GV chốt lại: Chủ đề của văn bản là đối tượng và vấn đề chủ chốt những ý kiến, cảm xúc của tác giả được thể hiện một cách nhất quán - HS trả lời trong vaên baûn.. - Nhan đề: Tôi đi học GV[r]
Trang 1
Tuần:1 Tiết: 1 Ngày soạn: 05/09/2008 Ngày dạy:19/08/2008
VĂN BẢN
TÔI ĐI HỌC
Thanh Tịnh
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
* Giúp HS:
- Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi
tựu trường đầu tiên trong đời
- Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh
Tịnh
B CHUẨN BỊ:
- GV nắm chắc nội dung tự sự của văn bản “Tôi đi học”, tích hợp văn bản “Cổng
trường mở ra” (VB nhật dụng ngữ văn 7 tập I), tích hợp văn bản tự sự + miêu tả + biểu
cảm
- Câu hỏi: đọc – hiểu văn bản
Nhờ có văn bản: tự sự, miêu tả và biểu cảm đã học; nhớ lại 1 bài thơ hoặc 1 bài
hát về ngày đầu tiên đi học
C KIỂM TA BÀI CŨ:
- Kiểm tra việc chuẩn bị của HS
D TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
- Giới thiệu bài: Bài đầu tiên của chương trình ngữ văn 7, em đã đuợc học bài
“Cổng trường mở ra” của Lí Lan Bài văn đã thể hiện tâm trạng của người mẹ trong
đêm trước ngày khai trường đầu tiên của con mình Chương trình ngữ văn 8 truyện
ngắn “Tôi đi học” đã diễn ra những kỉ niệm mơn man, bâng khuâng của một thời thơ
ấu
- GV cho HS tiếp xúc với
VB “Tôi đi học” hướng dẫn
HS đọc: giọng chậm, dịu,
hơi buồn, sâu lắng Chú ý
những câu nói của nhân
vật “tôi”, “người mẹ”, “ông
đốc” cần đọc với giọng phù
- HS đọc văn bản
I.Giới thiệu chung 1.Tác giả:
- Thanh Tịnh (1911 – 1988) quê ở Huế, dạy học viết báo, làm
Trang 2
2
hợp
- GV và HS đọc
- GV nhận xét cách đọc
của HS
- GV hướng dẫn HS đọc
thầm chú thích (*) và
trình bày ngắn gọn về tác
giả Thanh Tịnh
- GV nhấn mạnh ý cơ bản
- GV yêu cầu HS đọc các
chú thích còn lại chú ý
chú thích 2,6,7 và hỏi
thêm
- Xét về thể loại có thể
xếp vào kiểu loại VB nào?
Vì sao?
- Mạch truyện được kể như
thế nào?
GV: chốt ý
- Truyện có thể chia làm
mấy đoạn? Nội dung từng
đoạn
GV: Bổ sung, nhận xét có
thể gộp 2 đoạn: 1,2 (1
đoạn)
Gộp đoạn 3,4,5 (1 đoạn)
GV: gọi HS đọc đoạn
1 (từ đầu ngọn núi)
- Những gì đã gợi lên
trong lòng nhân vật “tôi”
kỉ niệm về buổi tựu trường
- HS đọc chú thích (*)
- HS đọc tiếp chú thích và trả lời
- HS:
VB tự sự
- HS: Theo dòng hồi tưởng của nhân vật “tôi”, theo trình tự thời gian của 1 buổi tựu trường
- HS chia đoạn – bổ sung – nhận xét
- chia 5 đoạn:
1 Từ đầu .rộn rã
2 Tiếp ngọn núi “tâm trạng và cảm giác của nhân vật “tôi”
khi cùng mẹ tới trường
3 Tiếp trong lớp Tâm trạng đứng giữa sân trường
4 Ông đốc .hết Tâm trạng khi nghe thầy gọi vào lớp
5 Còn lại: Tâm trạng khi ngồi vào lớp
- HS đọc
- Hs phát biểu - bổ sung – nhận xét
thơ thành công ở truyện ngắn và thơ
2.Tác phẩm”Tôi đi
học”in trong tập Quê mẹ,xuất bản năm 1941
II Tìm hiểu và phân tích văn bản:
1 Cấu trúc của văn bản:
- Bố cục theo dòng hồi tưởng của một nhân vật
“tôi”, theo trình tự thời gian của 1 buổi tựu trường
2 Phân tích:
a Trình tự diễn tả kĩ của nhà văn:
- Từ hiện tại nhớ về dĩ
Lop8.net
Trang 3
đầu tiên?
(gợi ý: thời điểm gợi nhớ,
cảnh vật)
- Lý do gợi nhớ tam trạng
nhân vật “tôi” như thế
nào?
- Đó là tâm trạng và cảm
giác rất tự nhiên của 1
đứa bé lần đầu đi học
vãng
- Thay đổi tâm trạng cảm giác của nhân vật
“tôi” khi cùng mẹ đi đến trường lần đầu tiên
+Con đường vốn rất quen nhưng tự nhiên thấy lạ +Cảm thấy mình trang trọng đứng đắn trong bộ đồ mới
+Thấy ngôi trường xinh xắn,…lòng lo sợ vẫn vơ
CỦNG CỐ:
- Văn bản “tôi đi học” viết theo thể lọai nào? Vì sao em biết
DĂN DÒ:
- Về học bài, chuẩn bị tiếp bài này để tiết sau học
Tuần:1 Tiết: 2 Ngày soạn: 05/09/2008 Ngày dạy: 19/08/2008
VĂN BẢN
TÔI ĐI HỌC
Thanh Tịnh
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
B CHUẨN BỊ:
C KTBC
D TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Với tâm trạng hồi hộp và cảm giác bỡ ngỡ khi lầnđầu tiên đi học nhân vật tôi đã có sự thay đổi rất rõ
-GV đọc đoạn văn nêu vấn
đề: Tâm trạng của “tôi” khi
đến trường, khi đứng giữa
sân trường, khi nhìn cảnh
dày đặc cả người, nhất là
-HS: Dựa vào câu hỏi để thảo luận, nêu ý kiến, (ý có thể không hoàn toàn giống nhau)
b Tâm trạng và cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật
“tôi” khi đến trường:
Trang 4
4
khi nhìn cảnh học trò cũ
vào lớp là tâm trạng lo
sợ vẫn vơ, vừa bỡ ngỡ, vừa
lúng túng cách kể – tả thật
tinh tế và hay – ý kiến của
em?
- GV chốt lại nội dung:
Tâm trạng “tôi” thay đổi
mà nguyên nhân chính là
ngôi trường Mĩ Lí xinh xắn,
oai nghiêm, khi nghe thầy
đọc tên vào lớp tâm trạng
tôi như thế nào?
- Khi ngồi vào bàn học tâm
trạng tôi như thế nào?
- Hình ảnh “một con chim
con bay cao” có ý nghĩa
gì?
- Dòng chữ “tôi đi học” gợi
cho em suy nghĩ gì?
- Qua truyện, em có suy
nghĩ gì về thái độ của người
lớn đối với những em bé lần
đầu đi học? (gợi ý: các bậc
phụ huynh, ông đốc, thầy
giáo trẻ
- Hãy tìm và phân tích các
hình ảnh so sánh được tác
giả sử dụng trong truyện
GV hỏi: Em hãy nhận xét
về đặc sắc nghệ thuật của
truyện?
Sức cuốn hút của tác phẩm
được tạo nên từ đâu?
GV chốt:
- GV hỏi: Học xong truyện
- HS trả lời
- HS trả lời
- HS thảo luận suy nghĩ, trình bày theo cảm nhận của mình
- HS tìm trong bài những câu văn so sánh – phân tích
- HS thảo luận theo tổ – phát biểu đại diện
- Khi nghe thầy gọi tên: hồi hộp, lúng túng
- Khi vào trong lớp: tự tin
c.Những người lớn, là những người có trách nhiệm, tấm lòng yêu thương, quan tâm chăm sóc tận tình chu đáo cho thế hệ trẻ.
d Hình ảnh so sánh:
- Hình ảnh so sánh trong bài giàu hình ảnh gợi cảm, đậm chất trữ tình
e.Đặc sắc nghệ thuật:
- Bố cục theo dòng hồi tưởng
- Kết hợp hài hòa: Kể, miêu tả với biểu lộ cảm xúc
Lop8.net
Trang 5
ngắn này, nội dung tư tưởng
của truyện được toát lên từ
đâu? Và bằng nghệ thuật
gì?
- GV tổng hợp
HS dực vào kết quả cần đạt và ghi nhớ trả lời – bổ sung
III Tổng kết:
- Trong cuộc đời mỗi con người, kỉ niệm trong sáng của tuổi học trò nhất là buổi tựu trường đầu tiên, thường được ghi nhớ mãi
- Tác giả đã diễn tả lòng cảm nghĩ này bằng nghệ thuật tự sự xen miêu tả và biểu cảm, với những rung động kinh tế qua truyện ngắn “tôi đi học”
CỦNG CỐ:
- Truyện ngắn “Tôi đi học” gợi cho em suy nghĩ gì?
Luyện tập:
GV yêu cầu Hs đọc phần luyện tập SGK trang 9
Câu 1: HS làm tại lớp
Câu 2: Về nhà làm
DẶN DÒ:
- Về học bài, làm bài tập 2 trang 9
- Chuẩn bị bài: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
Tuần:1 Tiết:3 Ngày soạn:07/08/2008 Ngày dạy:22/08/2008
CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA
TỪ NGỮ
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp HS
- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- Thông qua bài học, rèn luyện tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng
B CHUẨN BỊ:
Trang 6
6
- GV giải các bài tập trong SGK
C KTBC:
-Nhắc lại một số kiến thức cũ có liên quan đến bài học.
D TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Giới thiệu: Ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa, em hãy nêu
ví dụ về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Sau đó GV hướng HS vào bài: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- GV yêu cầu HS quan sát sơ
đồ trong SGK và trả lởi câu
hỏi phần I (a,b,c)
a)Nghĩa của từ động vật rộng
hay hẹp hơn nghĩa của các từ
thú,chim cá?vì sao?
b Vì sao nghĩa của 3 từ: thú,
chim, cá rộng hơn so với voi,
hươu, tu hú, sáo, cá rô, cá thu?
c) Nghĩa của từ “thú, chim, cá
rộng hơn nghĩa của từ nào
đồng thời hẹp hơn nghĩa của
từ nào?
- Sau khi Hs trả lời xong, GV
dùng sơ đồ vòng tròn biểu
diễn mối quan hệ bao hàm
này, sau khi phân tích xong gv
gợi dẫn Hs tổng kết lại 3 ý
trong mục ghi nhớ (SGK)
- GV gọi Hs nêu ví dụ tương
tự
- GV nhận xét – kết luận
- GV yêu cầu Hs trả lời các
câu hỏi sau:
1 Thế nào là một từ có nghĩa
rộng và nghĩa hẹp?
2 Một từ ngữ có thể vừa có
nghĩa rộng, vừa có nghĩa hẹp
HS dựa vào sơ đồ trả lời các câu hỏi
a) Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ thú, chim, cá
b) Nghĩa của từ thú rộng hơn nghĩa của từ: voi, hươu
Nghĩa của từ chim rộng hơn nghĩa của từ: tu hú, sáo Nghĩa của từ cá rộng hơn nghĩa của từ: cá rô, cá thu
- HS trả lời:
Các từ: thú, chim, cá có phạm vi nghĩa bao hàm nghĩa của các từ: voi, hươu,
tu hú, sáo, cá rô, cá thu (HS nhận xét)
c) HS trả lời: Nghĩa của từ:
thú, chim, cá rộng hơn nghĩa của từ: voi, cá rô, cá thu đồng thời hẹp hơn nghĩa của từ động vật (HS nhận xét)
- HS nêu ví dụ
- Nhận xét
- HS trả lời
- HS đọc làm bài tập 1,2,3,4 + Bt 1:
a)
I Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp:
* Ghi nhớ:
+ Nghĩa của một từ ngữ có thể rộng hơn hoặc hẹp hơn nghĩa của từ ngữ khác
- Một từ được coi là có nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác
- Một từ ngữ có nghĩa rộng đối với từ này, đồng thời có thể có nghĩa hẹp đối với 1 từ ngữ khác
Y phục
Quần đùiLop8.net Aùo sơ mi
Trang 7
được không? Vì sao?
- GV chỉ định một HS đọc
chậm phần ghi nhớ
II Luyện tập:
-GV hướng dẫn HS làm bài
tập 1,2,3,4
- BT1: Lập sơ đồ thể hiện cấp
độ khái quát của nghĩa từ ngữ
trong mỗi nhóm từ ngữ sau
đây (theo sơ đồ bài học.)
Bài tập 2:
- Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so
với nghĩa của các từ ngữ ở
mỗi nhóm sau đây:
(a,b,c,d,e)
Bài tập 3:
- Tìm các từ ngữ có nghĩa được
bao hàm trong phạm vi nghĩa
của mỗi từ ngữ sau đây
(a,b,c,d,e)
Bài tập 4:
b)
- HS làm Bt 2:
- HS làm bt3
- HS tự làm
II Luyện tập:
Bài Tập 1
Bài tập 2:
a) từ chất đốt b) nghệ thuật c) thức ăn d) nhìn e) đánh
Bài tập 3:
a) xe cộ: xe ôtô, đạp b) kim loại: sắt, đồng, gang
c) Hoa quả: chanh, chuối, cam
d) Họ hàng: họ nội, họ ngoại chú, bác, cô dì,
e) Từ “mang” bao hàm từ
Vũ khí
Súng trường
Đại bác
Bom ba càng
Bom bi
Trang 8
8
xách, khiêng, gánh
CỦNG CỐ
- Thế nào là từ ngữ nghĩa rộng từ ngữ nghĩa hẹp?
DẶN DÒ:
- Về học bài
- Làm bài tập4, 5
- Chuẩn bị bài: Tính thống nhất về chủ để của văn bản
Tuần:1 Tiết:4 Ngày soạn:07/08/2008 Ngày dạy:22/08/2008
TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ
CỦA VĂN BẢN
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp HS:
- Nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Biết viết 1 văn bản bảo đảm tính thống nhất về chủ đề; biết xác định và duy trì đối tượng trình bày, lựa chọn, sắp xếp các phần sau cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến cảm xúc của mình
B CHUẨN BỊ:
- GV xem lại văn bản “Tôi đi học” và hướng dẫn cho Hs đọc văn bản “Tôi đi học” để thấy được chủ đề của văn bản; tính thống nhất về chủ đề
C KTBC:
D TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
- GV yêu cầu Hs đọc văn
bản “tôi đi học” trả lời câu
hỏi
- Văn bản miêu tả việc
đang xảy ra hay đã xảy ra?
- Tác giả viết nhằm mục
HS đọc văn bản Trả lời câu hỏi
- Miêu tả việc đã xảy ra đó là những hồi ức của tác giả về ngày đầu tiên đi học
- Phát biểu ý kiến biểu lộ cảm xúc của mình về một kỉ
I Chủ đề của văn bản:
Chủ đề là đối tượng là vấn đề chính mà văn bản biểu đạt
Lop8.net
Trang 9
đích gì?
GV chốt lại: Chủ đề của văn
bản là đối tượng và vấn đề
chủ chốt những ý kiến, cảm
xúc của tác giả được thể
hiện một cách nhất quán
trong văn bản
GV nêu câu hỏi: Căn cứ vào
đâu em biết văn bản “Tôi đi
học” nói lên những kỉ niệm
của tác giả về buổi tựu
trường đầu tiên
(gợi ý: nhan đề, từ ngữ, các
câu trong văn bản)
- GV: văn bản “Tôi đi học”
tập trung hồi tưởng lại tâm
trạng hồi hộp, cảm giác bỡ
ngỡ của nhân vật “tôi”
trong buổi tựu trường đầu
tiên
a) Hãy tìm những từ chứng
tỏ tâm trạng đó in sâu
trong lòng nhân vật tôi
trong suốt cuộc đời
b) Tìm từ ngữ, chi tiết nêu
bật cảm giác mới lạ xen lẫn
bỡ ngỡ của nhân vật “tôi”
niệm sâu sắc từ thuở thiếu thời
- HS trả lời
- Nhan đề: Tôi đi học
- Từ ngữ: Những kỉ niệm mơn man, lần đầu tiên đến trường, đi học hai quyển vở mới
Câu: hôm nay tôi đi học
Hằng năm cứ vào cuối thu tựu trường
- HS phân tích sự thay đổi + Tâm trạng của nhân vật
“tôi”
+ Trên đường đi học: quen
đi lại lắm lần -> thấy lạ
- Hành động: lội qua sông thả diều, đi ra đồng nô đùa -> đi học thật thiêng liêng, tự hào
+ Trên sân trường: ngôi trường cao ráo và sạch sẽ hơn lo sợ vẩn vơ cảm giác ngỡ ngàng, lúng túng khi xếp hàng vào lớp, đứng nép bên người thân
+ Trong lớp học:
Cảm giác bâng khuâng khi
xa mẹ: trước đây có thể đi chơi cả ngày nhớ mẹ, nhớ nhà
II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản:
Trang 10
10
Dựa vào phân tích của học
sinh
-GV nêu câu hỏi chủ đề của
văn bản là gì?
- Thế nào là tính thống
nhất về chủ đề của văn
bản?
- Tính thống nhất về chủ đề
thể hiện ở những phương
diện nào trong văn bản?
- Làm thế nào để có một
văn bản có tính thống nhất
về chủ đề (GV gợi ý để HS
suy nghĩ thảo luận)
- GV yêu cầu 1 HS đọc lại
phần ghi nhớ SGK trng 12
- GV hướng dẫn HS làm bài
tập 1: phân tích tính thống
nhất về chủ chủ đề của văn
bản sau theo yêu cầu: Rừng
cọ quê tôi (SGK trang 13)
-GV tiếp tục cho HS làm bt
2
- HS trả lời dựa vào ghi nhớ SGK trang 12
- Chủ đề
- Tính thống nhất về chủ đề
- Tính thống nhất thể hiện
ở các phương diện: hình tức, nhan đề, đề mục
- Nội dung: mạch lạc
- Đối tượng:
HS đọc – làm bt 1 a) Căn cứ vào + Đối tượng + Vấn đề chính:
Văn bản: Rừng cọ quê tôi
- Các đọan: giới thiệu rừng cọ, tả cây cọ tác dụng của cây cọ, tình cảm của cây cọ
b) Các ý lớn của phần thân bài được sắp xếp hợp lí, không thay đổi được
c) Hai câu trực tiếp nói tới tình cảm gắn bó giữa người dân Sông Thao với rừng cọ
Dù ai đi ngược về xuôi Cơm nắm lá cọ là người Sông Thao
III Luyện tập:
Bt1:
Bt2: Nên bỏ 2 câu b và d
Bt3: Nên bỏ câu c,h viết lại câu b: Con đường quen thuộc mỗi ngày dường như bổng trở nên mới lạ
CỦNG CỐ:
1 Thế nào là chủ đề của văn bản?
2 Tính thống nhất của chủ đề văn bản làn hư thế nào? Làm thế nào để đảm bảo tính thống nhất đó?
DẶN DÒ:
- Về học bài, làm bài tập 3, chuẩn bị bài: Trong lòng mẹ
Lop8.net
Trang 11
Duyệt của Tổ trưởng chuyên môn
Tuần: 2 Tiết: 5 Ngày soạn: 10/08/2008 Ngày dạy:26/08/2008
VĂN BẢN
TRONG LÒNG MẸ
(Trích: “Những ngày thơ ấu” Nguyên Hồng)
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp HS:
- Hiểu được tình cảnh đáng thương và nổi đau tinh thần của nhân vật chú bé Hồng, cảm nhận được tình yêu thương mãnh liệt của chú đối với mẹ
- Bước đầu hiểu được văn hồi kí và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên hồng: thấm đượm chất trữ tình lời văn tự truyện chân thành giàu sức truyền cảm
B CHUẨN BỊ:
- Tác phẩm “Những ngày thơ ấu”
- Bức tranh minh họa cảnh bé Hồng nằm trong lòng mẹ (SGK NV8 tập I – trang 17)
- HS đọc văn bản trả lời câu hỏi phần đọc hiểu văn bản
C KTBC:
- Văn bản “Tôi đi học” được viết theo thể loại nào? Vì sao em biết?
- Truyện ngắn “Tôi đi học” gợi cho em suy nghĩ gì?
D TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Giới thiệu: Ai chưa từng xa mẹ một ngày, ai chưa từng chịu cảnh mồ côi cha, chỉ
còn mẹ mà mẹ cũng phải xa con thì không dễ dàng đồng cảm sâu xa với tình cảnh đáng thương và tâm hồn nồng nàn, tình cảm mảnh liệt của chú bé Hồng đối với người mẹ khốn khổ của mình
- GV hướng dẫn đọc văn
bản và tìm hiểu chú thích
- HS đọc văn bản – tìm hiểu chú thích
I Giới thiệu chung 1.Tác giả