CHUYÊN đề TRÒ CHƠI học tập TRONG GiẢNG dạy LỊCH sử lớp 4,5

ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP TRÒ CHƠI HỌC TẬP TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ 4-5 Sử dụng trò chơi trong dạy học lịch sử thực chất là cách thức giáo viên tổ chức hoạt động học tập của học sinh, trong đó h

CHUYÊN ĐỀ

TRÒ CHƠI HỌC TẬP TRONG GiẢNG DẠY LỊCH SỬ LỚP 4,5

I/ ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong mỗi môn học đều có phương pháp đặc trưng riêng của nó nhưng nếu biết lựa chọn và vận dụng linh hoạt các phương pháp đặc trưng kết hợp dạy tích cực,

cá thể , theo chuẩn kiến thức kĩ năng cơ bản cụ thể vào từng bài học, từng hoạt động, từng đối tượng HS,

sẽ nâng cao kết quả tiết học, đạt được hiệu quả cao nhất

II/ CÁC BƯỚC THỰC HIỆN CHUYÊN ĐỀ

•Tham dự chuyên đề do PGD tổ chức

•Tổ chức thảo luận cách vận dụng phương pháp trong giảng dạy bộ môn

•Thao giảng rút kinh nghiệm

•Tổng kết chuyên đề

I MỘT SỐ ĐIỂM CẦN LƯU Ý

MỤC TIÊU MÔN HỌC.

Góp phần bồi dưỡng và phát triển ở HS những thái độ và thói quen :

 Ham học hỏi, tìm hiểu để biết về lịch sử dân tộc.

 Yêu thiên nhiên, con người, quê hương, đất nước.

 Tôn trọng, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên và các di tích lịch sử văn hóa.

ĐẶC TRƯNG DẠY HỌC LỊCH SỬ

Lịch sử là tất cả những sự việc diễn ra trong quá khứ và không bao giờ trở lại

Nhận thức Lịch sử phải dựa vào đâu ?

- Chứng cứ lịch sử

- Dấu tích của quá khứ

- Di tích lịch sử

- Tranh ảnh

- Hiện vật

- Lược đồ …

SÁCH GIÁO KHOA

 KÊNH CHỮ

- Chữ nhỏ gíới thiệu bối cảnh lịch sử, tiểu sử hoặc tư liệu tham khảo dẫn dắt sự kiện.

- Chữ in nghiêng định hướng hoạt động.

- Chữ vừa ghi nội dung kiến thức.

- Chú thích.

- Câu hỏi cuối bài giúp củng cố kiến thức.

 KÊNH HÌNH

- Minh họa cho kênh chữ.

- Định hướnghoạt động.

GỢI Ý MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

Kể chuyện, tường thuật

Đóng vai

Thảo luận nhóm

Đàm thoại

Trực quan

Miêu tả

 Lưu ý khi sử dụng phương pháp ĐÀM THOẠI

Đây là đòn bẩy kích thích :

- HS lĩnh hội kiến thức vững chắc hơn.

- HS phát triển tư duy tốt theo hướng cá thể hoá.

- GV phải sử dụng khéo léo và chuẩn bị kĩ Trong quá trình đặt câu hỏi cần lưu ý :

- Lựa chọn cu hỏi theo từng đối tượng HS

- Câu hỏi phải ngắn gọn, rõ ràng và tường minh.

-Không đưa ra câu hỏi vụn vặt , tuỳ tiện , hoặc câu hỏi trả lời Đ – S ; C – K

- Không đặt câu hỏi quá khó , đánh đố HS

- Không đặt câu hỏi có đáp án ngay bên cạnh

- Tránh đặt câu hỏi mớm lời

 Lưu ý phương pháp THẢO LUẬN NHÓM

Giúp HS :

- Nhớ được 50% kiến thức

- Có năng lực hợp tác , làm việc cùng đồng đội

- Bộc lộ được năng lực, ý nghĩ, tinh thần của trẻ

- Tổ chức vào lúc nào, cho những nội dung gì ?

- Những phần kiến thức có nhiều cách hiểu khác nhau

- Những vấn đề phức tạp cần tranh luận để thống nhất ý kiến , rút ra nhận xét

Đây là đòn bẩy kích thích :

- HS lĩnh hội kiến thức vững chắc hơn.

- HS phát triển tư duy tốt theo hướng cá thể hoá.

- GV phải sử dụng khéo léo và chuẩn bị kĩ

Trong quá trình đặt câu hỏi cần lưu ý :

- Lựa chọn cu hỏi theo từng đối tượng HS

- Câu hỏi phải ngắn gọn, rõ ràng và tường minh.

- Không đưa ra câu hỏi vụn vặt , tuỳ tiện , hoặc câu hỏi trả lời Đ – S ; C – K

- Không đặt câu hỏi quá khó , đánh đố HS

- Không đặt câu hỏi có đáp án ngay bên cạnh

-Tránh đặt câu hỏi mớm lời

CÁC BƯỚC HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY

•Bước 1: Đặt vấn đề, định hướng mục tiêu, nhiệm vụ học tập

•Bước 2: Tổ chức cho HS tiếp cận với nguồn sử liệu (nêu yêu

cầu cần tìm hiểu dựa trên nguồn sử liệu).

•Bước 3: HS làm việc tìm hiểu khám phá kiến thức mới (cá

nhân, nhóm).

•Bước 4: HS trình bày (cá nhân, nhóm, nhận xét , bổ sung ).

•Bước 5: GV chốt lại kiến thức đúng (cung cấp thêm sự kiện

Lịch Sử hay liên hệ thực tế để giáo dục HS)

ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP TRÒ CHƠI HỌC

TẬP TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ 4-5

Sử dụng trò chơi trong dạy học lịch sử thực chất là cách thức giáo viên tổ chức hoạt động học tập của học sinh, trong đó học sinh lĩnh hội, củng

cố khắc sâu những kiến thức cần thiết như tham gia tích cực vào trò chơi Trong quá trình dạy học giáo viên sử dụng trò chơi khác nhau tuỳ thuộc vào mục đích yêu cầu từng bài học.

1- Trò chơi đóng vai :

Ở đây học sinh được đóng vai các nhân vật trong bài học và vận dụng vốn kinh nghiệm đã có

để ứng xử thể hiện phù hơp tính cách nhân vật Trò chơi đóng vai có thể sử dụng đối với những bài học

có nhiều lời thoại hoặc những nội dung có thể xây dựng thành kịch bản Vậy giáo viên phải chuẩn bị: Lời thoại trong bài để học sinh nắm được.

Phân vai cho mỗi học sinh.

Sau khi nhận vai, học sinh tiến hành chơi sao cho các vai phù hợp với lời thoại

GỢI Ý MỘT SỐ TRÒ CHƠI MỘT LỊCH SỬ 4-5

Ví dụ1: Bài 14: Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông–

Nguyên

(Lịch sử lớp 4 -Trang 40)

*Giáo viên cho học sinh đóng các vai:

Vua Trần Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn

Thái sư Trần Thủ Độ Các bô lão

*Cách chơi: 1 học sinh dẫn chuyện đọc “từ đầu đến Châu Âu và Châu Á ” -Học sinh đóng vai vua Trần hỏi Thái sư Trần Thủ Độ:

Nên đánh hay nên hoà (giọng lo lắng).

-Học sinh đóng vai Thái sư Trần Thủ Độ:

Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo.(Giọng cương quyết)

-Học sinh dẫn chuyện đọc lời dẫn tiếp

-Học sinh đóng vai vua Trần hỏi các vị bô lão:

Nên đánh hay nên hoà

-Học sinh trong vai bô lão đồng thanh trả lời:

Đánh

-Học sinh dẫn chuyện đọc lời dẫn tiếp

-Học sinh vai Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn : Đọc lời Hịch tướng

sĩ.”Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ,  nghìn xác này gói trong da

ngựa,  ta cũng vui lòng …”

-Học sinh dẫn chuyện đọc lời dẫn tiếp

- Học sinh vai chiến sĩ hô to:

Sát thát

Qua trò chơi đóng vai, học sinh lĩnh hội kiến thức lịch sử hứng thú, tự nhiên, sâu sắc hơn

Ví dụ 2: Bài 6:Quyết chí ra đi tìm đường cứu nước

(Lịch sử lớp 5-trang 14)

*Giáo viên cho học sinh đóng các vai

Anh Tư Lê

Nguyễn Tất Thành

Người dẫn chuyện

(Thông tin tìm hiểu vì sao Nguyễn Tất Thành muốn tìm con đường cứu nước  mới)

*Cách chơi :

Người dẫn : Câu 1 của thông tin

Nguyễn Tất Thành : Anh Lê,anh có yêu nước không ?

Anh Lê: Tất nhiên là có chứ (Giọng ngạc nhiên )

Nguyễn Tất Thành: Anh có thể giữ bí mật được không

Anh Lê: Có

Nguyễn Tất Thành :……….

Anh Lê:………

……….

Sau khi thông tin được học sinh theo dõi giáo viên nêu câu hỏi 1 và 2 cho học sinh thảo luận: Từ đố biết được khó khăn của Nguyễn Tất Thành khi dự định

ra nước ngoài.

GỢI Ý MỘT SỐ TRÒ CHƠI MỘT LỊCH SỬ 4-5

2- Trò chơi phóng viên nhí

Ở đây học sinh vào vai phóng viên đến phỏng vấn từng nhân vật trong bài từ đó rút ra được nhận xét chung.

Ví dụ 3: Bài 23: Thành thị thế kỉ XVI –XVII

(Lịch sử lớp 4-trang 57)

Khi tìm hiểu kinh đô Thăng Long Giáo viên tổ chức cho học sinh chơi trò chơi với các vai.

-Giáo sĩ Xanh Phôn-lô

-Nhà buôn người Anh

-Nhà văn Phạm Đình Hổ

Phóng viên phỏng vấn lần lượt các nhân vật về cảm nhận của họ kinh thành Thăng Long.

-Nhà văn Phạm Đình Hổ: Đất kinh thành (Thăng Long)người

nhiều, nhà cửa san sát, thường hay có hoả hoạn …….

-Nhà buôn người Anh: Thành Thăng Long có thể so với nhiều

thành thị ở Á Châu, nhưng lại đông dân hơn …

Qua trò chơi học sinh rút ra nhận xét chung về kiến thức Thăng Long vào thế kỉ XVI –XVII là một trong những thành thị nổi tiếng thời đố.

3- Trò chơi ô chữ:

Trò chơi ô chữ là trò chơi biến tấu từ trò chơi trong chương

trình“Chiếc nón kì diệu” chương trình đang thu hút đông đảo

khán giả, trong đó có học sinh Tiểu học Trò chơi này phát huy được tính tích cực nhận thức của học sinh Học sinh buộc phải huy động vốn kiến thức, sự hiểu biết và sư nhanh trí để tham gia trò chơi Khi chơi, học sinh bị lôi cuốn vào trò chơi bởi sự hấp dẫn, các em tưởng tượng mình như những nhân vật đang được chơi trực tiếp trên truyền hình Chính sự hấp dẫn đó đã cuốn hút đông đảo học sinh tham gia Ở trò chơi ô chữ, sự thi đấu của học sinh diễn ra rất sôi nổi, số lượt người tham gia trò chơi nhiều, vì nếu hết một lần quay mà học sinh này chưa trả lời được thì học sinh khác phải nhanh chóng thay thế Giáo viên

có thể sử dụng trò chơi này nhằm củng cố hoặc mở rộng kiến thức lịch sử cho học sinh.

Cách thức tiến hành: Mỗi tổ cử một đại diện tham gia trò

chơi, cách chơi giống như trò chơi “Chiếc nón kì diệu ”Ở vòng

quay thứ nhất, tổ 1 dành quyền quay đến hết lượt Nếu tổ 1 không trả lời được thì vòng quay chuyển sang tổ 2 Mỗi lần trả lời đúng thì giáo viên cho một bông hoa đỏ Tổ nào có nhiều hoa nhất thì giành phần thắng

GỢI Ý MỘT SỐ TRÒ CHƠI MỘT LỊCH SỬ 4-5

Ví dụ 1: Bài 5:“Chiến thắng Bạch Đằng do Ngô

Quyền lãnh đạo (Năm938)”

(Lịch sử 4 –trang 21 )

Giáo viên chuẩn bị ô chữ “Chiến thắng Bạch

Đằng ”

kẻ 18 ô lên bảng

Giáo viên nêu vấn đề: Ô chữ gồm 18 chữ cái, đây là một chiến thắng vẻ vang mà nhân dân ta đã làm nên, chấm dứt hơn 1000 năm Bắc thuộc.

Lần quay thứ nhất giáo viên cho tổ 1 chơi ,nếu tổ 1 không trả lời được, nhường quyền chơi cho tổ 2,…

Tổ thắng cuộc là tổ dành được số điểm cao nhất và giải đúng ô chữ

Ví dụ 2: Bài 24

Chiến thắng Điện Biên Phủ trên không

(Lịch sử 5- trang 51)

Giáo viên chuẩn bị ô chữ “Điện Biên Phủ trên

không”

kẻ 20 ô lên bảng

Giáo viên nêu vấn đề: Ô chữ gồm 20 chữ cái, đây là chiến thắng 12 ngày đêm cuối năm 1972 ở Hà Nội

và các thành phố khác ở miền Bắc

Lần quay thứ nhất giáo viên cho tổ 1 chơi , nếu tổ 1 không trả lời được, nhường quyền chơi cho tổ 2,…

Tổ thắng cuộc là tổ dành được nhiều bông hoa đỏ nhất và giải đúng ô chữ ở trên .

4- Trò chơi “Bảy sắc cầu vồng ”, “đi tìm sự kiện ”

Trò chơi biến từ trò chơi trong chương trình “Bảy sắc

cầu vồng”.Trò chơi này đòi hỏi học sinh huy động vốn kiến

thức đã học để xử lí, phân tích nhanh những thông tin mà giáo viên đưa ra để tìm ra câu trả lời đúng, rèn luyện cho học sinh sự nhanh nhạy của tư duy qua đó học sinh nhớ được các số liệu ,sự kiện, nhân vật lịch sử một cách chính xác và bền lâu Loại trò chơi này thường được sử dụng các bài ôn tập hoặc các bài củng cố kiến thức của một giai đoạn lịch sử nhất định

Cách thức sử dụng trò chơi:

Giáo viên - cử mỗi tổ một học sinh đại diện tham gia trò chơi

- có thể thay hình thức bấm chuông bằng cách giơ tay (ai giơ tay nhanh thì người đó dành quyền trả lời)

- Chuẩn bị các mốc lịch sử, ứng với mỗi mốc là các

sự kiện hoặc nhân vật lịch sử tiêu biểu

Khi giáo viên nêu các mốc thời gian, học sinh nhanh chóng xác định đúng sự kiện hoặc nhân vật lich sử đúng với mốc

đó (giáo viên nêu nhanh dứt khoát )

GỢI Ý MỘT SỐ TRÒ CHƠI MỘT LỊCH SỬ 4-5

Giáo viên nêu Học sinh

Ví dụ : Bài 11: Ôn tập: Hơn 80 năm chống thực đân Pháp xâm lược

và

đô hộ (1958-1945) (Lịch sử lớp 5- trang 23 )

Giáo viên chuẩn bị các mốc thời gian xảy ra sự kiện chính, mỗi tổ 1 đại diện tham gia trò chơi

Tổng kết trò chơi, giáo viên biểu dương, khen thưởng những cá nhân trả lời đúng, nhanh nhất và tìm được nhiều sự kiện nhất

5-Trò chơi hướng dẫn viên du lịch

Học sinh vào vai hướng dẫn viên giới thiệu cho các bạn kiến thức bài học thông qua hình ảnh, tranh vẽ có trong bài hoặc sưu tầm được Từ đó học sinh nắm lại được nội dung bài học

Ví dụ: Bài 1: Nước Văn Lang (Sử dụng công nghệ thông tin)

(Lịch sử lớp 4- trang 11)

Giáo viên chiếu hình 1: Học sinh đây là lược đồ Bắc Bộ, Trung Bộ ngày nay Khoảng 700 năm trước công nguyên, ở khu vưc Sông Hồng, Sông Mã và Sông Cả, nơi người lạc Việt sinh sống, nước Văn Lang ra đời Kinh đô đặt ở Phong Châu (Phú Thọ)

Giáo viên chiếu hình 2: Đứng đầu nhà nưôc có vua, gọi là Hùng Vương Lăng vua Hùng ở Phú Thọ

Giáo viên chiếu hình 3,4,5: Đây là những đồ dùng như lưỡi cày, lưỡi xéo muôi (bằng đồng )

Giáo viên chiếu hình 6,7,10: Đây là các hình vẽ trang trí trên trống đồng

Trò chơi này thường tổ chức cuối giờ học hướng dẫn viên vừa chỉ vừa thuyết minh Cả lớp nhớ lại buổi đầu dựng nước của dân tộc ta Đây cùng chính là nhằm cũng cố bài học

Phương pháp sử dụng trò chơi trên đây có thể áp dụng rộng rãi trong quá trình dạy học lịch sử ở trường tiểu học Tuy nhiên, để giúp học sinh lĩnh hội, củng cố kiến thức một cách tích cực, chủ động, sáng tạo và để nâng cao hiệu quả giờ học, việc tổ chức trò chơi cho học sinh phải được tiến hành theo trình tự chặt chẽ, hợp lí

GỢI Ý MỘT SỐ TRÒ CHƠI MỘT LỊCH SỬ 4-5

KẾT LUẬN

-Sử dụng trò chơi trong dạy học lịch sử ở bậc Tiểu học là một trong những biện pháp quan trọng nhằm hình thành cho học sinh những biểu tượng về lịch sử Việt Nam một cách chính xác, sinh động, gây hứng thú học tập lịch sử cho học sinh, góp phần quan trọng vào việc đổi mới phương pháp dạy học

ở bậc tiểu học theo hướng tích cực hoá hoạt động nhận thức của người học

-Song giáo viên phải hiểu mục đích, yêu cầu, nội dung của bài học để lựa chọn trò chơi cho phù hợp (với những bài học có nhiều lời thoại giữa các nhân vật lịch sử khác nhau có thể sử dụng trò chơi đóng vai còn đối với những bài về một giai đoạn lịch sử, bài ôn tập có thể sử dụng trò chơi ô chữ …) Sau khi lựa chọn được trò chơi, giáo viên chuẩn bị những phương tiện cần thiết phục vụ cho trò chơi, kế hoạch chơi kể

cả những phần thưởng cho những người tham gia và người thắng cuộc.

CẢM ƠN CÁC BẠN

ĐÃ THEO DÕI