- Thấy được lòng nhân đạo sâu sắc của Nam Cao, hiểu được nghệ thuật viết truyện ngắn xuất sắc của tác giả trong việc xây dựng tình huống truyện, miêu tả, kể chuyện, khắc họa hình tượng n
Trang 1Tuần 4
Tiết 13,14
ND:
LÃO HẠC
Nam Cao
I.Mục tiêu: Giúp học sinh:
1.Kiến thức : Thấy được tình cảm khốn cùng và nhân cách cao quý của Lão Hạc Qua đó hiểu thêm về số phận đáng thương và vẻ đẹp tâm hồn đáng trọng của người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám
- Thấy được lòng nhân đạo sâu sắc của Nam Cao, hiểu được nghệ thuật viết truyện ngắn xuất sắc của tác giả trong việc xây dựng tình huống truyện, miêu tả, kể chuyện, khắc họa hình tượng nhân vật
2.Kĩ năng :
- Rèn cho học sinh kĩ năng đọc diễn cảm, tóm tắt tác phẩm, biết vận dụng kiến thức về tự sự kết hợp với các phương thức khác để phân tích nhân vật thông qua ngôn ngữ, độc thoại, hình dáng, cử chỉ, hành động
- Vận dụng kiến thức về sự về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự để phân tích tác phẩm tự sự viết theo khuynh hướng hiện thực
Rèn kĩ năng giao tiếp, kĩ năng suy nghĩ sáng tạo, kĩ năng tự nhận thức
3.Thái độ : Giáo dục học sinh thông cảm, trân trọng vẻ đẹp tâm hồn của người nông dân
II.Nội dung học tập:
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm truyện viết theo khuynh hướng hiện thực
- Sự thể hiện tinh thần nhân đạo của nhà văn
- Tài năng nghệ thuật xuất sắc của Nam Cao trong việc xây dựng tình huống truyện, miêu tả, kể chuyện, khắc họa hình tượng nhân vật
III.Chuẩn bị:
1.Giáo viên: Bảng phụ, tranh minh họa Lão Hạc trong SGK
2.Học sinh: Nắm ND và NT của VB " Tức nước vỡ bờ"
Tìm hiểu tác giả Nam Cao, đọc kĩ tác phẩm, các chú thích, tóm tắt tác phẩm “Lão Hạc”, tìm hiểu suy nghĩ hành động của nhân vật lão Hạc
IV.Tổ chức các hoạt động học tập:
1.Ổn định tổ chức và kiểm diện : 8a1 8a2 8a4
2.Kiểm tra miệng:
a.Câu hỏi kiểm tra bài cũ:
Qua đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” chị Dậu là người như thế nào? Em hãy tìm những chi tiết thể hiện điều đó (8đ)
Trang 2Giàu tình yêu thương chồng con, dịu dàng, thông minh, tháo vát, đảm đang, có sức sống tiềm tàng mãnh liệt Căm thù bọn tay sai phong kiến Phản kháng mạnh mẽ với bọn tay sai
b Câu hỏi kiểm tra nội dung tự học:
Truyện Lão Hạc có những nhân vật nào? Tâm trạng lã Hạc trong truyện khi bán chó vui hay buồn? (2đ)
Học sinh trả lời, giáo viên nhận xét, ghi điểm
3.Tiến trình bài học :
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học
Giới thiệu bài mới : Nam Cao là nhà văn hiện
thực xuất sắc với những truyện ngắn, truyện dài,
chân thực viết về người nông dân nghèo đói bị vùi
dập và người trí thức nghèo sống mòn mỏi bế tắc
trong xã hội cũ Lão Hạc là một trong những
truyện ngắn xuất sắc viết về người nông dân của
ông
Hoạt động 1 : Hướng dẫn đọc – hiểu văn bản
Giáo viên đọc mẫu 1 đoạn, hướng dẫn học sinh
cách đọc: Đọc diễn cảm, chú ý ngôn ngữ đối thoại
và độc thoại.
Gọi học sinh đọc tiếp theo
Giáo viên nhận xét, sửa sai
Giáo viên hướng dẫn học sinh nắm đôi nét về
nhà văn Nam Cao, tác phẩm Lão Hạc.
Lưu ý học sinh các chú thích: 5, 6, 9, 11, 15,
21
Hoạt động 2 : Hướng dẫn phân tích văn bản
Giáo viên hướng dẫn học sinh tóm tắt truyện.
Ở đoạn trích này, tác giả kể những chuyện gì
về Lão Hạc ?
Tác giả kể về việc Lão Hạc ngấm ngầm chuẩn
bị cho cái chết của mình với các sự kiện
- Lão bán cậu Vàng
- Lão nhờ ông giáo giữ hộ ba sào vườn và ba
mươi đồng bạc
- Cuộc sống của lão những ngày sau đó
Giáo viên chuyển ý, hướng dẫn học sinh tìm
hiểu sự kiện 1
Em biết gì về con chó mà lão gọi là cậu vàng?
I Đọc – Hiểu văn bản:
1 Đọc:
2 Chú thích:
II Phân tích văn bản :
1.Nhân vật Lão Hạc :
Trang 3Lão yêu quý nó vì nó là kỉ vật của con trai để
lại, lão yêu quý nó như con gọi nó là cậu vàng như
một bà hiếm hoi gọi con cầu tự
Theo em, vì sao lão phải bán cậu vàng?
Sự túng quẩn, ốm nặng kéo dài, không đủ tiền
nuôi chó, lão không muốn phạm vào đồng tiền để
dành cho con trai
Lão yêu quý nó như vậy mà phải bán nó đi.
Vậy tâm trạng của lão xung quanh việc bán chó
như thế nào? Tìm chi tiết miêu tả ?
Cố làm ra vui vẻ, cười như mếu, đôi mắt ầng
ậng nước, mặt co rúm lại, những vết nhăn xô lại,
ép cho nước mắt chảy ra Đầu ngoẹo về một bên,
lão mếu như con nít, khóc hu hu
Vì sao Lão lại đau đớn xót xa như vậy?
Không chỉ thương nhớ cậu Vàng bấy lâu thân
thiết, mà còn thấy không thể tha thứ cho mình về
việc đã xử tệ bạc với con vật đã từng ăn ở trung
thành với mình
Chung quanh việc bán con chó Vàng, em thấy
Lão Hạc là người như thế nào?
GV giáo dục kĩ năng suy nghĩ sáng tạo cho hs
Giáo dục học sinh lòng nhận hậu, sống thuỷ
chung
a Tâm trạng Lão Hạc xung
quanh việc bán cậu Vàng:
- Kỉ vật của con trai để lại
- Yêu quí như con gọi là cậu Vàng
- Đau đớn xót xa khi phải bán cậu Vàng
=> Người có lòng nhân hậu, luôn sống có tình có nghĩa
4.Tổng kết : Giáo viên chiếu câu hỏi
Ý nào nói đúng nhất nội dung truyện “Lão Hạc”?
A Tác động của cái đói và miếng ăn đến đời sống của con người
B Phẩm chất cao quý của người nông dân
C Số phận đau thương của người nông dân
D Cả A, B, C.
Qua việc tìm hiểu tâm trạng lão Hạc xung quanh việc bán chó, ta thấy lão Hạc là người như thế nào?
- Là người sống tình nghĩa, thuỷ chung, nhân hậu, thương con sâu sắc
Tác phẩm Lão Hạc được viết theo thể loại nào?
- Truyện ngắn
5.Hướng dẫn học tập :
a.Đối với bài học ở tiết này:
- Đọc kĩ, tóm tắt truyện “Lão Hạc” , tìm và làm rõ thêm tâm trạng lão Hạc xung quanh chuyện bán chó
b.Đối với bài học ở tiết tiếp theo:
Trang 4- Tìm hiểu về hành động và cái chết của lão Hạc.
- Tìm hiểu về đặc sắc nghệ thuật truyện ngắn của Nam Cao qua truyện ngắn "Lão Hạc"
V.Phụ lục:
+ SGK, SGV Ngữ văn 8
+ Sổ tay kiến thức Ngữ văn 8.
+ Học và thực hành theo chuẩn kiến thức- kĩ năng 8
+ Đề kiểm tra theo chuẩn kiến thức- kĩ năng 8
Trang 5Tuần 4
Tiết 14
ND:
LÃO HẠC (TT )
I Mục tiêu:
II Nội dung học tập:
- Sự thể hiện tinh thần nhân đạo của nhà văn
- Tài năng nghệ thuật xuất sắc của Nam Cao trong việc xây dựng tình huống truyện, miêu tả, kể chuyện, khắc họa hình tượng nhân vật
III Chuẩn bị:
1 GV: Bảng phụ
2 HS: ND kiến thức ở tiết 13; việc lão Hạc nhờ cậy ông giáo
IV Tổ chức các hoạt động học tập:
1.Ổn định tổ chức và kiểm diện: 8a1 8a2 8a4
2.Kiểm tra miệng:
a.Câu hỏi kiểm tra bài cũ:
Giáo viên chiếu câu hỏi
Tác phẩm Lão Hạc được viết theo thể loại nào? (2đ)
A Truyện dài C Truyện vừa
B Truyện ngắn. D Tiểu thuyết
Tâm trạng lão Hạc xung quanh việc bán chó Qua đó em thấy lão Hạc là người như thế nào?(6đ)
Lão cười như mếu, đôi mắt ầng ậng nước
Mặt lão đột nhiên co dúm lại, nước mắt chảy ra, lão mếu như con nít, lão hu hu khóc
Nhà văn miêu tả ngoại hình để thể hiện nội tâm
->Lão Hạc là người sống nhân nghĩa, thuỷ chung, yêu thương con sâu sắc
b.Câu hỏi kiểm tra nội dung tự học:
Trong truyện lão Hạc đã nhờ ông giáo những việc gì? (2)
Học sinh trả lời giáo viên nhận xét, ghi điểm
3.Tiến trình bài học:
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học
Giới thiệu bài mới : Tiết trước chúng ta đã đi vào
tìm hiểu tâm trạng lão Hạc xung quanh việc bán chó,
tiết này chúng ta tiếp tục tìm hiểu lão Hạc phần tiếp
theo
Lão Hạc đã thu xếp nhờ cậy ông giáo điều gì?
Mảnh vườn của Lão Hạc có nguồn gốc từ đâu ?
b Việc làm của lão Hạc trước khi chết :
* Nhờ ông giáo cho gửi 3 sào vườn
Trang 6Bà vợ lão hồi còn sống đã thắt lưng buộc bụng, dè
sẻn mãi mới tậu được
Lão dùng hoa lợi của khu vườn vào việc gì?
Để giành cho con, nhưng rồi sau một trận ốm nặng
số tiền ấy hết nhẵn
Tại sao lão lại nhờ ông giáo trông nom mảnh vườn?
Quyết giữ mảnh vườn cho con, để không ai dòm
ngó, tơ tưởng, khi nào con lão về thì nó nhận mảnh
vườn làm, và lão chỉ chết khi đã nhờ cậy được ông giáo
trông nom mảnh vườn
Quyết giữ mảnh vườn cho con trai, cho thấy lão Hạc
là người như thế nào?
Lão Hạc gửi lại ông giáo ba mươi đồng bạc để làm
gì?
Lão Hạc nhất quyết không động đến số tiền đó, lão
chỉ ăn khoai, củ chuối, sung luộc, rau má, vài củ rái hay
bữa trai, bữa ốc
Tại sao lão thà nhịn đói chứ không tiêu vào số tiền
đó?
Lòng tự trọng của lão còn thể hiện qua chi tiết nào?
Từ chối sự giúp đỡ của người khác, kể cả sự giúp đỡ
ngấm ngầm của ông giáo mà lão vẫn hiểu là rất chân
tình
GV giáo dục kĩ năng tự nhận thức cho hs
? Nguyên nhân cái chết của lão Hạc
Cái chết của lão Hạc diễn ra dữ dội như thế nào?
?Qua cái chết Lão Hạc, em có suy nghĩ gì về phẩm chất
của lão?
Trước khi cái chết xảy ra, Binh tư đã hiểu nhầm việc
lão xin bả chó, dẫn đến việc hiểu nhầm và băn khoăn gì
của ông giáo?
“Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót
Binh Tư để có ăn ư? Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày
một thêm đáng buồn”
Khi chứng kiến cái chết của lão Hạc, suy nghĩ của
ông giáo đã thay đổi như thế nào?
-> Thương con rất mực và có đức hi sinh cao cả
* Lão Hạc gửi ông giáo ba mươi đồng bạc :
-> Lão Hạc là người luôn coi trọng nhân cách, không muốn phiền lụy tới hàng xóm nghèo về cái chết của mình
c Cái chết của lão Hạc :
- Cái chết thật là dữ dội Vật vã, đầu tóc rũ rượi, quần áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc…
Phẩm chất cao đẹp, tấm lòng đôn hậu, giàu đức hi sinh và tự trọng cao
2 Nhân vật ông giáo:
Trang 7“ Không! Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn, hay vẫn
đáng buồn nhưng lại buồn theo một nghĩa khác”
Em hiểu cụm từ “ Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn”
có nghĩa như thế nào?
Trong cuộc đời vẫn còn có những con người có
phẩm chất cao quí như lão Hạc Một người nông dân
cùng khổ đã khóc vì trót lừa một con chó! Một người
nhịn ăn để tiền lại làm ma vì không muốn phiền đến
hàng xóm, một người đã chọn cái chết để dành lại
mảnh vườn cho con…
”Cuộc đời đáng buồn theo một nghĩa khác” có ý
nghĩa gì?
Số phận đau thương của những người nông dân
trong xã hội cũ Để giữ phẩm chất họ phải hi sinh tính
mạng của mình
Em thấy thái độ, tình cảm của tôi đối với Lão Hạc
như thế nào?
Thông cảm sâu sắc, kính trọng sẵn sàng giúp đỡ
Lão Hạc Đó là thái độ của những người cùng cảnh
ngộ biết yêu thương và chia sẻ cho nhau (tình thương
của Nam Cao đối với người nông dân nghèo khổ)
Ngoài tình cảm tác giả còn bày tỏ suy nghĩ của
mình về điều gì?
Cách nhìn người: phải có một cái nhìn có chiều sâu,
không nên nhìn một cách hời hợt, phiến diện, chỉ thấy
bề ngoài, và nhất là không thành kiến, định kiến với
tầng lớp họ
Giáo dục học sinh: trong xã hội chúng ta ngày nay,
những người có hoàn cảnh khó khăn như lão Hạc thì sẽ
như thế nào?
Gv giáo dục kĩ năng giao tiếp cho hs
Truyện ngắn Lão Hạc thành công ở những yếu tố
nghệ thuật nào?
Học sinh thảo luận nhóm, trình bày
Nêu nội dung, truyện Lão Hạc?
Gọi học sinh đọc ghi nhớ sách giáo khoa
-> Ông giáo là người hiểu đời, hiểu người, chan chứa tình yêu thương và lòng nhân ái sâu sắc Người trọng nhân cách không mất niềm tin vào những điều tốt đẹp của con người
III Tổng kết:
1 Nét đặc sắc nghệ thuật :
- Truyện kể bằng ngôi thứ nhất
- Miêu tả tâm lí khéo léo; kể chuyện chân thực Màu sắc trữ tình đan xen triết lí sâu sắc
2 Nội dung:
Ghi nhớ : SGK
4.Tổng kết:
Trang 8GV chiếu câu hỏi
? Cái chết của lão Hạc phản ánh điều gì?
- Là bằng chứng cảm động về tình phụ tử
- Gián tiếp tố cáo xã hội thực dân phong kiến đã đẩy người nông dân vào cảnh khốn cùng
- Thể hiện tính tự trọng, quyết tâm không rơi vào con đường tha hoá
? Trong tác phẩm, lão Hạc hiện lên là người như thế nào?
- Là người có số phận đau thương nhưng có phẩm chất cao quý
GV chốt lại nội dung bài học
5.Hướng dẫn học tập:
a.Đối với bài học ở tiết này:
- Học bài : học thuộc ghi nhớ, bài ghi, chú thích về tác giả; tìm thêm các chi tiết chứng tỏ tình thương con và nhân cách của lão Hạc
b Đối với bài học ở tiết tiếp theo:
- Soạn bài “Cô bé bán diêm”: Trả lời câu hỏi SGK/64
+ Đọc truyện; nắm tác giả
+ Em bé đêm giao thừa ( hoàn cảnh, công việc cô bé làm) Chú ý các mong ước của
em bé, xem mong ước nào gắn với thực tế, mong ước nào không gắn với thực tế
V Phụ lục:
+ SGK, SGV Ngữ văn 8
+ Sổ tay kiến thức Ngữ văn 8.
+ Học và thực hành theo chuẩn kiến thức- kĩ năng 8
Tuần 4
Trang 9Tiết 15
ND:
TỪ TƯỢNG HÌNH, TỪ TƯỢNG THANH
I.Mục tiêu: Giúp học sinh
1 Kiến thức : Hiểu được thế nào là từ tượng hình, từ tượng thanh về đặc điểm và công dụng
2 Kĩ năng : Kĩ năng ra quyết định lựa chọn từ tượng hình, từ tượng thanh trong việc đọc-hiểu trong viết văn bản tự sự, miêu tả, biểu cảm; nhận biết từ tượng thanh, từ tượng hình và giá trị của chúng trong văn miêu tả; rèn kĩ năng suy nghĩ sáng tạo
- Nhận biết từ tượng hình, từ tượng thanh và giá trị của chúng trong văn miêu tả
- Lựa chọn, sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh phù hợp với hoàn cảnh nói, viết
3 Thái độ : Có ý thức sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh để tăng thêm hình tượng, biểu cảm trong giao tiếp
II.Nội dung học tập:
- Đặc điểm của từ tượng hình, từ tượng thanh
- Công dụng của từ tương hình, từ tượng thanh
III.Chuẩn bị:
1 Giáo viên: Bảng phụ
2 Học sinh: - kiến thức về trường từ vựng
-Tìm hiểu khái niệm từ tượng hình, từ tượng thanh
IV.Tổ chức các hoạt động học tập:
1 Ổn định tổ chức và kiểm diện: 8a1 8a2 8a4
2 Kiểm tra miệng:
a.Câu hỏi kiểm tra bài cũ:
Giáo viên treo bảng phụ, ghi câu hỏi trắc nghiệm
Từ trao đổi, mua bán, sản xuất được xếp vào trường từ vựng nào? (3đ)
A Hoạt động kinh tế. C Hoạt động văn hoá
B Hoạt động chính trị D Hoạt động xã hội
Làm bài tập 6 vở bài tập, nộp vở bài tập (5đ)
Chuyển trường từ vựng quân sự nông nghiệp
b.Câu hỏi kiểm tra nội dung tự học:
GV kiểm tra sự chuẩn bị của HS (2đ)
Giáo viên nhận xét, ghi điểm
3 Tiến trình bài học :
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học
Giới thiệu bài: Để thêm tính hình tượng, biểu
Trang 10cảm trong giao tiếp chúng ta phải sử dụng từ
tượng hình, từ tượng thanh Để hiểu rõ thế nào là
từ tượng hình, từ tượng thanh tiết này chúng ta sẽ
đi vào tìm hiểu
Hoạt dộng 1 : Hướng dẫn tìm hiểu đặc điểm,
công dụng của từ tượng hình, từ tượng thanh
Giáo viên gọi học sinh đọc các đoạn trích
sách giáo khoa.
Các từ in đậm trên, từ nào gợi tả hình ảnh,
dáng vẻ, trạng thái của sự vật?
Những từ gợi tả hình dáng trạng thái của sự
vật gọi là từ tượng hình
Những từ nào mô tả âm thanh tự nhiên, của
con người?
Thế nào là từ tượng hình, từ tượng thanh?
Từ tượng hình, từ tượng thanh có tác dụng gì
trong văn miên tả, tự sự?
Gv rèn kĩ năng ra quyết định cho hs
Gợi được hình ảnh âm thanh cụ thể, có giá trị
biểu cảm cao
Học sinh trả lời, giáo viên nhận xét, chốt ý
Giáo viên gọi học sinh đọc ghi nhớ sách giáo
khoa
Giáo viên gọi học sinh cho ví dụ, giáo viên
cho học sinh làm bài tập nhanh.
VD: - Khẳng khiu, lênh khênh, tha thướt
- Ào ào, rầm rầm, ha hả…
Hoạt động 2: Hướng dẫn luyện tập.
Xác định từ tượng hình, từ tượng thanh trong
các câu đã cho?
Tìm ít nhất năm từ gợi tả dáng đi của người?
Phân tích ý nghĩa của các từ tượng thanh tả
tiếng cười?
I Đặc điểm, công dụng :
- Móm mém, xồng xộc, vật vã, rũ rượi, xộc xệch, long sòng, vật vã Từ tượng hình
- Hu hu, ư ử : Tự tượng thanh
Ghi nhớ : SGK
II Luyện tập:
1.Từ tượng hình : rón rén, lẻo khoẻo, chỏng quèo
- Từ tượng thanh: soàn soạt, đánh bốp, nham nhảm
2 Lò dò, lom khom, lạch bạch, cà nhắc, rón rén
3 Ha hả: cười to, khoái chí
- Hì hì: cười phát ra đằng mũi, biểu lộ sự thích thú, bất ngờ
- Hô hố: cười to và thô lỗ
- Hơ hớ: cười thoải mái, vui vẻ,