được giấu con trai Những người cầm cốrượng đất sau 20 năm được chuộc lại Trả lại ruộng cho những người đó bỏ khụng càycấy Những người trộm trõu bũ bị xử nặng, những người biết mà khụng bỏo cũng bị xửnặng "
3 Củng cố:
? Yờu cầu HS điền vào những ụ trống trong sơ đồ tổ chức bộ mỏy hành chớnh nhà
Lý ở trung ương và địa phương
- Em nghĩ gỡ về chủ trương của nhà Lý đối với cỏc dõn tộc ớt người miền nỳi vàcỏc nước lỏng giềng ?
4 Hướng dẫn VN:
- Học thuộc bài cũ, xem trước bài mới
- Sưu tầm tư liệu cho tiết sau
D Điều chỉnh - đánh giá: