Ngữ Văn 9 HKII. ( được chọn giáo án mẫu)

TIẾT 94I-Mục tiêu cần đạt : Giúp HS hiểu và biết vận dụng các phép lập luận phân tích, tổng hợp trg TLV nghị luận.II-Chuẩn bị : -GV : giáo án, sgk -HS : sgk, bài soạn, bài học B- Tiế

TUẦN 19

Tiết 91 – 92 :Bàn về đọc sách

93 : Khởi ngữ

94 : Phép phân tích và tổng hợp

95 : Luyện tập phân tích và tổng hợp

TIẾT 91 – 92

VĂN BẢN : (Trích) –Chu Quang Tiềm-I-Mục tiêu cần đạt : Giúp hs :

-Hiểu được sự cần thiết của việc đọc sách và phương pháp đọc sách

-Rèn luyện thêm cách viết văn nghị luận qua việc lĩnh hội bài nghị luận sâu sắc, sinh động, giàutính thuyết phục của Chu Quang Tiềm

II-Chuẩn bị : -GV : giáo án, sgk

-HS : sgk, bài soạn, bài học

B- Tiến trình hoạt động

Nội dung của hoạt động Hoạt động của thầy và trò

I-Giới thiệu

1-Tác giả :

Chu Quang Tiêm (1897-1986),

nhà mĩ học và lí luận văn học nổi

tiếng của Trung Quốc

Hoạt động 1

*HS đọc chú thích (*)

H: Cho biết đôi nét về tác giả.

*GV : Oâng nhiều lần bàn về việc đọc sách, phương phápđọc sách Bài này là kết quả của quá trình tích luỹ kinhnghiệm, là những lời bàn tâm huyết của người đi trướcmuốn truyền lại cho thế hệ sau

2-Tác phẩm : “Bàn về đọc sách”

trích trong “Danh nhân Trung Quốc

bàn về niềm vui nỗi buồn của việc

đọc sách” do giáo sư Trần Đình Sử

H: Văn bản viết theo thể loại gì?

H: Dựa vào những yếu tố nào để xác định kiểu loại vănbản này?

Đ: Dựa vào hệ thống luận điểm,cách lập luận và tênvăn bản để để xác định

B-Giải thích từ khó : 7 chú thích sgk; cần phân biệt 2 từ

học vấn và học thuật.

*GV : Đây là đoạn trích nên không đầy đủ các phần

MB, TB, KB Thực chất đây chỉ là phần TB; cho nên tìmbố cục chính là đi tìm hệ thống luận điểm này.

1-H: Vấn đề nghị luận của bài viết này là gì?

Đ: Bàn về việc đọc sách

H: Bài viết đựơc chia mấy phần? Hãy tìm luận điểm quamỗi phần

Đ: Bố cục : 3 phần+[I] : Từ đầu … phát hiện thế giới mới =>Khẳng địnhtầm quan trọng và ý nghĩa cần thiết của việc đọc sách.+[II] : “Lịch sử … tiêu hao lực lượng”=>Những khó khănvà những sai lạc thường mắc phải của việc đọc sách trgtình hình hiện nay

+[III] : còn lại =>Phương pháp chọn sách và cách đọcsách

II-Phân tích

1-Tầm quan trọng và ý nghĩa của

việc đọc sách (phần I)

a-Mối quan hệ : đọc sách là con

đường quan trọng của học vấn

Hoạt động 3

HS đọc đoạn 1

H: Tác giả đưa ra mối quan hệ giữa đọc sách và học vấn

ra sao?

H: Nhưng học vấn là gì?

Đ: Là thành quả tích luỹ lâu dài của nhân loại

H: Nhưng tích luỹ và lưu giữ thành quả đó bằng cáchnào? Ơû đâu?

Đ: Tích luỹ bằng sách và ở sách

b-Tầm quan trọng của sách :

-Sách ghi chép, lưu truyền các thành

quả của nhân loại

-Sách là kho tàng quý báu cất giữ di

sản tinh thần nhân loại

-Sách là cột mốc trên con đường tiến

hoá học thuật của nhân loại

H: Như vậy sách có tầm quan trọng ntn đối với nhânloại?

H: Vậy coi thường sách dẫn đến hậu quả ntn?

Đ: Hậu quả :+Xoá bỏ hết các thành quả nhân loại đã đạt được trgquá khứ

+Chúng ta lùi lại điểm xuất phát mấy trăm năm, mấynghìn năm về trứơc

+Đi giật lùi, làm kẻ lạc hậu

c-Tầm quan trọng của đọc sách :

-Đọc sách là con đường tích luỹ,

nâng cao vốn tri thức

-Đọc sách là chuẩn bị để có thể làm

cuộc trường chinh vạn dặm trên con

đường học vấn, phát hiện thế giới

Đ: Còn có con đường văn hóa nghe- nhìn và cuộc sống

thực tế nhưng không thể thay thế con đường đọc sách.

Vì : +Đọc sách là con đường tích luỹ và nâng cao tri thức.+Đọc sách là tự học

+Đọc sách là học với người thầy vắng mặt … 2-Những khó khăn dễ mắc phải

trong việc đọc sách (phần II) TIẾT 92*Chuyển ý : Nhưng tác giả không tuyệt đối hoá, thần

thánh hoá việc đọc sách Oâng chỉ ra những khó khăntrong việc đọc sách Đó là những khó khăn gì?

Đọc phần 2

H: Đọc sách có dễ không?

Đ: Không dễ

H: Tại sao cần lựa sácg khi đọc?

Đ: Vì sách có thể làm trở ngại cho nghiên cứu học vấn.-Sách nhiều khiến người ta không

chuyên sâu Đọc nhiều nhưng chẳng

đọng lại bao nhiêu

-Sách nhiều khiến người đọc lạc

hướng, khó lựa chọn, lãng phí thời

gian và sức lực với những cuốn sách

-So sánh với việc ăn uống : ăn tươi nuốt sống khó tiêu,gây bệnh

-Đọc nhiều mà dối, đọc để khoe khoang

*Đối với cái hại thứ 2 :-So sánh như trận đánh phải đánh vào thành trì kiên cố,vào đội quân tinh nhuệ, chiếm cứ trận

-Mục tiêu quá nhiều, che mất vị trí kiên cố, chỉ đá bênđông, đấm bên tây, tự tiêu hao năng lực

H: Em có tán thành các luận cứ tác giả đưa ra haykhông?

Đ: Tán thành

H: Ý kiến của em về những con mọt sách ntn?

Đ: Những con mọt sách không đáng yêu, mà đáng chêchỉ chúi mũi vào sách vở, chẳng còn chú ý đến chuyện

gì khác, thành xa rời thực tế, như sống trên mây

3-Phương pháp đọc sách

a-Chọn sách cần đọc :

-Không tham đọc nhiều

-Phải chọn cho tinh, đọc cho kĩ

những quyển sách nào thực sự có giá

trị, có lợi cho mình

HS đọc “Đọc sách không cốt lấy nhiều … thấp kém”

H: Tác giả khuyên chúng ta nên lựa chọn sách đọc ntn?

H: Tác giả nóiû ntn về việc chọn sách để đọc?

Đ: Đọc nhiều không thể coi là vinh dự (nếu đọc nhiều

mà dối), đọc ít cũng không phải là xấu hổ (nếu đọc ítmà kĩ, chất lượng)

*HS đọc “sách đọc nên chia … qua loa.”

H: Chọn sách đọc nên hướng vào mấy loại?

Đ: 2 loại : loại sách phổ thông và loại sách chuyên môn.H: Em hiểu ntn về sách phổ thông và sách chuyên môn?Đ:- Sách phổ thông là mọi công dân trên thế giới đềubiết, những kiến thức trong các bài học ở trung học vànhững năm đầu đại học biết Ngoài ra những học giảchuyên môn cũng cần biết

-Sách chuyên môn thuộc lĩnh vực chuyên môn của 1ngành nghề nào đó

-Chọn những cuốn sách, tài liệu cơ

bản thuộc lĩnh vực chuyên môn,

chuyên sâu của mình

-Nhưng cũng cần chọn sách thường

thức, ở lĩnh vực gần gũi, kế cận với

chuyên môn của mình

*HS đọc “Kiến thức …học vấn khác.”

H: Theo tác giả, cần chọn những loại sách nào để đọc?

H: Vì sao tác giả lại khuyên chúng ta vừa đọc sáchchuyên môn và vừa đọc sách thường thức, mối quan hệgiữa 2 loại sách này ntn với nhau?

Đ: Mối quan hệ gắn bó với nhau, vì “Trên đời không cóhọc vấn nào là cô lập, tách rời học vấn khác”, vì thế

“không thể rộng thì không thể chuyên, không thông tháithì không thể nắm gọn.”

H: Tác giả bác bỏ quan niệm nào?

Đ: Đọc chỉ chú ý đến học vấn chuyên môn mà voithường học vấn phổ thông

H: Nếu được chọn sách chuyên môn, em yêu thích vàlựa chọn loại sách chuyên môn nào? (Văn học, Toánhọc, Lịch sử học, Kinh tế, Pháp luật …)

H: Qua ý kiến, chứng tỏ tác giả là người ntn?

Đ: Là người có kinh nghiệm, từng trải của 1 học giảuyên bác

=>Đọc sách để rèn luyện tính cách

và chuyện học làm người

Chuyển ý :Ngoài việc chọn sách để đọc, Chu QuangTiềm còn bàn cụ thể về cách đọc

H: Ở đây, tác giả đưa ra mấy ý kiến để mọi người suynghĩ, học tập?

H: Theo Chu Quang Tiềm, đọc sách không chỉ là việchọc tập mà còn có ý nghĩa gì?

H: Cái hại của việc đọc sách hời hợt được tác giả giễucợt ra sao?

Đ: Cái hại :+Như người cưỡi ngựa chơi hoa,mắt hoa ý loạn, taykhông mà về

+Như trọc phú khoe của, lừa mình, dối người, thể hiện

phẩm chất tầm thường, thấp kém.

H: Căn cứ vào giác quan, âm thanh có mấy cách đọc?Đ: Có nhiều cách đọc khác nhau : đọc to, đọc thànhtiếng, đọc thầm, đọc bằng mắt, đọc nhiều lần

H: Căn cứ vào số lần đọc, có mấy cách đọc sách?

Đ: Có 2 cách :+Đọc lần đầu lướt qua để nắm nội dung; đọc mục lục,lời nói đầu để nắm sơ lược nội dung và bố cục

+Đọc lần sau mới đọc kĩ, đọc chậm, đọc nhiều lầnnhững đoạn, chương khó hoặc hay Đọc có ghi chép, thuhoạch …

4-Tính thuyết phục và hấp dẫn

của văn bản

-Từ nội dung đến cách trình bày thấu

tình đạt lí Tác giả trình bày bằng

giọng trò chuyện, tâm tình để chia sẻ

những thành công, thất bại trong

thực tế

-Bố cục chặt chẽ, hợp lí., các ý được

dẫn rất tự nhiên

-Cách viết giàu hình ảnh qua cách ví

von thật cụ thể và thú vị

III-Tổng kết :(sgk /T7)

H: Bài viết :Bàn về đọc sách” có sức thuyết phục cao.Theo em, điều ấy được tạo nên từ những yếu tố nào?

H: nêu đặc sắc nghệ thuật và nội dung văn bản trên

Hoạt động 5 : Luyện tập

Học xong bài, em thấm thía ở điểm nào nhất? Vì sao? Viết thành đoạn văn ngắn

4-Củng cố : xác định ngắn gọn các luận điểm của bài (Tấm quan trọng và ý nghĩa của đọc sách;hai cái hại thường mắc phải khi đọc sách; phương pháp đọc sách)

5-Dặn dò :

-Học bài

-Chuẩn bị “Tiếng nói của văn nghệ”./

TIẾT 93

TIẾNG VIỆT KHỞI NGỮ

I-Mục tiêu cần đạt : giúp hs :

-Nhận biết khởi ngữ, phân biệt khởi ngữ với chủ ngữ của câu

-Nhận biết công dụng của khởi ngữ là nêu đề tài của câu chứa nó

-Biết đặc những câu có khởi ngữ

II-Chuẩn bị : -GV : giáo án, sgk

-HS : sgk, bài soạn, bài học

B- Tiến trình hoạt động

Nội dung hoạt động Hoạt động của thầy và trò

I-Đặc điểm và công dụng của khởi ngữ trong

câu

1-Xác định CN :

a-Nghe gọi, con bé giật mình, tròn mắt nhìn

Nó ngơ ngác, lạ lùng Còn anh, anh // không

ghìm nổi xúc động CN

b-Giàu, tôi // cũng giàu rồi.

CN

c-Về các thể văn trg lĩnh vực văn nghệ,

chúng ta// có thể tin ở tiếng ta, khg sợ nó

thiếu

CN

giàu và đẹp …

Hoạt động 1

*HS đọc lần lược đọc các câu (a), (b), (c)

H: Xác định chủ ngữ trong những câu chứa từngữ in đậm

2-Phân biệt khởi ngữ với chủ ngữ

+Vị trí : từ in đậm đứng trước chủ ngữ

+ Quan hệ với vị ngữ : các từ in đậm không

có quan hệ chủ- vị với VN

H: Phân biệt các từ in đậm với chủ ngữ :+Về vị trí: từ in đậm của các câu đứng trướchay sau chủ ngữ?

+Quan hệ ntn với vị ngữ?

Đ: Có thể thêm các quan hệ từ như : còn, đốivới, về …

H: Như vậy phần in đậm đó là thành phần gìtrg câu?

Đ: Khởi ngữ.

*Định nghĩa :Khởi ngữ là thành phần câu

đứng trước CN để nêu lên đề tài được nói đến

trong câu

*Đặc điểm : Trước khởi ngữ, thường thêm

các quan hệ từ về, đối với.

H: Vậy thế nào là khởi ngữ?

H: Trước khởi ngữ thường thêm những quanhệ từ nào?

Bài tập 2: Chuyển câu có thành phần khởi

ngữ

a-làm bài, anh ấy cẩn thận lắm.

b-Hiểu thì tôi hiểu rồi, nhưng giải thì tôi chưa

giải được

2-Thảo luận :Hãy viết lại các câu sau đâybằng cách chuyển phần được in đậm thành

khởi ngữ (có thể thêm trợ từ thì) :

a-Anh ấy làm bài cẩn thận lắm.

b-Tôi hiểu rồi nhưng tôi chưa giải được.

4-Củng cố : cần phân biệt khởi ngữ với chủ ngữ Biết cách nhận diện được khởi ngữ

5-Dặn dò : -Học bài

-Chuẩn bị “Các thành phần biệt lập : tình thái, cảm thán”

TIẾT 94

I-Mục tiêu cần đạt :

Giúp HS hiểu và biết vận dụng các phép lập luận phân tích, tổng hợp trg TLV nghị luận.II-Chuẩn bị : -GV : giáo án, sgk

-HS : sgk, bài soạn, bài học

B- Tiến trình hoạt động

Nội dung hoạt động Hoạt động của thầy và trò

I-Tìm hiểu phép lập luận phân tích và

tổng hợp

*văn bản “TRANG PHỤC”

1-Phép phân tích

Hoạt động 1

*HS đọc văn bản “Trang phục”

H: Trong phần mở đầu, tác giả đưa ra những điều phi

lí về cách ăn mặc Đó là những cái phi lí nào?

Đ:-Không ai ăn mặc chỉnh tề mà đi chân đất

-Đi giày có bít tất mà phanh hết cúc áo … a-Tác giả nhận xét về vấn đề “ăn

mặc chỉnh tề”, có sự đồng bộ, hài hoà

giữa quần áo với giày, tất … trong

trang phục con người

H: Từ điều phi lí đó, tác giả muốn nhận xét về vấn đềgì?

H: Trong phần TB có mấy đoạn văn? Tìm luận điểmcho mỗi đoạn

Đ: Có 2 đoạn +[I] : Trang phục phải phù hợp với hoàn cảnh+[II] : Trang phục phải phù hợp với đạo đức, tức làgiản dị, hài hoà với môi trường xung quanh

H: Vậy văn bản có mấy luận điểm chính?

H: Tác giả dùng phép lập luận nào để rút ra hai luậnđiểm đó?

Đ: Phép lập luận phân tích

H: Ở luận điểm 1 : “Aên cho mình, mặc cho người”,tác giả đưa ra những dẫn chứng nào?

Đ: Các dẫn chứng :+Cô gái 1 mình trg hang sâu chắc khg váy xoè váyngắn, khg mắt xanh môi đỏ, khg tô đỏ chót móngchân móng tay

+Anh thanh niên đi tát nước hay đi câu cá ngoài cánh

đồng vắng chắc khg chải đầu mượt bằng sáp thơm, áosơ- mi là phẳng tắp.

+Đi đám cưới khg thể lôi thôi lếch thếch, mặt nhọnhem, chân tay lắm bùn

+Đi đám tang khg được ăn mặc loé loẹt, nói cườioang oang

H: Luận điểm 2 “Y phục xứng kì đức”, tác giả đưa ranhững dẫn chứng nào?

Đ: Dẫn chứng :+Dù mặc đẹp đến đâu, sang đến đâu mà khg phù hợpthì cũng chỉ làm trò cười cho thiên hạ, làm mình tựxấu đi mà thôi

+Xưa nay, cái đẹp bao giờ cũng đi với cái giản dị,nhất là phù hợp với môi trường

H: Ở luận điểm 2, các phân tích trên làm rõ cho nhậnđịnh nào?

Đ: “Aên mặc ra sao cũng phải phù hợp với hoàn cảnhriêng của mình và hoàn cảnh chung nơi công cộnghay toàn xã hội.”

H: Vậy câu trên, có phải là câu tổng hợp các ý đãphân tích không?

Đ: Phải, vì nó thâu tóm được các ý trg từng dẫn chứngcụ thể

-Trang phục hợp với văn hoá, hợp đạo

đức, hợp môi trường mới là trang phucï

đẹp

=>Vị trí : đứng cuối (phần kết luận)

H: Sau khi nêu ra các quy tắc ăn mặc, bài viết mởrộng sang vấn đề ăn mặc ntn là đẹp?

Đ: Có phù hợp thì mới đẹp

H: Để chốt lại vấn đề, tác giả đã dùng phép lập luậnnào? Phép lập luận này thường đứng ở vị trí nào trgvăn bản?

Đ: Phép tổng hợp

3-Vai trò của phép lập luận phân

tích và tổng hợp

-Để làm rõ ý nghĩa của 1 sự vật, hiện

tượng nào đó

+Phép phân tích giúp ta hiểu sâu sắc

các khía cạnh khác nhau của trang

phục đối với từng người, từng hoàn

cảnh cụ thể

+Phép tổng hợp giúp ta hiểu ý nghĩa

văn hóa và đạo đức của cách ăn mặc

Hoạt động 3H: Phép lập luận phân tích và tổng hợp có vai trò gìtrong bài văn nghị luận?

H: Phép phân tích giúp hiểu vấn đề cụ thể ntn?

H: Phép tổng hợp giúp khái quát vấn đề ntn?

Văn bản Bàn về đọc sách (Chu Quang Tiềm)

1-Để làm sáng tỏ luận điểm, tác giả phân tích

như sau:

Tìm hiểu kĩ năng phân tích trg văn bản

“Bàn về đọc sách” của Chu Quang Tiềm.1-Tác giả phân tích ntn để làm sáng tỏ

+Thứ nhất : học vấn là thành quả tích luỹ của

nhân loại được lưu giữ và truyền lại cho đời sau

+Thứ hai : Muốn tiến lên phía trước phải đọc

sách để chiếm lĩnh thành nhân loại đã đạt được

trg quá khứ

+Thứ ba : đọc sách là ‘hưởng thụ” thành quả về

tri thức và kinh nghiệm hàng nghìn năm của

nhân loại, đó là tiền đề cho sự phát triển học

thuật của mỗi người

luận điểm : “Học vấn không chỉ là chuyệnđọc sách, nhưng đọc sách vẫn là 1 conđường quan trọng của học vấn”?

(Gợi ý : Chú ý theo thứ tự khi phân tích :Học vấn là của nhân loại =>Học vấn củanhân loại do sách lưu truyền lại =>Sách làkho tàng quý báu =>Nếu chúng ta … Nếuxóa bỏ … làm kẻ lạc hậu.)

2-Lí do chọn sách mà đọc :

+Do sách nhiều, chất lượng khác nhau cho nên

phải chọn sách tốt mà đọc mới có ích

+Do sức người có hạn và tránh lãng phí thời

gian, không nên đọc những cuốn sách “vô

thưởng vô phạt”

+Sách có loại chuyên môn, có loại thường thức,

chúng liên quan nhau, nhà chuyên môn cũng cần

đọc sách thường thức

2-Tác giả đã phân tích những lí do phảichọn sách để đọc ntn?

3-Tầm quan trọng của cách đọc sách :

-Đọc sách không cần đọc nhiều Bởi đọc nhiều

mà chỉ “liếc qua” để khoe khoang thì lãng phí

thời gian và sức lực Đọc sách để trang trí bộ

mặt, như kẻ trọc phú khoe của Đó là cách đọc

sách tự lừa dối mình, thể hiện phẩm chất tầm

thường thấp kém

-Đọc ít mà đọc kĩ, thì sẽ tập thành nếp suy nghĩ

sâu xa, tích luỹ dần dần tri thức

-Có 2 loại sách cần đọc : là sách thường thức và

sách chuyên môn, đó là 2 bình diện rộng và sâu

của tri thức

3-Tác giả đã phân tích tầm quan trọng củacách đọc sách ntn?

4-Vai trò của phân tích lập luận :

Phân tích rất cần thiết trong lập luận, vì có sự

phân tích lợi – hại, đúng –sai, thì các kết luận rút

ra mới có sức thuyết phục

4-Qua đó em hiểu phân tích có vai trò ntntrong lập luận?

TIẾT 95

TẬP LÀM VĂN :

LUYỆN TẬP PHÂN TÍCH VÀ TỔNG HỢP

I-Mục tiêu cần đạt :

Giúp HS có kĩ năng phân tích & tổng hợp trong lập luận

II-Chuẩn bị : -GV : Giáo án, sgk

-HS : sgk, bài soạn, bài học

III-Lên lớp

1-Oån định

2-KT bài cũ :

a-Thế nào là phép phân tích và phép tổng hợp ?

b-Chúng có vai trò ntn trong văn bản nghị luận ?

3-Bài mới

A-Vào bài : Tiết trước chúng ta đã tìm hiểu về lí thuyết của phép phân tích và phép tổng hợp.Tiết này thực hành để rèn luyện kĩ năng nhận diện và kĩ năng viết văn bản phân tích và tổnghợp

B- Tiến trình hoạt động

Nội dung hoạt động Hoạt động của thầy và trò

Bài tập 1

a-Đoạn văn của Xuân Diệu

*Luận điểm : “Thơ hay là hay cả hồn lẫn xác, hay cả

bài”

*Trình tự phân tích :

+Cái hay ở các điệu xanh

+Cái hay ở những cử động

+Cái hay ở các vần thơ

+Cái hay ở các chữ không non ép

Hoạt động 1

*Đọc đoạn văn a

*Thảo luận : Tìm luận điểm củađoạn văn a

H: Hãy chỉ ra trình tự phân tích củađoạn văn

b-“Trò chuyện với bạn trẻ”-Nguyên Hương

*Luận điểm : “Mấu chốt thành đạt là ở đâu?”

*Trình tự phân tích :

+Nguyên nhân khách quan : gặp thời, gặp hoàn cảnh,

điều kiện học tập thuận lợi, tài năng trời phú …

+Nguyên nhân chủ quan : tinh thần kiên trì phấn đấu,

học tập không mệt mỏi và khg ngừng trau dồi phẩm

chất đạo đức tốt đẹp

*HS đọc đoạn b

H: Tìm luận điểm ở đoạn văn b

H: Hãy chỉ ra trình tự phân tích củađoạn văn

H: Trong 2 nguyên nhân, nguyênnhân nào là quan trọng?

Đ: Nguyên nhân chủ quan

Bài tập 2 :

1-Học qua loa, đối phó

a-Học qua loa :

Hoạt động 2 : Thực hành phân tíchBT2: Hiện nay có 1 số HS học qualoa, đối phó, khg học thật sự Em hãyphân tích bản chất của lối học đốiphó để nêu lên những tác hại của nó.H: Thế nào là học qua loa?

+Học không có đầu có đuôi, không đến nơi đến chốn;

học hình thức không đi sâu vào kiến thức cơ bản của

bài học

+Học cốt để khoe có bằng, nhưng đầu óc trống rỗng;

chỉ quen học lõm người khác; không dám bày tỏ ý kiến

của mình về vấn đề có liên quan đến học thuật

b-Học đối phó :

+Học mà không lấy việc học làm mục đích, xem học

là việc phụ

+Học để thầy cô không quở trách, cha mẹ không rầy

la; học để giải quyết việc thi cử

H: Học đối phó là lối học ntn?

2-Bản chất và tác hại của lối học đối phó

a-bản chất :

+Về hình thức của học : cũng đến lớp, cũng đọc sách,

cũng có điểm thi, cũng có bằng cấp …

+Về kiến thức : không nắm vững kiến thức nên làm

việc gì cũng thất bại

b-Tác hại :

+Đối với xã hội : không tạo được nhân tài đích thực

cho đất nước

+Đối với bản thân : Không gây hứng thú học tập nên

kết quả học tập rất thấp

H: Phân tích của bản chất học đốiphó và nêu lên những tác hại của nó

Bài tập 3 : Lí do phải đọc sách :

+Sách là kho tri thức của nhân loại được tích lũy từ xưa

đến nay

+Muốn tiến bộ, phát triển thì phải đọc sách để tiếp thu

tri thức, kinh nghiệm

+Đọc sách không cần đọc nhiều mà cần đọc kĩ, hiểu

sâu, đọc quyển nào nắm chắc quyển đó, mới có hiệu

quả

+Đọc sách chuyên sâu và đọc sách thường thức để mở

rộng kiến thức chuyên môn

Bài tập 3 : Thảo luậnDựa vào văn bản “Bàn về đọc sách”của Chu Quang Tiềm, em hãy phântích các lí do khiến mọi người phảiđọc sách

(Gợi ý : Tại sao phải đọc sách?)

Bài tập 4 : viết đoạn văn

Tóm lại, muốn đọc sách có hiệu quả phải chọn

những sách quan trọng nhất mà đọc cho kĩ, đồng thời

cũng chú trọng đọc rộng thích đáng, để hổ trợ cho việc

nghiên cứu chuyên sâu

BT4: Viết đoạn văn tổng hợp nhữngđiều đã phân tích trong bài “Bàn vềđọc sách”

4-Củng cố : Xem lại bài tập

5-Dặn dò : Chuẩn bị “Nghị luận xã hội : nghị luận 1 sự việc, hiện tượng đời sống.”

TUẦN 20

Tiết 96-97 : Tiếng nói của văn nghệ

98 : Các thành phần biệt lập : Tình thái, cảm thán

99 : Nghị luận xã hội : nghị luận về 1 việc, hiện tượng đời sống

100 : Cách làm bài văn nghị luận về 1 sự việc, hiện tượng đời sống

TIẾT 96 – 97

VĂN BẢN :

-NGUYỄN ĐÌNH I-Mục tiêu cần đạt : Giúp hs :

THI Hiểu được nội dung của văn nghệ và sức mạnh kì diệu của nó đối với đời sống con người.-Hiểu thêm cách viết bài nghị luận qua tác phẩm nghị luận ngắn gọn, chặt chẽ và giàu hình ảnhcủa Nguyễn Đình Thi

II-Chuẩn bị : -GV : giáo án, sgk

-HS : sgk, bài soạn, bài học

III-Lên lớp

1-Oån định

2-KT bài cũ

a- Tác giả Chu Quang Tiềm khuyên chúng ta nên chọn sách và đọc sách ntn?

b-Nêu lên tầm quan trọng của việc đọc sách đối với nhân loại

3-Bài mới

A-Vào bài : Văn nghệ có nội dung sức mạnh riêng và độc đáo ntn? Người nghệ sĩ sáng tác tácphẩm với mục đích gì? Văn nghệ đến với người tiếp nhận, với quần chúng nhân dân bằng conđường nào? Nhà văn Nguyễn Đình Thi đã góp phần trả lời những câu hỏi trên qua bài nghị luậngiàu sức thuyết phục “Tiếng nói của văn nghệ.”

B- Tiến trình hoạt động

Nội dung hoạt động Hoạt động của thầy và trò

I-Giới thiệu

1-Tác giả :

Nguyễn Đình Thi (1924 – 2003)

quê ở Hà Nội Được tặng Giải thưởng

Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật

1996

Hoạt động 1

*HS đọc chú thích (*)

H: Cho biết đôi nét về tác giả

*Gv: Một nghệ sĩ đa tài : văn, thơ, nhạc, lí luận phêbình đồng thời là nhà quản lí lãnh đạo văn nghệ ViệtNam nhiều năm Năm 28 tuổi là đại biểu Quốc hộikhoá đầu tiên

2-Tác phẩm : “Tiếng nói văn nghệ”

viết 1948- thời kì đầu kháng chiến

chống Pháp, in trong “Mấy vấn đề

sôi nổi của quần chúng nhân dân trg chiến đấu và sảnxuất.

-Bản viết thể hiện từ rung cảm chân thành của 1 tráitim nghệ sĩ của Nguyễn Đình Thi

Hoạt động 2 A-Hướng dẫn đọc : Giọng mạch lạc, rõ ràng Đọcdiễn cảm các dẫn chứng thơ

-GV đọc 1 đoạn HS đọc tiếp theo

B-Giải nghĩa từ khó : các chú thích sgk-Kiểu loại văn bản : nghị luận về vấn

đề văn nghệ; lập luận giải thích và

+Phần II : “Chúng ta … sự sống”=>Tiếng nói vănnghệ rất cần thiết đối với đời sống con người

+Phần III : còn lại =>Sức mạnh kì diệu của văn nghệ.H: Cho biết mối liên hệ của các luận điểm trg tiểuluận này

Đ:Có mối liên hệ chặt chẽ nhau, các luận điểm vừacó sự giải thích cho nhau, vừa nối tiếp nhau theohướng ngày càng phân tích sâu sức mạnh đặc trưngcủa văn nghệ

H: Em hiểu nhan đề bài tiểu luận ntn?

Đ: Vừa có tính khái quát lí luận, vừa gợi sự gần gũi,thân mật Nó bao hàm cả nội dung lẫn hình thức.II-Phân tích

1-Nội dung của văn nghệ

-Người nghệ sĩ không sao chép thực

tại mà muốn nói 1 điều gì mới mẻ …

muốn đem 1 phần của mình góp vào

đời sống chung quan

Hoạt động 3 : Phân tích

*HS đọc “Tác phẩm nghệ thuật … chung quanh”

H: Tác phẩm nghệ thuật lấy chất liệu từ đâu?

Đ: Từ thực tại đời sống

H: Nhưng khi viết tác phẩm người nghệ sĩ có lấynguyên xi thực tại ấy không?

H: Khi sáng tạo tác phẩm người nghệ sĩ gửi gắm vàođó điều gì?

Đ: Gửi cách nhìn, lời nhắn của riêng mình

=>Người nghệ sĩ gửi gắm tư tưởng,

tấm lòng vào tác phẩm

H: Như vậy nội dung của tác phẩm văn nghệ khôngphải là câu chuyện, là con người như ở ngoài đời màquan trọng hơn là người nghệ sĩ gửi gắm điều gì trgđó

*HS đọc “Nguyễn Du …hay Tôn-xtôi”

H: Để chứng minh cho nhận định trên, tác giả đưa raphân tích những dẫn chứng văn học nào?

Đ: Tác giả chọn 2 dẫn chứng rất tiêu biểu, dẫn từ 2tác giả vĩ đại của văn học Việt Nam và thế giới(Nguyễn Du và Tôn-xtôi)

H: Hai dẫn chứng dẫn ấy mang đến cho người đọcvấn đề gì?

Đ:*Hai câu thơ của Nguyễn Du gợi cho người đọc :+Cảm nhận được cảnh mùa xuân tươi đẹp

+Chúng ta rung động với cái đẹp lạ lùng mà tác giảmiêu tả

+Chúng ta cảm nhận được những sự sống tươi trẻ luôntái sinh

=>Đó chính là lời nhắn gửi trg những nội dung củaTruyện Kiều

*Tiểu thuyết “An-na Ca-rê-nhi-na” làm cho ngườiđọc bâng khuâng thương cảm trước cái chết thảmkhốc của An-na Ca-rê-nhi-na

-Tác phẩmvăn nghệ mang đến cho

người đọc bao rung động, ngỡ ngàng

trước những điều tưởng chừng như

*HS đọc “Lời gửi của nghệ thuật … tâm hồn”

H: Tác giả cho rằng : lời gửi của nghệ thuật phongphú, sâu sắc hơn những bài học nào?

Đ: Hơn bài học lí luận, triết lí về người đời, lờikhuyên xử thế, hay sự thực tâm lí, xã hội

-Tác phẩm văn nghệ chứa đựng

những say xưa, vui buồn, yêu ghét,

mơ mộng của nghệ sĩ

H: Vì sao tác giả có sự so sánh đó?

-Nội dung của văn nghệ còn là rung

cảm và nhận thức của từng người tiếp

nhận

*GV: Ngoài ra nội dung của văn nghệ còn là sự rungcảm của người tiếp nhận Nó được mở rộng, phát huyvô tận qua từng thế hệ người đọc, người xem

=>Nội dung của văn nghệ khác với

những bộ môn khoa học khác

2-Con người cần tiếng nói văn nghệ

-Văn nghệ giúp chúng ta sống đầy đủ

hơn, phong phú hơn với cuộc đời và

với chính mình “Những nghệ sĩ lớn

đem tới được cho cả thời đại họ một

cách sống của tâm hồn.”

H: Như vậy nội dung của văn nghệ giống hay kháccác bộ môn khoa học khác (như xã hội học, lịch sử,địa lí …)? Vì sao

Đ: Khác, vì : những bộ môn khoa học khám phá, miêutả và đúc kết các hiện tượng tự nhiên hay xã hội, cácquy luật khách quan Còn nợi dung văn nghệ tậptrung khám phá, miêu tả chiều sâu tính cách, số phậncon

người, miêu tả tâm lí, tâm hồn con người

*HS đọc “Mỗi tác phẩm lớn …nhất là trí thức”

H: Vì sao con người cần đến tiếng nói của văn nghệ?Đ:-Văn nghệ giúp chúng ta … chính mình “Mỗi tácphẩm lớn … của tâm hồn.”

-Văn nghệ trở nên cần thiết trg những H: Đối với những người bị ngăn cản với cuộc sống

trường hợp con người bị ngăn cách với

cuộc sống đời thường “Văn nghệ đã

làm cho tâm hồn họ thực được sống.”

-Văn nghệ làm cho con người vui lên,

biết rung cảm và ước mơ trong cuộc

đời còn nhiều vất vả “Lời gửi của văn

nghệ là sự sống.”

bên ngoài, tiếng nói văn nghệ đến với họ ntn?

H: Đối với những người nhà quê lam lũ, vất vả… khitiếp nhận văn nghệ họ ntn?

-Văn nghệ nói chuyện với tất cả tâm

hồn chúng ta, không riêng gì trí tuệ,

3-Con đường của văn nghệ đến với

người đọc và sức mạnh kì diệu của nó

-Nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm

*HS đọc “Có lẽ văn nghệ … tình cảm”

H: Dựa vào nhận xét của Tôn-xtôi, cho biết bản chấtcủa nghệ thuật là gì?

H: Từ bản chất ấy, tác giả diễn giải và làm rõ conđường đến với người tiếp nhận – tạo nên sức mạnh kìdiệu của nghệ thuật là gì?

(*Gợi ý :-Tác phẩm văn nghệ chứa đựng tình

yêu ghét, vui buồn của con người trg

đời sống thường ngày

H: Tác phẩm nghệ thuật chứa đựng điều gì?

-Tư tưởng của nghệ thuật không khô

khan, trừu tượng mà lắng sâu, thấm

vào những cảm xúc, những nỗi niềm

*HS đọc “Nghệ thuật nói nhiều … trang giấy.”

H: Nghệ thuật là tư tưởng, nhưng tư tưởng trg nghệthuật phải ntn?

Đ: Tư tưởng không trừu tượng, 1 mình trên cao mà tưtưởng cụ thể, sinh động, náu mình, yên lặng, lắng sâuvà kín đáo chứ không lộ liễu, khô khan, áp đặt mệnhlệnh…

-Tác phẩm văn nghệ lay động cảm

xúc, đi vào nhận thức, tâm hồn chúng

ta qua con đường tình cảm

H: Chính từ đặc điểm đó của nghệ thuật màđến vớingười đọc bằng con đường nào?

H: Tác giả chỉ dẫn ta cách đọc 1 bài thơ hay ntn?Đ:+Đọc nhiều lần

+Đọc bằng cả tâm hồn +Đọc đòi hỏi nhiều cố gắng, nhiều chỗ ta dừng lại +Ngẫm nghĩ, rung động, thấm mãi trg lòng

H: Tác phẩm là sản phẩm tinh thần của người nghệ sĩ,nó ẩn chứa điều gì trg đó?

Đ: Là kết tinh của tâm hồn người sáng tác, vừa là sợidây truyền cho mọi người sự sống mà nghệ sĩ mangtrg lòng

H: Người nghệ sĩ có đứng ngoài trỏ vẽ không?

Đ: Không trỏ vẽ cho đường đi, mà đốt lửa trg lòngchúng ta, khơi dậy nhiệt tình, quyết tâm, đánh thức

tình yêu và lòng phẫn nộ chân chính, tạo ra sự sốngcho tâm hồn.

-Đến với tác phẩm văn nghệ, ta được

sống cùng cuộc sống miêu tả trg đó,

được yêu, ghét, vui, buồn, chờ đợi

cùng nhân vật và người nghệ sĩ

H: Như vậy, đến với tác phẩm văn nghệ, chúng tađược thưởng thức điều gì?

-Giọng văn chân thành và nhiệt tình

III-Tổng kết : (Ghi nhớ sgk /T17)

H: Nêu nhận xét trg nghệ thuật đặc sắc của NguyễnĐình Thi trg bài tiểu luận này?

Hoạt động 5 : Luyện tập (sgk /T17)

4-Củng cố : Hệ thống kiến thức

5-Dặn dò : -Học bài, làm BT

-Chuẩn bị “Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới”

TIẾT 98

TIẾNG VIỆT :

I-Mục tiêu cần đạt : Giúp hs :

-Nhận biết 2 thành phần biệt lập : tình thái và cảm thán

-Nắm được công dụng của mỗi thành phần trong câu

-Biết đặt câu có thành phần tình thái, thành phần cảm thán

II-Chuẩn bị : -GV : giáo án, sgk

-HS : sgk, bài soạn, bài học

III-Lên lớp

1-Oån định

2-KT bài cũ :

a-Thế nào là khởi ngữ? Cho ví dụ

b- Trước khởi ngữ có thể thêm những quan hệ từ nào?

3-Bài mới

A-Vào bài : Trong 1 câu các bộ phận có vai trò không đồng đều nhau Có những bộ phận trựctiếp diễn đạt nghĩa sự việc của câu Nhưng có bộ phận nêu lên thái độ của người nói đối vớingười nghe hoặc đối với sự việc nêu trg câu, Những bộ phận này được gọi là thành phần biệtlập

B- Tiến trình hoạt động

Nội dung hoạt động Hoạt động của thầy và trò

I-Thành phần tình thái

“Chiếc lược ngà – Nguyễn Quang Sáng”

1-Thái độ

a-Thể hiện thái độ tin cậy cao : chắc

b-Thể hiện thái độ tin cậy chưa cao : có lẽ

2-Giải thích : Không thay đổi, vì các từ ngữ

in đậm chỉ thể hiện sự nhận định của người

nói đối với sự việc ở trong câu, chứ không

phải là thông tin sự việc của câu

2-H: Nếu không có các từ ngữ in đậm ấy thì ýnghĩa cơ bản của câu có thay đổi không? Vìsao?

*Ghi nhớ 1 : Thành phần tình thái được dùng

để thể hiện cách nhìn của người nói đối với

sự việc được nói đến trong câu

H: Như vậy thành phần tình thái có chức năng

gì trong câu?

II-Thành phần cảm thán

a-(Làng-Kim Lân)

b-(Lặng lẽ Sa Pa-Nguyễn Thành Long)

1-Các từ ngữ Ồ, Trời ơi không chỉ sự vật, sự

việc

Hoạt động 2 :H: Các từ ngữ in đậm trong 2 câu trên có chỉsự vật hay sự việc gì không?

2-Nhờ phần câu tiếp sau những tiếng này

Chính phần câu sau giải thích cho người nghe

biết tại nói cảm thán

3-Các từ in đậm giúp cho người nói giải bày

nỗi lòng của mình

*Ghi nhớ 2 : Thành phần cảm thán được

dùng để bộc lộ tâm lí của người nói (vui,

buồn, mừng, giận …)

*Ghi nhớ 3 : Các thành phần tình thái, cảm

thán là những bộ phận không tham gia vào

việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu nên được

H: Nhờ những từ ngữ nào trong câu mà tahiểu được người nói kêu “ồ” hoặc kêu “trờiơi”?

H: Các từ in đậm được dùng để làm gì?

H: Thành phần cảm thán có chức năng gìtrong câu?

H: Các thành phần này có trực tiếp tham giadiễn đạt nghĩa của sự việc trong câu không?

gọi là thành phần biệt lập.

III-Luyện tập

Bài tập 1 : Nhận diện các thành phần tình thái

& cảm thán

*Thành phần tình thái

Bài tập 2

Dường như [hình như]- có vẻ như- có

lẽ-chắc là – lẽ-chắc hẳn- lẽ-chắc chắn

BT2: Hãy xếp những từ ngữ sau đây theotrình tự tăng dần độ tin cậy (hay độ chắcchắn):

Bài tập 3 :

Trong nhóm từ “chắc, hình như, chắc chắn”

thì “chắc chắn” có độ tin cậy cao nhất, “hình

như” có độ tin cậy thấp nhất Tác giả dùng từ

“chắc” trong câu : “Với lòng mong nhớ của

anh, chắc anh nghĩ rắng, con anh sẽ chạy xô

vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh” Vì

niềm tin vào sự việc ấy có thể diễn ra theo 2

khả năng :

+Thứ nhất, theo tình cảm huyết thống thì sự

việc sẽ phải diễn ra như vậy

+Thứ 2, do thời gian và ngoại hình, sự việc

cũng có thể diễn khác đi một chút

BT3: Hãy cho biết, trg số những từ có thểthay thế cho nhau trg câu sau đây, với từ nàongười nói phải chịu trách nhiệm cao nhất vềđộ tin cậy của sự việc do mình nói ra, với từnào trách nhiệm đó thấp nhất Tại sao tác giả

“Chiếc lược ngà” (Nguyễn Quang Sáng) lại

chọn từ chắc?

Bài tập 4 : Viết đoạn văn

Hiện nay, trên tivi chiếu rất nhiều bộ phim

hấp dẫn, em thích nhất là bộ phim “Hướng

nghiệp” đang trình chiếu trên HTV9 của Việt

Nam Oâi, lần đầu tiên nhận thấy phim nhựa

Việt Nam có bước tiến mới với đề tài khá hấp

dẫn, cuốn hút sự chú ý của người xem Phim

tuy không có nhiều diễn viên nổi tiếng nhưng

mà sao dẫn hấp dẫn và cảm động Có lẽ do

đề tài phù hợp với thời buổi kinh tế hiện nay,

lớp trẻ đang bước vào cạnh tranh thương

trường…

BT4: Viết 1 đoạn văn ngắn nói về cảm xúccủa em khi được thưởng thức 1 tác phẩm vănnghệ (truyện, thơ, phim, ảnh, tượng…) trg đoạnvăn đó có câu chứa thành phần tình thái hoặccảm thán

4-Củng cố : Phân biệt sự khác nhau giữa tình thái & cảm thán

5-Dặn dò : Học bài, chuẩn bị “Các thành phần biệt lập”(TT)

TIẾT 99

TẬP LÀM VĂN

NGHỊ LUẬN VỀ MỘT SỰ VIỆC,

HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG

I-Mục tiêu cần đạt :

Giúp HS hiểu 1 hình thức nghị luận phổ biến trong đời sống : nghị luận về 1 sự việc, hiệntượng đời sống

II-Chuẩn bị : -GV : giáo án, sgk

-HS : Sgk, bài soạn, bài học

III-Lên lớp

1-Oån định

2-KT bài cũ :

a-Để làm rõ 1 vấn đề nào đó, người ta thường sử dụng phép lập luận nào?

b-Thế nào là phép phân tích và phép tổng hợp?

3-Bài mới :

A-Vào bài : Trong cuộc sống, có nhiều sự việc, hiện tượng mà các em cần đem ra bàn luậnnhư : 1 vụ cãi vả, việc quay bài khi làm kiểm tra hoặc trẻ con hút thuốc lá, đam mê trò chơi điệntử … Nhưng ít khi có dịp suy nghĩ, phân tích về những sự việc ấy, để tìm mặt đúng mặt sai của nó.Bài nghị luận hôm nay sẽ giúp các em có thói quen suy nghĩ, bàn luận về những vấn đề đó

B- Tiến trình hoạt động

Nội dung hoạt động Hoạt động của thầy và trò

I-Tìm hiểu bài nghị luận về 1 sự việc, hiện

tượng đời sống

BỆNH LỀ MỀ

1-Bàn luận về hiện tượng : bệnh lề mề coi

thường giờ giấc

-Biểu hiện : đi họp, đi dự hội thảo chậm giờ

thành bệnh khó chữa

H: Hiện tượng ấy có những biểu hiện ntn?

H: Những người lề mề đối với việc hội họp,còn những việc khác thì ntn?

Đ: Khi ra sân bay, lên tàu hoả, đi nhà hát … lạikhông lề mề

-Bản chất : đó là thói quen kém văn hoá của

những người không có lòng tự trọng và không

biết tôn trọng người khác

H: Như vậy, bản chất của hiện tượng lề mề đólà gì?

2-Nguyên nhân :

-Không có lòng tự trọng và không biết tôn

trọng người khác

-Ích kỉ, vô trách nhiệm với công việc chung

*HS đọc đoạn 3

2-H: Chỉ ra những nguyên nhân gây nên bệnhlề mề?

3-Tác hại :

-Nhiều vấn đề không bàn bạc thấu đáo

-làm mất thời gian của người khác

-Tạo ra thói quen kém văn hoá

*HS đọc đoạn 4

3-H: Bệnh lề mề có những tác hại gì?

4-Sửa chữa :

-Cuộc sống văn minh hiện đại mọi người phải

tôn trọng và hợp tác với nhau

*HS đọc đoạn 5

4-H: Tại sao phải kiên quyết sửa chữa bệnh lềmề?

-Làm việc đúng giờ là tác phong của người có

H: Nghị luận về 1 sự việc, hiện tượng trg đờisống là ntn?

H: Yêu cầu về nội dung của bài nghị luậnphải ntn?

H: Bố cục bài nghị luận phải ntn?

II-Luyện tập

Bài tập 1 :

a-Sự việc, hiện tượng tốt, đáng biểu dương

của các bạn :

-Giúp bạn học tập tốt

-Góp ý phê bình khi bạn có khuyết điểm

-Bảo vệ cây xanh trong khuôn viên nhà

trường

-Giúp đỡ các gia đình thương binh, liệt sĩ

-Đưa em nhỏ qua đường

-Nhường chỗ ngồi cho cụ già khi đi xe buýt

-Trả lại của rơi cho người mất

b-Trong các sự việc, hiện tượng trên thì có

thể viết 1 bài văn nghị luận xã hội cho các

vấn đề sau:

-Giúp bạn học tập tốt (do bạn yếu kém hoặc

hoàn cảnh gia đình khó khăn)

-Bảo vệ cây xanh trong khuôn viên nhà

trường (xây dựng môi trường xanh – sạch –

đẹp)

-Giúp đỡ các gia đình thương binh, liệt sĩ (đạo

lí “uống nước nhớ nguồn”)

Hoạt động 2BT1 : Thảo luận : Hãy nêu các sự việc, hiệntượng tốt, đáng biểu dương của các bạn, trongnhà trường, ngoài xã hội Trao đổi xem sựviệc, hiện tượng nào đáng để viết 1 bài vănnghị luận xã hội và sự việc, hiện tượng nàothì không cần viết

Bài tập 2

Hiện tượng hút thuốc lá và hậu quả của việc

hút thuốc lá đáng để viết bài nghị luận, vì :

-Thứ nhất : nó liên quan đến vấn đề sức khoẻ

của mỗi cá nhân người hút, đến sức khoẻ

cộng đồng và vấn đề giống nòi

-Thứ hai : nó liên quan đến bảo vệ môi

trường khói thuốc lá gây bệnh cho những

người không hút đang sống xung quanh người

hút

-Thứ ba : nó gây tốn kém tiền bạc cho người

hút

Bài tập 2 (sgk)

4-Củng cố : Hệ thống kiến thức

5-Dặn dò : Học bài Chuẩn bị “Cách làm bài nghị luận về 1 sự việc, hiện tượng đời sống”

TIẾT 100

TẬP LÀM VĂN :

CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT SỰ VIỆC,

HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG

I-Mục tiêu cần đạt :

Giúp HS biết cách làm bài nghị luận về 1 sự việc, hiện tượng đời sống

II-Chuẩn bị : -GV : giáo án, sgk

-HS : sgk, bài soạn, bài học

III-Lên lớp

1-Oån định

2-KT bài cũ :

a-Nghị luận về 1 sự việc, hiện tượng đời sống là ntn?

b-Nội dung của bài nghị luận phải ntn?

c-Về hình thức phải đáp ứng những yêu cầu nào?

3-Bài mới

A-Vào bài : Muốn làm bài nghị luận, trước hết cần tìm hiểu đề sau đó tìm hiểu về cách làm.Đó chính là vấn đề mà chúng ta đem ra bàn luận hôm nay

B- Tiến trình hoạt động

Nội dung hoạt động Hoạt động của thầy & trò

I-ĐỀ BÀI NGHỊ LUẬN VỀ 1 SỰ VIỆC,

HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG

A-Tìm hiểu đề :

*Đề 1

a-Bàn luận về hiện tượng “HS nghèo vượt

khó, học giỏi”

Hoạt động 1 : Tìm hiểu đề

*HS đọc đề 1

H: Đề bài yêu cầu bàn luận về hiện tượng gì?

b-Nội dung bài nghị luận gồm 2 ý :

+Bàn luận về 1 số tấm gương HS nghèo vượt

c-Tư liệu chủ yếu là “vốn sống” H: Tư liệu chủ yếu dùng để viết bài nghị luận

là gì? (Sách vỡ, vốn sống hay qua báo chí )Đ: Là vốn sống, gồm :

a-Vồn sống trực tiếp : là những hiểu biết cóđược do tuổi đời, kinh nghiệm sống mang lại

Trong mảng vốn sống này thì hoàn cảnh sống

thường có vai trò quyết định, vì :-Sinh ra & lớn lên trong 1 gia đình có hoàncảnh khó khăn thì dễ đồng cảm với những bạncó hoàn cảnh tương tự

-Sinh ra & lớn lên trong 1 gia đình có giáodục thì thường có lòng nhân ái, tính hướngthiện; do đó dễ xúc động & cảm phục trước

những tấm gương bè bạn vượt khó, học giỏi b-Vốn sống gián tiếp : là những hiểu biết cóđược do học tập, đọc sách báo, nghe đài, xemtivi và giao tiếp hằng ngày…

*Đề 2, 3 HS tự tìm hiểu.

*Đề 4

a-Nguyễn Hiền sinh ra và lớn lên trong hoàn

cảnh nhà rất nghèo

Hoạt động 2

*HS đọc kĩ đề 4

H: Nguyễn Hiền sinh ra & lớn lên trong hoàncảnh ntn? Hoàn cảnh ấy có bình thườngkhông? Tại sao?

Đ: Nghèo Hoàn cảnh quá khắc nghiệt đối vớisự phát triển bình thường của 1 cậu bé, cụ thểHiền phải “xin làm chú tiểu trong chùa” đểkiếm sống bằng cách “quét lá và dọn dẹp vệsinh”

b-Đặc điểm nổi bật là : “ham học”; tư chất

đặc biệt là “thông minh, mau hiểu”

c-Nguyên nhân dẫn tới thành công : Nguyễn

Hiền có tinh thần vượt khó để tự học

H: Nguyễn Hiền có đặc điểm gì nổi bật? Tưchất gì đặc biệt?

H: Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến thành côngcủa Nguyễn Hiền là gì?

H: Tìm dẫn chứng cụ thể về cách học củaHiền?

Đ: Không có giấy, Nguyễn Hiền lấy lá đểviết chữ, rồi lấy que tre xâu thành từng xâughim xuống đất Mỗi ghim là 1 bài

B-So sánh đề :

a-Giống nhau :

-Cả 2 đề đều có sự việc, hiện tượng tốt cần

biểu dương : tấm gương vượt khó, học giỏi

-Cả 2 đề đều nêu lên suy nghĩ hoặc nhận xét

về sự việc, hiện tượng đó

b-Khác :

-Đề 1 : Yêu cầu phát hiện sự việc, hiện tượng

tốt, tìm tư liệu để bàn luận

-Đề 4 : Cung cấp sẵn sự việc, hiện tượng dưới

dạng 1 truyện kể để người viết bàn luận

H:So sánh sự giống & khác nhau giữa 2 đềvừa tìm hiểu

tự ra 1 đề

Đ: Các vấn đề :

*Nhà trường với vấn đề an toàn giao thông

Ví dụ : Hiện nay, trên đường phố, có nhiềuthanh niên điều khiển xe máy thường lạnglách, phóng nhanh vượt ẩu và gây ra nhiều tainạn đáng tiếc Bạn có nhận xét và suy nghĩ gìvề hiện tượng này

*Nhà trường với vấn đề môi trường

Ví dụ : Các phương tiện thông tin đại chúngluôn cảnh báo về hiện tượng tàn phá rừngnguyên sinh, rừng phòng hộ đang diễn ra 1cách ồ ạt ở 1 số tỉnh Bạn có nhận xét và suy

nghĩ gì về hiện tượng trên.

*Nhà trường với các tệ nạn xã hội

Ví dụ : Nghiện hút ma tuý không chỉ làmkhách kiệt tài sản, thoái hoá nòi giống; màcòn là nguyên nhân gây ra nhiều hiện tượngđau lòng như con cái bất hiếu với cha mẹ, họctrò bất kính với thầy, trẻ em vị thành niênphạm tội … Bạn có nhận xét và suy nghĩ gìtrước hiểm hoạ ma tuý đối với cộng đồng.II-CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ 1 SỰ

VIỆC, HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG

1-Tìm hiểu đề & tìm ý

a-Tìm hiểu đề:

-Đề thuộc nghị luận về 1 sự việc, hiện tượng

đời sống

-Đề nêu lên gương người tốt, việc tốt (Phạm

Văn Nghĩa)

Hoạt động 3

*HS đọc đề bài

a-H: Đề thuộc loại gì?

H: Đề nêu lên sự việc, hiện tượng gì?

Đ: Phạm văn Nghĩa ham học, chăm làm, cóđầu óc sáng tạo và biết vận dụng những kiếnthức đã học vào thực tế cuộc sống 1 cách cóhiệu quả

-Đề nêu lên suy nghĩ của mình về hiện tượng

+Nghĩa là người con biết thương mẹ, giúp đỡ

mẹ trong công việc đồng áng

+Nghĩa là HS biết kết hợp học với hành

+Nghĩa là người biết sáng tạo, làm cái tời

cho mẹ kéo nước đỡ mệt

+Học tập Nghĩa là noi theo tấm gương hiếu

thảo với cha mẹ, yêu lao động, học kết hợp

với hành, học sáng tạo – làm những việc nhỏ

mà ý nghĩa lớn

H: Vì sao Thành đoạn TP.HCM phát độngphong trào học tập bạn Nghĩa?

H: Những việc làm của Nghĩa có khó không?Đ: Không khó

-Tác dụng : Làm cho đời sống vô cùng tốt đẹp

bởi sẽ không còn HS lười biếng, hư hỏng hoặc

+Giới thiệu hiện tượng Phạm văn Nghĩa

+Nêu sơ lược ý nghĩa của tấm gương Phạm

Văn Nghĩa

b-Thàn bài :

+Phân tích ý nghĩa việc làm của Phạm văn

Nghĩa

+Đánh giá việc làm của Phạm văn Nghĩa

+Đánh giá ý nghĩa việc phát động phong

2-Lập dàn ý a-H: Phần mở bài cần đạt những ý gì?

trào học tập Phạm văn Nghĩa.

4-Đọc bài & sửa chữa

3-H: Viết phần mở bài

H: Dàn bài văn nghị luận gồm mấy phần?H: Khi phân tích, nhận định người viết phảintn?

Hoạt động 4 : Luyện tập Lập dàn ý cho đề bài 4

*GV: Cách làm như phần tìm hiểu đề & tìm ý-Chỉ triển khai ý, không đi vào chi tiết cụ thể.4-Củng cố : Hệ thống kiến thức về cách làm bài văn nghị luận về 1 vấn đề

5-Dặn dò :

-Học bài, làm BT

-Chuẩn bị Bài viết số 5 /

TUẦN 21

Tiết 101 : Chương trình địa phương (phần TLV)

102 : Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới

103 : Các thành phần biệt lập : gọi – đáp, phụ chú

104, 105 : Bài viết tập làm văn số 5

TIẾT 101

TẬP LÀM VĂN :

I-Mục tiêu cần đạt : Giúp hs :

-Tập suy nghĩ về 1 hiện tượng thực tế ở địa phương

-Viết 1 bài văn trình bày vấn đề đó với suy nghĩ, kiến nghị của mình với các hình thức thíchhợp : tự sự, miêu tả, nghị luận, thuyết minh

II-Chuẩn bị : -GV : giáo án, sgk

-HS : sgk, bài soạn, bài học

III-Lên lớp

1-Oån định

2-KT bài cũ :

a-Muốn làm tốt bài văn nghị luận cần đảm bảo những thao tác nào?

b-Bố cục bài văn nghị luận gồm mấy phần?

1-GV đưa ra một vài gợi ý để HS chọn sự việc, hiện tượng thích hợp ở địa phương mình

a-Vấn đề môi trường :

+Hậu quả của việc phá rừng với các thiên tai lũ lụt, hạn hán

+Hậu quả của việc chặt phá cây xanh làm ô nhiễm bầu không khí, mất vẻ mĩ quan đường phố.+Hậu quả của các rải thải khó phân huỷ (bao bì ni lông, chai lọ bằng nhựa tổng hợp …) đối vớiviệc canh tác trên đồng ruộng nông thôn

b-Vấn đề trẻ em :

+Sự quan tâm của chính quyền địa phương : xây dựng và sửa chữa trường học, nơi vui chơi giảitrí, giúp đỡ những trẻ em có hoàn cảnh khó khăn …

+Sự quan tâm của nhà trường : xây dựng khuôn viên trường sạch đẹp, tổ chức dạy và học cáchoạt động tham quan, ngoại khoá …

+Sự quan tâm của gia đình : cha mẹ có làm gương hay không, có những biểu hiện bạo lực nàokhông? …

c- Vấn đề xã hội :

+Sự quan tâm, giúp đỡ những gia đình chính sách (thương binh, liệt sĩ, bà mẹ VN anh hùng);những gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn (bị thiên tai, tai nạn, bệnh hiểm nghèo…)

+Những tấm gương sáng về lòng nhân ái, đức hi sinh của người lớn và trẻ em

+Những vấn đề liên quan đến tham nhũng, tệ nạn xã hội …

2-Cách viết :

a-Yêu cầu về nội dung :

-Sự việc, hiện tượng được đề cập phải mang tính phổ biến trg xã hội

-Trung thực, có tính xây dựng, không cường điệu, không sáo rỗng

-Phân tích nguyên nhân phải đảm bảo tính khách quan & có sức thuyết phục

-Nội dung bài viết phải giản dị, dễ hiểu; tránh viện dẫn sách vỡ dài dòng, không cần thiết b-Yêu cầu về cấu trúc :

-Bài viết gồm đủ 3 phần : Mở bài, Thân bài, Kết bài

-Bài viết phải có luận điểm, luận cứ, lập luận rõ ràng./

TIẾT 102

VĂN BẢN :

-VŨ

KHOAN-I-Mục tiêu cần đạt : Giúp HS :

-Nhận thức được những mặt mạnh, mặt yếu trong tính cách & thói quen của người VN, yêu cầugấp rút khắc phục điểm yếu, hính thành những đức tính và thói quen tốt khi đất nước đi vào côngnghiệp hoá, hiện đại hoá trong thế kỉ mới

-Nắm được trình tự lập luận và nghệ thuật nghị luận của tác giả

II-Chuẩn bị : -GV : giáo án, sgk

-HS : sgk, bài soạn, bài học

III-Lên lớp

1-Oån định

2-KT bài cũ :

a-Nội dung của tiếng nói văn nghệ trong bài “Tiếng nói văn nghệ” là gì?

b-Tại sao con người cần đến tiếng nói văn nghệ?

c-Phân tích khả năng kì diệu của tiếng nói văn nghệ

3-Bài mới

A-Vào bài : Hiện nay, đất nước ta đang bước vào thiên niên kỉ mới, mỗi chúng ta đã trang bịcho mình những gì để bước vào công cuộc xây dựng đất nước trong thế kỉ mới? Đó củng là vấnđề mà Phó thủ tướng Vũ Khoan đã nêu ra cho chúng ta hôm nay

B-Tiến trình hoạt động

Nội dung hoạt động Hoạt động của thầy & trò

I-Giới thiệu

1-Tác giả : Vũ Khoan nhà hoạt

động chính trị, là Thứ trưởng Bộ

Ngoại giao, Bộ trưởng Bộ Thương

mại, hiện là Phó Thủ tướng Chính

phủ

Hoạt động 1

*HS đọc chú thích (*)

H: Cho biết đôi nét về tác giả

2-Tác phẩm : Viết đầu năm 2001,

khi đất nước ta cùng toàn thế giới

bước vào năm đầu tiên của thế kỉ

mới

H: Tác giả viết bài này trong thời điểm nào của lịchsử?

Hoạt động 2 A-Hướng dẫn đọc : Giọng rõ ràng, mạch lạc, tình cảmvà phấn chấn

B-Lưu ý chú thích : 1,4,12 …

*Ngoài ra cần chú ý đến các từ :-Thế giới mạng : liên kết trao đổi thông tin trên phạm

vi toàn thế giới nhờ hệ thống máy tính liên thông -Bóc ngắn cắn dài : Thành ngữ chỉ lối sống, lối suynghĩ, làm ăn hạn hẹp, nhất thời, không có tầm nhìnxa

-Kiểu loại văn bản : Nghị luận về 1

vấn đề xã hội-giáo dục; nghị luận giải

H: Bài viết theo kiểu loại văn bản gì? Theo phươngthức nào?

thích H: Tìm bố cục của bài văn?

Đ: 2 phần+[I]: Nêu vấn đề : 2 câu đầu “Tết năm nay …thiênniên kỉ mới”=>Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới.+[II]:Giải quyết vấn đề : “Trong những … hội nhập.” Chuẩn bị cái gì?

Vì sao cần chuẩn bị?

Những cái mạnh và cái yếu của con người VN cầnnhận rõ

+[III]: Kết thúc vấn đề : Việc quyết định đầu tiên đốivới thế hệ trẻ Việt Nam

II-Phân tích

1-Luận điểm chính : Chuẩn bị hành

trang vào thế kỉ mới

Hoạt động 3

*GV: Thông thường sau 1 chặng đường dai, chuẩn bịbước vào 1 chặng đường mới, người ta có nhu cầunhìn lại, kiểm điểm lại mình trên chặng đường đã điqua và chuẩn bị đi tiếp chặng đường mới Thời điểmchuyển giao thời gian có ý nghĩa, đó là sự chuyểngiao 2 thế kỉ, 2 thiên kỉ mới Riêng đối với dân tộc,đây là thời điểm có ý nghĩa quan trọng : công cuộcđổi mới đạt được thành quả, giải quyết nhiệm vụ cơbản là trở thành nước công nghiệp vào năm 2020.H: Bài viết đã nêu vấn đề gì?

H: Vấn đề này có ý nghĩa thời sự & ý nghĩa lâu dàintn? (Gợi ý : Bài viết có nhận rõ mặt mạnh, mặt yếukhông?)

Đ: Ý nghĩa thời sự & ý nghĩa lâu dài : là nhận rõđiểm mạnh, điểm yếu, phát huy điểm mạnh, khắcphục điểm yếu là điều kiện hết sức cần thiết để pháttriển, nếu không sẽ bị tụt hậu Điều đó hết sức cầnthiết đối với dân tộc ta khi thực sự bước vào côngcuộc xây dựng, phát triển trong xu thế hội nhập, trongnền kinh tế có xu hướng toàn cầu hoá hiện nay 2-Hệ thống luận cứ :

a-Chuẩn bị bản thân con người là

quan trọng nhất Vì :

H: Để làm sáng tỏ luận điểm trên, tác giả đã đưa rahệ thống luận cứ ntn? Tìm các luận cứ đó

*HS đọc “Trong những hành trang nổi trội”

H:Điều quan trọng nhất để chuẩn bị hành trang vàothế kỉ mới là gì?

*GV: đây là luận cứ quan trọng mở đầu cho cả hệthống luận cứ của văn bản

-Con người là động lực phát triển của

lịch sử

-Trong thời kì nền kinh tế tri thức phát

triển mạnh mẽ thì vai trò của con

người lại càng nổi trội

H: Tác giả đã dùng những lí lẽ nào để xác minh choluận cứ này?

b-Bối cảnh của thế giới hiện nay và

những mục tiêu, nhiệm vụ nặng nề của

*HS đọc “Cần chuẩn bị … của nó.”

H: Tìm luận cứ (ý chính) trong 2 đoạn văn là gì?

đất nước.

-Một thế giới khoa học công nghệ

phát triển như huyền thoại, sự giao

thoa, hội nhập giữa các nền kinh tế

ngày càng sâu rộng

H: Luận cứ này được triển khai mấy ý?

(Gợi ý : H:Để chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới, ta thấy thếgiới hiện nay là 1 thế giới ntn?

*GV:

+Khoa học công nghệ phát triển : ti vi, điện thoại diđộng, các loại xe máy, ô tô, máy bay, máy vi tính…+Hội nhập : Việt Nam đã là thành viên củaASEAN(hội các nước Đông Nam Á); sau 11 năm đàmphán Việt Nam đã được gia nhập vào WTO(Tổ chứcThương mại Thế giới)

-Nước ta đồng thời giải quyết 3 nhiệm

vụ :

+Thoát khỏi tình trạng nghèo nàn lạc

hậu của nền kinh tế nông nghiệp

+Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện

đại hoá

+Tiếp cận ngay với nền kinh tế tri

thức

H: Trước tình hình thế giới như thế, nhiệm vụ hết sức

to lớn và cấp bách đặt ra cho đất nước ta hiện nay làgì?

c-Những điểm mạnh, yếu của người

Việt Nam được nhận rõ khi bước vào

nền kinh tế mới trong thế kỉ mới.

*HS đọc “Cái mạnh … không ngừng”

Điểm mạnh Điểm yếu

H: Tác giả nêu những điểm mạnh, yếu nào trong tínhcách, thói quen của người Việt Nam là gì?

H: tác giả cho rằng bản chất thông minh có từ đâu?Đ: Bản chất trời phú, có nòi, di truyền từ lâu Đó làcái mạnh cốt tử của tư duy, có tầm quan trọng hàngđầu và lâu dài

H: Nguyên nhân do đâu có những điểm yếu đó?Đ: Nguyên nhân :

+Chạy theo các môn học thời thượng

+Học chai, học vẹt nặng nề

-Cần cù, sáng

tạo

-Thiếu tỉ mỉ

-Nước đến chânmới nhảy, liệucơm gắp mắm

-Chưa quen vớicường độ khẩntrương của côngviệc

-Làm tắt, khôngcoi trọng nghiêmngặt qui trìnhcông nghệ

*HS đọc “Cái mạnh …ghê gớm.”

H: So với đoạn trên, tác giả phân tích những cáimạnh, yếu của người Việt Nam ntn?

Đ: Điểm yếu nhiều hơn

H: Nguyên nhân gây ra cái yếu?

Đ:-Làm việc qua loa, không cẩn trọng So với ngườiNhật, đó là ưu điểm

-Dựa vào tính tháo vát

-Chịu ảnh hưởng nặng nề của sản xuất nhỏ và cáchsống ở nông thôn thoải mái, tự do theo ý mình

-Mặt trái là loay hoay

H:Gây ra tác hại gì?

Đ: Vật cản ghê gớm trong xã hội công nghiệp và hậucông nghiệp

-Đoàn kết, đùm -Đố kị nhau

*HS đọc”Trong 1”thế giới mạng”…đố kị nhau…”

H: Một trong những tính cách truyền thống mạnh mẽ

bọc, nhất là trong

công cuộc chống

giặc ngoại xâm

của người Việt Nam trong lịch sử dựng nước và giữnước là gì?

H: Tuy nhiên, trong công việc lao động làm ăn hiệnnay, ta lại mắc điểm yếu gì?

H: tác giả xác định nguyên nhân do đâu?

Đ:+ Do ảnh hưởng phương thức sản xuất nhỏ

+Do lối sống thứ bậc, tâm lí làng xã khép kín

-Bản tính thích

ứng nhanh

-Kì thị kinhdoanh, thói quenbao cấp, thóisùng ngoại hoặcbài ngoại quámức, thói khônvặt, ít giữ chữ tín

*HS đọc “Bước vào thế kỉ mới … hội nhập.”

H: Bước vào thế giới mới, nước ta sẽ hội nhập nhờđiểm mạnh nào?

H: Trong thế giới hiện đại và hội nhập thông tin pháttriển mạnh hiện nay thì lại có điểm yếu gì?

H: Dẫn đến tác hại ntn?

Đ: Tác hại khôn lường trong quá trình kinh doanh vàhội nhập

=>Trong cái mạnh chứa đựng cái yếu,

cách lập luận như thế là thấu đáo và

hợp lí Bởi nắm được ưu điểm để phát

huy và khắc phục cái yếu để phát

3-Quyết định đầu tiên đối với thế hệ

trẻ Việt Nam

-Lấp đầy điểm mạnh, vứt bỏ điểm

yếu

-Quen dần với thói quen tốt đẹp ngay

từ những việc nhỏ nhất

III-Tổng kết : (ghi nhớ sgk /T30)

*HS đọc”Bước vào thế kỉ … nhỏ nhất.”

H: Tác giả nêu lại mục đích và sự cần thiết của khâuđầu tiên có ý nghĩa quyết định khi bước vào thế kỉmới là gì?

H: Nhiệm vụ đề ra có khó lắm không?

Đ: Nhiệm vụ thật cụ thể, rõ ràng, giản dị, tưởng như

ai cũng có thể làm theo

Hoạt động 4 : Luyện tập

BT2 : Em thấy bản thân mình có những điểm mạnh và điểm yếu nào trong những điều tác giảđã nêu, và cả những điều tác giả chưa nói tới? Nêu phương hướng khắc phục những điểm yếuđó

4-Củng cố : Hệ thống kiến thức

5-Dặn dò : Học bài Chuẩn bị “Sói và cừu trong thơ ngụ ngôn của La Phông-ten./

TIẾT 103

TIẾNG VIỆT :

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

I-Mục tiêu cần đạt : giúp hs :

-Nhận biết 2 thành phần biệt lập : gọi – đáp và phụ chú

-Nắm được công dụng riêng của mỗi thành phần trong câu

-Biết đặt câu có thành phần gọi – đáp, thành phần phụ chú

II-Chuẩn bị : -GV : giáo án, sgk

-HS : sgk, bài soạn, bài học

III-Lên lớp

1-Oån định

2-KT bài cũ :

a-Thế nào là thành phần tình thái và thành phần cảm thán? Cho ví dụ

b-Thành phần ntn gọi là thành phần biệt lập?

3-Bài mới :

A-Vào bài : Trong giao tiếp cần phải tạo quan hệ giao tiếp và duy trì quan hệ giao tiếp Và khiviết phải có thành phần để giải thích hoặc nêu rõ thái độ, cử chỉ, hành động kèm theo của ngườinói để người nghe (đọc) hiểu đúng hơn về chúng Đó là 2 thành phần gọi-đáp và phụ chú mà tatìm hiểu tiết học này

B- Tiến trình hoạt động

Nội dung hoạt động Hoạt động của thầy & trò

I-Thành phần gọi –đáp

(Làng –Kim Lân)

1-a-Này (dùng để gọi)

b-Thưa ông (dùng để đáp)

Hoạt động 1 : Xác định thành phần gọi-đáp

*HS đọc 2 câu a & b

1-H: Trong những từ in đậm, từ ngữ nào đượcdùng để gọi, từ ngữ nào dùng để đáp?

2-Các từ ngữ (này, thưa ông) không tham gia

vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu vì

chúng là các thành phần biệt lập

2-H: Những từ ngữ dùng để gọi-đáp có thamgia diễn đạt nghĩa sự việc của câu hay không?Tại sao?

3-Công dụng :

+Từ “này” : tạo quan hệ giao tiếp

+Từ “thưa ông” : duy trì quan hệ giao tiếp

*Ghi nhớ 1 (sgk /T32)

-Các thành phần gọi-đáp và phụ chú là những

thành phần biệt lập

-Thành phần gọi-đáp …giao tiếp

3-H: Trong các từ ngữ gọi-đáp ấy, từ ngữ nàođược dùng để tạo lập quan hệ giao tiếp(mởđầu sự giao tiếp), từ ngữ nào dùng để duy trìsự giao tiếp?

H: Như vậy thành phần biệt lập gồm nhữngthành phần nào?

H: Thành phần gọi-đáp có chức năng gì trongcâu?

II-Thành phần phụ chú

a-và cũng là đứa con duy nhất của anh,

b,tôi nghĩ vậy,

1-Khi bỏ các từ ngữ in đậm, nghĩa sự việc của

câu không thay đổi

Hoạt động 2 : Xác định thành phần phụ chú.1-H: Nếu lược bỏ các từ ngữ in đậm, nghĩa sựviệc của mỗi câu trên có thay đổi không? Vìsao?

Đ: Không, vì các từ in đậm là các thành phầnbiệt lập được viết thêm vào, nó không nằmtrong cấu trúc cú pháp của câu

2-Từ ngữ in đậm ở câu (a) chú thích cho “đứa

con gái đầu lòng.”

2-H: Ở câu 2, các từ ngữ in đậm được thêmvào để chú thích cho cụm từ nào?

3-Cụm chủ-vị in đậm trong câu (b) chú thích

điều suy nghĩ riêng của nhân vật “tôi”

3-H: Trong câu b, cụm chủ – vị in đậm chúthích điều gì?

Đ: Điều suy nghĩ riêng này có thể đúng vàcũng có thể gần đúng hoặc chưa đúng so vớisuy nghĩ của nhân vật lão Hạc.

*Ghi nhớ 2 :(sgk /T32) H: Thành phần phụ chú có chức năng gì trong

câu? Nó được ngăn cách với thành phần chínhbằng những dấu câu nào?

III-Luyện tập

Bài tập 1

-Này (dùng để gọi)

-Vâng (dùng để đáp)

=>Quan hệ trên (nhiều tuổi) – dưới (ít tuổi),

thể hiện sự thân mật giữa làng xóm láng

giềng cùng cảnh ngộ

Hoạt động 3 : Luyện tậpBT1 : Thảo luận

Tìm thành phần gọi-đáp trg đoạn trích sau vàcho biết từ nào được dùng để gọi, từ nào dùngđể đáp Quan hệ giữa người gọi và người đáplà quan hệ gì (trên-dưới hay ngang hàng, thânsơ)

Bài tập 2 : bài ca dao

“Bầu ơi thương lấy bí cùng

Tuy rằng khác giống, nhưng chung 1 giàn”

-Cụm từ dùng để gọi : bầu ơi

-Hướng tới tất cả các thành viên trong cộng

đồng người Việt

BT2: Tìm thành phần gọi –đáp trg câu ca daosau và cho biết lời gọi-đáp đó hướng tới ai?

Bài tập 3 Thành phần phụ chú và công dụng

a-Thành phần phụ chú : kể cả anh giải thích

cho cụm từ “mọi người”

b-Thành phần phụ chú : các thầy, cô giáo,

các bậc cha mẹ, đặc biệt là những người mẹ

giải thích cho “những người nắm giữ chìa

khoá của cánh cửa này”

c-Thành phần phụ chú : những người chủ thực

sự của đất nước trong thế kỉ tới giải thích cho

“lớp trẻ”

d-Thành phần phụ chú “có ai ngờ” thể hiện

sự ngạc nhiên của nhân vật trữ tình “tôi”

-Thành phần phụ chú “thương thương quá đi

thôi” thể hiện tình cảm trìu mến của nhân vật

trữ tình “tôi” với cô bé nhà bên

BT3 : Tìm các thành phần phụ chú trong cácđoạn trích sau và cho biết chúng bở sung điềugì?

Bài tập 4 :Các thành phần phụ chú ở BT3 liên

quan đến những từ ngữ mà nó nhiệm vụ giải

thích hoặc cung cấp thông tin phụ về thái độ,

suy nghĩ, tình cảm của nhân vật đối với nhau

BT4 : Hãy cho biết thành phần phụ chú ở mỗicâu trong bài tập 3 liên quan đến những từngữ nào trước đó

BT5 : Viết đoạn văn (sách thiết kế bài giảng)4-Củng cố : Hệ thống kiến thức

5-Dặn dò : Học bài Chuẩn bị “Liên kết câu và đoạn văn”./

ĐỀ CHUẨN BỊ KIỂM TRA

ĐỀ 1 : Suy nghĩ của em về nếp sống đẹp của nhân dân ta : trồng cây ngày Tết, qua lời kêu gọitrồng cây của Bác Hồ : “Mùa xuân là Tết trồng cây

Làm cho đất nước càng ngày càng xuân.”

ĐỀ 2 : Bàn luận về câu tục ngữ “Có công mài sắt có ngày nên kim.”

ĐỀ 3 : Trò chơi điện tử là môn tiêu khiển hấp dẫn Nhiều bạn vì mãi chơi mà sao nhãng học tậpvà còn phạm những sai lầm khác Hãy nêu ý kiến của em về hiện tượng đó.

ĐỀ 4 : Một hiện tượng khá phổ biến hiện nay là vứt rác ra đường hoặc những nơi công cộng.Ngồi bên hồ, dù là hồ đẹp, nổi tiếng, người ta cũng tiện tay vứt rác xuống … Em hãy đặt mộtnhan đề để gọi tên hiện tượng ấy và viết bài văn nêu lên suy nghĩ và bày tỏ thái độ của mình

Làm cho đất nước càng ngày càng xuân”

Vậy Tết trồng cây có nghĩa ntn đối với chúng ta mà mọi người lại hăng hái tham gia đến nhưvậy?

II-Thân bài :

1-Khẳng định ngày Tết trồng cây là phong tục mới trong ngày Tết cổ truyền của dân tộc ta:-Đây là ngày hội do Bác hồ khởi xướng vào mùa xuân năm 1959.Khi Bác còn sống, năm nàođến mùa xuân, Người cũng đi trồng cây cùng nhân dân Từ đó, Tết trồng cây đã trở thành ngàyhội không thể thiếu trong những ngày đầu xuân của nhân dân ta

-Nay Bác đã đi xa, nhưng nhân dân ta vẫn duy trì truyền thống tốt đẹp đó Nhằm vừa góp thêmmàu xanh cho đất nước, vừa tưởng nhớ đến Bác Hồ kính yêu

2-Ý nghĩa của việc trồng cây :

-Tạo mối quan hệ gắn bó giữa con người với thiên nhiên, với môi trường

-Chặt phá cây bừa bãi là huỷ đi màu xanh của con người

-Nhắc nhở ta rằng : phải biết bảo vệ, giữ gìn làm giàu cho thiên nhiên

-Tết trồng cây làm cho đất nước có thêm nguồn tài nguyên phong phú

+Dẫn chứng : nếu mỗi người chỉ trồng 1 cây thôi, thì không bao lâu sẽ phủ đầy đồi núi và ngănchặn được những vùng cát biển lấn chiếm.=>Giữ lại độ màu mỡ cho đất và chóng xói mòn +Lá cây giúp con người trao đổi chất để duy trì sự sống

+Cây xanh còn làm nhiệm vụ cản dòng nước lũ, điều hoà mực nước các con sống, ngăn lũ lụtbất thường

4-Trách nhiệm của mỗi chúng ta :

-Tham gia trồng cây

-Chăm sóc, bảo vệ cây xanh chu đáo, góp phần làm cho đất nước ngày càng giàu đẹp

III-Kết bài :

-Nhấn mạnh ý nghĩa, tầm quan trọng của phong tục trồng cây ngày Tết

-Thấm thía lời dạy của Bác./

ĐỀ 2 :

I-Mở bài :

-Con người sống phải có ý chí, nếu không sẽ dễ ngã lòng và không làm nên sự nghiệp gì

-Oâng bà ta đã để lại cho con cháu nhiều lời khuyên bổ ích về vấn đề này Điển hình là câu : “Có công mài sắt có ngày nên kim”

II-Thân bài :

1-Giải thích nghĩa câu tục ngữ :

-Sắt: là thứ kim loại cứng, thường để xây nhàhay đúc những vật thông dụng như : kếm, búa, xecộ …

-Kim : là 1 vật cũng được làm từ sắt, thật nhỏ bé, nhọn để xỏ chỉ may âu phục

=>Nghĩa câu tục ngữ : Từ thỏi sắt thô cứng, nếu mài giũa lâu ngày, sẽ trở thành cây kim sángbóng, có ích Đó là nhờ sự kiên trì, cố gắng mới thành công trong công việc

2-Khẳng định đây là đức tính cần thiết trong cuộc sống chúng ta :

-Muốn thành công trong công việc phải trải qua quá trình lao động rèn luyện lâu dài

-Chính nghị lực, lòng kiên trì, sự nhẫn nại mới là sức mạnh vô hình giúp ta đi đến thành công.-Nếu chỉ thất bại 1 lần mà vội nản chí thì không thể đi đến thành công

*Dẫn chứng :

+Một HS học yếu môn Toán, cứ miệt mài chăm chỉ rèn luyện, thì chắc sẽ khá lên

+Thầy Nguyễn Ngọc Kí bị liệt 2 tay nhưng bằng ý chí quyết tâm, anh đã viết bằng 2 chân, anhđã trở thành nhà giáo ưu tú

+Nhà thơ Nguyễn Khuyến xuất thân trong hoàn cảnh nghèo khó, túng thiếu bằng ý chí quyếttâm, vượt khó đã trở thành thiên tài Những sáng tác của ông là kết quả của sự rèn luyện miệtmài

+Các nhà bác học đã giam mình trong phòng thí nghiệm hết năm này đến năm khác để tìm rađược những thành tựu phục vụ nhân loại

3-Phê phán những kẻ nhục chí, gặp khó khăn lùi bước :

-Vận dụng ý chí, nghị lực có thừa nhưng vẫn thất bại Có thể vì phương pháp sai, mục đích sai,hay vì thời cơ chưa đến

-Trong cuộc sống hiện nay, mỗi người cần có ý thức rèn luyện tính kiên trì nhẫn nại bắt tay vàocông việc đóng góp cho công cuộc xây dựng để xã hội ngày càng tiến lên

-Giới thiệu được trò chơi điện tử rất hấp dẫn đối với HS hiện nay

-Có nhiều người ngồi bên máy vi tính điều khiển trò chơi hàng giờ không màng đến chuyện ănuống, học hành

II-Thân bài :

1-Tính hấp dẫn của các trò chơi điện tử :

-Phù hợp với cuộc sống hiện đại, thu hút đông đảo thanh thiếu niên tham gia

-Các mặt tích cực :

+Dễ thực hiện, rẻ tiền, sinh động với hình ảnh, âm thanh mới lạ, phong phú

+Góp phần giúp tư duy nhạy bén, năng động hơn

+Rất phù hợp với tâm lí tuổi mới lớn- là lứa tuổi ưa khám phá, thích thú trước những điều mớilạ

+Nêu 1 số ví dụ trò chơi hiện nay được giới trẻ ưa thích

2-Tác hại của trò chơi điện tử :

-Nhiều trò chơi mang tính bạo lực, có ảnh hưỏng xấu đến phát triển nhân cách ở lứa tuổi HS.-Mải chơi trò chơi điện tử quên cả ăn uống ảnh hưỡng đến sức khoẻ của người tham gia trò chơi-Hiện tượng rất nhiều thanh thiếu niên vì quá say mê trò chơi điện tử nên bỏ bê việc học tập, sứckhoẻ giảm xút, thậm chí có nhiều trường hợp dẫn đến tử vong

-Không phụ giúp công việc nhà.

-Tiêu phí tiền ba mẹ 1 cách vô ích

-Nảy sinh tính xấu là nói dối để lấy cắp tiền ba mẹ và trốn tránh ba mẹ

-Ngồi hàng giờ bên máy làm ảnh hưởng đến mắt

…

2-Phân tích tác hại của trò chơi điện tử :

-Một bạn hs học giỏi nếu mải chơi không chịu học bài, làm bài tập, vào lớp không chú ý nghegiảng thì thời gian sau, bạn ấy sẽ nản học dẫn nghỉ học Trở thành kẻ vô dụng cho xã hội và ănbám gia đình

-Vì mải chơi điện tử nên sinh ra tính nói dối, trộm cắp…

-Khi đã lúng sâu vào trò chơi điện tử thì người ta sẽ dửng dưng với tất cả mọi công việc

3-Nguyên nhân của căn bệnh này :

-Do tính tò mò, sự hấp dẫn, lôi cuốn của những trò chơi ma quái

-Xung quanh giới trẻ, có rất nhiều người cho rằng đó là “mót” thời thượng Chỉ những ngườisành điệu mới biết chơi

-Không nhận thức được tác hại của trò chơi điện tử, ý thức học tập chưa cao

ĐỀ 4

I-Mở bài

-Đặt tên (phải nêu được vấn đề môi trường đang là bức xúc của toàn xã hội)

Ví dụ :-Hãy bảo vệ môi trường.

-Nỗi đau vì môi trường bị ô nhiễm.

-Hãy suy nghĩ một chút về môi trường …

-Bài văn : “Nỗi đau của môi trường”

II-Thân bài :

-Nêu vấn đề nghị luận : Bảo vệ môi trường

-Thực tế : nhiều người chưa có ý thức bảo vệ môi trường

-Tác hại :

+Ô nhiễm môi trường làm hại đến sự sống (cây cối, chim chóc …)

+Ô nhiễm môi trường làm huỷ hoại bầu không khí trong lành

+Ô nhiễm môi trường làm cảnh quan bị ảnh hưởng (làm mất vẻ đẹp đường phố)

+Ô nhiễm môi trường gây ra dịch bệnh cho con người

+Ô nhiễm môi trường (xả rác) gây ngập lụt ở đường phố

-Đánh giá :

+Những việc làm đó là do con người thiếu ý thức với vấn đề bảo vệ môi trường

+Chưa có trách nhiệm với cộng đồng

+Khả năng nhận thức của con người còn quá thấp

+Phải lên án phê phán gay gắt

-Hướng giải quyết :

+Rèn cho mình ý thức bảo vệ môi trường : thả rác đúng vào nơi qui định

+Tuyên truyền cho mọi người cùng làm theo

+Xử phạt nặng cho những người vứt rác bừa bãi.

III-Kết bài :

-Đây là vấn cấp bách của toàn xã hội

-Quyết tâm thực hiện tốt việc bảo vệ môi trường

TIẾT 104 – 105

TẬP LÀM VĂN : VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 5

I-Mục tiêu cần đạt :

Kiểm tra kĩ năng làm bài nghị luận về 1 sự việc, hiện tượng đời sống xã hội

II-Lên lớp

1-Oån định

2-Đề kiểm tra :

Một hiện tượng khá phổ biến hiện nay là vứt rác ra đường hoặc những nơi công cộng Ngồibên hồ, dù là hồ đẹp nổi tiếng, người ta cũng tiện tay vứt rác xuống … Hãy đặt một nhan đề đểgọi tên hiện tượng ấy và viết bài văn nêu suy nghĩ của em về hiện tượng đó

TUẦN 22

Tiết 106, 107 : Sói & Cừu trong thơ ngụ ngôn của La Phông ten

108 : Nghị luận xã hội : nghị luận về 1 vấn đề tư tưởng, đạo lí

109 : Liên kết câu & đoạn văn

110 : Luyện tập liên kết câu & liên kết đoạn văn

TIẾT 106-107

VĂN BẢN :

CHÓ SÓI VÀ CỪU TRONG THƠ NGỤ NGÔN

CỦA LA PHÔNG TEN

(Trích) –Hi-pô-lít Ten

I-Mục tiêu cần đạt :

Giúp HS hiểu được tàc giả bài nghị văn chương đã dùng phép so sánh hình tượng con cừu &con chó sói trg thơ ngụ ngôn của La Phông-ten với những dòng viết về 2 con vật ấy của nhàkhoa học Buy-phông nhằm làm nổi bật đặc trưng của sáng tác nghệ thuật

II-Chuẩn bị : -GV : giáo án, sgk

-HS : sgk, bài soạn, bài học

III-Lên lớp

1-Oån định

2-KT bài cũ :

a-Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới điều đầu tiên là chuẩn bị những gì?

b-Nêu những mặt mạnh & mặt yếu

3-Bài mới :

A-Vào bài : Ai chẳng biết chó sói hung dữ, ranh ma, xảo quyệt còn cừu là loài vật ăn cỏ hinềlành, chạm chạp, yếu ớt, thường là mồi ngon của chó sói Nhưng dưói ngòi bút của sử gia LaPhông-ten, những con vật này lại được miêu tả, phân tích rất khác nhau Sự khác nhau đó là ntn?

Vì sao có sự khác nhau đó Đọc đoạn văn nghị luận Chó Sói và Cừu, chúng ta sẽ tìm thấy câu trảlời

B-Tiến trình hoạt động

Nội dung hoạt động Hoạt động của thầy & trò

I-Giới thiệu

1-Tác giả : Hi-pô-lít Ten

(1828-1893), là triết gia, sử gia, nhà nghiên

cứu văn học Pháp, viện sĩ Hàn lâm

-Văn bản “Chó Sói & Cừu trong thơ

ngụ ngôn của La Phông-ten” trích từ

chương II, phần thứ hai của công trình

nghiên cứu

H: Cho biết văn bản trích từ đâu?

*GV: Công trình nghiên cứu văn học nổi tiếng “LaPhông-ten và thơ ngụ ngôn của ông” gồm 3 phần,mỗi phần lại chia thành nhiều chương

Hoạt động 2 A-Hướng dẫn đọc :-Đoạn thơ đọc đúng nhịp 2 câu thất, 2 câu lục bát, lờidoạ dẫm của chó sói & tiếng van xin tội nghiệp củacừ non)

-Lời dẫn đoạn nghiên cứu của Buy-phông : giọng rõràng, mạch lạc

-Lời luận chứng của tác giả H.Ten.

B-Lưu ý chú thích : 14 chú thích theo sgk

-Thể loại : Nghị luận văn chương H: Xác định thể loại của văn bản

H: Luận đề trong văn bản là gì?

Đ: tìm hiểu bài thơ ngụ ngôn Chó sói & cừu của La

II-Phân tích

1-Bố cục : 2 đoạn

+[I] : Giọng chú cừu … như thế

=>Hình tượng cừu trong thơ La

Phông-ten

+[II]: Còn lại =>Hình tượng chó sói

trong thơ La Phông-ten

Hoạt động 3 :H: Văn bản có mấy nhân vật?

Đ: Dẫn ra các dòng viết về 2 con vật ấy của nhà khoahọc Buy-phông để so sánh

H:Dưới ngòi bút của Buy-phông, khi viết về chó sóitác giả lập luận bằng cách nào?

Đ: Dẫn ra các dòng viết về chó sói của nhà sự học LaPhông-ten

H: So bài văn này với những bài văn khác có nét gìđặc biệt?

Đ: không cùng 1 tác giả mà có sự đan xen giữa 2 tácgiả

H: Như vậy tác giả triển khai bài văn theo mấy bước?Đ: 3 bước

+dưới ngòi bút của La Phông-ten

+dưới ngòi bút của Buy-phông

+dưới ngòi bút của La Phông-ten

*GV : Ở đoạn 1, tác giả mượn thơ của La Phông-tenđể làm cho mạch văn nghị luận được sinh động

TIẾT 107

2-Hình tượng cừu trong thơ ngụ ngôn

a-La Phông-ten :

-Cừu non tội nghiệp

*HS đọc lại đoạn thơ của La Phông-ten.

H: Trong đoạn này, nói về hình tượng nhân vật nào?H: La Phông-ten có giới thiệu con cừu cụ thể nàokhông?

Đ: Có, đó là con cừu non Đây là con cừu ngoan đạo,ngây thơ, đáng thương, nhỏ bé, yếu ớt và hết sức tộinghiệp

-Hoàn cảnh đặc biệt : đối mặt với chó H: Tác giả đặt cừu con vào hoàn cảnh ntn để làm nổi

sói bên dòng suối bật sự tội nghiệp của nó?

-Cách xưng hô : bệ hạ - kẻ hèn

ngài – tôi

H: Khi thấy chó sói bên dòng suối, cừu con đã nói gì?Đ: Nơi tôi uống nước quả là

Hơn hai chục bước cách xa dưới này

H: cách xưng hô của cừu con ntn?

Đ: Gọi chó sói là bệ hạ,ngài; xưng mình là kẻ hèn,tôi.-Tính cách : hiền lành, nhút nhát,

chẳng làm hại ai H: Qua độ, ngôn từ khắc hoạ tính cách gì của cừucon?

H: Như vậy, nhà thơ đã lựa chọn khía cạnh chân thậtnào của loài vật này?

Đ:Đặc điểm vốn có của loài vật này

H:Với ngòi bút phóng khoáng, vận dụng nét đặc trưngcủa thể thơ ngụ ngôn, tác giả dùng nghệ thuật gì đểmiêu tả cừu con?

Đ: Nhà thơ nhân cách hoá cừu con : nó cũng biết suynghĩ, nói năng và hành động như con người

=>Tình cảm của nhà thơ :xót thương,

thông cảm như với con người nhỏ bé,

bất hạnh

H: Nhà thơ tỏ thái độ, tình cảm gì đối với cừu con?

H: Thông qua, bài thơ ngụ ngôn tác giả muốn nhắcnhở chúng ta điều gì?

Đ: Con sống phải có tình cảm, không nên ức hiếp kẻyếu

b-Buy-phông nhận xét loài cừu là : *HS đọc “Buy-phông … như thế.”

H: Buy-phông có viết về 1 con cừu cụ thể nào không?Đ: Không, mà chỉ nêu nhận xét về loài cừu nói chungdưới ngòi bút của nhà khoa học

-Ngu ngốc và sợ sệt

-Tụ tập thành bầy

-Hết sức đần độn

-Không cảm thấy tình huống bất tiện

-Cứ lì ra, ì ra bất chấp hoàn cảnh bên

ngoài (dưới mưa, tuyết rơi)

H: Buy-phông nhận xét về loài cừu ntn?

=>Không phải chỉ có loài cừu mới có

tình mẫu tử

H: Những nhận xét của nhà khoa học Buy-phông căncứ vào đâu để nêu ra?

Đ: Căn cứ vào đặc điểm sinh học của con vật

H: Theo Buy-phông có phải chỉ loài cừu mới có tìnhmẫu tử không?

Đ: Không, vì loài vật nào cũng có

c-La Phông-ten :

-Thân thương và tốt bụng : cừu mẹ

nhận ra tiếng kêu rên của cừu con

trong đám đông

-Đứng yên dưới đất lạnh, bùn lầy,

nhẫn nhục chờ cho con bú xong

-Động lòng cảm thương

H: Sau những nhận xét của nhà khoa học Buy-phông,tác giả trở lại với nhận xét của La Phông-ten ra sao?

3-Hình tượng chó sói trong thơ ngụ

ngôn

a-La Phông-ten :

*HS đọc “Còn chó sói … bị ăn đòn.”