Ngữ văn lớp 8 tuần 10

Bài dạy Gv : Trong tục ngữ a ngời xa đã thể hiện quan niệm về thời gian : Là đêm tháng 5 và ngày tháng 10 qua cụm từ nào - Cha nằm đã sáng - Cha cời đã tối Gv?. Thời gian ban ngày về

Tuần 10

Tiết 37 : Nói quá

I Mục tiêu

- Qua bài học giúp học sinh hiểu thế nào là nói quá làm quen với việc phát hiện ý nghĩa những trờng hợp vận dụng phép tu từ trong thơ văn

- Rèn kĩ nămg sử dụng phép tu từ nói quá trong viết văn và trong giao tiếp

- Giáo dục cho học sinh sử dụng phép tu từ nói quá khi muốn nhấn mạnh hay c ờng điệu một sự việc gì đó

II Chuẩn bị

Gv : Nghiên cứu tài liệu , soạn bài

Hs : Đọc trớc bài

III Các hoạt động trên lớp

A ổ n định tổ chức ( 1 phút )

B Kiểm tra bài cũ ( 4 phút )

Gv ? : Thế nào là từ địa phơng ? Cho ví dụ ?

C Bài dạy

Gv : Trong tục ngữ ( a ) ngời xa đã thể hiện quan niệm về

thời gian : Là đêm tháng 5 và ngày tháng 10 qua cụm từ nào

- Cha nằm đã sáng

- Cha cời đã tối

Gv ? : Bằng thực tế em hiểu gì về khoảng cách thời gian ban

ngày tháng 5 và thời gian ban đêm tháng 10 ?

Do trái Đất của chúng ta nghiêng trên mặt phẳng quỹ đạo 1

góc 25,30 và luôn vận động quay quanh trục và quay quanh

mặt trời Nửa cầu nào ngả về phía mặt trời thì ở đó nhận đợc

nhiều ánh sáng nên có mùa hè ngày dài hơn đêm , còn nửa

chếch xa mặt trời có ngày ngắn hơn đêm

Gv ? : So với thực tế tác giả dân gian “ Đêm tháng

năm tối ” Em có nhanạ xét gì về cáh nói này ?

Đây là cách nói quá lên so với sự thực Vì thời gian ban đếm

tháng 5 có ngắn đến mấy cũng không thể bằng thời gian con

ngời cha kịp nằm xuống đã phải dậy

Thời gian ban ngày về tháng 10 dù ngắn đến mấy cũng

không thể ngắn đến nỗi con ngời cha kịp nở nụ cời đã tối Nh

vậy ở câu tục ngữ này ngời xa đã phóng đại quy mô tính chất

của sự vật hiện tợng để diễn tả sự ngắn ngủi của thời gian

đêm tháng 5 và ngày tháng 10

Gv ? : Cách nói phóng đại quá sự thật quy một chất của sự

vật hiện tợng trong câu tục ngữ trên nhằm thể hiện điều gì

- Đêm tháng năm rất ngắn

Ngày tháng mời rất dài

Câu tục ngữ khuyên mọi ngời phải biết vận dụng quy luật tự

nhiên vào công việc của mình

Gv : Ngời xa dùng cách nói quá sự thật để diễn tả thời gian

đêm tháng 5 và ngày tháng 10

Gv ? : Gọi học sinh đọc câu ca dao ?

“ Cày đồng muôn phần ”

Gv ? : Câu ca dao trên diễn tả nội dung gì ?

Câu ca dao diễn tả nỗi vất vả của ngời nông dân khi làm ra

hạt gạo đồng thời nhắn nhủ mọi ngời phải luôn quý trọng

I Nói quá

* Ví dụ :

Ngày soạn : Ngày dạy :

thành quả lao động cũng nh từng hạt lúa hạt gạo mà ngời

nông dân làm ra

Gv ? : Công việc làm đất vất vả của ngời nông dân đang buổi

ban tra đợc diên tả bằng hình ảnh so sánh nào ?

So sánh với ma ruộng cày

Gv ? : Em có nhận xét gì về cách so sánh của tác giả

dân gian ?

Cách so sánh trong câu ca dao đã phóng đại lên so với thực tế

Gv ? : Cách nói phóng đại trong bài ca dao nhằm mục đích gì

Nhấn mạnh sự vất vả của ngời nông dân trong việc cày

ruộng

Gv ?: Cách nói phóng đại quá sự thật về quy mô tính chất

của sự vật hiện tợng nh ví dụ 1 2 mà chúng ta vừa tìm hiểu

gọi là nói quá ,

GV ? : Em hiểu thế náo là nói quá

GV: Nói quá hay còn gọi là phóng đại ,cờng điệu hoá , thậm

xng

Gv ?: Tác giả dân gian nói quá bàng cách nào ?

GV: Dùng từ ngữ phóng đại có thể là những từ ngữ mang sẵn

ý nghĩa phóng đại nh “cực kì vô cùng “hoặc có thể mợn nối

nói của ca dao ,tục ngữ để tạo phép tu từ nói quá

- Nói quá kết hợp với tu từ so sánh với cách nói này ,đặc

điểm bản chất của đối tợng bản chất của đối tợng hiện lên

vừa cụ thể vừa sinh động

Dựa vào đây em hãy làm bài tập 4

Gv: Đọc nêu yêu cầu bài tập 4?

Khoẻ nh voi

Ăn nh rồng cuốn

Đen nh cột nhà cháy

Nhanh nh cắt

Gv:Dựa vào đâu mà em biết đợc điều đó ?

Đối chiếu với nội dung lời nói với thực tế nhận biết

GV: Em hãy so sánh 2 cách nói sau đây về nội dung và

nghệ thuật ?

Cách 1 : “ Đêm tháng 5 cha nằm đã sáng đã tối ”

Cách 2 : “ Đêm tháng 5 rất ngắn

Ngày tháng 10 rất ngắn ”

- Nội dung : Hai cách nói này có cùng nội dung

thông báo

- Nghệ thuật : Cách 1 sinh động giàu hình ảnh gây ấn

t-ợng , gây sự chú ý tới ngời đọc

Gv : Cách 1 không chỉ thể hiện quan niệm ngời xa về thời

gian mà đây còn nh lơì thúc giục động viên mọi ngời hoàn

thành công việc của mình cho kịp thời vụ

Gv ? : Sử dụng phép tu từ nói quá có tác dụng gì ?

Gv : Đa ví dụ :

Trên đầu những rác cùng rơm Chồng yêu chồng bảo hoa thơm rắc đầu

Gv ? : Tìm phép tu từ nói quá trong câu ca dao trên

Những rác cùng rơm

Gv ? : Tại sao em lại cho rằng đây là biện pháp nói quá

* Kết luận : Nói quá là

biện pháp t từ phóng đại mức độ quy mô tính chất của sự vật hiện tợng

a, Các biện pháp nói quá

-Dùng từ ngữ phóng đại -Kết hợp vớ tu từ so sánh

b Tác dụng của biên pháp nói quá

Nhấn mạnh gây ấn tợng tăng sức biểu cảm

Tác giả dân gian đã phóng đại quá mức sự nhếch nhác luộm

thuộm của ngời vợ thành những rác và rơm trên đầu ngời

vợ

Gv ? : Qua đây em thấy nói quá còn có tác dụng gì nữa

Gv : Nói qua làm rõ hơn bản chất của đối tợng giúp con ngời

có nhận thức đúng đắn hơn việc làm rõ bản chất cuả đối tợng

ngời ta gọi là chức năng nhận thức

Gv ? : Nói quá thờng đợc sử sụng trong các trờng hợp

nào ?

Trong khẩu ngữ , văn châm biếm , trữ tình

Gv ? : Tìm những ví dụ trong thơ văn hoặc trong cuộc sống

có sử dụng nói quá

1 Chí ta lớn nh biển Đông trớc mặt

2 Con gà nhà tớ nặng 30 kg

Gv ? : Em có nhận xét gì về hai ví dụ bạn vừa tìm ?

Ví dụ 1 dùng biện pháp nói quá

Ví dụ 1 dùng cách nói khoác

Gv ? : Vì sao em lại cho rằng đây là nói khoác chứ không

phải là nói quá

Vì không có tính biểu cảm , nhấn mạnh mà chỉ nói sai sự thật

Gv : Yêu cầu học sinh thảo luận theo nhóm

Nhóm 1 : Giống nhau : Cùng phóng đại lên về mức độ , quy

mô tính chất của sự vật hiện tợng

Khác nhau : Nói quá để gây ấn tợng mạnh có giá trị biểu

cảm cao Nói quá khác xa sự vật hiện tợng nhng vẫn dựa

trên cơ sở có một nét đúng nhất định

Nói khoác không có cơ sở , có một nét đúng nhất định , nói

sai sự thật , để che dấu sự thật vì lợi ích các nhân không có

giá trị tích cực

Gv : Yêu cầu hs đọc nêu yêu cầu bài tập 1

Gv : Yêu cầu hs đọc nêu yêu cầu bài tập 2

Làm rõ hơn bản chất của

đối tợng

II Luyện tập

1 Bài tập 1 :

a Thành quả lao động vất vả nhọc nhằn

b Đi lên đến tận trời : Vết thơng chẳng có nghĩa lí gì , không phải bận tâm

c Thét ra lửa : Kẻ có quyền sinh , quyến sát trong tay

2 Bài tập 2:

a Chó ăn đá gà ăn sỏi

b Bầm gan tím ruột

c Ruột để ngoài da

d Nở từng khúc ruột

e Vắt chân lên cổ

D H ớng dẫn về nhà ( 5 phút )

- Phân tích tác dụng của biện pháp nói quá trong những câu sau :

a Ngời sao chín hẹn thì lên

Ngời sao chín hẹn thì quên cả mời

( Ca dao )

b Tiếng hát át tiếng bom

* Rót kinh nghiÖm