Một thứ quà của lúa non: CỐM

KiÓm tra bµi cò§äc thuéc lßng khæ th¬ cuèi cña bµi th¬ "TiÕng gµ tr a" cña nhµ th¬ Xu©n Quúnh vµ lµm bµi tËp... Ngôn ngữ tự nhiên.

Trang 1

KiÓm tra bµi cò

§äc thuéc lßng khæ th¬ cuèi cña bµi th¬ "TiÕng

gµ tr a" cña nhµ th¬ Xu©n Quúnh vµ lµm bµi tËp

Trang 5

TiÕt 57:

Mét thø quµ cña lóa non: Cèm

Tùy bút c a Th ch Lam ủa Thạch Lam ạch Lam

Trang 6

I Tiếp xúc văn bản :

- Tác giả : Thạch Lam (1910 – 1942) tên thật là

Nguyễn Tường Vinh

+ Nổi tiếng là một nhà văn lãng mạn, là cây bút văn

xuôi đặc sắc và là một thành viên trong nhóm Tự lực văn đoàn

+ Sở trường về viết truyện ngắn và cũng thành công

trong tùy bút

+ Phong cách viết văn nhẹ nhàng, tinh tế nhưng

nhạy cảm và sâu sắc, nhân ái ( Tác phẩm : Gió đầu mùa ; Nắng trong vườn ; Sợi tóc )

Trang 7

- Tác phẩm : Ra đời năm 1942, cùng năm tác giả mất, trước đó mấy tháng Nằm

trong tập tùy bút Hà Nội băm sáu phố

* Nội dung : Là bài văn xuôi tuyệt tác

được viết với tất cả tấm lòng thành kính, thiêng liêng về một thứ quà bình thường giản dị: Cốm Qua đó, thể hiện bản sắc văn hóa của dân tộc.

Trang 8

- Thể loại tùy bút:

Là thể văn dùng miêu tả, ghi chép hình

ảnh, sự việc mà nhà văn quan sát, chứng

kiến Tùy bút thiên về biểu cảm, chú trọng thể hiện cảm xúc, tình cảm, suy nghĩ của tác giả trước các hiện tượng và vấn đề của cuộc

sống Ngôn ngữ giàu hình ảnh và chất trữ

tình

- Từ khó :

17 từ ( SGK ) Lưu ý từ số 5,7,8,9,10,16,17

Trang 9

TiÕt 57 : Mét thø quµ cña lóa non : Cèm

Tùy bút c a Tùy bút c a ủa Thạch Lam ủa Thạch Lam Th ch Lam Th ch Lam ạch Lam ạch Lam

II Phân tích văn bản :

1.Giới thiệu cốm làng Vòng :

3 phần :

Trang 10

“Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng

sen trên hồ, nhuần thầm cái hương thơm của lá, như báo trước mùa về của một thức quà thanh nhã và tinh khiết Các bạn có ngửi thấy , khi đi qua những cánh đồng xanh, mà

hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy cái mùi

thơm mát của bông lúa non

không ?”

Trang 11

Giới thiệu bằng cảm

hứng trực tiếp :

- Từ hương thơm

của lá sen trong hồ

- Từ hương thơm

của lúa non

Nghĩ đến Cốm -một

thứ quà thanh nhã và

tinh khiết.

Trang 12

“ Trong cái vỏ xanh

kia,có một giọt sữa

trắng thơm, phảng

phất hương vị ngàn

hoa cỏ Dưới ánh

nắng, giọt sữa dần

dần đông lại, bông

lúa càng ngày càng

cong xuống, nặng

vì cái chất quí trong

sạch của Trời.”

ngọn nguồn dẫn đến hình thành hạt

+ Sử dụng các động từ, tính từ mức độ nhẹthích hợp để tạo giọng văn trang trọng, dịu dàng

Trang 13

* Đoạn văn khởi đầu được dẫn nhập một cách từ

tốn, tự nhiên mà trang trọng

Thể hiện sự nhạy cảm, khả năng và cảm giác tinh

tế , tình yêu sâu nặng của Thạch Lam với cảnh sắc và hương vị của một vùng quê nông thôn Việt Nam

Trang 14

“ Đợi đến lúc vừa nhất, mà chỉ riêng

những người chuyên môn mới định được,

người ta gặt mang về Rồi đến một loạt cách chế biến, những cách thức làm truyền tự đời này qua đời khác, một sự bí mật trân trọng và khe khắt giữ gìn, các cô gái làm ra thứ cốm dẻo và thơm ấy.”

+ Phương thức thuyết minh :

Khái quát nghệ thuật làm cốm ( truyền từ đời

Trang 15

“ và đến mùa cốm, các người của Hà Nội

36 phố phường vẫn thường ngóng trông cô hàng cốm xinh xinh, áo quần gọn ghẽ, với

cái dấu hiệu đặc biệt là cái đòn gánh hai đầu cong vút lên như chiếc thuyền rồng ”

+Chú trọng miêu tả cô hàng cốm ( gánh

hàng cốm bán rong)

- xinh xinh, áo quần gọn ghẽ

- cái đòn gánh hai đầu cong vút lên như hai chiếc thuyền rồng

Trang 16

* Nghề làm cốm ở

làng Vòng có từ rất lâu đời

Niềm tự hào về con người và nghề làm

cốm truyền thống

Trang 17

2 Giá trị văn hóa của cốm :

“Cốm là thức quà riêng biệt của đất nước, là thức dâng của những cánh đồng bát ngát xanh, mang trong hương vị tất cả cái mộc mạc, giản dị và thanh khiết

của đồng quê nội cỏ An Nam.”

Trang 18

Cốm :

- Làm quà sêu tết

- Làm sính lễ trong phong tục cưới- Làm sính lễ trong phong tục cưới

một thức quà hàng ngày, thức quà

mùa thu, thức quà riêng của Hà Nội,

mà cốm trở thành một thứ lễ vật rất

thanh quí, sang trọng, rất Việt Nam: lễ tết và sính lễ trong cưới hỏi.

- Phê phán thói chuộng ngoại của kẻ giàu có vô học.

Trang 19

3 Bàn về thưởng thức cốm :

“ Cốm không phải thức quà của người vội ; ăn

cốm phải ăn từng chút ít, thong thả và ngẫm nghĩ Lúc bấy giờ ta mới thấy thu lại cả trong hương vị

ấy, cái mùi thơm phức của lúa mới, của hoa cỏ dại ven bờ; trong màu xanh của cốm, cái tươi mát của lá non, và trong chất ngọt của cốm, cái dịu dàng

thanh đạm của loài thảo mộc

Chúng ta có thể nói rằng trời sinh lá sen để bao

bọc cốm, cũng như trời sinh cốm nằm ủ trong lá

sen.”

Trang 20

* NT: Điệp ngữ của ; giới thiệu cách ăn cốm tỉ mỉ, chi li, cặn kẽ.

* Khẳng định : hương thơm, chất quí, mộc mạc, giản dị, riêng biệt, dịu dàng, thanh đạm là của cốm.Phải ăn cốm có văn hóa, cách thưởng thức sành điệu nhưng lịch sự, tao nhã mà không hề kiểu cách, điệu đàng

Là văn hóa ẩm thực riêng biệt, mang đậm đà bản sắc dân tộc của người Việt Nam

Trang 21

“ Hỡi các bà mua hàng ! Chớ có thọc tay hay mân mê thức quà thần tiên ấy,

của Trời, cái khéo léo của người, và sự cố sức tiềm tàng và nhẫn nại của thần Lúa Sự thưởng thức của các bà sẽ

được trang nhã và đẹp đẽ hơn, và cái vui cũng sẽ tươi sáng hơn nhiều lắm ”

Trang 22

NT : dùng từ mệnh lệnh,ý cầu khiến

( hãy , đừng, chớ, phải, nên )

* Lời đề nghị các bà mua cốm ( hãy nhẹ nhàng nâng đỡ, chút chiu, vuốt ve để kính trọng cái lộc của Trời, cái khéo léo của người, sự cố sức tiềm tàng và nhẫn nại của thần Lúa tạo ra hạt lúa non làm cốm như

Thái độ trân trọng thức quà thanh nhã và

tinh khiết của đồng quê nội cỏ An Nam

Trang 23

III Tổng kết :

1 Nghệ thuật :

- Thể loại tùy bút, biểu cảm trực tiếp qua : miêu tả, thuyết minh, bình luận, đánh giá.

- Sử dụng câu miêu tả, câu hỏi tu từ, câu cầu

khiến,so sánh, điệp ngữ một cách thích hợp.

- Giọng văn nhẹ nhàng,truyền cảm mà sâu sắc, thấm thía.

2 Nội dung :

- Là cảm nhận tinh tế của một tấm lòng thành kính thiêng liêng về một thức quà bình dị : Cốm.

- Qua đó thể hiện bản sắc văn hóa ẩm thực của

người Việt Nam.

Trang 24

cảm và tấm lòng trân trọng, tác giả đã phát hiện được nét đẹp văn hóa dân tộc trong

thứ sản vật giản dị mà đặc sắc ấy.

Trang 25

IV Luyện tập :

Bài tập trắc nghiệm:

Câu 1: Trong bài tùy bút trên,Thạch Lam đã sử

dụng phương thức :

A Tự sự, miêu tả là chính, biểu cảm là phụ.

B Tự sự, miêu tả, biểu cảm xen lẫn và ngang

bằng nhau.

C Tự sự, miêu tả là phụ, biểu cảm là chính.

D Chỉ có tự sự và miêu tả.

Trang 26

Câu 2 : Nghệ thuật đặc sắc của bài văn trên là là gì ?

A Giọng văn tinh tế, nhẹ nhàng mà sâu sắc

B Lập luận chặt chẽ, sắc sảo

C Sử dụng nhiều biện pháp tu từ

D Ngôn ngữ tự nhiên

Trang 27

* Bức tranh nhắc ta nhớ tới câu văn nào

trong bài tùy bút trên ?

Trang 28

* Giới thiệu một số câu,đoạn văn viết về cốm :

“ Mỗi năm cứ thấy gió mùa thu nổi sóng trên đồng lúa miền Bắc là nhiều người lại nhắc đến cốm

Vòng- cái món quà thổ ngơi thơm lành của ruộng lúa nếp ngoại thành thủ đô Hình thù người gánh cốm (bán rong )cũng phần nào gợi lên cái phẩm chất của thứ quà giản dị, thơm thảo, hiền hậu,

vừa chắc chắn, vừa tinh tế ”

( Cốm – Nguyễn Tuân )

Trang 29

“ Đâu đây có cái hương thơm gì dìu dịu thế? À, đấy là hương lúa ba giăng, mà tiếng rung động nhè nhẹ kia chính là tiếng ân tình nhỏ bé của

những bông thóc thơm ngã vào lòng nhau để tìm sự ấm áp trước ngọn gió vàng hiu hắt

Mùa hồng lúc này đã rộ, bưởi cũng đã nhiều,

nhưng thơm ngọt ngào mùi đất nước quê hương, đố có cái gì sánh được với cốm Vòng ăn với

chuối trứng cuốc ngọt lừ.”

( Thương nhớ mười hai – Vũ Bằng )

Trang 30

“ Ngày ấy, tôi đã bật gọi cốm làng

Vòng mẹ tặng là “gói thơm” để rồi sau

này trong tôi, món quà quê hương ấy đã

trở thành “ gói nhớ” không thể nào quên.

Hình như,ngày ấy mẹ đã tiên đoán

được rằng tôi sẽ phải sống xa Hà Nội

đầy ắp những kỉ niệm ngọt ngào nên đã

tặng cho tôi “ gói nhớ” ấy, để tôi không

thể nào quên được đất mẹ – Hà Thành.”

( Gói thơm nhớ – Quế Chi )

Trang 31

* Bài tập về nhà :

1 Đọc biểu cảm, học thuộc lòng đoạn văn mà

em thích.

2 Viết một đoạn văn ngắn biểu cảm về cốm

thơm.

3 Sưu tầm những bài văn, bài thơ, ca dao

viết về cốm.

Trang 32

M ột thứ qu à của lu á non: Cốm

Tiêu đề	Một thứ quà của lúa non: Cốm
Tác giả	Thạch Lam
Trường học	Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
Thể loại	bài viết
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	32
Dung lượng	1,97 MB

Một thứ quà của lúa non: CỐM

Bài tọ̃p trắc nghiợ̀m: