Ngữ văn lớp 8 tuần 11

- Nếu kể ở ngôi thứ 3 việc miêu tả, biểu cảm mang tính khách quan nhằm khắc hoạ tính cách nhân vật.. 3, Thay đổi ngôi kể: là để + Thay đổi điểm nhìn đối với các sự việc , nhân vật + Ngời

Tuần 11

Ngày soạn: Ngày dạy:

Tiết 41

Kiểm tra văn

I Mục đích yêu cầu

- Qua bài kiểm tra đánh giá, phấn loại đợc học sinh về phần học tập các tác phẩm truyện kí Việt Nam- Rèn kĩ năng làm bài trắc nghiệm và cảm nhận đoạn truyện, kĩ năng viết đoạn văn

- Giáo dục ý thức lamg bài kiểm tra

II Chuẩn bị

- Thầy : Thống nhất ra dề, hớng dẫn học sinh ôn tập

- - Trò: ÔN tập, chuẩn bị bài kiểm tra

III Tiến trình lên lớp

1,

ổ n định lớp(1’)

2, Kiểm tra

Chép đề

Phần một : Trắc nghiệm : Đọc kĩ đoạn văn : Mẹ tộ lấy vạt áo nâu “ Mẹ tộ lấy vạt áo nâu….thơm tho lạ th ….thơm tho lạ th thơm tho lạ th ờng ” – –

Khoanh trong những đáp án đúng.

1, Đoạn trích nắm ở tác phẩm nào?

B, Những ngày thơ ấu D, tức nớc vỡ bờ

2, Tác giả của đoạn trích này là :

A, Nguyên Hông B, Nam Cao

3, Nội dung chính của đoạn trích là

A, Diễn tả nỗi đau khổ của đứa con phải sống xa mẹ

B, Cuộc gặp mặt của hai mẹ con

C, Bộc lộ niền sung sớng hạnh phúc của đứa con khi nằm trong lòng mẹ

D, Miêu tả vẻ đẹp của ngời mẹ

4, Đoạn trích viết theo phơng thức biểu đạt nào?

A, Tự sự kết hợp miêu tả C, Tự sự miêu tả và biểu cảm

B, Miêu tả và biểu cảm D, tự sự ,miêu tả

5, Những dòng nào sau đây cùng trờng từ vựng chỉ vẻ đẹp của ngời mẹ

A, Khóc, sụt xùi, nức nở, nớc mắt

B, Tơi sáng, xinh xắn, mịn ,trong , tơi đẹp , thơm tho

C, Gơng mặt , đôi mắt, nớc da, gò má, cánh tay , khuôn miêng

6, Những từ sau , từ nào không là từ tợng hình

A, Lảnh lót B, Còm cõi C, Mơn man D, Dò dẫm

Phần hai : Tự luận ( 6 đ)

Trình bày cảm nhận của em về đoạn văn trên?

Đáp án:

- Phần trắc nghiệm mỗi câu đúng cho 0,5 điểm(1B-2A-3C- 4C-.5B -6A)

- Cảm nhận về nội dung nghệ thuật 5,5 - diễn dạt 0,5 điểm

Tiết 42

Luyện nói: kể chuyện theo ngôi kể kết

hợp với miêu tả và biểu cảm

I Mục đích

- Giúp học sinh ôn lại kiến thức về ngôi kể học ở lớp 6

- Rèn kĩ năng kể chuyểntớc tập thể lớp có kết hợp miêu tả và biểu cảm- tích hợp với kiến thức văn và tiếng Việt đã học

- Giáo dục ý thức chuẩn bị, bình tĩnh trớc tập thêtrinhf bày một vấn đề đúng theo ý muốn yều cầu

II Chuẩn bị

- Thầy : Hớng dãn học sinh ôn tập lại kiến thức lớp 6

- Trò : Ôn tập và chuẩn bị bài: trả lời các câu hỏi SGK/109

III Tiến trình lên lớp

1, ổn định lớp (1’)

2, Kiểm tra: Kết hợp trong giờ

3, Bài luyện

? Kể theo ngôi thứ nhất là kể nh thế nào?

? Cho ví dụ? “Tôi đi học” – – “ Lão Hạc” – “ Những ngày

thơ ấu” –

Do đó các sự việc đợc kể có độ tin cậy cao

? Nh thế nào là kể theo ngôi thứ hai ?

? Cho ví dụ ?

- “Tức nớc vỡ bờ” –- Cô bé bán diêm” –, “ Chiếc lá cuối

cùng” –

- Do đó các sự việc có thể linh hoạt thông qua nhiều mối

quan hệ của các nhân vật

? Tại sao ngời ta phải thay đổi ngôi kể?

(? Mục đích khi thay dổi ngôi kể)

+ Sự việc có liên quan đến ngời kể sẽ khác sự việc không

liên quan đến ngời kể

Ngôi kể thứ nhất dễ dàng bộc lộ cảm xúccủa ngời kể

mang tính chủ quan cá nhân

- Nếu kể ở ngôi thứ 3 việc miêu tả, biểu cảm mang tính

khách quan nhằm khắc hoạ tính cách nhân vật

* Bảng phụ có đoạn trích

Đọc đoạn trích “ Tắt đèn “ của Ngô Tất Tố/110?

? Đoạn trích có nội dung gì ?

? Nhân vật ở đây có những ai? ( Nhân vật chính trong

đoạn trích này là ai?

? Các yếu tố miêu tả thể hiện ở đoạn trích này là gì?

? những chi tiết miêu tả chị Dậu ?

? Những chitiết miêu tả bọn tay sai?

? Tên cai lệ đợc miêu tả nh thế nào?

? Ngời nhà lí trởng hiện lên qua những chi tiết nào?

* Yếu tố biểu cảm nổi bật ở đây là cách xng hô

? Chỉ ra yếu tố biểu cảm trong đoạn trích ?

I Ôn tập về ngôi kể:

1, Kể theo ngôi thớ nhất: Là ngời

kể xng tôi để dẫn dắt câu chuyện – ngời kể là ngời tham gia vào các sự việc và kể lại

2, Kể theo ngôi thứ ba là:

- Ngời kể dấu mình đi, gọi tên các nhân vật một cách khác quan

- Ngời kể có t cách là ngời chứng kiến sự việckể lại

3, Thay đổi ngôi kể: là để + Thay đổi điểm nhìn đối với các

sự việc , nhân vật + Ngời trong cuộc khác với ngời ngoài cuộc

+ Thay đổi thái độ miêu tả,biểu cảm

- Ngời trong cuộc có thể buồn vui theo cảm tính chủ quan

- Ngời ngoài cuộc có thể dùng biểu cảm, miêu tả để khắc hoạ tính cách nhân vật

II tìm ý kể chuyện và luyện nói

tr-ớc lớp

A, Tìm ý

1, Sự việc: Cuộc đối đầu giữa kẻ thúc su với ngời thiếu su

2, Nhân vật

- chị Dậu

- Cai lệ, ngời nhà lí trởng

3, Yếu tố miêu tả

+ Chị Dậu xám mặt-liều mạng Nhan nh cắt – Ngời đần bà… + Sức lẻo khẻo của anh chàng nghiện- ngã chỏng què nham nhảm thét

+ anh chàng hầu cân ông lí ngã ra thềm

4, Yếu tố biểu cảm

- Cháu van ông –tha cho

- Liều mạng cự alị- Cjồng tôi

- Nghiến hai hàm răng Mày – chồng bà … bà cho mày xem

5, tác dụng :

- Nêu bật sức mạnh của lòng căm thù khiến chị Dậu ngời đàn bà lực

? Tác dụng của phép miêu tả và biểu cảm này là gì ?

? Đoạn trích đợc kể theo ngôi nào?

? Bài tập yêu cầu ta làm gì?

? Muốn kể ở ngôi thứ nhất ta phải thay đổi những gì?

GV: Lần lợt gọi học sinh khá lên trình bày , sau mỗi em

kể có nhận xét về nọi dung , tác phong

- Chú ý đến ngữ điệu , thứ nhất là ngôn ngữ của chị Dậu (

cách xng hô)để thể hiện rõ yếu tố biểu cảm – Tha y đổi

cách xng hô của ngời kể Chị Dậu- thành tôi, chuyển lời

thoại thành lời kể , biểu cảm qua ngữ điệu

Ví dụ: Tôi xám mặt , vội vàng đặt con bé xuống đất,chạy

đến đỡ lấy tay ngời nhà lí trởng Tôi van xin: “ Cháu van

ông nhà cháu vừa mới tỉnh dậy một lúc, ông tha cho” –

Nhng tên ngời nhà lí trởng vừa đấm vào ngực tôi mấy

bịch vừa hùng hổ sấn tới định ttrói chồng tôi Vừa thơng

chòng, vừa uất ức trớc thái độ bất nhân của hắn, tôi

không chịu nín đợc nữa Mặt tôi nóng bừng bừng, tôi

ngằn giọng : “ Chồng tôi đâu ốm, ông không đợc phép

hành hạ” – Thế là tên cai lệ tát vào mặt tôimột cací đánh

bốp rồi hắn lao đến chõ chồng tôi Tôi hắng máu lên,

nghiến hai hàm răng mà rằng: “ Mày trói ngay chồng bà

đi, bà cho mày xem” –

Tiện tay tôi túm lấy cổ hắn , ấn dúi ra cửa Hắn ngã

chỏng queò trên mặt đất, miệng vẫn không ngớt thét trói

vợ chồng tôi lại

Củng cố:

*

h ớng dẫn về nhà : Cho đoạn văn “ Mẹ tôi lấy vạt áo

nâu…những câu gì.” – ( Những ngày thơ ấu – Nguyên

Hông)

? Hãy đóng vai bà mẹ bé Hồng kể lại câu chuyện ở đoạn

văn trên

* Chuẩn bị bài “ Câu ghép” –

* Rút kinh nghiệm:

điền thắng anh chàng nghiện , chị chàng con mọn chiến thắng anh chàng hầu cận ông lí

6, Ngôi kể : thứ ba B: Luyện nói

- Dựa vào đoạn trích , đóng vai chị Dậu hãy kể lại đoạn trích theo ngôi thứ nhất

Tiết 43

Ngày soạn: Ngày dạy: Câu ghép

I Mục đích

- Học sinh nắm đợc đặc điểm của câu ghép

- Hai cách nối các vế trong câu ghép

- Rèn kĩ năng đặt câu ghép đúng yêu cầu

- Giáo dục ý thức viết câu đúng khi viết văn

II Chuẩn bị :

- Thầy:

- Trò:

III Tiến trình lên lớp

1,

ổ n định lớp(1’)

2, Kiểm tra bài cũ :

? Thế nào là nói giảm , nói tránh? Cho ví dụ ?

-Yêu cầu: Trả lời đúng: nói giảm, nói tránhlà một biện pháp tu từ dung cách diễn đạt tế nhị , uyển chuyển tránh gây cảm giác quá đau buồn ,ghê sợ, nặng nề , thô tục , thiếu lịch sự

- Lấy ví dụ

3, Bài mới

Giới thiệu bài

* Bảng phụ

“ Hàng năm cứ vào cuối thu……

Tôi quên thế nào đợc những cảm giác trong sáng ấy nảy

nở trong lòng tôi nh máy cánh hoatơi mỉm cời giữa bầu

trời quang đãng

.Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy s

lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đờng

làng và hẹp ……

Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi

đang có sự thay đổi lớn : Hôm nay tôi đi học

( Thanh tịnh)

? Đọc cả phần trích? Chú ý các câu in đậm?

? Đọc những câu in đậm? Tìm các cụm C- V trong các

câu in đậm ?

? Phấn tích cấu tạo câu thứ nhất

- Cụm lòng cốt :” – Tôi quên thế nào đ ợc ….” –

C V

- Các cụm C-V làm thành phần phụ nòng cốt

+ Cum C- V làm phụ ngữ cho động từ “ quên” –

Những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi

C V

+ Cụm C- V làm phụ ngữ cho động từ “ nảy nở” –để so

sánh:

Mấy cánh hoa t ơ i mỉm c ời giữa bầu trời quang đãng

C V

? Có thể xếp kiểu câu này vào loại câu nào mà các em

đã học ở dới lớp 7?

- Kiểu câu dùng cụm C- V để mở rộng câu

? Phân tích cấu tạo của câu in đậm thứ hai?

- Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy s ơng thu và gió

TN TN

lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đ ờng

C V TN

làng và hẹp …

? Đây là kiểu câu gì? - Câu đơn

?Đọc phân tích cấu tạo câu thứ 3?

Câu văn gồm 3 cụm C- V

+ Cụm 1: Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi

I Đặc điểm câu câu ghép

1, Ví dụ

Tôi quên thế nào đ ợc những

C V

cảm giác trong sáng ấy nảy nở

C V

trong lòng tôi nh mấy cánh hoa t ơ i mỉm c ời giữa bầu trời

c v quang đãng

Cảnh vật chung quanh tôi đều

C V

C V

+ Cụm 2: Lòng tôi đang có sự thay đổi lớn

C V

+ Cụm 3: Tôi đi học

* Đây là câu có nhiều cụmC- V

? Các cụm C- V này có phụ thuộc vào nhau không? Vì

sao?

- Mỗi cụm C- V này là một vế câu không phụ thuộc vào

nhau( không bao chứa nhau)- Mỗi vế câu nói tới một sự

vật , sự việc

+ Vế 1: Sự thay đổi của cảnh vật

+ Vế 2: Sự thay đổi của lòng tôi

+ Vế3 : Nói tới việc : tôi đi học

* GV: Các cụm C- V trên không bao chứa nhau Mỗi

cụm C- V là một vế câu nói về sự vật, sự việc có thể

tách ra thành những câu đơn Đó là một câu ghép

? Em hiểu thế nào là câu ghép?

? Mỗi cụm C- V này đợc gọi là gì?

? Đọc phần ghi nhớ SGK

Phân tích câu :

Con đ ờng này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhng lần này

C V1 V2

tự nhiên thấy lạ

? Đây là kiểu câu gì , chỉ ra những về câu?

- Đây là câu ghép

? Vế hai có gì đặc biệt về cấu tạo ? chỉ có V

* tìm câu ghép trong các câu sau

Bảng phụ có ghi

1- Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất, lòng tôi càng thắt

C1 V1 C2 V2

lại, khoé mắt tôi đã cay cay

C3 V3

2- Hắn làm ghề ăn trộm nên vốn không a Lão Hạc bởi

C1 V1 V2

vì lão l ơng thiện qua

C3 V3

3- Ai làm thì ng ời ấy chịu

C1 V1 C 2 V2

4- Em đi học, mẹ em đi làm

C 1 V1 C 2 V2

? Nhận xét các vế nối trong các câu ghép ?

Các cụm C- V trong ví dụ 2-3 nối với nhau bằng những

từ ngữ nào? quan hệ từ , đại từ

Phần d bài tập1

Ví dụ : Tôi càng quan tâm, nó càng lảng xa tôi

C V C V

? Nừu khong dùng từ nối thì có thể dùng những dấu câu

nào để nối các vế câu?

thay đổi, vì chính lòng tôi đang C

có sự thay đổi lớn :hôm nay tôi

V C

đi học

V

2, Kết luận

- Câu ghép là những câu do hai hay nhiều cụm C- V không bao chứa nhau tạo thành Mỗi cụm C- V này

đựơc gọi là một vế câu

* Chú ý : Các vế câu trong câu ghép thờng có đủ C- V Song có những vế câu chủ ngữ hoặc vị ngữ bị lợc bỏ song không ảnh tới nội dung ý nghĩa của câu

II Cách nối các vế câu

1, Dùng những từ ngữ có tác dụng nối

+ Nối bằng một quan hệ từ + nối bằng cặp quan hệ từ + Nối bằng cặp đại từ , cặp phó từ hay chỉ từ thờng đi đôi với

nhau( Cặp từ hô ứng)

2, Không dùng từ nối

- Dùng dấu phảy, dấu chấm phẩy hoặc dấu hai chấm

* GV : có khi một câu sử dụng cả hai cách này

? Đọc phần ghi nhớ

? Đọc và nêu yêu cầu bài tập?

* Đảo lại trật tự các vế câu

Bạn ấy vẫn chăm học tuy nhà Lan nghèo

Học sinh viết ra giấy nháp – gọi hai học sinh lên trình

bày- nhận xét

Yêu cầu có sử dụng ít nhất một câu ghép

Ví dụ :

Sử dụng bao bì ni lông có nhiều tác hại nên chúng ta cần

thay đổi thói quen sử dụng bao bì ni lông: Ta có thể

phơi khô sử dụng nhiều lần…

4: H ớng dẫn về nhà :

Học và làm hết các bài tập còn lại

Chuẩn bị bài câu ghép tiết 2

 Rút kinh nghiệm:

III Luyện tập Bài tập 2/113

Đặt câu ghép với các cặp quan hệ từ

a,Vì trời ma nên ttôi đến muộn

Bởi vì trời ma cho nên tôi đến muộn

B, Nếu anh không đến thì tôi cũng không đi

- Hễ anh không đến thì tôi cũng không đi

C, Tuy nhà Lân nghèo nhng bạn ấy vẫn chăm học

- Mặc dù gia đình Lan khó khăn

nh-ng bạn ấy vẫn chăm học Bài tập 3/113

Bỏ bớt một quan hệ từ trong những câu vừa đặt

A, Anh không đén thì tôi cũng không đi

Bài tập 5/114 Viết đoạn văn ngấn về đề tài: Thay

đổi thói quen sử dụng bao bì ni lông

Tiết 44

Ngày soạn : Ngày dạy : Tìm hiểu chung về văn bản

thuyết minh

I Mục đích

- Học sinh nắm đợc vị trí, vai trò, đặc điểm của văn bản thuyết minh

- Phân biệt văn bản thuyết minhvới các loại văn bản tự sự , miêu tả, và biểu cảm , nghị luận

- Rèn kĩ năng viết và phân tích văn bản

- Giáo dục ý thức học tập bộ môn

II Chuẩn bị

-Thầy :

- Trò:

III Tiến trình lên lớp

1,

ổ n định lớp (1’)

2, Kiểm tra bài cũ : Hãy nêu rõ tác dụng của yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự ?

- Yêu cầu:

+Trong văn tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm làm cho việc kể truyện sâu sắc hơn

3, Bài mới

Giới thiệu : trong văn bản tự sự không chỉ có yêú tố miêu tả , biểu cảm mà còn có yếu tố thuyết minh – Vậy văn bản thuyết minh là gì - bài học hôm nay sẽ giúp ta hiểu ró điều này

( GV Viết bản tên bài)

? Đọc văn bản “ Cây dừa Bình định” –- Hoàng văn

Tuyền

? Văn bản trên cung cấp cho ta điều gì?

- Văn bản cho biết đặc điểm lợi ích riêng của cây

dừa Bình Định

? Đọc văn bản “ tại sao lá cây lại có màu xanh

lục” –- Vũ Văn Chuyên

? Văn bản cho ta hiểu điều gì?

- Văn bản giải thích cho ta hiểu tác dụng cuủa chất

diệp lục đối với màu xanh đặc trng của lá cây

? Đọc văn bản “ Huế” – ( Dẫn theo tiếng việt thực

hành)

? Văn bản này cho ta hiểu điều gì?

- Văn bản giới thiệu vè Huế, cho ta hiểu Huế là

trung tâm văn học nghệ thuật lớn của Việt Nam

GV: Nếu ta đến Bình định, đến Huế ngời hớng dẫn

viên có thể dùng những văn bản trêngiới thiệu cho

ta hiểu về cầy dừa Bình Định, về màu xanh của lá,

về thành phố Huế thơ mộng

* Khi ta mua một ti vi có táplô, mua một gói bánh ,

một lọ thuốc ho.trên bao bì gói bánh hoặc táp lô

gói thuốc có ghigì?

- ở táp lô có ghi rõ cấu tạo, chức năng ,cách sử

dụng…bao bì của gói bánh có ghi nơi sản xuất, hạn

sử dụng…

- Nhãn hiệu lọ thuốcho: giới thiệu nơi sản xuất,

thành phần, ngày sản xuất , hạn sử dụng, công

dụng, cách dùng…

? những táp lô ghi ở bai bì , nhãn hiệu này có ý

nghĩa gì đối với ngời sử dụng?

- - ngời dùng hiểu – dùng đúng – tránh những sự

cố đáng tiếc xảy ra

*GV: Chúng ta luôn muốn hiểu về máy móc, các

cách sử dụng của các đồ vật …một danh lam thắng

cảnh, của những sự vật hiện tợng quanh ta, để đáp

ứng nhu cầu ấy chúng ta cần có loại văn bản thuyết

minh: Giới thiệu về các sự vật sự việc hiện tợng

? Em hiểu văn bản thuyết minh có vai trò nh thế

nào đối với đời sống con ngời?

? Em mới đợc học về văn bản thuyết minh gì?’

- Thông tin về ngày trái đát năm 2000

* ta tiếp tục tìm hiểu 3 văn bản trên?

? Ba văn bản này có thuộc kiểu văn bản tự sự,

miêu tả, biểu cảm, nghị luận không? Vì sao?

- Không có nhân vật , sự việc- không là văn bản tự

sự

- không giúp ngời đọc hình dung cảnh vật- không

là văn bản miêu tả

I Vai trò và đặc điểm chung của văn bản thuyết minh.

1, Văn bản thuyết minh trong đời sống con ng ời

2, Kết lụân:

- Văn bản thuyết minh rất phong phú, gần gũi không thể thiếu trong đời sống con ngời

II Đặc điểm văn bản thuyết minh

1, Ví dụ :

- Không bộc lộ tình cảm , cảm xúc- không là văn

bản biểu cảm

- không thể hiện quan điểm t tởng, không suy

luận- không là văn bản nghị luận

? Cả 3 văn bản này đều có yếu tố miêu tả, biểu

cảm, tự sự , nghị luận nhằm mục đích gì?

- Nhằm cung cấp tri thức để ngời đọc hiểu sự vật

hiện tợng với đặc điểm, tính chất, cong dụng…

GV: Cả 3 văn bản đều nhằm cung cấp tri thức về tự

nhiện, về xã hội …ba văn bản này là văn bản

thuyết minh.?

? Em hiểu văn bản thuyết minh là gì?

? Ngời thuyết minh có thể dùng những phơng thức

diễn đạt nào? – Tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị

luận

? Tri thức của văn bản thuyết minh phaỉ đảm bảo

yêu cầu gì?( Có ý nghĩa nh thế nào với ngời đọc)

GV: Đây là đặc điểm quan trọng nhất, nó phân biệt

văn bản thuyết minh với các loại văn bản khác

Ngời thuyết minh không đợc tởng tợng h cấu, bịa

đặt hay suy luận rảti thức mà tri thức phải thật

chính xác

? Văn bản thuyết minh cần đợc trình bày nh thế

nào?

? Đọc nêu yêu cầu bài tập ?

? ta có thể dựa vào đâu để nhận ra văn bản thuyết

minh ?

- Dựa vào khái niệm , đặc điểm về nội dung và

hình thức

GV : Cho học sinh thực hiện hai văn bản : Khởi

nghĩa Nông Văn vân” –, “Con giun đất” –

Chia lớp làm hai nhóm cử đại diện trình bày

- Hai văn bản đều là văn bản thuyết minh

2,

k ết luận Văn bản thuyết minh là :- Kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống

- Nhằm cung cấp tri thức về đặc điểm tính chất nguyên nhân của các hiện tợng

và sự vật trong tự nhiên và xã hội

- Bằng phơng thức thông báo, giới thiệu giải thích, -

- Tri thức trong văn bản thuyết minh phải khách quan xác thực , hữu ích cho con ngời

- Văn bản thuyết minh cần đợc trình bày chính xác, rõ ràng, chặt chẽ và hấp dẫn

III Luyện tập

Bài tập 1/117

- Các văn bản sau có phải là văn bản thuyết minh không? Vì sao?