Tuần 24 Tiết 95 Ngày soạn : Ngày dạy : Hành động nói I Mục tiêu cần đạt - học sinh nắm đợc hành động nói và phân biệt dợc với các hành động khác của con ngời , tích hợp với văn bản : H
Trang 1Tuần 24
Tiết 95
Ngày soạn : Ngày dạy :
Hành động nói
I Mục tiêu cần đạt
- học sinh nắm đợc hành động nói và phân biệt dợc với các hành động khác của con ngời , tích hợp với văn bản : Hịch tớng sĩ ( Trần quốc Tuấn )
- Rèn kĩ năng diễn đạt hành động nói trong giao tiếp
- Giáo dục ý thức diễn đạt đúng mục đích giao tiếp
II Chuẩn bị
Thầy : bảng phụ
Trò : Chuẩn bị bài
III Tiến trình lên lớp
1 ổn định lớp (1’)
2, kiểm tra bài cũ (5’)
? Thế nào là câu phủ định ? Cho ví dụ ?
? Thế nào là câu phủ định miêu tả ? Cho ví dụ ? phân tích ?
3 Bài mới :
Bảng phụ có ghi doạn trích
? Dọc đoạn trích ? Đọc thầm lời nói của Lí Thông
với Thạch Sanh ?
? Lí Thông nói với Thạch Sanh nhằm mục đích
chính là gì ?
- Tìm cách đuỏi Thạch Sanh đi để cớp công đã giết
đợc trằn tinh của Thạch Sanh
? Câu nào trong lời nói của Lí Thông thể hiện rõ mục
đích ấy ?
- Câu : Thôi , bây giờ nhân trời cha sáng em hãy trốn
ngay đi
? lí Thông có đạt đợc mục đích của mình không ?
Chi tiết nào nói lên điều đó ?
- Lí Thông dã đạt đợc mục đích của mình
- Chi tiết : Chàng ( Thạch Sanh ) vội vã từ giã mẹ
con Lí Thông ….nuôi thân
? Chi tiết đã thể hiện đợc mục đích của mình bằng
phơng tiện gì?
- Lí Thông thực hiện dợc mục đích của mình bằng
lời nói
GV: Nừu hiểu hành động là “ việc làm cụ thẻ của
I Hành động nói là gì ?
1 Ví dụ :
Trang 2con ngời nhằm một mục đích nhất địcnh thì việc làm
của Lí Thông có phải là hành động nói không ? Vì
sao ?
- Việc làm của Lí Thông có phải là hành động nói vì
có tính mục đích
? Em hiểu thế nào là hành động nói ?
- Hành động nói là hành dộng đợc thực hiện bằng lời
nói nhằm mục đích nhất định
? Đọc phần ghi nhớ SGK
* Bài tập : A hỏi B : Mấy giờ rồi ?
B trả lời : 1- Không biết !
Hoặc 2- Ba giờ
? A thực hiện hành động nói gì ?( hành động nói :
hỏi)
? Câu trả lời nào của B giúp A đạt đợc mục đích của
hành động nói ? Vì sao?
- Câu 2 , Vì câu 2 mới đáp ứng mục đích của hành
động hỏi của A ( Có sự cộng tác đối thoại )
? Đọc lời nói của Lí Thông ở ví dụ 1 SGK ?
? lời cuat Lí Thông trình bày bằng mấy câu văn ?
Hãy nêu mục đích của mỗi câu
- Câu 1: Con trằn ấy là của vua đã lâu : trình bày
Câu 2: nay em giết nó , tất không khỏi bị tội chết :
đe doạ
Câu 3: Thôi , bây giờ….trốn ngay đi : đuổi khéo
Câu 4: Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu : hứa hẹn
* bảng phụ ghi ví dụ 2 SGK /63
? Chỉ ra hành động nói trong lời nói của Tí ? Nêu
mục đích của từng hành động ?
- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu ? - hỏi
- U nhất định bán con đấy ? - hỏi
- U không cho con ở nhà nữa ? - hỏi
- Khốn nạn thân con thế này !- bộc lộ cảm xúc
( than thân )
- Trời ơi ! – Bộc lộ cảm xúc
? Chỉ ra hành động nói của chị Dậu? Cho biết mục
đích của từng hành động ?
- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài - Báo tin
? ? Qua phân tích hai ví dụ tren em tháy có những
kiểu hành động nói nào?
– Các hành động nói : trình bày , đe doạ , đuổi khéo
, hứa hẹn , hỏi , báo tin , bộc lộ cảm xúc
2 ,Kết luận : Ghi nhớ: SGK /62
II Một số kiểu hành động nói th - ờng gặp
1, Ví dụ :
2 Kết luận : Ghi nhớ SGK /63
Trang 3? Đọc đoạn trích ? Đoạn trích ở tác phẩm nào , của ai
có nội dung gì ?
? Chỉ ra các hành động nói và mục đích của các hành
động nói đó ?
? Nêu yêu cầu của bài tập ? Xá định hành động nói ở
3 câu có chứa từ “ Hứa”
* Củng cố : Thế nào là hành động nói ?
? hãy nêu những kiểu hành động nói thờng gặp ?
* hớng dẫn về nhà : Nắm chắc khái niệm
Làm các bài tập còn lại
* Rút kinh nghiệm :
III Luyện tập
Bài tập 1 /63
? Trần Quốc Tuấn viết : “ Hịch t-ớng sĩ ” nhằm mục đích gì ?
- Khích lệ tớng sĩ học tập binh th yếu lợc do ông biên soạn , đồng thời khích lệ lòng tự tôn dân tộc của họ
? Nêu các câu thể hiện hành động nói trên?
“ nếu các ngơi biét đợc truyện tập sách này , theo lời dạy bảo ….thù” Bài tập 2 /63
- Bác trai đã khá rồi chứ ? ( – hỏi)
- Cám ơn cụ , nhà cháu đã tỉnh táo
nh thờng – (cảm ơn )
- Nhng xem ý hãy còn lề bề , lệt bệt
…lắm ( -trình bày )
- Bà lão láng giềng :
- Này bảo bác ấy trốn đi đâu thì trốn ( Cầu khiến )
- Chứ cứ nằm đấy … khổ ( bộc lộ cảm xúc )
- Ngời ốm rề rề nh thế , nếu ….hồn ( bộc lộ cảm xúc)
- Thế thì phải giục anh ấy ….đấy ! ( Cầu khiến)
Bài tập 3/65 Câu 1: Anh phải hứa với em … ( điều khiển ra lệnh)
Câu2 : Anh hứa đi ( Ra lệnh ) Câu 3: Anh xin hứa ( Hứa hẹn )
Trang 4Tuần 24
Tiết 96
Ngày soạn : Ngày dạy:
Trả bài
I Mục đích yêu cầu
- Học sinh biết đợc những u , nhợc điểm của mình về thể văn thuýet minh thông qua bài viết
cụ thể đã thực hành : giới thiệu về ngôi trờng
- Rèn kĩ năng viết văn thuyết minh
- Giáo dục về lòng tự hào , tình yêu trờng lớp
II Chuẩn bị
1, Thầy : Chấm bài ghi nhận u , nhợc điểm của học sinh
Tìm nguyên nhân , hớng sửa chữa
2, Trò :
III Tiến trình lên lớp
1 ổn định lớp (1’)
2 Kiểm tra bài cũ
3 Trả bài
Chép đề lên bảng : Giới thiệu về bánh chng xanh
• GV : nêu yêu cầu và biểu điểm nh tiết 87-88 tuần 22
IV Nhận xét chung
1, Ưu điểm
- Nhìn chung các em viết đúng thể loại : Thuyết minh
- Biết cách làm bánh chng với đầy đủ nguyên liệu cần thiết , Cách gói bánh , luộc bánh , yêu cầu của một chiếc bánh chng ngon
- Bố cụ 3 phần rõ ràng
- Chữ viết to , dễ đọc , ít sai lỗi chính tả
2 ,Nhợc điểm
Còn một số viết chữ sấu , cẩu thả
- Sai lỗi chính tả
Viết văn lủng củng
Sử dụng dấu câu cha hợp lí
Một số em thiếu phần mở bài , kết bài
V những lỗi sai cơ bản – nguyên nhân – H ớng sửa chữa
+ Sai lỗi chính tả : Còn lẫn lộn phụ âm “l” với “n”, phụ âm “gi” với “d”
“Bánh chng bánh dày”
-nguyên nhân sai do phát âm không chuẩn , còn ngọng
? Sửa lại nh thế nào cho đúng ?
Cần phát âm đúng , chuẩn
+ Chữ xấu không đọc đợc :
Trang 5Do cẩu thả 8 : lực , nghĩa , Tuynh , Tình , Đăng
8 : lu Đắc Đại , Đờng ,
+ Bài thiếu mở bài –kết bài : 8 : Đờng , Tâm Đắc , Hoàng
8 : Hoài , Chí , Hiệp , Tơ
- Do cha nắm chắc yêu cầu bố cục của dạng văn thuyết minh về một phơng pháp
- Diễn đạt lủng củng , thiếu dấu câu : 8 : Thanh , lơng
8 : Nam , Thuỷ , Tâm , Hiệp , Yến
GV : nêu đoạn văn lủng củng
? Nhận xét ?
? Sửa lại cho đúng ?
• Đọc bài khá : 8 : Hoan, Liên , Cờng
8 : Trần Yến , Nguyễn tú
VI-
h ớng dẫn sửa lỗi sai
• Rút kinh nghiệm :
Trang 6Tuần 24
Tiết 94 + 95
Ngày soạn : Ngày dạy :
Hịch tớng sĩ
( Trần Quốc Tuấn )
I Mục đích yêu cầu
- Cảm nhận đợc tinh thần yêu nớc bất khuất của Trần Quốc Tuấn cũng là của nhân dân
Đại Việt trong thơì kì kháng chiến chống quân Mông Nguyên , thể hiện lòng căm thù giắc , ý chí quyết tâm thắng quân xâm lợc Nắm đợc đặc điểm cơ bản của hịch , thấy đợc bài Hịch tớng sĩ có kết cấu , lập luận , dẫn chứng lời văn đặc sắc
- Tích hợp với câu ghép , các kiểu câu vừa học , với lịch sử kháng chiến chống quân Mông Nguyên
- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm văn nghị luận cổ , văn biền ngẫu …
Giáo dục lòng tự hào dân tộc , ý chí bảo vệ độc lập , yêu kính Trần Quốc Tuấn
II Chuẩn bị
1, Thầy : nghiên cứu soạn bài
2, Trò : Đọc và chuẩn bị bài trớc khi đến lớp
III Tiến trình lên lớp
1, ổn định lớp (1’)
2, Kiểm tra bài cũ (2’): Kiểm tra sĩ số
3, bài mới
Giới thiệu bài : Trần Quốc Tuấn là vị anh hùng dân tộc , một danh nhân thế giới , văn võ song toàn – Hịch tớng sĩ là áng văn bất hủ của ông
? Đọc phần chú thích SGK /58
*GV: Năm sinh của ong có nhiều tài liệu ghi không
khớp ở Nam Định có khu di tích đền Trần thờ 14
vị vua trần và khu tợng đài Trần Hng Đạo ở khu vờn
3-2 cạnh hồ Vị Xuyên ( Thành phố Nam Định)
? Theo em tác phẩm ra đời trong hoàn cảnh nào ?
GV: Hoàn cảnh ra đời : Trớc khi quân Nguyên xâm
lợc nớc ta lần thứ hai Trần Quốc Tuấn đợc cử làm
Tiết chế thống lĩnh toàn quân ÔNg đã thay lời vua
Trần thảo hịch tớng sĩ (9-1284) đọc trong buổi
duỵêt binh lớn ở Đông Thăng long còn gọi là lộ bố
“ Dụ ch tì tớng hịch văn”
? Em hiểu gì về thể hịch ? Đọc chú thích
I Vài nét về tác giả và tác phẩm
1 Tác giả :
Trần Quốc Tuấn (1231- 1300)
2, Tác phẩm : Hịch tớng sĩ
Trang 7SGK/58+59 ?
GV: Giới thiệu về thể hịch và bố cục chung của thể
hịch
* Yêu cầu : đoạn 1 : Giọng giảng giải rõ ràng
Đoạn 2: Giọng chậm rãi , xúc động
Đoạn 3: Giọng mỉa mai , chế diễu , phê phán , kích
động
Đoạn 4 : Giọng dứt khoát , đanh thép , hùng hồn
Phần cuối : Giọng chậm , tâm tình
? gọi từng học sinh đọctheo đoạn và nhận xét ?
Phần cuối giáo viên đọc
Hớng dẫn tìm hiểu từ khó SGK/59+60 ? So với bố
cục chung của thể hịch và phần in chữ nhỏ , chữ to
ở SGK ? Em hiểu SGK đã lợc đi phần nào và trích
đọc phần nào?
? Đọc thầm từ dầu đến “tiếng tốt”(Phần in chữ nhỏ)
? ý chính của đoạn văn là gì ?Tại sao tác giả chỉ
nêu các gơng ở Trung Quốc , thậm chí cả tớng của
nhà Nguyên ?
GV: Cách nêu từ xa tới gần, từ xa dến nay , ngắn
gọn và tập trung làm nổi bật tinh thần quên mình vì
chủ , vì vua ,vì nớc của họ
- Tác giả chỉ nêu gơng ở Trung Quốc vì do t tởng
ảnh hởng sâu sắc của văn hoá Hán – Nêu cả Cốt
Đãi ngột lang ở đời nguyên để nhấn mạnh đối
ph-ơng
? Đọc từ Huống chi ta cùng ….đợc không ? Đoạn
làm có thể chia làm mấy ý nhỏ ?
? Tình hình Đại Việt thời ấy đợc nêu nh thế nào ?
- Loạn lạc – gian nan
- Sứ giắc đi lại ngênh ngang ngoài đờng
- Uốn lỡi cú diều mà sỉ mắng triều đình , đem thân
dê chó mà bắt nạt tể phụ …đòi ngọc lụa …thu vàng
bạc , đẻ vơ vét của kho có hạn
- Đem thịt mà nuôi hổ đói
? Em hiểu gì về tình hình đất nớc thửa ấy ?
? Tcá giả gọi bọn ngoại bang là gì?
- Cú diều dê chó , hổ đói
? đây là phép tu từ gì ?
- ẩn dụ
? hành động của chúng đợc phơi bày qua những từ
II Đọc tìm hiểu từ khó và bỗ cục
III Tìm hiểu văn bản
1, Nêu g ơng các trung thần nghĩa
sĩ
- mở đầu bài hịch nêu gơng các trung thần nghĩa sĩ đã anh dũng hi sinh vì chủ , vì nớc
2 Tình hình đất n ớc hiện tại , nỗi lòng của vị chủ t ớng và ân tình của ông đối với tì t ớng.
a, Tình hình đất nớc?
- Đất nớc bị ngoại xâm đe doạ , đè nén , áp bức
Trang 8loại gì? ( Động từ)
GV; Từ việc sử dụng phép tu từ ẩn dụ , cùng với
việc dùng một loạt các đọng từ để nói về bọn xâm
lăng , từ đó em hiểu gì về thái dộ của Trần Quốc
Tuấn với bọn ngoại xâm ?
- ông vô cùng căm ghét bọn ngoại xâm và sẵn sàng
vạch trần bộ mặt xấu xa của chúng
? Qua đó em cảm nhận đợc gì tình hình đất nớc ta
năm 1284?
? Đoạn văn có mục đích gì ?
- Đoạn văn nhắc lại sự thực , kích đọng ý thức ,
nhen len ngọn lửa căm thù giắc trong lòng tớng sĩ
? Đọc đoạn “ Ta thờng … Vui long”
? Đoạn có nội dung gì ?
? Vị chủ soái đã bộc lộ sự lo lắng của mình qua từ
ngữ , hình ảnh nào?
- Tới bữa quên ăn , nửa đêm vỗ gối
? Em cảm nhận thấy đây là nỗi lo nắng nh thế nào ?
? Tình cảm của ông còn đợc bày tỏ qua qua hình
ảnh nào nữa ?
Ruột đau nh cắt , nơca mắt dầm đìa
? Sự đau xót đợc diễn tả qua phép tu từ gì ?Thể hiện
nỗi đau xót nh thế nào?
- Phép so sánh , nói quá thể hiện nỗi đau xót đến tột
cùng
? lòng căm thù giắc thể hiện qua hình ảnh nào?
Căm tức : cha xả thịt , lột da , nuốt gan , uống máu
quân thù
? nhận xét cách dùng từ ngữ , nhịp văn thể hiện
lòng căm thù giắc nh thế nào?
- những dộng từ chỉ hành động mạnh , thể hiện lòng
căm thù đến tột cùng , tởng chừng nh có thể ăn tơi ,
nuốt sống quân thù
? Từ lòng căm giận ấy ông có ý nguyện nh thế
nào ?
- dẫu cho …vui lòng
? nhận xét cách dùng từ ngữ để diễn tả hành động ở
câu văn ?
Dùng số từ tăng tiến : trăm – nghìn
-Đi liền với những hình ảnh thẻ hiện sự sả thân hi
sinh quên mình
? Cách diễn tả ấy giúp em cảm nhận đợc tâm
- Đất nớc đang ở trong tình tạng bị ngoại bang cậy lớn hơn ngang
ng-ợc , hống hách , vơ vét của cải của nhân dân ta
b, Nỗi lòng chủ tớng ( Tâm trạng của Trần Quóc Tuấn trớc cảnh trớc cảnh đất nớc bị ngoại xâm đe doạ)
- Nỗi lo lắng tột cùng tới mức ngày quên ăn , đêm quên ngủ
- Nguyện hi sinh thân mình vì đất
n-ớc , quyết không đội trời chung với quân cớp nớc
Trang 9nguyện gì của vị chủ soái ?
* Củng cố : Đoạn văn sử dụng phép nói quá diễn tả
đến mức tối đa tâm trạng lo lắng , đau xót , căm
giận đén tộ cùng và ý nguyện xả thân vì non sông
xã tắc của vị chủ soái
Tiết 2
III
t iến trình lên lớp
1, ổn định lớp
2, kiểm tra bài cũ
? Nêu bố cục của bài “ Hịch tớng sĩ”
Bài hịch đã nêu gơng các trung thần nghĩa sĩ – Tình hình đất nớc tâm trạng của vị chủ t-ớng nêu ở bài hịch nh thế nào?
3, bài mới
? Đọc “ Các ngơi… chẳng kém gì” ? Đoạn văn kể lại vị chủ
tớng đối đãi với tì tớng của mình nh thế nào ?
- Không có mặc- Cho mặc
- Không có ăn – Cho cơm
- Quan nhỏ – thăng chức
- Lơng ít – cấp bổng
- Đi thuỷ – Cho thuyền
- Đi bộ – Cho ngựa
- Trận mạc – Cùng sống chết
- Nhàn hạ- Cùng vui cời
? Nhân xét những mặt mà chủ tớng quan tâm đến tì tớng
-
? Nhận xét về kiểu câu trong đoạn ? Kiểu câu ấy nói lên
điều gì?
- Kiểu câu “ Không có …thì ta cho…”lặp đi lặp lại nói lên
sự quan tâm yêu thơng sâu nặng , cụ thể , kịp thời và bao
dung của Trần Quốc Tuấn với tì tớng của mình , thể hiện
quan hệ đẳng cấp thần( chủ) – tôi
? Việc kể ra cách đối đãi này nhằm mục đích gì?
- Nhằm khích lệ , ý thức trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi
ngời đối với đạo vua tôi –Và làm cơ sở cho đoạn phê
phán , khiển trách ở đoạn sau
? Đọc “ Nay các ngơi …đợc không” Dộan văn có nội dung
gì?
? Trần Quốc Tuấn đã chỉ ra tớng sĩ có những sai trái gì?
- Chủ nhục – không lo Thái độ thờ ơ vô
c,Ân tình của chủ tớng với tì tớng của mình
- Chủ tớng quan tâm đến mọi mặt của tì tớng Ông
đáp ứng kịp thời đầy đủ , cùng nhờng cơm xẻ áo , chia ngọt xẻ bùi , cùng đồng cam cộng khổ sông pha trận mạc vào sinh ra tử
- Nhằm khích lệ ý thức trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi ngời đối với đạo vua tôi
3, Phê phán những thái độ
và hành động sai trái của tì
Trang 10trách nhiệm
- Nớc nhục – Không thẹn
- Làm tớng phải hầu quân giặc – không tức
- Nghe nhạc đĩa yến nguỵ sứ – không căm
-Lấy việc chọi gà - đùa vui
- Đánh bạc – làm tiêu khiển
- Ham săn bắn – Quên việc binh
- Lo làm giàu – Quên việc nớc
- Thích rợu ngon-
- Mê tiếng hát …
? Em hiểu đây là những trò tiêu khiển , những ham thích
biểu hiện phẩm chất gì ?
- Đây là những trò tiêu khiển , những thói ăn chơi hởng lạc
tầm thờng vui thú ruộng vờn… thể hiện bản chất ích kỉ chỉ
lo vun vén cho lợi ích cá nhân
? Nhận xét cách phê phán và thái độ của ông?
- ông nêu những vấn đề nghiêm trọng trớc , không bỏ qua
một vấn đề , 1 biểu hiện ăn chơi lơ là mất cảnh giác nào
? Cách trình bay đoan văn phê phán có gì độc đáo ?
- Trình bày theo lối đối lập với một loạt câu hỏi nghi vấn
mang ý nghĩa khẳng định – Sử dụng một loạt điệp từ
“hoặc” ,không thể , điệp cấu trúc câu “ chẳng những … mà
còn…”
? Bằng cách trình bày độc đáo đã nêu hậu quả nh thế nào ?
- Hậu quả tai hại là nớc mất nhà tan , bị bắt , thái ấp không
cìn , bổng lộc bị mất , tổ tông bị giày xéo … chịu nhục
,mang tiếng …> Nhấn mạnh sự tổn thất nặng nề giữa chủ
t-ớng và quân sĩ gắn liền với nhau – Khiến cho tt-ớng sĩ thức
tỉnh mài sác ý chí chiến đấu bảo vệ đất nớc cũng là bảo vệ
quyền lợi của chủ tớng và của chính ccác cá nhân tớng sĩ
? Thử đặt mình vào địa vị của một tì tớng nghe đoạn văn
này em có suy nghĩ gì?
- Em cảm thấy hổ thẹn - Chủ tớng chỉ nói các ngơi , không
chỉ rõ ai nhng ai nghe cũng phải động lòng mà nghĩ đến
trách nhiệm của mình – Câu văn dồn dập nghe nh lời
mắng xối xả
? Nhng ngay sau những lời phê phán nghiêm khắc ấy thì
t-ớng bảo thật các tì tt-ớng những gì?
- Những thái độ hành động đúng nên làm
Nhớ câu : Kiềng canh nóng mà thổi rau nguội
Đặt mồi lửa vào dới đống củi
? Hai câu này có ý nghĩa gì?
Hs : đọc chú thích 22-23
t ớng
- Phê phán những trò tiêu khiển , những thói ăn chơi h-ởng lạc tầm thờng , những suy nghĩ cá nhân ích kỉ
- Nêu nên những vấn đề nghiêm trọng của nớc