TUẦN 19

Qua đó thấy được sự phát triển lớn mạnh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn từ chỗ bị động, đối phó với quân Minh ở miền Tây Thanh Hoá tới làm chủ một vùng rộng lớn từ Thanh Hoá đến đèo Hải Vân

Ngày soạn :

I MỤC TIÊU BÀI DẠY:

1 Kiến thức : Giúp HS nắm được những nét chính về hoạt động của nghĩa quân trong những

năm 1424-1426 Qua đó thấy được sự phát triển lớn mạnh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn từ chỗ bị động, đối phó với quân Minh ở miền Tây Thanh Hoá tới làm chủ một vùng rộng lớn từ Thanh Hoá đến đèo Hải Vân vào bao vây Đông Quan

2 Kỹ năng : Rèn luyện cho HS kĩ năng sử dụng bảng đồ trong học tập.

3 Tư tưởng : Giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần bất khuất kiên cường và lòng tự hào

dân tộc

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

* Chuẩn bị của GV – SGV, Lược đồ khởi nghĩa Lam Sơn

* Chuẩn bị của HS – Đọc trước bài ở nhà, mục II

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC :

1 Ổn định tổ chức : (1’) Sĩ số – nề nếp

2 Kiểm tra bài cũ : (5’)

Nhắc nhở, rút kinh nghiệm bài kiểm tra học kì qua

3 Giảng bài mới :

* Giới thiệu bài : (1’)

hà Minh hoà hoãn với nghĩa quân Lam Sơn để thực hiện âm mưu mua chuộc, dụ dỗ Lê Lợi đầu hàng nhưng chúng thất bại, đã trở mặt, tấn công nghĩa quân Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chuyển sang một thời kì mới Diễn biến cuộc khởi nghĩa trong thời kì nay ra sao?

N

* Tiến trình tiết dạy:

TUẦN 19

II GIẢI PHÓNG NGHỆ AN, TÂN BÌNH, THUẬN

HOÁ VÀ TIẾN QUÂN RA BẮC (1424 – 1426)

Bài 19 :

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động

của học sinh Kiến thức cơ bản 9’

12’

Hoạt động 1: Em có nhận xét gì về kế

hoạch của Nguyễn Chích ?

GV: Cuối 1424, nhiều lần mua chuộc

không có kết quả, quân Minh trở mặt

tấn công ta

H: Bộ chỉ huy nghĩa quân đã làm gì ?

H: Tại sao Nguyễn Chích lại chọn vùng

đất Nghệ An ?

H: Em biết gì về Nguyễn Chích ?

→ GV nhấn mạnh kế hoạch của Nguyễn

Chích rất đúng đắn, sáng tạo vì Nghệ An

hiểm trở, có thể dựa vào đây để xây

dựng, phát triển lực lượng, từ đó quay ra

đánh Đông Đô

GV: Dùng bản đồ chỉ đường tiến quân

và những trận đánh lớn của nghĩa quân

lam Sơn theo nội dung SGK

→ Kế hoạch Nguyễn Chích phù hợp với

tình hình thời đó nên thu nhiều thắng lợi,

giúp cho quân ta chấm dứt hẳn thời kì bị

bao vây kéo dài, xây dựng căn cứ địa

mở rộng lớn, đó là cơ sở vững mạnh đưa

cuộc khởi nghĩa ngày càng hùng mạnh,

đẩy quân Minh vào thế bị động

Hoạt động 2: Nghĩa quân sẽ làm gì

trên đà thắng lợi đó

GV: Tường thuật trực tiếp bản đồ theo

nội dung SGK

Nguyễn Chích đề nghị chuyển hứơng hoạt động của nghĩa quân vào Nghệ An

(Đất rộng người đông, địa thế hiểm trở, xa trung tâm địch)

HS trả lời : Là nông dân nghèo, quê ở Vạn Lộc (Thanh Hoá) có tinh thần yêu nước, từng lãnh đạo các cuộc khởi nghĩa chống quân Minh ở Thanh Hoá

1 Giải phóng Nghệ An (1424)

- Nguyễn Chích đa ra kế hoạch chuyển địa bàn hoạt động vào Nghệ An

- Ngày 12/10/1424 nghĩa quân tập kích đồn Đa Căng (Thanh Hoá) và hạ thành Trà Lân →

Trận tập kích ở Khả Lưu →

Diên Châu → Thanh Hoá giành thắng lợi

2 Giải phóng Tân Bình Thuận Hoá (1425)

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động

của học sinh Kiến thức cơ bản

15’

H: Việc giải phóng Tân Bình, Thuận

Hoá có ý nghĩa như thế nào ?

GV: gọi 1 em HS lên bảng chỉ bản đồ

khu vực giải phóng của nghĩa quân từ

Thanh Hoá → đèo Hải Vân

Hoạt động 3:

Gv : gọi HS đọc SGK

→ GV : dùng lược đồ H41 SGK để trình

bày cuộc tiến công này

Tháng 9 1426 Lê Lợi chia quân thành 3

đạo quân tiến ra Bắc

→ Cho HS xác định nhiệm vụ của 3 đạo

quân

H: Nhiệm vụ chung của 3 đạo quân ?

GV yêu cầu HS đọc đoạn in nghiêng

SGK

H: Vì sao nghĩa quân tiến đến đâu cũng

được nhân dân nhiệt tình ủng hộ ?

Chứng tỏ lực lượng nghĩa quân đã trưởng thành, khu giải phóng được mở rộng từ Thanh Hoá →

Thuận Hoá → nghĩa quân phát triển thế và lực mạnh

HS lên chỉ (1 em)

HS đọc SGK

3 em xác định nhiệm vụ của 3 đạo quân

Số còn lại thì theo dõi lược đồ

Đánh vào vùng địch chiếm đóng, cùng nhân dân bao vây đồn địch, giải phóng đất đai, thành lập chính quyền mới, chặng đường tiếp viện

1 em đọc

Nhân dân căm thù giặc Minh tàn bạo

- Tháng 8/1425, Trần Nguyên Hãn, Lê Ngân chỉ huy một lực lượng mạnh từ Nghệ An tiến vào giải phóng Tân Bình, Thuận Hoá

- Trong vòng 10 tháng (10/1425 → 8/1425) nghĩa quân giải phóng từ Thanh Hoá đến đèo Hải Vân

3 Tiến quân ra Bắc, mở rộng phạm vi hoạt động

- Tháng 9/1426, Lê Lợi chia làm 3 đạo quân tiến ra Bắc

- Nhiệm vụ của 3 đạo quân (học SGK)

- Kết quả : Quân ta thắng

nhiều trận lớn, địch cố thủ trong thành Đông Quan

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động

của học sinh Kiến thức cơ bản

3’

GV : Kể chuyện 2 tấm gương yêu nước

tiêu biểu của bà Lương Thị Mỹ Nguyệt

và Đào Thị Huệ

GV nhấn mạnh : Tinh thần yêu nước,

ủng hộ nghĩa quân của mọi tầng lớp

nhân dân

Hoạt động 4: Củng cố kiến thức

H: em hãy nêu những dẫn chứng về sự

ủng hộ của nhân dân trong cuộc khởi

nghĩa Lam Sơn từ cuối năm 1424 –

1426 ?

* Về nhà tập thêm cách trình bày diễn

biến trên lược đồ

4 Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học (1’)

- Về nhà học bài, làm bài tập

IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG:

Ngày soạn :

I MỤC TIÊU BÀI DẠY:

1 Kiến thức : Những sự kiện tiêu biểu trong giai đoạn cuối của khởi nghĩa Lam Sơn Chiến

thắng Tốt Động – Chúc Động và chiến thắng Chi Lăng – Xương Giang Nắm được những nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử cơ bản của cuộc khởi nghĩa

2 Kỹ năng : Rèn luyện cho HS kĩ năng sử dụng bảng đồ trong học tập.

3 Tư tưởng : Giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần bất khuất kiên cường và lòng tự hào

dân tộc về những chiến thắng oanh liệt của dân tộc ta ở TK XV

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

* Chuẩn bị của GV – SGV, Bản đồ chiến thắng Tốt Động và chiến thắng Chi Lăng – Xương Giang Bài : Bình Ngô Đại Cáo

* Chuẩn bị của HS – Đọc trước bài ở nhà, mục III

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC :

1 Ổn định tổ chức : (1’) Sĩ số – nề nếp

2 Kiểm tra bài cũ : (3’)

H: Em có nhận xét gì về kế hoạch Nguyễn Chích ?

3 Giảng bài mới :

* Giới thiệu bài : (1’)

uộc khởi nghĩa Lam Sơn sau nhiều năm chiến đấu gian lao, trải qua nhiều thử thách, đã bước vào giai đoạn toàn thắng từ cuối 1426 đến cuối 1427 Giai đoạn này diễn ra như thế nào ? chúng ta cùng tìm hiểu nội dung của bài học hôm nay

C

* Tiến trình tiết dạy:

TUẦN 19

(Cuối 1426 – - Cuối 1427)

Bài 19:(TT)

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động

của học sinh Kiến thức cơ bản 13’ Hoạt động 1: Trận Tốt Động – Chúc

Động diễn ra như thế nào ? kết quả ?

GV: chỉ trên lược đồ các vị trí Tốt Động

– Chúc Động cho HS

H: Để giành thế chủ động Vương

Thông đã làm gì ?

GV: Với mong muốn giành lại thế chủ

động, Vương Thông tăng thêm 5 vạn

quân kéo vào Đông Quan, phối hợp với

số còn lại, chúng để q ít quân ở Đông

Quan, còn lại tiến đánh Cao Bộ (Chương

Mĩ – Hà Tây)

H: Quân ta làm gì ?

GV: trình bày tiếp trên lược đồ: Tháng

11/1426 Vương Thông cho quân đánh

Cao Bộ, quân ta từ mọi phía tấn công

địch khi chúng lọt vào trận địa dồn

chúng xuống đầm lầy để tiêu diệt làm 5

vạn tên bị tử thương, 1 vạn tên bị bắt

sống, Vương Thông chạy về Đông Quan

H: Vì sao chiến thắng Tốt Động – Chúc

Động được coi là có ý nghĩa chiến lược?

GV gọi HS đọc 2 câu thơ trong SGK

(Bình Ngô Đại Cáo) để mô tả trận quyết

thắng này

H: Nghĩa quân Lam Sơn đã lớn mạnh

như thế nào ? Quân Minh suy yếu như

thế nào sau trận Tốt Động – Chúc

Động ?

GV: sau trận thua to, Vương Thông

HS chú ý quan sát

HS trả lời

Đặt phục binh ở Tốt Động – Chúc Động

HS trả lời

- Làm thay đổi tương quan lực lượng giữa ta và địch

- Ý đồ đập tan

- Ta giành thế chủ động

→ vây hãm thành Đông Quan và giải phóng nhiều châu huyện, quân Minh thì lún sâu vào thế

bị động, tư tưởng hoang mang, tan rã

1 Trận Tốt Động – Chúc Động cuối năm 1426ia4

a Hoàn cảnh :

- Với mong muốn giành lại thế chủ động, Vương Thông cùng 5 vạn quân đến Đông Quan

- Ta đặt phục binh ở Tốt Động – Chúc Động

b Diễn biến:

- Tháng 11/1426, quân Minh tiến về Cao Bộ (Hà Tây)

- Quân ta từ mọi hướng xông vào đội hình địch, dồn chúng xuống vùng đầm lầy tiêu diệt

c Ý nghĩa:

- Làm thay đổi tương quan lực lượng giữa ta và địch

- Ý đồ chủ động phản công của địch bị thất bại

- Quân ta lớn mạnh, giải phóng nhiều châu huyện

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động

của học sinh Kiến thức cơ bản

hoảng hốt rút về cố thủ thành Đông

Quan, nghĩa quân lực lượng lúc này rất

hùng mạnh và ở thế áp đảo quân thù

H: Em hãy trình bày diễn biến trận Tốt

Động – Chúc Động qua lược đồ.

Hoạt động 2: Trận Chi Lăng – Xương

Giang diễn ra như thế nào ? Kết quả ?

GV gọi HS đọc SGK “Đầu … ta”

GV dùng bản đồ “Khởi nghĩa Lam Sơn”

để lược thuật

Tháng 10/1427, 15 vạn viện binh từ

Trung Quốc tiến vào nứơc ta chia thành

2 đạo từ :

+ Liễu Thăng (10vạn) từ Quảng Tây

tiến vào

+ Mộc Thanh từ Vân Nam → Hà Giang

(5 vạn)

H: Bộ chỉ huy ta quyết định như thế nào

? Vì sao lại tiêu diệt quân Liễu Thăng ?

GV: Vương Thông sau chiến thắng Tốt

Động – Chúc Động đã cố thủ trong

thành, 1 mặt xin giảng hoà, 1 mặt cầu

viện Nay viện binh kéo sang, vấn đề là

nghĩa quân ta đánh thành hay là đánh

viện binh ? Lê Lợi phân tích tình hình và

đưa ra chủ trương “Vây thành, diệt

viện” Ông đã giải thích “Đánh thành là

hạ sách” Ta đánh vào thành vững hàng

năm, hàng thàng không hạ được, quân ta

mệt mỏi, nhuệ khí giảm sút Nếu viện

binh đến trước mặt, sau lưng đều có

giặc Đó là đường nguy ! Sao bằng

dưỡng sức, chứa uy để đợi viện binh

giặc Viện binh bị phá thì thành thất

hàng Thế là làm 1 mà được 2 đó là kế

vẹn toàn

→ GV dùng lược đồ giảng tiếp

Liễu Thăng hùng hổ dẫn quân ồ ạt tiến

vào biên giới ta Quân ta do tướng Trần

Lựu chỉ huy vừa đánh vừa rút nhử địch

HS đọc SGK

Tập trung tiêu diệt quân giặc, trước là đạo quân Liễu Thăng Vì số lượng đông mà thất bại →

Vương Thông đầu hàng

2 Trận Chi Lăng – Xương Giang tháng 10/1427

a Chuẩn bị :

- 15 vạn viện binh từ Trung Quốc tiến vào nứơc ta do Liễu Thăng và Mộc Thanh chỉ huy

- Ta: Tập trung lực lựơng tiêu diệt quân Liễu Thăng trước

b Diễn biến:

- Ngày 8/10/1427 Liễu Thăng dẫn quân vào nước ta đã bị phục kích

- Lương Minh lên thay dẫn quân xuống Xương Giang, liên tiếp bị quân ta phục kích ở Cần

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động

của học sinh Kiến thức cơ bản

8’

vào trận địa phục kích ở ải Chi Lăng

Quân ta mai phục diệt 1 vạn tên, Liễu

Thăng bị giết Tướng Lương Minh lên

thay cho quân rút xuống Xương Giang,

trên đường tiến quân chúng bị quân ta

mai phục ở Cần Trạm, Phố Cát tiêu diệt

3 vạn tên, tướng Lương Minh bị giết, số

còn lại co cụm giữa cánh đồng Xương

Giang và cũng bị nghĩa quân Lam Sơn

tấn công, bao vây, bắt sống

Gv gọi HS đọc đoạn in nghiêng SGK

GV: Lê Lợi sai tướng đem các chiến lợi

phẩm ở Chi Lăng đến doanh trại Mộc

Thanh → Mộc Thanh biết Lương Thăng

bị bại → rút chạy về Trung Quốc

H: Vì sao đến cuối 1427 Vương Thông

xin hoà và mở hội thể Đồng Quan ?

Cho HS thảo luận nhóm

GV: Vương Thông đầu hàng và tuyên bố

rút quân về nước, không dám quay trở

lại chiếm nước ta nữa, Lê Lợi kết thúc

chiến tranh bằng cách chấp nhận lời cầu

hoà cuả Vương Thông dù lực lượng

nghĩa quân còn mạnh → Truyền thống

dân tộc đảm bảo mối bang giao hoà hiếu

→ lòng độ lượng của dân tộc ra khi kẻ

thù thất thế

Hoạt động 3: Nguyên nhân thắng lợi

và ý nghĩa lịch sử

GV: Khi đất nước giải phóng , Nguyễn

Trãi đã viết “Bình Ngô Đại Cáo” tuyên

bố với toàn dân về việc đuổi giặc Minh

của nghĩa quân Lam Sơn và đưoc coi là

bản tuyên ngôn độc lập thứ 2 của nước

ta vào TK XV

→ Gọi HS đọc đoạn in nghiêng

H: Vì sao cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

giành thắng lợi ?

1 em đọc SGK

HS thảo luận nhóm → trả lời

HS đọc SGK

- Được toàn dân ủng hộ

- Sự lãnh đạo tài tình của Bộ chỉ huy đứng đầu là

Tràm, Phố Cát

- Biết Liễu Thăng , Lương Minh tử trận, Mộc Thanh vội vã rút quân về nước

3 Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử

a Nguyên nhân

- Cuộc khởi nghĩa được nhân dân khắp nơi ủng hộ, toàn dân đoàn kết

- Sự lãnh đạo tài tình của bộ

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động

của học sinh Kiến thức cơ bản

5’

H: Khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi có ý

nghĩa gì ?

Hoạt đông 4: củng cố kiến thức

H: Em trình bày tóm tắt diễn biến cuộc

khởi nghĩa Lam Sơn.

H: Nêu nguyên nhân thắng lợi và ý

nghĩa lịch sử cuộc khởi nghĩa.

Lê Lợi và Nguyễn Trãi

HS dựa vào SGK trả lời

chỉ huy đứng đầu là Lê Lợi và Nguyễn Trãi

b Ý nghĩa

HS đọc thuộc SGK

4 Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học (1’)

- Về nhà học bài, làm bài tập

IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG: