Tiết 114: Lựa chọn trật tự từ trong câu

Tiết 114 Lựa chọn trật tự từ trong câu I/ Mục tiêu cần đạt: - Kiến thức: Trang bị cho HS một số hiểu biết sơ giản về trật tự từ trong câu, cụ thể là: + Khả năng thay đổi trật tự từ.. GV:

Tiết 114

Lựa chọn trật tự từ trong câu

I/ Mục tiêu cần đạt:

- Kiến thức: Trang bị cho HS một số hiểu biết sơ giản về trật tự từ trong câu,

cụ thể là:

+ Khả năng thay đổi trật tự từ

+ Hiệu quả diễn đạt của những trật tự từ khác nhau

- Kĩ năng: Hình thành ở HS ý thức lựa chọn trật tự từ trong nói, viết cho phù

hợp với yêu cầu phản ánh thực tế và diễn đạt t tởng, tình cảm của bản thân

II/ Chuẩn bị: Thầy: - Đọc kĩ phần II / SGV/ 137 + 138.

- Bảng phụ

Trò: - Chuẩn bị bài ở nhà

III/ Các hoạt động dạy và học

1/ Tổ chức : (1') 8B: 8C:

2/ Kiểm tra: (4')

HS làm bài tập 1, 3 (SGK/ 102, 107)

3/ Bài mới:

Vào bài: (1')

Hoạt động I: Giúp HS tìm hiểu sự thay đổi trật

tự từ trong câu

HS: Đọc văn bản

GV: Treo bảng phụ viết đoạn trích

HS: Hoạt động nhóm

GV: Giao việc

Có thể thay đổi trật tự từ trong câu in đậm

theo những cách nào mà không làm thay đổi

nghĩa cơ bản của câu?

HS: Trao đổi, thảo luận, các nhóm cử đại diện

lên làm bài trên bảng

Các bạn khác nhận xét

GV: Kết luận: Có thể thay đổi trật tự nh sau:

 Cai lệ gõ đầu roi xuống đất, thét bằng giọng

khàn khàn của một ngời hút nhiều xái cũ

 Cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của một

ng-ời hút nhiều xái cũ, gõ đầu roi xuống đất

 Thét bằng giọng khàn khàn của một ngời hút

11' I/ Nhận xét chung:

1. Ví dụ:

Đọc đoạn trích SGK/ 110

2. Nhận xét:

- Trong đoạn văn trên có 6 cách sắp xếp trật tự từ

nhiều xái cũ, cai lệ gõ đầu roi xuống đất.

 Bằng giọng khàn khàn của một ngời hút nhiều

xái cũ, gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét

 Bằng giọng khàn khàn của một ngời hút nhiều

xái cũ, cai lệ gõ đầu roi xuống đất, thét

 Gõ đầu roi xuống đất, bằng giọng khàn khàn

của một ngời hút nhiều xái cũ, cai lệ thét

GV: Vậy trong đoạn văn có bao nhiêu cách sắp

xếp trật tự từ?

HS: Có 6 cách

GV: Khi thay đổi trật tự từ trong câu thì hiệu quả

diễn đạt có giống nhau không?

HS: Không giống nhau

- Từ "roi" đầu câu  có tác dụng liên kết câu ấy

với câu trớc

- Từ "thét" cuối câu  có tác dụng liên kết câu

ấy với câu sau

- Mở đầu bằng cụm từ "Gõ đầu roi xuống đất" 

nhấn mạnh sự hung hãn của cai lệ

HS: Đọc ghi nhớ 1

GV: Nhấn mạnh ghi nhớ

Hoạt động II:

HS: Đọc ví dụ SGK/ 111 + 112

Hoạt động nhóm

GV: Giao việc

Nhóm 1 - 2: Bài 1/ a - b

Nhóm 3 - 4: Bài 2/ a - b - c

HS: Trao đổi, thảo luận (ghi bảng con)

Nhóm 1, 3: Cử đại diện trình bày

Nhóm 2, 4: Nhận xét, bổ sung

GV: Nhận xét, kết luận

1 a Sự hung hãn của cai lệ và sự sợ hãi của chị

Dậu đợc sắp xếp trật tự từ theo thứ tự trớc, sau

của hành động

b Sắp xếp trật tự từ thể hiện thứ bậc cao thấp

của các nhân vật, cai lệ địa vị xã hội cao hơn lý

trởng (cai lệ mang roi, ngời nhà lý trởng mang

thớc, dây thừng)

2 a Đảm bảo sự hài hoà về ngữ âm và lời nói,

nhịp 2/ 2, 3/ 3

b Tạo sự hài hoà về ngữ âm và lời nói, nhịp 3/

10'

* Ghi nhớ: SGK/ 111.

II/ Một số tác dụng của sự sắp

xếp trật tự từ:

1. Ví dụ: a, b, c SGK/111+112.

2. Nhận xét:

3, 2/ 2.

c Không tạo đợc sự hài hoà, ngời đọc thấy

lủng củng

GV: Qua phân tích ví dụ, em có nhận xét gì về

tác dụng của việc sắp xếp trật tự từ trong câu?

HS: Tuỳ theo mục đích diễn đạt mà lựa chọn

cách sắp xếp trật tự từ trong câu cho phù hợp

Đọc ghi nhớ 2

GV: Nhấn mạnh các ý trong ghi nhớ

Hoạt động Iii:

HS: Đọc yêu cầu bài tập 1

Hoạt động nhóm

GV: Giao việc

Nhóm 1 - 2: a, b

Nhóm 3 - 4: c, d

HS: Trao đổi, thảo luận (ghi bảng con)

Nhóm 1, 3: Cử đại diện trình bày

Nhóm 2, 4: Nhận xét, bổ sung

GV: Kết luận

a Cụm từ trong câu văn của Bác Hồ kể tên các vị

anh hùng dân tộc theo thứ tự xuất hiện của các vị

ấy trong lịch sử

b Câu "Đẹp vô cùng, Tổ quốc ta ơi!" đặt cụm từ

"đẹp vô cùng" lên trớc để nhấn mạnh cái đẹp của

non sông

Đảo "hò ô" lên trớc để bắt vần với sông Lô,

tạo cảm giác kéo dài, thể hiện sự mênh mang của

sông nớc, đồng thời đảm bảo cho câu thơ bắt vần

với câu trớc (ngạt - hát)

c Lặp lại từ và cụm từ "mật thám, đội con gái"

để liên kết chặt chẽ câu ấy với câu đứng trớc

15'

- Việc lựa chọn sắp xếp trật tự

từ có tác dụng nhấn mạnh hoặc làm rõ ràng hơn nội dung diễn

đạt trong câu

* Ghi nhớ: SGK/ 112.

III/ Luyện tập:

Bài 1: Giải thích

a/ Kể tên các vị anh hùng dân tộc theo thứ tự xuất hiện của các vị ấy trong lịch sử

b/ - Đặt cụm từ "đẹp vô cùng" lên trớc -> nhấn mạnh cái đẹp của non sông

- Đảo "hò ô" lên trớc -> bắt vần với sông Lô

c/ Lặp lại từ và cụm từ "mật thám, đội con gái" để liên kết chặt chẽ câu ấy với câu đứng tr-ớc

4/ Củng cố: (3')

- HS: Đọc lại 2 ghi nhớ

- GV: Nhấn mạnh phải chú ý khi nói, viết

5/ Dặn dò: (1') Học bài