Bài giảng đại cương về virus

NHỮNG ĐẶC ĐIỂM QUAN TRỌNGĐỊNH NGHĨA Virus là một đơn vị sinh học nhỏ bé 20-300nm, có khả năng biểu hiện tính chất cơ bản của sự sống.. - Gây nhiễm cho tế bào cảm thụ - Duy trì được nồi

Người trỡnh bày:

TS.BS TRẦN ĐỖ HÙNG

CHỦ NHIỆM BM VI SINH

CẦN THƠ - 2010

ĐẠI CƯƠNG VỀ VIrus

bộ giáo dục và đào tạo bộ Y TẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ

NHỮNG ĐẶC ĐIỂM QUAN TRỌNG

ĐỊNH NGHĨA

Virus là một đơn vị sinh học nhỏ bé (20-300nm), có khả năng biểu hiện tính

chất cơ bản của sự sống.

- Gây nhiễm cho tế bào cảm thụ

- Duy trì được nồi giống qua nhiều thế hệ ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA VIRUS

- Chứa một trong 2 loại acid nucleic (AND

or ARN)

- Sinh sản tăng theo cấp số nhân

NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC

CƠ BẢN

CẤU TRÚC CHUNG

ACID NUCLEIC

* Cấu tạo hóa học AN

- Phải có một trong 2 acid nucleic

ARN hoặc AND (AND thường là

sợi đôi, ARN thường là sợi đơn).

* Chức năng AN

- Mật mã di truyền

- Gây nhiễm với TB cảm thụ

- Quyết định CKì nhân trong TB

cảm thụ

- KN đặc hiệu

CAPSID

* Cấu tạo hóa học capsid

- Bản chất của capsid la protein

- Capsid bao quanh acid nucleic, đơn vị của capsid gọi là

capsomer

* Chức năng capsid

- Bao quanh AN không cho men

- Tham gia vào sự bám dính

- Tính đặc hiệu KN

- Giử hình thái và kích thước ổn

định

NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC

CƠ BẢN (tt)

CẤU TRÚC RIÊNG

- Cấu trúc hóa học bao ngoài:

+ Envelop thường là

lipoprotein hoặc glycoprotein

+ Bao ngoài có những gai nhú

có chức năng riêng biệt cho

từng loại virus

- Chức năng bao ngoài:

+ Tham gia gđ lắp ráp và giải

phóng hạt virus

+ Bình ổn về kích thước và hình thái virus

+ KN bề mặt (Vi)

- Cấu trúc hóa học enzym + Neuraminidase

+ AND or ARN polymerase + Reverse transcriptase

- Chức năng Mỗi enzym có chức năng riêng biệt trong quá trình xâm nhập và nhân lên

ĐẶC ĐIỂM HÌNH THỂ CỦA VIRUS

- Đối xứng xoắn ốc

- Đối xứng hình khối

- Đối xứng phức tạp

NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC

CƠ BẢN

HÌNH THÁI- CẤU TRÚC

HÌNH THÁI- CẤU TRÚC

THUẬT NGỮ QUAN TRỌNG

chỉnh (chung)

cấu tạo trong quá trình sao chép, hạt virus này

có thể giao thoa với virus khác → hạt virus

hoàn chỉnh

AN của virus nhưng lại bao quanh AN của kí chủ

PHÂN LOẠI

Phân loại theo triệu chứng:

(6 bênh

Phân loại virus dựa vào cấu trúc hoá học:

RNA

ốc, hỗn hợp.

đường kính của nucleocapsid

CHU TRÌNH NHÂN LÊN CỦA VIRUS

7 giai đoạn tăng trưởng của

virus:

thành virus

bào

HẬU QUẢ MỐI QUAN HỆ GIỮA VIRUS VÀ

TẾ BÀO

- Hủy hoại TB kí chủ

tật bẩm sinh, thai chết

lưu, Sinh khối u và K

hoàn chỉnh

hợp genom của virus vào AND của kí chủ

VIRUS VÀ BỆNH HỌC

Bệnh phẩm để chẩn đoán

- Dịch mũi họng

- Máu

- Nước não tủy

- Đoạn ruột

- Mảnh não

- Mảnh tủy sống,…

Tránh lây lan, trữ dây chuyền

lạnh và gởi ngay đến phòng

thí nghiệm

Phân lâp

+ Bắt nguồn từ những mảng tổ chức được nuôi cấy 1 lần

+ Dễ nuôi cấy + Cảm nhiễm cao + Tế bào thận khỉ, thận thỏ, phôi người, …

VIRUS VÀ BỆNH HỌC

- Bắt nguồn từ tế bào

nguyên phát được cấy

truyền nhiều lần

- Cảm nhiễm tốt

- Thích hợp cho sản xuất

vaccin phòng bệnh

- Tế bào thận khỉ, tế bào

phôi người

 Tế bào vĩnh cửu :

tổ chức ung thư hoặc tế bào bị ung thư hóa trong quá trình nuôi cấy

khuẩn

phân lập virus, không dùng trong sản xuất vaccin

 Nuôi cấy trên động vật :

- Óc chuột bạch

virus viêm não, SXH, dại

- Óc thỏ

virus dại

- Óc khỉ

virus bại liệt, sởi

 Nuôi cấy trên phôi gà ấp 8

-12 ngày

virus cúm, á cúm, vaccina

virus

 Phát hiện tế bào nhiễm

virus : Tác dụng hủy hoại tế bào gây ra những thay đổi về hình dạng tế bào :

- Ly giải tế bào

- Hoại tử tế bào

- Tạo thành thể vùi

- Tạo tế bào khổng lồ

- Tạo thành các không bào nguyên sinh chất,

PHÒNG BỆNH

- Cách ly bệnh nhân

- Khử trùng dụng cụ và

môi trường

- Diệt côn trùng truyền

bệnh

- Vaccin sống giảm độc lực

- Vaccin tái tổ hợp

- Vaccin chết

ĐIỀU TRỊ

- Aciclovir:

Herpes,Zoster

- Amantadin: Cúm, á

cum, phát ban

- Azidothymidin (AZT)

cho virus có enzym

sao chép ngược

– Beta – Gama

Nên dùng liều cao, theo dõi cẩn thận, tránh tác dụng phụ

Gama globulin MD trong trường hợp cấp

MỘT SỐ VIRUS GÂY BỆNH

THƯỜNG GẶP

 Poxviridae: đậu mùa (pockenvirus)

 Herpesviridae: Herps-simplex 1,2; Varicella

virus; Cytomegalovirus; Eptein-Barr virus

 Hepadnaviridae: VGSV B, D

 Adenoviridae

 Papovaviridae(papilloma)

 Flaviviridae: virus dengue,…