Tiết 79: Câu nghi vấn

Đọc lại bài thơ : “Khi con tu hú” giới thiệu tác giả Tố Hữu.. Nêu những nét tiêu biểu về nghệ thuật , ý nghĩa của bài thơ... - Không yêu cầu người đối thoại trả lời - Có thể kết thúc

Kiểm tra bài cũ :

• 1 Đọc lại bài thơ : “Khi con tu hú” giới

thiệu tác giả Tố Hữu

• 2 Nêu những nét tiêu biểu về nghệ

thuật , ý nghĩa của bài thơ

Tiết 79: CÂU NGHI VẤN (TT)

• I Đặc điểm hình thức và chức năng

chính :

-     -   Có từ nghi vấn : ai , gì , nào , đâu , sao , tại sao , bao giờ , bao nhiêu , à , ư , hả , chứ , (có) … không , (đã) … chưa … hoặc có từ hay (nối các vế có quan hệ lựa chọn )

• -    Chức năng chính : dùng để hỏi

• - Khi viết , câu nghi vấn kết thúc bằng dấu

chấm hỏi

II Luyện tập : ( SGK 11 – 13 )

III Những chức năng khác :

1.Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi (SGK trang 20 đến trang 22) :

a… Hồn ở đâu bây giờ? - Biểu lộ tình cảm , cảm xúc , sự hoài niệm , nuối tiếc  dấu chấm hỏi (?)

b … Mày định nói cho cha mày nghe đấy à ?  đe doạ  dấu chấm hỏi (?)

c Có biết không? … Lính đâu ? … Không còn phép tắc gì nữa à ?  đe doạ  dấu chấm hỏi (?)

d Cả đoạn trích là câu nghi vấn  khẳng định  dấu chấm hỏi (?)

e … Con gái tôi vẽ đây ư ? Chả lẽ lại đúng là nó , cái con mèo hay lục lọi ấy ! biểu lộ cảm xúc , sự ngạc nhiên

 Dùng để cầu khiến , khẳng định , phủ

định , đe doạ , biểu lộ cảm xúc

- Không yêu cầu người đối thoại trả lời

- Có thể kết thúc bằng dấu chấm , dấu chấm thang , hoặc cấu chấm lửng

Ghi nhớ : SGK\22

IV Luyện tập :

BT1\22 –23 : Xác định và nêu chức năng

của các câu nghi vấn trong các đoạn trích:

a Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh Tư

để có ăn ư ?  biểu lộ cảm xúc : sự ngạc nhiên  

b Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan ?  phủ định ,

biểu lộ cảm xúc

c … Sao không ngắm sự bịêt li theo tâm hồn một chiếc lá

nhẹ nhàng rơi  cầu khiến , biểu lộ cảm xúc

d Ôi! Nếu thế thì còn đâu là quả bóng bay  Phủ định ,

biểu lộ tình cảm

BT2\23 – 24 :

1 Xác định : Câu nghi vấn , đặc điểm hình thức , chức

năng của các câu nghi vấn có trong đoạn trích

a.- Sao cụ lo xa quá thế ?

- Tội gì bây giờ nhịn đói mà

tiền để lại ?

- Aên mãi hết đi thì đến lúc

chết lấy gì mà lo liệu ?

b - Cả đàn bò giao cho thằng

bé không ra người không ra

ngợm ấy , chăn dắt làm sao ?

c - Ai dám bảo thảo mộc tự

nhiên không có tình mẫu tử ?

Từ nghi vấn : sao ?

gì ?

gì ?

làm sao ?

ai ?

gì ? sao?

Phủ định Phủ định Phủ định

Băn khoăn , ngần ngại Khẳng định Để hỏi

2 Những câu nghi vấn có thể thay thế được bằng

một câu không phải là câu nghi vấn mà có ý nghĩa tương đương :

a.- Sao cụ lo xa quá thế ?

- Tội gì bây giờ nhịn đói mà

tiền để lại ?

- Aên mãi hết đi thì đến lúc

chết lấy gì mà lo liệu ?

b - Cả đàn bò giao cho thằng

bé không ra người không ra

ngợm ấy , chăn dắt làm sao ?

thế

đói mà để tiền lại

Aên hết thì lúc chết không có tiền để mà lo liệu

 Không biết chắc là thằng bé có thể chăn dắt được đàn bò hay không ?

BT3\24 : Đặt 2 câu nghi vấn không dùng để hỏi , đặt

2 câu nghi vấn dùng để :

a Để bộc lộ tình cảm , cảm xúc , trước sôù phận của một nhân vật văn học

- Em bé bán diêm ơi , sao em chết thê thảm thế ?

BT4 : HS thảo luận

1 Dựa vào đặc điểm hình thức , chức năng của câu nghi vấn

hãy nêu những điểm giống nhau và khác nhau của các câu nghi vấn sau :

a Anh có thể ngồi lùi vào một tí được không ?

b Nó không lấy thì ai lấy ?

d Mày muốn ăn đòn hả?

V Dặn dò :

 Nắm vững đặc điểm hình thức và chức năng của câu nghi vấn có ví dụ minh

hoạ

 Hoàn chỉnh các bài tập trong SGK

 Soạn bài : Thuyết minh về một phương pháp , cách làm