Tiết 119: Lưa chọn trật tự từ trong câu

1/ Bài tập 1: Trật tự các từ và cụm từ in đậm dưới đây thể hiện mối quan hệ giữa những hoạt động và trạng thái mà chúng biểu thị như thế nào?. Hồ Chí Minh- Tinh thần yêu nước của dân ta

KIỂM TRA BÀI CŨ

HÃY ĐÁNH DẤU (X) VÀO CÂU CÓ SỰ LỰA CHỌN

TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU THÍCH HỢP:

1.Nam hớt hải chạy đi tìm Bắc, bỗng Nam gặp

Sơn, Sơn hỏi đầu đuơi câu chuyện, rồi cả hai cùng đi tìm Bắc.

2.Nam hớt hải chạy đi tìm Bắc, Sơn hỏi đầu

đuơi câu chuyện, rồi cả hai cùng đi tìm Bắc, bỗng Nam gặp Sơn.

3.Nam hớt hải chạy đi tìm Bắc, Sơn hỏi đầu

đuơi câu chuyện, bỗng Nam gặp Sơn, rồi cả hai cùng đi tìm Bắc

X

Tuần 30:

Bài 29: Tiết 119:

1/ Bài tập 1: Trật tự các từ và cụm từ in đậm dưới đây thể hiện mối quan hệ giữa những hoạt động và trạng thái mà chúng biểu thị như thế nào?

a) Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý Có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho

tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.

(Hồ Chí Minh- Tinh thần yêu nước của dân ta)

ĐÁP ÁN: Trật tự từ, cụm từ thể hiện mối quan hệ giữa những

hoạt động và trang thái mà chúng biểu thị:

• a) Thể hiện thứ tự của các khâu trong công tác vận động cổ vũ,

tuyên truyền, động viên và phát huy tinh thần yêu nước của nhân dân:

 Đầu tiên là giải thích cho quần chúng hiểu

 Sau đó là tuyên truyền cho quần chúng hưởng ứng

 Tổ chức cho quần chúng làm.

 Lãnh đạo để làm cho đúng.

 Kết quả là làm cho tinh thần yêu nước của quần chúng được thực

hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến

1/ Bài tập 1: Trật tự các từ và cụm từ in đậm dưới đây thể hiện mối quan hệ giữa những hoạt động và trạng thái mà chúng biểu thị như thế nào?

b) Gần đến giỗ đầu thầy tôi, mẹ tôi ở Thanh Hoá chưa về Trong đó nghe đâu mẹ tôi đi bán bóng đèn và những

phiên chợ chính còn bán cả vàng hương nữa.

(Nguyên Hồng- Những ngày thơ ấu)

• ĐÁP ÁN: Trật tự từ, cụm từ thể hiện mối quan hệ giữa những hoạt động và trang thái mà chúng biểu thị:

• Thể hiện thứ bậc việc chính, việc phụ:

 Việc chính: việc thường xuyên diễn ra hàng ngày của bà mẹ là bán bóng đèn

 Còn bán vàng hương chỉ là việc làm thêm trong những

phiên chợ chính

•

1/Bài tập 2: Vì sao các cụm từ in đậm dưới đây được đặt ở đầu câu?

a)Cùng lắm, nó giở quẻ hắn cũng chỉ đến đi ở tù Ở tù thì hắn coi là thường

(Nam Cao- Chí Phèo)

ĐÁP ÁN: Cụm từ “ở tù” đặt ở đầu câu thứ 2, lặp lại ở câu trước để tạo sự liên kết câu

b)Nguyễn Tuân có một kho từ vựng hết sức phong phú mà ông đã cần cù tích luỹ Vốn từ vựng ấy, trước Cách mạng tháng Tám, ông thường dùng để chơi ngông với đời

(Theo Nguyễn Đăng Mạnh, Nhà văn VN hiện đại- Chân dung và

phong cách)

ĐÁP ÁN: Lặp lại cụm từ “vốn tự vựng” để tạo liên kết câu.

1/Bài tập 2: Vì sao các cụm từ in đậm dưới đây được đặt ở đầu

câu?

c)Việc đến tai em bé con nhà thợ cày, em liền bảo cha:

-Chả mấy khi được lộc vua ban, cha cư ùthưa với làng giết thịt hai con trâu và đồ hai thúng gạo nếp để mọi người ăn một bữa cho

sướng miệng Còn một trâu và một thúng gạo, ta sẽ xin làng làm phí tổn cho cha con ta trẩy kinh lo liệu việc đó

(Em bé thông minh)

ĐÁP ÁN: c) Lặp lại cụm từ “còn một con trâu và một thúng gạo” để tạo liên kết câu.

d)Một thời đại vừa chẵn mười năm

Trong mười năm ấy, thơ mới đã tranh đấu gắt gao với thơ cũ, một bên giành quyền sống, một bên giữ quyền sống Cuộc đấu tranh

kéo dài cho đến ngày thơ mới toàn thắng Trong sự thắng lợi ấy, cũng có những người tả xung hữu đột nơi chiến trường, nhưng trước hết là công những nhà thơ mới

(Hoài Thanh- Hoài Chân, Một thời đại mới trong thi ca)

ĐÁP ÁN: d) Lặp lại cụm từ “trong mười năm ấy”, “trong sự

thắng lợi ấy” để tạo liên kết câu.

3/ Bài tập 3: Phân tích hiệu quả diễn đạt của trật tự từ trong những câu in đậm dưới đây:

a) Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

Lom khom dưới núi, tiều vài chú

Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.

Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc

Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.

Dừng chân đứng lại, trời, non, nước.

Một mảnh tình riêng, ta với ta.

(Bà Huyện Thanh Quan, Qua đèo Ngang)

Lom khom dưới núi , tiều vài chú

Lác đác bên sông , chợ mấy nhà.

Nhớ nước đau lòng , con quốc quốc

Thương nhà mỏi miệng , cái gia gia.

ĐÁP ÁN:

Hiệu quả diễn đạt của trật tự từ trong những câu in đậm:

a) Đảo trật tự thông thường của các từ trong câu nhằm nhấn mạnh:

 Vẻ hoang sơ, tiêu điều của Đèo Ngang

 Nhấn mạnh tâm trạng buồn hoài cổ

Đảo trật tự cú pháp

Nhấn mạnh hình ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện tượng

VN

VN VN

CN CN CN

TN

3/ Bài tập 3: Phân tích hiệu quả diễn đạt của trật tự từ trong

những câu in đậm dưới đây:

b) Rất đẹp hình anh lúc nắng chiều

Bóng dài lên đỉnh dốc cheo leo

Núi không đè nổi vai vươn tới

Lá ngụy trang reo với gió đèo

(Tố Hữu Trích “ Lên Tây Bắc”)

ĐÁP ÁN:

Hiệu quả diễn đạt của trật tự từ trong những câu in đậm:

Đảo trật tự thông thường nhằm nhấn mạnh hình ảnh đẹp của anh bộ

đội

Đảo trật tự cú pháp

4/ Bài tập 4: Các câu (a) và (b) sau đây có gì khác nhau? Chọn câu thích hợp điền vào chỗ trống trong đoạn văn

bên dưới:

a) Tôi thấy một anh Bọ Ngựa trịnh trọng tiến vào

b) Tôi thấy trịnh trọng tiến vào một anh Bọ Ngựa

* Bỗng mấy chú Châu Chấu Ma đang nhảy nhót khoe tài

quanh các nàng Cào Cào, vội né giạt về một bên Rồi

trong cửa hàng chợt im tiếng ồn ào/…./ Người ngợm anh Bọ Ngựa này cũng bình thường thôi, nhưng chưa hiểu sao anh làm ra lối quan dang đến thế, anh đi cứ chân nhấc

từng bước cao ngang đầu gối kiểu bước chân ngỗng, cách thức rất ta đây kẻ giờ và hách dịch

(Tô Hoài, Dế mèn phiêu lưu kí)

4/ Bài tập 4: Các câu (a) và (b) sau đây có gì khác nhau? Chọn câu thích hợp điền vào chỗ trống trong đoạn văn

bên dưới:

Đáp án: *Cấu tạo:

a) Tôi/ thấy/ một anh Bọ Ngựa/ trịnh trọng tiến vào

ĐT CN Phụ ngữ VN

• b) Tôi thấy trịnh trọng tiến vào/ một anh Bọ Ngựa

ĐT VN Phụ ngữ CN

Bỗng mấy chú Châu Chấu Ma đang nhảy nhót khoe tài quanh các nàng Cào Cào, vội né giạt về một bên Rồi trong cửa hang chợt im tiếng ồn ào

Người ta ngợm anh Bọ Ngựa này cũng bình

thường thôi, nhưng chưa hiểu sao anh làm ra lối quan dang đến thế, anh đi cứ chân nhấc từng bước cao ngang đầu gối kiểu

bước chân ngỗng, cách thức rất ta đây kẻ giờ và hách dịch

Tôi thấy trịnh trọng tiến vào một anh Bọ Ngựa

5/ Bài tập 5: Dưới đây là đoạn kết bài Cây tre Việt Nam của Thép Mới (Ngữ văn 6, tập 2 trang 95)

* Hãy liệt kê các khả năng sắp xếp trật tự từ trong bộ phận câu in đậm Đối chiếu đoạn kết với dàn ý của bài văn và cho biết vì sao tác giả lựa chọn trật tự từ như ở đây.

Cây tre Việt Nam! Cây tre xanh, nhũn nhặn, ngay thẳng, thủy chung, can đảm Cây tre mang những đức tính của người hiền là tượng trương cao quý của dân tộc Việt Nam.

ĐÁP ÁN:

 “xanh”: vẻ đẹp hình thức bên ngoài

 “nhũn nhặn, ngay thẳng, thuỷ chung, can đảm”: vẻ đẹp về phẩm chất bên trong

-> Trật tự từ thể hiện từ vẻ đẹp bên ngoài đến phẩm chất bên trong của tre

Cách sắp xếp của tác giả là hợp lý vì nó đúc kết được phẩm chất đáng quý của cây tre theo tình tự miêu tả trong bài văn

6/ Bài 6: Viết 1 đoạn văn ngắn về một trong các đề tài sau đây:

Giải thích cách sắp xếp trật tự từ ở một câu trong đoạn văn đã viết

CỦNG CỐ BÀI HỌC

Nhắc lại các tác dụng của lựa chọn trật tự từ trong câu.

• *Câu hỏi tr c nghiệm: ắ

• Chọn câu văn có sự lựa chọn trật tự từ ngữ thích hợp trong các cặp câu dưới đây:

1 a Chú bộ đội ngắm rất lâu, rồi bóp cò, phát súng nổ,

một tên địch ngã sấp

b Chú bộ đội ngắm rất lâu, phát súng nổ, một tên địch ngã sấp, rồi bóp cò

ĐÁP ÁN: Câu 1: Chọn câu a

2 a Từ phía xa có một tốp người ồn ào đi tới, rồi rõ dần,

hoá ra họ đang dẫn giải một tên trộm

b Từ phía xa có một tốp người ồn ào đi tới, hoá ra họ đang dẫn giải một tên trộm, rồi rõ dần

ĐÁP ÁN: Câu 2: Chọn câu a

Câu hỏi dặn dò

2/ Soạn bài: Luyện tập đưa các yếu tố tự sự và miêu tả vào

* Chuẩn bị kĩ phần bài tập trong SGK trang 125

 Xác định kiểu bài nghị luận

 Xác định hệ thống luận điểm

 Hệ thống hoá luận điểm thành dàn ý

 Xác định yếu tố tự sự, miêu tả, chọn đưa vào luận điểm

 Viết thành một đoạn văn hoàn chỉnh