Gián án Câu nghi vấn (Tiết 79)

d, Một người hàng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem chuyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải l

VÒ dù giê líp 8A

n¨m häc: 2010 - 2011

KIỂM TRA BÀI CŨ

a, Câu nghi vấn là gì ? Nêu đặc điểm hình thức và chức năng chính của câu nghi vấn ?

b, Em hãy lấy một ví dụ về câu nghi vấn.

a, Năm nay đào lại nở,

Không thấy ông đồ xưa

Những người muôn năm cũ

Hồn ở đâu bây giờ ?

(Phạm Duy Tốn, Sống chết mặc bay)

d, Một người hàng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế

mà khi xem chuyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao ?

(Hoài Thanh, Ý nghĩa văn chương)

e, Đến lượt bố tôi ngây người ra như không tin vào mắt mình

- Con gái tôi vẽ đây ư ? Chả lẽ lại đúng là nó, cái con Mèo hay lục lọi ấy !

(Tạ Duy Anh, Bức tranh của em gái tôi)

III NHỮNG CHỨC NĂNG KHÁC NHAU

1 Ví dụ:

a, Năm nay đào lại nở,

Không thấy ông đồ xưa

Những người muôn năm cũ

Hồn ở đâu bây giờ ?

c, Đê vỡ rồi ! Đê vỡ rồi, thời ông cách cổ chúng mày,

thời ông bỏ tù chúng mày ! Có biết không ? Lính

đâu ? Sao bay dám để nó chạy xồng xộc vào đây như

vậy ? Không còn phép tắc gì nữa à ?

(Phạm Duy Tốn, Sống chết mặc bay)

d, Một người hàng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế

mà khi xem chuyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn,

mừng, giận cùng những người ở đâu đâu, vì những

chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái

mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao ?

(Hoài Thanh, Ý nghĩa văn chương)

e, Đến lượt bố tôi ngây người ra như không tin vào mắt

mình

- Con gái tôi vẽ đây ư ? Chả lẽ lại đúng là nó, cái con

Mèo hay lục lọi ấy !

(Tạ Duy Anh, Bức tranh của em gái tôi)

III NHỮNG CHỨC NĂNG KHÁC NHAU

a, Năm nay đào lại nở,

Không thấy ông đồ xưa

Những người muôn năm cũ

Hồn ở đâu bây giờ ?

c, Đê vỡ rồi ! Đê vỡ rồi, thời ông cách cổ chúng mày,

thời ông bỏ tù chúng mày ! Có biết không ? Lính

đâu ? Sao bay dám để nó chạy xồng xộc vào đây như

vậy ? Không còn phép tắc gì nữa à ?

(Phạm Duy Tốn, Sống chết mặc bay)

d, Một người hàng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế

mà khi xem chuyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn,

mừng, giận cùng những người ở đâu đâu, vì những

chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái

mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao ?

(Hoài Thanh, Ý nghĩa văn chương)

e, Đến lượt bố tôi ngây người ra như không tin vào mắt

mình

- Con gái tôi vẽ đây ư ? Chả lẽ lại đúng là nó, cái con

mèo hay lục lọi ấy !

(Tạ Duy Anh, Bức tranh của em gái tôi)

đe doạ, bộc lộ tình cảm, cảm xúc,… và không yêu cầu người đối thoại trả lời.

Bài tập nhanh

Đặt hai câu nghi vấn không dùng để hỏi mà để:

a, Yêu cầu một người bạn kể lại nội dung của một bộ phim vừa được trình chiếu.

b, Bộc lộ tình cảm, cảm xúc trước số phận của một nhân vật văn học.

Ví dụ tham khảo:

a, Bạn có thể kể lại cho mình nghe nội dung của bộ phim “Con

đường hoàng kim” được không ?

b, (Lão Hạc ơi !) Sao cuộc đời lão lại khốn cùng đến thế ?

a, Năm nay đào lại nở,

Không thấy ông đồ xưa

Những người muôn năm cũ

Hồn ở đâu bây giờ ?

c, Đê vỡ rồi ! Đê vỡ rồi, thời ông cách cổ chúng mày,

thời ông bỏ tù chúng mày ! Có biết không ? Lính

đâu ? Sao bay dám để nó chạy xồng xộc vào đây như

vậy ? Không còn phép tắc gì nữa à ?

d, Một người hàng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế

mà khi xem chuyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn,

mừng, giận cùng những người ở đâu đâu, vì những

chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái

mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao ?

(Hoài Thanh, Ý nghĩa văn chương)

e, Đến lượt bố tôi ngây người ra như không tin vào mắt

mình

- Con gái tôi vẽ đây ư ? Chả lẽ lại đúng là nó, cái con

mèo hay lục lọi ấy !

(Tạ Duy Anh, Bức tranh của em gái tôi)

g, Dấu chấm lửng.

h, Dấu chấm.

* Ghi nhớ 2: -

Nếu không dùng để hỏi thì trong một số trường hợp, câu nghi vấn có thể kết thúc bằng dấu chấm, dấu chấm than hoặc dấu chấm lửng.

Bài tập nhanh : Xác định câu nghi vấn trong

ví dụ sau Cho biết các câu nghi vấn đó dùng

để làm gì ?

Em là ai ? Cô gái hay nàng tiên ?

Em có tuổi hay không có tuổi ?

Mái tóc em đây hay là mây là suối ?

Đôi mắt em nhìn hay chớp lửa đêm giông ?

Thịt da em hay là sắt là đồng ?

(“Người con gái Việt Nam”- Tố Hữu) ⇒ Câu hỏi tu

từ là biện pháp

tu từ nghệ thuật trong thơ văn.

- Có 6 câu hỏi tu

từ liên tiếp.

- Không dùng để hỏi mà dùng để bộc lộ cảm xúc:

từ ngạc nhiên rồi đến khẳng định, ngợi ca, khâm phục.

1.Bài tập 1 (SGKtr22)

a) Hỡi ơi Lão Hạc ! Thì ra đến lúc cùng lão cũng có thể làm liều

như ai hết… Một người như thế ấy !… Một người đã khóc vì trót lừa một con chó ! Một người nhịn ăn để tiền lại làm ma, bởi không muốn liên lụy đến hàng xóm, láng giềng… Con

người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh Tư để có ăn ư ? Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn …

( Nam Cao, Lão Hạc)

⇒ Bộc lộ cảm xúc, tình cảm.

III NHỮNG CHỨC NĂNG KHÁC NHAU

IV LUYỆN TẬP

b) Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan ?Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn

Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới ?Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng ?Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,

Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật ?

- Than ôi ! Thời oanh liệt nay còn đâu ?

a) - Sao cụ lo xa quá thế ? Cụ còn khỏe lắm chưa chết đâu mà sợ ! Cụ cứ để

tiền ấy mà ăn, lúc chết hãy hay ! Tội gì bây giờ nhịn đói mà tiền để lại ?

- Không, ông giáo ạ ! Ăn mãi hết đi thì đến lúc chết lấy gì mà lo liệu ?

(Nam Cao, Lão Hạc)

Bài tập 2 (SGK tr23)

⇒ Phủ định.

- Cụ không phải lo xa quá thế.

- Không nên nhịn đói mà để tiền lại.

- Ăn hết thì lúc chết không có tiền để mà lo liệu.

III NHỮNG CHỨC NĂNG KHÁC NHAU

IV LUYỆN TẬP

c) Dưới gốc tre, tua tủa những mầm măng Măng trồi lên nhọn hoắt như một mũi gai khổng lồ xuyên qua đất luỹ mà trỗi dậy,

bẹ măng bọc kín thân cây non, ủ kỹ như áo mẹ trùm lần trong lần ngoài cho đứa con non nớt Ai dám bảo thảo mộc tự nhiên không có tình mẫu tử ?

Bài tập 2 (SGK tr23)

⇒ Khẳng định.

- Thảo mộc tự nhiên có tình mẫu tử.

IV

III NHỮNG CHỨC NĂNG KHÁC NHAU

IV LUYỆN TẬP

Bài tập 4 (SGK tr23)

Trong giao tiếp, nhiều khi những câu nghi vấn như: “Anh ăn cơm

chưa?”, “Cậu đọc sách à?”, “Em đi đâu đấy?”… không dùng để

hỏi Vậy trong những trường hợp đó, câu nghi vấn để làm gì? Mối quan hệ giữa người nói và người nghe ở đây như thế nào?

- Dùng để thay cho lời chào Người nghe không nhất thiết phải trả lời, mà có thể đáp lại bằng một câu chào khác

- Người nói và người nghe có mối quan hệ rất thân mật.

Chức năng chính Chức năng khác

Dùng

để hỏi

Dùng để cầu khiến, khẳng định, phủ định, đe doạ, bộc lộ tình cảm, cảm xúc,… Dấu chấm hỏi

Dấu chấm, dấu chấm than, dấu chấm lửng

Bài tập bổ sung:

Viết một đoạn văn ngắn, trong đó có dùng câu hỏi tu từ

Mùa xuân là mùa hoa cũng là mùa của đàn ong mật Đã mấy ai

biết thế giới kỳ diệu của loài ong? Cánh ong bay vù vù suốt ngày,

từ tinh mơ đến tối mịt Có những đàn ong khổng lồ có đến hàng

ngàn hàng vạn cánh ong Loài ong là một thế giới đầy sinh thú

đã mấy ai hay? Làm ra một giọt mật, ong cần phải 2.700.000

chuyến hoa bay về tổ Nửa lít mật ong phân chất ra được 5 vạn thứ hoa, và để làm nên chất ngọt ngào đó, đường bay của ong lên tới 8.000.000 cây số Kỳ diệu thay con ong bé nhỏ Nó để lại cho

ta bài học vô giá về kiên nhẫn, về cần lao, về tích luỹ, về chế tạo

và sáng tạo.

III NHỮNG CHỨC NĂNG KHÁC NHAU

IV LUYỆN TẬP

- Sưu tầm những đoạn thơ đoạn văn sử dụng câu nghi vấn.

- Chuẩn bị bài :

+ Thuyết minh về một phương pháp (cách làm).

+ Tức cảnh Pác Pó