Sáng kiến kinh nghiệm kinh nghiệm tổ chức trò chơi học tập trong giờ dạy đạo đức ở lớp 1, 2, 3

Với đặc điểm tâm sinh lý học sinh Tiểu học thì giáo dục đạo đức cho trẻ không thể nào là thuyết giảng hay, nhồi nhét các bài học đạo đức mà cần phải sử dụng nhiều phương pháp.. Trong khu

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG TIỂU HỌC …………

- -SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

KINH NGHIỆM TỔ CHỨC TRÒ CHƠI HỌC TẬP TRONG GIỜ

DẠY ĐẠO ĐỨC Ở LỚP 1, 2, 3

Người viết: ………

Đơn vị công tác: Trường tiểu học ……….

………., tháng … năm 20

MỤC LỤC

(Bạn có thể thay đổi - thêm bớt nên số trang thay đổi do vậy chúng tôi chỉ để sẵn

danh mục Bấm phím tab sẽ ra các dấu … cách đều)

PHẦN I MỞ ĐẦU Trang 3

1 Lý do chọn đề tài 4

2

3

4

5

PHẦN II NỘI DUNG .

1

2

3

4

PHẦN III KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ

1 KẾT LUẬN

2 KIẾN NGHỊ

PHỤ LỤC

PHẦN 1 – ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lý do chọn đề tài

Giáo dục đạo đức là một mặt giáo dục mà xã hội cần phải quan tâm Trong công cuộc đổi mới hiện nay khi yếu tố con người được đặc biệt coi trọng thì tiềm năng trí tuệ cùng với sức mạnh tinh thần và đạo đức của con người càng được đề cao và phát huy mạnh mẽ trong mọi lĩnh vực xã hội Việc nâng cao chất lượng hiệu quả của giờ dạy môn học đạo đức trong trường Tiểu học là trách nhiệm và là việc làm vô cùng cần thiết của mỗi người giáo viên Với đặc điểm tâm sinh lý học sinh Tiểu học thì giáo dục đạo đức cho trẻ không thể nào là thuyết giảng hay, nhồi nhét các bài học đạo đức mà cần phải sử dụng nhiều phương pháp Một trong những phương pháp đạt hiệu quả cao trong tiết học đạo đức là phương pháp tổ chức trò chơi cho học sinh

Với những suy nghĩ và trăn trở tôi mạnh dạn áp dụng kinh nghiệm của bản thân vào giảng dạy môn Đạo đức ở các lớp do tôi chủ nhiệm năm học 20 -20 thực nghiệm tại lớp 1 Năm học 20 - 20 , thực nghiệm tại lớp 2 Năm học 20 - 20 thực nghiệm tại lớp 3, tôi thấy đã có nhiều kết quả khả quan Học sinh nắm chắc được kiến thức đã học biết vận dụng tốt vào thực tế cuộc sống Trong khuôn khổ hạn hẹp của bài viết này tôi xin được trình bày một số kinh nghiệm "Tổ chức trò chơi học tập trong giờ dạy Đạo đức ở các lớp 1, 2, 3"

II Mục đích nghiên cứu

…

III Kết quả cần đạt

…

IV Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

…

PHẦN 2 - NỘI DUNG

I Cơ sở lý luận nghiên cứu

Trò chơi là hoạt động rất quen thuộc gần gũi với con người Bất cứ ai trong cuộc đời cũng từng tham gia các trò chơi Cũng như lao động, học tập, trò chơi là một

loại hình hoạt động sống của con người Trò chơi có chứa đựng chủ đề, nội dung nhất định, có những quy chế nhất định mà người chơi phải tuân thủ Trò chơi vừa mang tính chất vui chơi, giải trí song đồng thời lại có ý nghĩa giáo dưỡng và giáo dục lớn lao đối với con người Trò chơi có ý nghĩa đặc biệt đối với lứa tuổi trẻ em Trò chơi tạo tất cả những điều kiện để trẻ em thể hiện nhu cầu tự nhiên về hoạt động, tạo ra ở trẻ em những rung động thực tế và quan trọng cho cuộc sống Trong khi chơi, trẻ em phản ánh hiện thực xung quanh, đồng thời thể hiện thái độ nhất định đối với môi trường Đốivới trẻ em, chơi có nghĩa là hoạt động, là khơi dậy trong mình những cảm giác và ớc mơ, là cố gắng để thực hiện những ớc mơ đó là cảm giác, tri giác và phản ánh một cách sáng tạo thế giới vào trong tưởng tượng của mình Đúng như Amgorơki đã nhận xét "Trò chơi là con đường để trẻ em nhận thức thế giới, là nơi chúng đang sống và là cái chúng nhận thấy cần phải thay đổi " Cùng với học chơi là nhu cầu không thể thiếu được của học sinh Tiểu học, dù không còn là hoạt động chủ đạo song vui chơi vẫn giữ một vai trò rất quan trọng trong hoạt động sống của trẻ, vẫn có một ý nghĩa lớn lao với trẻ Lý luận và thực tiễn đã chứng tỏ rằng: Nếu biết tổ chức cho trẻ vui chơi một cách hợp lý, đúng đắn thì đều mang lại hiệu quả giáo dục Qua trò chơi các em không những đơc phát triển về mặt trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ mà còn được hình thành nhiều phẩm chất và hành vi đạo đức Chính vì vậy tổ chức trò chơi được sử dụng như là một phương pháp quan trọng để giáo dục hành vi đạo đức cho học sinh

* Hoạt động trò chơi thúc đẩy trẻ em:

- Nhận thức hiện thực

- Hình thành những nhận thức nhất định về hành vi

- Tiếp nhận những quy tắc và quy luật của sinh hoạt xã hội

- Hình thành năng lực quan sát và đánh giá có phê phán những cử chỉ của người khác cũng như đặt nền móng cho những niềm tin và thói quan đạo đức cùng với các dạng bài học đạo đức trong chương trình giáo dục tiểu học mới ở lớp 1, 2, 3 thì việc tổ chức trò chơi trong các giờ học sẽ có tác dụng to lớn trong việc giúp học

sinh hình thành các biểu tượng, chuẩn mực đạo đức cũng như rèn luyện kỹ năng thể hiện hành vi đạo đức cho các em

II Thực trạng vấn đề nghiên cứu

Dạy học là một nghề sáng tạo, nhất là trong môn học Đạo đức, môn học cung cấp cho học sinh những chuẩn mực về đạo đức Môn học có tác dụng to lớn trong việc hình thành nhân cách cho học sinh Vậy mà việc dạy học môn Đạo đức ở trường chúng tôi hiện nay còn phần nào coi nhẹ, cứng nhắc Trong giờ học giáo viên chủ yếu sử dụng phương pháp thuyết trình, giảng giải Hình thức tổ chức dạy học trong các hoạt động còn đơn điệu Sau giờ học, học sinh không biết vận dụng kiến thức

đã học vào thực tế Chẳng hạn học sinh vừa được học bài giữ trật tự vệ sinh nơi công cộng song lại rất ồn ào mất trật tự, nhiều học sinh làm việc riêng trong giờ học hay là còn vứt rác bừa bãi trong sân trường Học sinh vừa được học bài lễ phép vâng lời thầy cô giáo nhng ra khỏi lớp chỉ chào hỏi cô giáo dạy mình Hoặc là học sinh không biết cảm ơn, xin lỗi khi được giúp đỡ hay làm điều gì không phải với bạn bè, thầy cô, người khác v.v Rộng hơn nữa hiện nay ngoài xã hội một bộ phận thanh thiếu niên đang có nhiều biểu hiện xuống cấp về đạo đức, tệ nạn ăn cắp, cờ bạc, nghiện hút v.v ngày một nhiều Đâu đó vẫn còn hiện tượng học sinh đánh thầy cô giáo Đây cũng là điều mà những người làm công tác giáo dục phải suy nghĩ

Từ năm học 2002 – 2003 Bộ GD - ĐT đã triển khai chương trình GDTH mới trên phạm vi cả nước Song song với việc cải tiến nội dung chương trình thì việc đổi mới phương pháp dạy học đã và đang được các cấp các ngành quan tâm Trong những năm gần đây đã có nhiều đợt học tập, sinh hoạt chuyên môn, hội thảo, thao giảng cấp trường, cấp huyện, cấp tỉnh để giáo viên cùng với nhà chuyên môn trao đổi về đổi mới phương pháp dạy học Một trong những phương pháp tổ chức dạy học theo xu hướng mới là phương pháp tổ chức trò chơi học tập Không ai có thể phủ nhận được mặt tích cực mà việc tổ chức trò chơi học tập mang lại Tuy nhiên

thực trạng của việc tổ chức trò chơi vào trong những tiết dạy đạo đức của trường tôi cũng như những trường khác còn nhiều bất cập Nhiều giáo viên không thấy hết được tác dụng của phương pháp tổ chức trò chơi còn xem nhẹ và rất ngại sử dụng phương pháp này ở những tiết học được thanh tra, thao giảng hay hội giảng thì tổ chức lôi thôi, luộm thuộm, mang nặng tính hình thức Giáo viên hết sức lúng túng không biết tổ chức vào lúc nào, cách thức tổ chức ra sao Học sinh ngượng ngùng,

bỡ ngỡ không nghiêm túc khi thể hiện nên dẫn đến sau trò chơi không mang lại hiệu quả giáo dục cao Tất cả những điều trên do đâu? Tôi nghĩ thứ nhất do điều kiện cơ sở vật chất trường lớp, bàn ghế, trang thiết bị phục vụ cho giảng dạy còn quá nhiều thiếu thốn ở một số giờ học giáo viên muốn tổ chức trò chơi thì không

có điều kiện Thứ hai là do trình độ, năng lực, chuyên môn của đội ngũ giáo viên còn nhiều hạn chế chưa đáp ứng với nhu cầu cải tiến nội dung cũng như phương pháp giảng dạy

Độ nhiệt tình, ý thức trách nhiệm cũng như nhận thức rõ ràng là cần phải thực sự đổi mới phương pháp giảng dạy chưa cao Bên cạnh việc khắc phục khó khăn về điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, tôi luôn quan tâm gần gũi bồi dưỡng

tư tưởng tình cảm vốn sống cho học sinh, đồng thời tự học hỏi, trau dồi kiến thức, trình độ chuyên môn nghiệp vụ s phạm qua bạn bè, đồng nghiệp, qua sách báo tìm tòi ra những hướng đi mới để giảng dạy tốt các môn học nói chung và môn Đạo đức nói riêng

III Mô tả nội dung

A/ Những nội dung đề cập trong sáng kiến kinh nghiệm

Chúng ta đã biết kết quả cuối cùng của mỗi giờ học đạo đức là học sinh phải có được những hiểu biết ban đầu về một số chuẩn mực hành vi đạo đức và pháp luật phù hợp với lứa tuổi Từ đó từng bước hình thành cho học sinh kỹ năng nhận xét, đánh giá đối với quan niệm hành vi việc làm có liên quan đến các chuẩn mực đạo đức đã học Bước đầu hình thành thái độ có trách nhiệm với lời nói, việc làm của

bản thân, tự tin vào bản thân Trong các giờ đạo đức ngoài các phương pháp đặc trng của môn học như phương pháp động não, thảo luận nhóm, đóng vai v.v tôi thường chú trọng đến phương pháp tổ chức trò chơi học tập cho học sinh Mục đích

tổ chức trò chơi có thể là khởi động, giới thiệu bài; có thể là học sinh tìm hiểu, phát hiện nội dung bài học; có thể là để rèn luyện kỹ năng ứng xử cho học sinh; có thể là khắc sâu, củng cố kiến thức cho học sinh Tuy nhiên để việc tổ chức cho học sinh chơi đạt hiệu quả giáo dục cao thì không phải là việc làm dễ thực hiện ở bài viết này tôi xin đề cập tới ba vấn đề cơ bản:

1) Chủ động khắc phục khó khăn về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học

2) Khắc phục những khó khăn từ phía học sinh

3) Khắc phục những khó khăn từ phía giáo viên

B/ Biện pháp thực hiện

1) Khắc phục khó khăn về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học.

Điều kiện về cơ sở vật chất trang thiết bị dạy học là yếu tố quan trọng, nó có tác dụng phụ trợ đắc lực cho người giáo viên khi tiến hành tổ chức trò chơi học tập môn Đạo đức ở vùng nông thôn chúng ta hiện nay điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học hết sức thiếu thốn Làm thế nào để khắc phục tình trạng trên, đây là câu hỏi luôn trăn trở đối với mỗi giáo viên trực tiếp đứng lớp Tôi nghĩ ngoài việc đề nghị Ban giám hiệu, hội cha mẹ học sinh và các cấp có thẩm quyền quan tâm giúp đỡ thì người giáo viên phải chủ động, linh hoạt, sáng tạo khi tổ chức trò chơi học tập đạo đức cho học sinh ở những trò chơi cần điều kiện sân bãi rộng, bàn ghế đúng quy cách để tổ chức cho học sinh cả lớp cùng tham gia một trò chơi, thì ta có thể chia nhỏ từng tốp học sinh hoặc thay đổi thành trò chơi khác phù hợp với điều kiện về cơ sở vật chất của lớp, của trường mà vẫn đảm bảo được nội dung giáo dục cho học sinh Chúng ta có thể huy động từ phía học sinh thu gom đồ phế thải tận dụng làm những đồ dùng đơn giản Ví dụ : Khi tổ chức cho học sinh trò chơi “Ném bóng” trong bài: “Em là học sinh lớp 1” (Đạo đức – lớp 1) Giáo viên

có thể làm quả bóng bằng giấy báo vo viên to bằng 1/2 quả bóng thường, bên ngoài

bọc bằng giấy màu cho đẹp Hay ở trò chơi “Tặng hoa” ; “ Hái hoa dân chủ” (Trò chơi này được áp dụng ở rất nhiều bài trong chương trình đạo đức lớp 1, 2, 3) Giáo viên có thể dùng giấy màu cắt thành những bông hoa nhiều màu sắc, lọ hoa có thể tận dụng bằng vỏ lon bia Hàng ngày giáo viên, học sinh có thể su tầm thêm tranh ảnh sách báo về các loài cây, hoa, người, động vật để có thể minh hoạ cho trò chơi thêm sinh động hấp dẫn

Tóm lại tuỳ từng điều kiện hoàn cảnh mà người giáo viên có thể linh hoạt, chủ động sáng tạo tổ chức trò chơi cho học sinh sao cho đạt hiệu quả, yêu cầu cần giáo dục

2) Giải pháp khắc phục những vớng mắc từ phía học sinh.

Theo phương pháp dạy học mới thì học sinh là người chủ động lĩnh hội kiến thức dựa trên sự hướng dẫn của giáo viên

Tuy nhiên trong khi tổ chức trò chơi cho học sinh tôi thấy các em còn rất nhút nhát, thiếu tự tin Đây chính là hạn chế chủ yếu của các em học sinh vùng nông thôn vì sự hiểu biết, vốn từ của các em không nhiều, các em ít có điều kiện tiếp xúc với tranh ảnh, sách báo Để khắc phục hạn chế ấy, ngay từ khi nhận lớp (đầu năm học) tôi làm công tác điều tra cơ bản, lấy thông tin từng hoàn cảnh gia đình, điều kiện sống của từng học sinh, tìm hiểu tính cách, cá tính, trình độ năng lực, khả năng hiểu biết của các em, sau đó phân loại để có các cách khác nhau giúp đỡ học sinh Trong quá trình giảng dạy, tôi cố gắng dạy tốt tất cả các môn học, thành lập tủ sách măng non của lớp (do học sinh đóng góp) Nhờ vậy các em đã được bổ sung rất nhiều kiến thức nâng dần trình độ hiểu biết về mọi mặt Tôi thường xuyên gần gũi trò chuyện với các em và đặc biệt quan tâm đến hai đối tượng học sinh Một là học sinh có cá tính mạnh, hai là những học sinh còn e dè nhút nhát trong các hoạt động Với đối tượng một: Bên cạnh những việc nêu lên những điểm tốt của học sinh này

là nhanh nhẹn, hoạt bát, hăng hái trong các hoạt động, thì giáo viên phải rèn cho học sinh thói quen hoạt động có nề nếp, trật tự ở những học sinh còn nhút nhát, tôi

thường xuyên quan tâm, trò chuyện gợi mở, động viên khích lệ học sinh nói lên ý kiến của bản thân

Như vậy trong khi tổ chức trò chơi học tập môn Đạo đức người giáo viên cần phải động viên, khuyến khích tạo điều kiện cho tất cả mọi đối tượng học sinh đều được tham gia chơi Lựa chọn trò chơi, lựa chọn các yêu cầu phù hợp, vừa sức với từng đối tượng học sinh sao cho sau trò chơi mỗi học sinh đều được học, đều nhận được

ở đó những kiến thức, những nội dung mang ý nghĩa giáo dục

3) Giải pháp khắc phục những vướng mắc từ phía giáo viên

Một trong những nguyên nhân khiến người giáo viên ngại, lúng túng không muốn

tổ chức trò chơi trong giờ học đạo đức là vì: Trình độ chuyên môn nghiệp vụ, vốn hiểu biết còn hạn chế, tâm lý ngại đổi mới về phương pháp giảng dạy của một số giáo viên nhất là những giáo viên đã được đào tạo lâu năm Một số giáo viên không biết tổ chức trò chơi vào lúc nào trong giờ học, thiết kế trò chơi đảm bảo các yêu cầu gì và cách thức tổ chức ra sao

3.1/ Không ngừng nâng cao nhận thức, tự học hỏi trau dồi kiến thức và trình

độ chuyên môn nghiệp vụ.

Để đáp ứng với yêu cầu của xã hội hiện nay, tôi nghĩ mỗi người giáo viên chúng

ta cần phải có nhận thức đúng đắn về việc đổi mới phương pháp dạy học Chúng ta cần phải nhanh chóng tiếp cận với các phương pháp hiện đại, kết hợp hài hoà với các phương pháp truyền thống để áp dụng vào từng nội dung bài giảng cho phù hợp với nội dung chương trình đang được đổi mới và thực tế hiện nay:

- Giáo viên phải tích cực học hỏi trau dồi kiến thức cho bản thân Kiến thức của mỗi trò chơi đạo đức là kiến thức tổng hợp về tự nhiên, xã hội, pháp luật, về thế giới xung quanh Chính vì vậy mà người giáo viên phải am hiểu và có kiến thức nhất định về những vấn đề cần cung cấp cho học sinh

- Không ngừng học hỏi, trau dồi chuyên môn nghiệp vụ qua sách báo và các phương tiện thông tin khác Thường xuyên cập nhật các thông tin có liên quan cần thiết cho giảng dạy Mạnh dạn trao đổi với đồng nghiệp những vấn đề còn vớng

mắc để cùng nhau tháo gỡ Trong khi tổ chức trò chơi cho học sinh giáo viên cần quan sát, kiểm nghiệm tự đúc rút ra những kinh nghiệm để áp dụng cho những năm học tiếp theo

3.2/ Cách lựa chọn, tổ chức trò chơi môn Đạo đức ở lớp 1, 2, 3.

a) Lựa chọn xem nên tổ chức trò chơi vào lúc nào trong tiết dạy.

Trong giờ học đạo đức với đặc trng của môn học người giáo viên có thể tổ chức trò chơi vào bất cứ lúc nào, tuỳ từng nội dung bài học có thể là khởi động, giới thiệu bài, có thể để học sinh tìm hiểu bài, phát hiện nội dung bài học hoặc có thể để củng cố, khắc sâu kiến thức cho học sinh Tuy nhiên thường thì chúng ta lựa chọn,

tổ chức trò chơi ở cuối tiết 2, phần củng cố bài học Sau khi học sinh đã nỗ lực tự giác giải quyết các nhiệm vụ của bài học, nếu giáo viên chuyển sang một hình thức học tập mới (trò chơi) thì các em sẽ được chuyển từ trạng thái "căng thẳng" sang một trạng thái "hưng phấn" phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ

b) Khi thiết kế trò chơi cần phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

* Thiết kế nội dung trò chơi:

- Phải đảm bảo tính giáo dục, phù hợp với chủ đề giáo dục đạo đức cho học sinh

- Đảm bảo yêu cầu phổ cập, nghĩa là trò chơi phù hợp với năng lực và trình độ của mọi học sinh với sức khoẻ của các em Bởi vì, nếu trò chơi quá khó thì học sinh

sẽ không thể thực hiện được; còn nếu quá đơn giản thì học sinh sẽ nhàm chán, không muốn chơi

- Đảm bảo tính hấp dẫn đối với học sinh thu hút được nhiều học sinh tham gia chơi, tạo được không khí thi đua, sôi nổi hào hứng trong lớp học

- Trò chơi phải phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh thực tiễn của lớp học, trường học (về quỹ thời gian, về không gian, về các phương tiện cần thiết cho trò chơi)

- Đảm bảo an toàn, không gây nguy hiểm cho học sinh

* Thiết kế đồ dùng, thiết bị phục vụ cho trò chơi.

Các đồ dùng thiết bị phục vụ cho trò chơi phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

- Tiện dụng (dễ sử dụng)