Tiết 114 Lựa chọn trật tự từ trong câu

LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂUCâu Nhấn mạnh sự hung hãn Liên kết chặt với câu đứng trước với câu đứng Liên kết chặt... LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU- Cách viết của tác giả nhằm mục đích:

Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi:

- Lượt lời trong hội thoại là gì ?

- Trong hội thoại để giữ lịch sự ta cần phải làm gì ?

Đáp án:

- Trong hội thoại, ai cũng được nói Mỗi lần có một người

tham gia hội thoại nói được gọi là một lượt lời.

- Trong hội thoại để giữ lịch sự,ta cần tôn trọng lượt lời của người khác, tránh nói tranh lượt lời, cắt lời hoặc chêm vào lời người khác.

 GI I THI U B I M I GI I THI U B I M I Ớ Ớ Ệ Ệ À À Ớ Ớ

 Khi nói c ng nh khi vi t, các kí hi u ngôn Khi nói c ng nh khi vi t, các kí hi u ngôn ũ ũ ư ư ế ế ệ ệ

ng bao gi c ng xu t hi n tu n t cái tr ữ ờ ũ ấ ệ ầ ự ướ c

ng bao gi c ng xu t hi n tu n t cái tr ữ ờ ũ ấ ệ ầ ự ướ c

cái sau Khi nói: phát âm ti ng n y r i m i ế à ồ ớ đế n

cái sau Khi nói: phát âm ti ng n y r i m i ế à ồ ớ đế n

ti ng khác, vi t ch n y r i m i vi t ch kia, ế ế ữ à ồ ớ ế ữ

ti ng khác, vi t ch n y r i m i vi t ch kia, ế ế ữ à ồ ớ ế ữ

nói câu n y tr à ướ c r i m i nói câu sau Trình ồ ớ

nói câu n y tr à ướ c r i m i nói câu sau Trình ồ ớ

t s p x p các t trong chu i l i nói ự ắ ế ừ ỗ ờ đượ c g i ọ

t s p x p các t trong chu i l i nói ự ắ ế ừ ỗ ờ đượ c g i ọ

( )“ Gõ đầu roi xuống đất, cai

lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái

cũ:”

Gõ đầu roi xuống đất cai lệ

thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ

một tiếng.Uể oải, chống tay xuống phản, anh vừa rên vừa ngỏng đầu lên.Run rẩy cất bát cháo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dây thừng.

Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ

thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ:

- Thằng kia ! Ông tưởng mày

chết đêm qua, còn sống đấy à ? Nộp tiền sưu ! Mau !

( Ngô Tất Tố, Tắt đèn )

I.Nhận xét chung

1.Ví dụ sgk/110, 111

2.Nhận xét

gõ đầu roi xuống đất,

khàn khàn của người hút nhiều xái cũ Cai lệ

Thét

bằng giọng

Bằng giọng

bằng giọng

khàn khàn của người hút nhiều khàn khàn của người hút

khàn khàn của người

hút nhiều xái cũ,

nhiều xái cũ,

xái cũ,

Bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều

gõ đầu roi xuống đất,

Em cho biết hiệu quả diễn đạt của câu in đậm trong đoạn trích?

Anh D u u n vai ngỏp d i m t ti ng.U o i, Anh D u u n vai ngỏp d i m t ti ng.U o i, ậ ậ ố ố à à ộ ế ộ ế ể ả ể ả

ch ng tay xu ng ph n, anh v a rờn v a ng ng ố ố ả ừ ừ ỏ đầ u

ch ng tay xu ng ph n, anh v a rờn v a ng ng ố ố ả ừ ừ ỏ đầ u

lờn.Run r y c t bỏt chỏo, anh m i k v o ẩ ấ ớ ề à đế n

lờn.Run r y c t bỏt chỏo, anh m i k v o ẩ ấ ớ ề à đế n

mi ng, ệ

mi ng, ệ cai lệ cai lệ v ng v ng à à ườ ườ i nh lớ tr i nh lớ tr à à ưở ưở ng ó s m s p ng ó s m s p đ ầ đ ầ ậ ậ

ti n v o v i nh ng ế à ớ ữ

ti n v o v i nh ng ế à ớ ữ roi song, tay th song, tay th ướ ướ c v dõy th ng c v dõy th ng à à ừ ừ

Gừ Gừ đầ đầ u u roi xu ng xu ng ố ố đấ đấ t, t, cai lệ cai lệ thột b ng gi ng kh n kh n c a ng b ng gi ng kh n kh n c a ng ằ ằ ọ ọ à à à à ủ ủ ườ ườ i hỳt nhi u i hỳt nhi u ề ề xỏi c : ũ

Lần l ợt thay thế câu in đậm bằng các câu vừa sắp xếp đ

ợc và nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy.

Anh D u u n vai ngỏp d i m t ti ng.U Anh D u u n vai ngỏp d i m t ti ng.U ậ ậ ố ố à à ộ ế ộ ế ể ể

o i,ch ng tay xu ng ph n,anh v a rờn v a ng ng ả ố ố ả ừ ừ ỏ

o i,ch ng tay xu ng ph n,anh v a rờn v a ng ng ả ố ố ả ừ ừ ỏ

u lờn.Run r y c t bỏt chỏo, anh m i k v o n

đầ u lờn.Run r y c t bỏt chỏo, anh m i k v o ẩ ấ ớ ề à đế n

kh n kh n c a ng à à ủ ườ i hỳt nhi u xỏi c : ề ũ

kh n kh n c a ng à à ủ ườ i hỳt nhi u xỏi c : ề ũ

-Th ng kia ! ễng t Th ng kia ! ễng t ằ ằ ưở ưở ng m y ch t ờm qua,cũn ng m y ch t ờm qua,cũn à à ế đ ế đ

s ng ố đấ à y ? N p ti n s u ! Mau! ộ ề ư

s ng ố đấ à y ? N p ti n s u ! Mau! ộ ề ư

Ch yờu liờn k t v i cõu tr Ch yờu liờn k t v i cõu tr ủ ủ ế ớ ế ớ ướ ướ c v cõu sau c v cõu sau à à

Lần l ợt thay thế câu in đậm bằng các câu vừa sắp xếp đ

ợc và nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy.

Anh D u u n vai ngỏp d i m t ti ng.U o i,ch ng Anh D u u n vai ngỏp d i m t ti ng.U o i,ch ng ậ ậ ố ố à ộ ế à ộ ế ể ả ể ả ố ố tay xu ng ph n,anh v a rờn v a ng ng u lờn.Run ố ả ừ ừ ỏ đầ

tay xu ng ph n,anh v a rờn v a ng ng u lờn.Run ố ả ừ ừ ỏ đầ

nhi u xỏi c , gừ u roi xu ng t: ề ũ đầ ố đấ

nhi u xỏi c , gừ u roi xu ng t: ề ũ đầ ố đấ

- Th ng kia ! ễng t ng m y ch t ờm qua,cũn s ng - Th ng kia ! ễng t ng m y ch t ờm qua,cũn s ng ằ ằ ưở ưở à à ế đ ế đ ố ố

Lần l ợt thay thế câu in đậm bằng các câu vừa sắp xếp đ

ợc và nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy.

Anh D u u n vai ngỏp d i m t ti ng.U Anh D u u n vai ngỏp d i m t ti ng.U ậ ậ ố ố à à ộ ộ ế ế ể ể

o i,ch ng tay xu ng ph n,anh v a rờn v a ng ng ả ố ố ả ừ ừ ỏ

o i,ch ng tay xu ng ph n,anh v a rờn v a ng ng ả ố ố ả ừ ừ ỏ

u lờn.Run r y c t bỏt chỏo, anh m i k v o n

đầ u lờn.Run r y c t bỏt chỏo, anh m i k v o ẩ ấ ớ ề à đế n

xỏi c , cai l gừ ũ ệ đầ u roi xu ng ố đấ t:

- Th ng kia ! ễng t - Th ng kia ! ễng t ằ ằ ưở ưở ng m y ch t ờm qua,cũn s ng ng m y ch t ờm qua,cũn s ng à à ế đ ế đ ố ố

Lần l ợt thay thế câu in đậm bằng các câu vừa sắp xếp đ ợc

và nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy

Anh D u u n vai ngỏp d i m t ti ng.U o i, Anh D u u n vai ngỏp d i m t ti ng.U o i, ậ ậ ố ố à à ộ ế ộ ế ể ả ể ả

ch ng tay xu ng ph n,anh v a rờn v a ng ng ố ố ả ừ ừ ỏ

ch ng tay xu ng ph n,anh v a rờn v a ng ng ố ố ả ừ ừ ỏ

u lờn.Run r y c t bỏt chỏo, anh m i k v o n

đầ u lờn.Run r y c t bỏt chỏo, anh m i k v o ẩ ấ ớ ề à đế n

mi ng, ệ

mi ng, ệ cai lệ cai lệ v ng v ng à à ườ ườ i nh lớ tr i nh lớ tr à à ưở ưở ng ó s m s p ti n ng ó s m s p ti n đ ầ đ ầ ậ ậ ế ế

v o v i nh ng à ớ ữ

v o v i nh ng à ớ ữ roi song, tay th song, tay th ướ ướ c v dõy th ng c v dõy th ng à à ừ ừ

(5)B ng gi ng kh n kh n c a ng ằ ọ à à ủ ườ i hỳt nhi u xỏi c , ề ũ

(5)B ng gi ng kh n kh n c a ng ằ ọ à à ủ ườ i hỳt nhi u xỏi c , ề ũ cai l gừ ệ đầ u roi xu ng ố đấ t,thột:

Lần l ợt thay thế câu in đậm bằng các câu vừa sắp xếp đ

ợc và nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy

Anh D u u n vai ngỏp d i m t ti ng.U o i,ch ng Anh D u u n vai ngỏp d i m t ti ng.U o i,ch ng ậ ậ ố ố à à ộ ế ộ ế ể ả ể ả ố ố tay xu ng ph n,anh v a rờn v a ng ng ố ả ừ ừ ỏ đầ u lờn.Run

tay xu ng ph n,anh v a rờn v a ng ng ố ả ừ ừ ỏ đầ u lờn.Run

nh ng ữ roi song, tay th song, tay th ướ ướ c v dõy th ng c v dõy th ng à à ừ ừ

(6)B ng gi ng kh n kh n c a ng ằ ọ à à ủ ườ i hỳt nhi u xỏi ề

(6)B ng gi ng kh n kh n c a ng ằ ọ à à ủ ườ i hỳt nhi u xỏi ề

Lần l ợt thay thế câu in đậm bằng các câu vừa sắp xếp đ

ợc và nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy

Anh D u u n vai ngỏp d i m t ti ng.U Anh D u u n vai ngỏp d i m t ti ng.U ậ ậ ố ố à à ộ ế ộ ế ể ể

o i,ch ng tay xu ng ph n,anh v a rờn v a ng ng ả ố ố ả ừ ừ ỏ

o i,ch ng tay xu ng ph n,anh v a rờn v a ng ng ả ố ố ả ừ ừ ỏ

u lờn.Run r y c t bỏt chỏo, anh m i k v o n

đầ u lờn.Run r y c t bỏt chỏo, anh m i k v o ẩ ấ ớ ề à đế n

c a ng ủ ườ i hỳt nhi u xỏi c , cai ề ũ

c a ng ủ ườ i hỳt nhi u xỏi c , cai ề ũ

LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

Câu

Nhấn mạnh sự hung hãn

Liên kết chặt với câu đứng trước với câu đứng Liên kết chặt

Em nh n xét gì v cách s p x p tr t t trong Em nh n xét gì v cách s p x p tr t t trong ậ ậ ề ề ắ ắ ế ế ậ ừ ậ ừ

câu ? Em rút ra kinh nghi m gì trong cách ệ đặ t câu? câu ? Em rút ra kinh nghi m gì trong cách ệ đặ t câu?

*Ghi nhớ: SGK.111

Trong một câu có thể có nhiều cách sắp xếp trật tự

từ, mỗi cách đem lại hiệu quả diễn đạt riêng

Người nói (người viết) cần biết lựa chọn trật tự từ thích hợp với yêu cầu giao tiếp

 Tiết 114 LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

- Cách viết của tác giả nhằm mục

đích: nhấn mạnh sự hung hãn của tên

cai lệ và để tạo liên kết câu.

-Trật tự từ sắp xếp khác nhau tạo ra

những sắc thái nghĩa khác nhau.

* Ghi nhớ sgk/111

Bài tập củng cố phần 1 Thay đổi trật tự từ bằng nhiều cách khác nhau ( Hoạt động nhĩm

BẢO

SAO KHÔNG

ĐẾN

 Nó bảo không đến sao?

không?

 Sao không bảo nó đến?

 Sao đến không bảo nó?

 Sao đến, nó bảo không?

 Không đến, sao bảo nó?

 Không bảo, sao nó đến?

 Đến nó bảo: “Không sao”

I.Nhận xét chung

1.Ví dụ sgk/ 110, 111

2.Nhận xét

- Có 6 cách thay đổi trật tự từ mà không làm

thay đổi nghĩa cơ bản của câu.

- Cách viết của tác giả nhằm mục đích: nhấn

mạnh sự hung hãn của tên cai lệ và để tạo

phắt cái thừng trong tay anh này và chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu.

Chị Dậu Chị Dậu xám mặt, vội xám mặt, vội

vàng đặt con xuống đất, chạy đến đỡ lấy tay hắn. ( Ngô Tất Tố, Tắt đèn )

Tiết 114 LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

I.Nhận xét chung

1.Ví dụ sgk/ 110, 111

2.Nhận xét

- Có 6 cách thay đổi trật tự từ mà không làm

thay đổi nghĩa cơ bản của câu.

- Cách viết của tác giả nhằm mục đích: nhấn

mạnh sự hung hãn của tên cai lệ và để tạo

b.Trật tự từ thể hiện thứ bậc cao thấp của các

nhân vật và thứ tự xuất hiện của các nhân

vật.

dài một tiếng.Uể oải, chống tay xuống phản, anh vừa rên vưa ngỏng đầu lên Run rẩy cất bát cháo, anh mới kề vào đến miệng,

đến miệng,cai lệ và người cai lệ và người

nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những

tiến vào với những roi song, roi song,

tay thước và dây thừng

→ ng êi nhµ lÝ tr ëng: mang tay th

íc vµ d©y thõng, ®i sau

Tiết 114 LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

- Cỏch viết của tỏc giả nhằm mục đớch: nhấn mạnh sự hung hón của tờn

cai lệ và để tạo liờn kết cõu.

- Trật tự từ sắp xếp khỏc nhau tạo ra những sắc thỏi nghĩa khỏc nhau.

II.Một số tỏc dụng của sự sắp xếp trật tự từ

1.Vớ dụ /sgk 111, 112

2.Nhận xột

Vớ dụ 1

a Trật tự từ thể hiện thứ tự trước sau của cỏc hoạt động.

b Trật tự từ thể hiện thứ bậc cao thấp của cỏc nhõn vật và thứ tự xuất

hiện của cỏc nhõn vật.

Vớ dụ 2

a) Tre gi Tre gi ữ làng, giữ n ớc, giữ

b t mái nhà tranh, giữ đồng lúa

t b b b t chín

t

b)Tre

b)Tre giữ mái nhà tranh, giữ giữ mái nhà tranh, giữ

đồng lúa chín, giữ làng, giữ n ớc.

c)Tre

c)Tre gi gi ữ làng, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín, giữ

n ớc.

Tiết 114 LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

a.Gậy tre, chụng tre chống lại sắt thộp

của quõn thự Tre xung phong vào xe tăng, đại bỏc Tre giữ làng, giữ nước, giữ mỏi

để bảo về con người ( Thộp Mới, Cõy tre Việt Nam )

b Gậy tre, chụng tre chống lại sắt

thộp của quõn thự Tre xung phong vào xe tăng, đại bỏc Tre giữ mỏi nhà tranh,giữ

sinh để bảo về con người

c Gậy tre, chụng tre chống lại sắt

thộp của quõn thự Tre xung phong vào xe tăng, đại bỏc Tre giữ làng, giữ mỏi nhà

sinh để bảo về con người

I.Nhận xét chung

1.Ví dụ /sgk 110,111

2.Nhận xét

- Cách viết của tác giả nhằm mục

đích: nhấn mạnh sự hung hãn của cai

lệ và để tạo liên kết câu.

- Cách viết của tác giả nhằm mục đích:

nhấn mạnh sự hung hãn của tên cai lệ

và để tạo liên kết câu.

*Ghi nh : SGK/112 ớ

*Ghi nh : SGK/112 ớ

Trật tự từ trong câu có thể :

- Thể hiện thứ tự nhất định của sự vật, hoạt động, đặc điểm (nh thứ bậc quan trọng của

sự vật, thứ tự của hoạt động, trình tự quan sát của ng ời nói,“)

- Nhấn mạnh hình ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện t ợng.

- Liên kết câu với những câu khác trong văn bản

- Đảm bảo sự hài hoà về ngữ âm của lời nói.

Những tỏc dụng của việc sắp xếp trật tự từ

trong cõu

I.Nhận xét chung

1.Ví dụ /sgk 110,111

2.Nhận xét

mạnh sự hung hãn của cai lệ và để tạo liên

kết câu.

- Cách viết của tác giả nhằm mục đích: nhấn

mạnh sự hung hãn của tên cai lệ và để tạo

b Trật tự từ thể hiện thứ bậc cao thấp của các

nhân vật và thứ tự xuất hiện của các nhân

*Ghi nhớ : SGK/112

a.( ) Chỳng ta cú quyền tự hào vỡ những lịch sử vẻ vang thời đại Bà

Tr ng, Bà Triệu, Trần H ng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung“ ( Hồ Chớ Minh )

b

b Đẹp vô cùng, Tổ quốc ta ơi! Đẹp vô cùng, Tổ quốc ta ơi!

Rừng cọ đồi chè, đồng xanh ngào ngạt

Nắng chói sông Lô,

Nắng chói sông Lô, hò ô tiếng Chuyến phà dào dạt bến n ớc Bình Ca ( Tố Hữu, Ta đi tới )

c.- “ý cũng may cho cô, vơ vẩn mãi

ở ngoài phố thế này mà gặp

ở ngoài phố thế này mà gặp mật mật

thám hay đội con gái hay đội con gái thì khốn:

- - Mật thám Mật thám tôi cũng chả sợ, đội tôi cũng chả sợ, đội

con gái tôi cũng chả cần

( Nguyễn Cụng Hoan, Ngựa người, người ngựa )

Tiết 114 LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

a Kể tên các vị anh hùng dân tộc theo thứ tự xuất hiện trong lịch sử.

b Nhấn mạnh vẻ đẹp của Tổ quốc Tạo ra sự hài hoà về ngữ âm cho khổ thơ.

c Lặp lại từ và cụm từ "mật thám’và “đội con gái” để tạo liên kết với câu đứng tr ớc

b Trật tự từ thể hiện thứ bậc cao thấp của

cỏc nhõn vật và thứ tự xuất hiện của cỏc nhõn

vật

* Vớ dụ 2 :

- Cỏch a (cỏch viết của tỏc giả) cú hiệu

quả diễn đạt cao hơn, vỡ cú sự hài hũa về

ngữ õm.

*Ghi nhớ : SGK/112

III Luyện tập sgk/112

Bài tập củng cố phần II

màng mưa, biển xám xịt nặng nề. Trời ầm ầm giông gió, biển đục ngầu, giận dữ.

(Vũ Tú Nam)

Việc sắp xếp vị trí từ ngữ trong đoạn trích trên có tác dụng gì

?

- Thể hiện thứ tự nhất định của sự vật, hiện tượng…

- Nhấn mạnh sự vật được nói đến.

- Liên kết câu trong đoạn văn.

- Cỏch viết của tỏc giả nhằm mục đớch nhấn

mạnh sự hung hón của cai lệ và để tạo

liờn kết cõu.

- Cỏch viết của tỏc giả nhằm mục đớch: nhấn

mạnh sự hung hón của tờn cai lệ và để

tạo liờn kết cõu.

b.Trật tự từ thể hiện thứ bậc cao thấp của các

nhân vật và thứ tự xuất hiện của các

nhân vật

Tiết 114 LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

* Vớ dụ 2:

- Cách a(cách viết của tác giả) có hiệu quả

*Ghi nhớ : SGK/112 III- Luyện tập

a Kể tên các vị anh hùng dân tộc theo thứ tự xuất hiện trong lịch sử

b Nhấn mạnh vẻ đẹp của Tổ quốc Tạo ra sự hài hoà về ngữ âm cho khổ thơ

c Lặp lại từ và cụm từ “mật thám”và “đội con gái” để tạo liên kết với câu đứng tr ớc.

2/ Soạn bài : Lựa chọn trật tự từ trong câu (Luyện tập)

-Xem kĩ yêu cầu các bài tập SGK/ 122 – 124.

-Làm trước BT1, 2

Xin chân thành cảm ơn