Tiết 79 Câu nghi vấn

- Nếu không dùng để hỏi thì trong một số trư ờng hợp, câu nghi vấn có thể kết thúc bằng dấu chấm, dấu chấm than, dấu chấm lửng 1 Trong kỳ thi 8 tuần vừa qua trường ta có nhiều bạn được

Người trình bày:Phạm Thị Thu Hà

Hội thoại :

- Lan ơi ! Cậu đã làm bài toán hôm qua cô cho chưa ?

- Tớ làm rồi nhưng còn bài tập 2 khó quá Thế cậu đã có

lời giải cho bài tập 2 chưa?

- Mình giải được rồi!

- Đến lớp cậu có thể giảng cho mình với được không

=> chức năng để hỏi

=> chức năng để hỏi -> Câu nghi vấn

* Câu nghi vấn là câu:

- Có những từ nghi vấn (ai, gì, nào, sao, tại sao, đâu, bao giờ, bao nhiêu, à, ư,

hả, hử, chứ, (có) không , (đã) chưa, ) hoặc có từ hay (nối các vế có quan hệ lựa chọn).

- Chức năng chính dùng để hỏi

*Khi viết, câu nghi vấn kết thúc bằng dấu chấm hỏi.

Trong đoạn hội thoại trên, câu nào là câu nghi vấn ? Vì sao ?

? Thế nào là câu nghi vấn ? ( đặc điểm hình thức ? chức năng chính ? Dấu câu ? )

làm bài toán hôm qua cô cho

Thế cậu đã có lời giải cho bài tập 2 chưa?

- Đến lớp cậu có thể giảng cho mình với được không

III) Nh ng ch c n ng khác ữ ứ ă

Năm nay đào lại nở,

Không thấy ông đồ xưa

Ví dụ:

b) Cai lệ không để cho chị được nói hết câu, trợn ngược hai mắt, hắn quát :

Sưu của nhà nước mà dám mở mồm xin khất !

(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

d) Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình,thế mà khi xem truyện hay ngâm

thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu

đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao?

(Hoài Thanh, ý nghĩa văn chương )

a)

-Mày định nói cho cha mày nghe đấy à?

- Con gái tôi vẽ đây ư ? Chả lẽ lại đúng là nó, cái con Mèo hay lục lọi ấy !

e) Đến lượt bố tôi ngây người ra như không tin vào mắt mình

e) Đến lượt bố tôi ngây người ra như không tin vào mắt mình

h) Dế Choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang

bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang …

( Tô Hoài, Dế mèn phiêu lưu ký )

(Vũ Đình Liên, Ông đồ)

Những người muôn năm cũ Bộc lộ tình

cảm,cảm xúc

(Tạ Duy Anh , Bức tranh của em gái tôi)

Hồn ở

Những người muôn năm cũ

?

đâu bây giờ Hồn ở đâu bây giờ

Câu hỏi thảo luận:

- Trong những đoạn trích trên, câu nào là câu nghi vấn ?

- Câu nghi vấn trong các đoạn trích trên có dùng để hỏi không ? Nếu không dùng để hỏi thì dùng để làm gì?

- Nhận xét về dấu kết thúc những câu nghi vấn trên ?

Năm nay đào lại nở,

Không thấy ông đồ xưa

Ví dụ:

Những người muôn năm cũ

Hồn ở đâu bây giờ ?

b) Cai lệ không để cho chị được nói hết câu, trợn ngược hai mắt hắn quát :

Sưu của nhà nước mà dám mở mồm xin khất !

(Ngô Tất Tố, ““Tắt đèn ) Tắt đèn )””

c) Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình,thế mà khi xem truyện hay ngâm

thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người ở đâu đâu vì những chuyện ở đâu

đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao?

(Hoài Thanh, “ý nghĩa văn chương)

a)

-Mày định nói cho cha mày nghe đấy à ?

d) Đến lượt bố tôi ngây người ra như không tin vào mắt mình

d) Đến lượt bố tôi ngây người ra như không tin vào mắt mình

e) Dế Choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì là anh đào giúp cho em một cái ngách sang

bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang …

( Tô Hoài, Dế mèn phiêu lưu ký )“ ”

(Vũ Đình Liên ““Ông đồ Ông đồ”)

Những người muôn năm cũ

Hồn ở đâu bây giờ ?

Bộc lộ tình cảm,cảm xúc

-Mày định nói cho cha mày nghe đấy

Đe doạ

Khẳng

định

(Tạ Duy Anh , “Bức tranh của em gái tôi )”

Cầu khiến Bộc lộ tình cảm, cảm xúc

à ?

sao?

c) Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình,thế mà khi xem truyện hay ngâm

thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người ở đâu đâu vì những chuyện ở đâu

đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay

lại đúng là nó, cái con Mèo hay lục lọi ấy

- Con gái tôi vẽ đây ư ? Chả lẽ

- Con gái tôi vẽ đây ư ?Chả lẽ lại đúng là nó, cái con Mèo hay lục lọi ấy

hay

!

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì là anh đào giúp cho em một cái ngách sang

bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang …

III) Nh ng ch c n ng khỏc ữ ứ ă

1.Ví dụ:

Trong giờ ôn tập môn Toán, cô giáo giảng bài có chỗ em chưa hiểu kỹ em

sẽ nói như thế nào để cô giảng lại cho

em hiểu Em hãy nói bằng một câu nghi vấn như thế nào là phù hợp nhất với tình huống trên ?

Tình huống

Năm nay đào lại nở,

Không thấy ông đồ xưa

Ví dụ:

Những người muôn năm cũ

Hồn ở đâu bây giờ ?

b) Cai lệ không để cho chị được nói hết câu, trợn ngược hai mắt hắn quát :

Sưu của nhà nước mà dám mở mồm xin khất !

(Ngô Tất Tố, ““Tắt đèn ) Tắt đèn )””

c) Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình,thế mà khi xem truyện hay ngâm

thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người ở đâu đâu vì những chuyện ở đâu

đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao?

(Hoài Thanh, “ý nghĩa văn chương)

a)

-Mày định nói cho cha mày nghe đấy à ?

d) Đến lượt bố tôi ngây người ra như không tin vào mắt mình

d) Đến lượt bố tôi ngây người ra như không tin vào mắt mình

e) Dế Choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì là anh đào giúp cho em một cái ngách sang

bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang …

( Tô Hoài, Dế mèn phiêu lưu ký )“ ”

(Vũ Đình Liên ““Ông đồ Ông đồ”)

Những người muôn năm cũ

Hồn ở đâu bây giờ ?

Bộc lộ tình cảm,cảm xúc

-Mày định nói cho cha mày nghe đấy

Đe doạ

Khẳng

định

(Tạ Duy Anh , “Bức tranh của em gái tôi )”

Cầu khiến Bộc lộ tình cảm, cảm xúc

à ?

sao?

c) Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình,thế mà khi xem truyện hay ngâm

thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người ở đâu đâu vì những chuyện ở đâu

đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay

lại đúng là nó, cái con Mèo hay lục lọi ấy

- Con gái tôi vẽ đây ư ? Chả lẽ

- Con gái tôi vẽ đây ư ?Chả lẽ lại đúng là nó, cái con Mèo hay lục lọi ấy

hay

!

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì là anh đào giúp cho em một cái ngách sang

bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang …

III) Nh ng ch c n ng khỏc ữ ứ ă

1.Ví dụ:

2.Ghi nhớ:

-Trong nhiều trường hợp câu nghi vấn

không dùng để hỏi mà dùng để cầu khiến,

khẳng định, phủ định, đe doạ, bộc lộ tình

cảm, cảm xúc, và không yêu cầu người đối

thoại trả lời

- Nếu không dùng để hỏi thì trong một số trư

ờng hợp, câu nghi vấn có thể kết thúc bằng

dấu chấm, dấu chấm than, dấu chấm lửng

1) Trong kỳ thi 8 tuần vừa qua trường ta có nhiều bạn được điểm thi rất cao và được nhà trường tuyên dương Em có thể nói bằng một câu nghi vấn thể hiện thái độ của em với các bạn ?

Tình huống

3)Thuở ấy chỉ có một điều tôi chưa hề nghĩ

đến: ai là người đã trồng hai cây phong trên

đồi này? Người vô danh ấy đã ước mơ gì, đã nói những gì khi vùi hai gốc cây xuống

đất,người ấy đã ấp ủ những niềm hi vọng gì khi vun xới chúng nơi đây,trên đỉnh đồi cao này?

2) Giả sử trước giờ lao động, có 2 bạn lớp em cãi nhau, gây gổ đánh nhau Em sẽ nói bằng một câu nghi vấn như thế nào với các bạn ?

III) Nh ng ch c n ng khỏc ữ ứ ă

1.Ví dụ:

2.Ghi nhớ:

-Trong nhiều trường hợp câu nghi vấn

không dùng để hỏi mà dùng để cầu khiến,

khẳng định, phủ định, đe doạ, bộc lộ tình

cảm, cảm xúc, và không yêu cầu người đối

thoại trả lời

- Nếu không dùng để hỏi thì trong một số trư

ờng hợp, câu nghi vấn có thể kết thúc bằng

dấu chấm, dấu chấm than, dấu chấm lửng

1) Bây giờ thì tôi hiểu tại sao lão không muốn bán con chó Vàng của lão.

Ví dụ:

2) Nay chúng ta đừng làm gì nữa thử xem lão Miệng có sống được không

Theo em trong 2 câu trên có từ nào là từ nghi vấn không ?

( Nam Cao, Lão Hạc )

( Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng )

tại sao

gì

Chú ý: Trong một số trường hợp, có những

câu có từ nghi vấn nhưng không phải là câu

nghi vấn.

III) Nh ng ch c n ng khỏc ữ ứ ă

1.Ví dụ:

2.Ghi nhớ:

-Trong nhiều trường hợp câu nghi vấn

không dùng để hỏi mà dùng để cầu khiến,

khẳng định, phủ định, đe doạ, bộc lộ tình

cảm, cảm xúc, và không yêu cầu người đối

thoại trả lời

- Nếu không dùng để hỏi thì trong một số trư

ờng hợp, câu nghi vấn có thể kết thúc bằng

dấu chấm, dấu chấm than, dấu chấm lửng

1) Bây giờ thi tôi hiểu tại sao lão không muốn bán con cho Vàng của lão.

Ví dụ:

2) Nay chúng ta đừng làm gì nữa thử xem lão Miệng có sống được không

Theo em trong 2 câu trên có từ nào là từ nghi vấn không ?

( Nam Cao, Lão Hạc

( Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng )

tại sao

gì

Chú ý: Trong một số trường hợp, có những

câu có từ nghi vấn nhưng không phải là câu

nghi vấn.

IV Luyện tập:

1.Bài tập 1:

d) Vâng, thử tưởng tượng một quả bong bóng không bao giờ vỡ, không thể bay mất, nó cứ còn mãi như một vật lì lợm…

(Thế Lữ, Nhớ rừng)

Phủ định, bộc lộ tình cảm, cảm xúc

Ôi, nếu thế thì còn đâu là quả bóng bay ? Phủ định, bộc lộ tình cảm cảm xúc

- Than ôi !

Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối

Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng

Ta say mồi dứng uống ánh trăng tan ?

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,

Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn

Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới ?

Đâu những bình minh cây xanh nắng gội ,

Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?

Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật ?

Thời oanh liệt nay còn đâu ?

b) Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối

Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan ?

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,

Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn

Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới ?

Đâu những bình minh cây xanh nắng gội ,

Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?

Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật ?

Thời oanh liệt nay còn đâu ?

(Hoàng Phủ Ngọc Tường, Người ham chơi )

Ôi, nếu thế thì còn đâu là quả bóng bay ? Bài tập 1:

III) Nh ng ch c n ng khỏc ữ ứ ă

1.Ví dụ:

2.Ghi nhớ:

-Trong nhiều trường hợp câu nghi vấn không dùng để

hỏi mà dùng để cầu khiến, khẳng định, phủ định, đe

doạ, bộc lộ tình cảm, cảm xúc, và không yêu cầu ngư

ời đối thoại trả lời

- Nếu không dùng để hỏi thì trong một số trường hợp,

câu nghi vấn có thể kết thúc bằng dấu chấm, dấu chấm

than, dấu chấm lửng

Chú ý: Trong một số trường hợp, có những câu có từ

nghi vấn nhưng không phải là câu nghi vấn

IV Luyện tập:

1.Bài tập 1:

2 Bài tập 2:

Bài tập 2:

a) - Sao cụ lo xa quá thế ? Cụ còn khoẻ lắm , chưa chết đâu mà sợ ! Cụ cứ để tiền ấy

mà ăn , lúc chết hãy hay ! Tội gì bây giờ nhịn đói mà tiền để lại ?

- Không, ông giáo ạ ! Ăn mãi hết đi thì đến lúc chết lấy gì mà lo liệu ?

(Nam Cao, Lão Hạc)

d)Vua sai lính điệu em bé vào, phán hỏi :

- Thằng bé kia, mày có việc gì ? Sao lại đến đây mà khóc ?

( Em bé thông minh)

III) Nh ng ch c n ng khỏc ữ ứ ă

1.Ví dụ:

2.Ghi nhớ:

-Trong nhiều trường hợp câu nghi vấn không dùng để

hỏi mà dùng để cầu khiến, khẳng định, phủ định, đe

doạ, bộc lộ tình cảm, cảm xúc, và không yêu cầu ngư

ời đối thoại trả lời

- Nếu không dùng để hỏi thì trong một số trường hợp,

câu nghi vấn có thể kết thúc bằng dấu chấm, dấu chấm

than, dấu chấm lửng

Chú ý: Trong một số trường hợp, có những câu có từ

nghi vấn nhưng không phải là câu nghi vấn

IV Luyện tập:

1.Bài tập 1:

2.Bài tập 2:

3 Bài tập 3:

3.Đặt hai câu nghi vấn không dùng để hỏi mà để :

-Yêu cầu một người bạn kể lại nội dung của một bộ phim vừa được trình chiếu.

- Bộc lộ tình cảm, cảm xúc trước số phận của một nhân vật văn học.

III) Nh ng ch c n ng khỏc ữ ứ ă

1.Ví dụ:

2.Ghi nhớ:

-Trong nhiều trường hợp câu nghi vấn không dùng để

hỏi mà dùng để cầu khiến, khẳng định, phủ định, đe

doạ, bộc lộ tình cảm, cảm xúc, và không yêu cầu ngư

ời đối thoại trả lời

- Nếu không dùng để hỏi thì trong một số trường hợp,

câu nghi vấn có thể kết thúc bằng dấu chấm, dấu chấm

than, dấu chấm lửng

Chú ý: Trong một số trường hợp, có những câu có từ

nghi vấn nhưng không phải là câu nghi vấn

IV Luyện tập:

1.Bài tập 1

2.Bài tập 2:

3.Bài tập3:

4.Bài tập 4

Bài tập4:

Viết một đoạn văn khoảng 5- 6 câu về vấn đề môi trường Trong đó có

sử dụng ít nhất một câu nghi vấn.

*Yêu cầu :

Hình thức là một đoạn văn gồm 5 -6 câu, sử dụng ít nhất một câu nghi vấn Nội dung: giới thiệu về môi trường

Câu

nghi

vấn

Đặc điểm hình thức

Có những từ nghi vấn: ( ai, gì, nào, sao, tại sao, đâu ,bao giờ, bao nhiêu,

à, ư, hả, hử chứ, (có) không, (đã)

chưa,… hoặc có từ hay (nối các vế có

quan hệ lựa chọn)

Chức năng

Khác

dùng để cầu khiến, khẳng định , phủ định,

đe doạ,bộc lộ tình cảm, cảm xúc…

Dấu kết thúc câu

- Khi viết có thể kết thúc bằng dấu chấm hỏi.

- Nếu không dùng để hỏi, trong một số trường hợp, có thể kết thúc bằng dấu chấm,dấuchấm than hoặc dấu chấm lửng.

Củng cố