Bài giảng đại cương về các chất gây nghiện và rượu

Bài giảng đại cương về các chất gây nghiện và rượu

Đại cương về các chất gây nghiện

và rượu

Đại học Y Hà Nội (HMU) Đại học California, Los Angeles (UCLA)

Mức độ uông nguy cơ

(có hại lâu dài)

Standard Drinks SPELT Om RET As

WOMEN MEN WOMEN MEN WOMEN MEN

Vắng mặt tại nơi làm việc

Hành v1 nguy cơ cao

Sử dụng thường Xuyên / quá mức

Lo âu / cô lập / vân dé xã hội

Ung đên mức say xỉn có thê dẫn tới:

Tăng hành vi mạo hiểm

Giảm khả năng phán xét/ ra quyết định

Tai nạn thương tật nặng

Tang hanh vi tinh dục nguy cơ

Tang hanh vi bao lực

Tự sát

Alcohol

Hol chứng cai

Thường xuất hiện từ 6— Mức độ nghiêm trọng phụ

24 giờ sau khi uông ly thuÔc:

CUOI CUNg: Cách thức, số lượng và thời gian

an / sử dụng

lo âu vả Kích động Tiền sử xuất hiện hội chứng cai

do mo nol Mong đợi của bệnh nhân buon non va non ` R x ga Tư c3

x Trạng thái thực thê và tâm lý của

đau đầu bệnh nhân (ôm hoặc bị thương)

Chat dang thudc phién - Heroin

Lam dung CDTP trên thê giới

tudi 15-64 trén thé gio’ Chau Phi dương

Chau A 5A%

Chau Au 25%

Ngu6én: UNODC, Annual Reports Questionnaire

Data, Govt reports, reports of regional bodies, UNODC estimates

Các vẫn đê liên quan dén CDTP

Phân lớn các vân đề nghiêm trọng liên quan

đến lệ thuộc heroin

Không phải ai sử dụng heroin cũng trở thành

lệ thuộc Thông thường, tỉ lệ là 1:4 đên 1:3

Thường cân sử dụng nhiều tháng đề trở

thành lệ thuộc heroin (hoặc lâu hơn nêu sử

dụng không thường xuyên)

Cánh cửa xoay

=

Lệ thuộc Heroin là một rồi loạn mạn tinh, tái

diện, rât khó điêu trị

Tái nghiện là cực ky binh thường Đây là

một phân của quá trình điêu trị lệ thuộc —

cũng giỗng như bỏ thuốc lá

Một mục tiêu chính của chăm sóc y tế là

đưa người bệnh vào điêu trị, giữ họ trong

điêu trị và giúp họ quay lại điều trị khi tái

nghiện

Sử dụng đa chât: cách thức và nguy cơ

Sử dụng đa chất là việc làm thông thường của người sử

Do đều có tác dụng yên dịu với hệ thần kinh trung ương

nên các chất nảy kết hợp với nhau đặc biệt nguy hiểm và là

nhân tô chính gây quá liêu

Bệnh nhân cân được khuyên không sử dụng chung các

chất này và được thông tin về nguy cơ có thê xảy ra

CDTP: Can xem xét khi danh gia

Tinh trang mang thal

Cac bénh truyén nhiém

Lệ thuộc đa chất

Quá liêu liên quan đến CDTP

Bệnh lý nghiêm trọng hoặc có tử trước (vd: gan,

tim)

Vân đề sức khỏe tâm thân nghiêm trọng (vd: loạn

than, tram cam, ty tw)

Dấu hiệu lệ thuộc CDTP:

e Vét tiêm trên cô tay, tĩnh mạch quay, chân (đùi

trong), ban chan, ban tay, co

e Nhiém déc: dong tl dinh ghim, “gat gu”, buôn ngủ,

va mo hol

se Hội chứng cai: bôn chôn, “nỗi da gà”, vã mồ hôi,

tăng nhu động ruột, chảy nước mắt, “số mũi”, giãn đông tử, đau cơ, tim đập nhanh, tăng huyệt áp

Biên chứng do sử dụng

ác slide tiêp theo mô tả các biên chứng

do sử dụng, lệ thuộc và quá liêu

Courtesy of Dr John Sherman, St Kilda Medical Centre

Hoi ching cai CDTP

Dau hiéu

e Ngap

se Chảy nước mắt, giãn

đông tử

se Toát mô hôi

se Chảy nước mũi, hat

e Chán ăn và buôn nôn

e Dau bụng hoặc chuột rú

Hội chứng cai Heroin

Không gây chết người

Xuất hiện từ 6 — 24+ giờ sau liễu cuỗi cùng sử dụng

Đỉnh điểm khoảng 24 — 48 giờ sau liều cuỗi cùng

Ngày càng có nhiêu ý kiên công nhận sự tôn tại của một

giai đoạn cai kéo dài từ vài tuân đến vài tháng, đặc trưng

bởi giảm cảm giác dễ chịu, mật ngủ, rồi loạn khí sắcvà

thèm nhớ

Methadone: Dac tinh lam sang

Biện pháp điều trị “Tiêu chuẩn Vàng”

CDTP tổng hợp có thời gian bán hủy dài

Đồng vận tại thụ cảm thể ụ với đặc tính và tác động

giông morphine

Tác động - yên dịu với hệ thân kinh trung ương

Tác dụng thường kéo dài khoảng 24 giờ

Liêu uỗông hàng ngày (cùng thời gian, hàng ngày) duy trì

nông độ thuôc trong máu ôn định và tạo điêu kiện thực

hiện các hoạt động thường ngày Liêu phù hợp giúp phòng tránh hội chứng cai CDTP (mà

không nhiêm độc)

Ly do diéu tri methadone

Đáp ứng toàn câu: Hồ trợ của LHQ cho

điêu trị hiệu quả

Tài liệu hướng dẫn của WHO / UNODC / UNAIDS:

Điêu trị duy trì thay thé trong quan lý lệ thuộc CDTP va

dự phòng HIV/AIDS

“Điêu trị duy trì thay thê là biện pháp an toàn, hiệu quả

vê y tế và về chỉ phi dé quản lý lệ thuộc CDTP Nhiều

đánh giá nghiêm ngặt lặp đi lặp lại đã chứng minh rằng

biện pháp điều trị này là một câu phân quan trọng va rat

giá trị để quản lý hiệu quả lệ thuộc CDTP và dự phòng

HIV trong nhóm TCMT

Chỉ định y tế

se Điêu trị lo âu và cơn hoảng sợ

se An thân và gây ngủ - rồi loạn giâc ngủ & gây mê

premed

e Chong co giat —- cơn động kinh liên tục, giật rung

cơ & phản ứng với kích thích ánh sáng

se Giãn cơ — co thắt cơ / co cứng

e Hội chứng cai rượu

26

Benzos và sử dụng lâu dài

e Sử dụng thời gian dài thường gặp và liên quan tới:

Thay đổi mô hình sử dụng (từ đêm sang ngày) Gây an thân quá mức

Rồi loạn nhận thức

Tang nguy cơ tai nạn

Tác động không mong muôn đổi với giấc ngủ

Lệ thuộc và hội chứng cai (kế cả với liều điều trị)

e BZDs làm tăng tác dụng của rượu/ các chất yên dịu

khác, làm tăng nguy cơ gây hại

e BZDs hạn chê vệ hiệu quả lâu dài

27

Tương tác một số chất + Rượu

se Chất yên dịu với TKTW Nhâm lẫn, suy hô hập

vd: benzodiazepines

Giảm chuyên hóa, độc tính

se Chông loạn thân, & diện hoạt động hệ

chong tram cam TKTW

se Thuốc giảm đau dạng = Giảm hoạt động hệ TKTW

thuôc phiện, thuôc

G Benzodiazepines là chat thường liên quan nhật đến các trường hợp quá liêu

e Sử dụng riêng benzodiazepines íf có khả năng gây tử vong ngoại trừ tác

dụng gây suy hô hâp

se Nguy cơ tử vong nghiêm trọng khi sử dụng cùng các chất gây yên dịu đôi với

hệ TKTVV

30

Chat kich thich

Copyright 1999 - Publishers 6roup COCAINE www.streetdrugs.org

Copyright 1999 - Publishers Group www.streetdrugs.org

31

Chat kich thich

Định nghĩa: Một nhóm chất tổng hợp nguôn gốc thực vật, có tác dụng làm tăng tỉnh táo và hưng phan bang cach kich

thích hệ thân kinh trung ương

Sử dụng trong y tê: Điêu trị ngắn hạn chứng béo phì, ngủ rũ và tăng động ở trẻ nhỏ

Cách thức sử dụng: Tiêm tính mạch, hút, hit, uong

Phan loai chat kich thich

Chat kich thich dang Amphetamine

Phan loai chat kich thich

Cac san pham Cocaine

e Bột Cocaine (thường được hit, tiêm, hut

trên giây bạc)

e “Crack” (hút)

34

Cac dang Methamphetamine

Methamphetamine dang tinh thé

Môt tả của người tiêm chích: pha lê/ đá trang/

trong; “kính vỡ”, “mudi da”

35

Tac dung kich thich ngan han

se Tăng giao tiêp xã hội

e Cải thiện tâm trạng

e Cảm giác sảng khoái đến nhanh và mạnh -

chỉ khi sử dụng theo đường hút và tiêm tĩnh

mạch

Tac dung kich thich ngan han

Thé chat

e Tang nhip tim

se Tăng kích thước đông tử

se Tăng nhiệt độ cơ thể

e Tang hé hap

e Co thắt mạch máu nhỏ

e Giảm cảm giác ngon miệng

se Giảm nhu câu ngủ

e Tê niêm mạc mũi — chỉ khi sử dụng qua đường hit

Tac dong kich thich dai han

Sut can

Thiêu ngủ

Đau ngực

Nhịp tim bất thường Đau đâu

Chảy máu mũi — chỉ khi dùng đường hít

Ho, đau họng, đau miệng — chỉ khi dùng đường hút

Vết tiêm và áp xe — chỉ khi dùng đường tiêm chích

Co giật

Biên chứng do sử dụng

ác slide tiêp theo mô tả các biên chứng

do sử dụng, lệ thuộc và quá liêu

40

Sử dụng METH dẫn tới hỏng răng

nghiêm trọng

Source: The New York Times, June 11, 2005 42

Methamphetamine: Hậu quả về tâm

Các chât nào được dùng?

hàng trăm sản phẩm tại siêu thị, cửa hàng tạp hóa, cửa hàng bán máy và các cơ sở công

SNIFFING MARKERS CAN DAMAGE YOUR BRAIN

45

Cac chat can sa

Gt

Hashish `

2

*ẩ rt

Hydroponic Cannabis Garden 1⁄4 Kilogram bar of Hashish Dried Cannabis Buds

47

Tác dụng liêu cao ngắn hạn

Cân sa cũng ảnh hưởng tới:

-_ Trí nhớ ngắn hạn

- Kha nang hoc va lưu giữ thông tin mới

Hiệu suất công việc

Hoạt động tâm thân, cảm giác cân bằng, ôn định

- Hé tim mach va h6 hap

Sử dụng liều cao trong thời gian ngắn có thé dẫn tới:

-_ Cảm giác hỗn hợp (synaesthesia)

- 3O giác giả hoặc thật

-_ Áo tưởng, cảm giác giải thê nhân cách

- Hoang tưởng, kích động, cảm giác hoảng sợ, “loạn

thân

48

Can sa va Loan than

tâm thần phân liệt - 2 Qua tăng giải phóng

dopamine

e THC có khả năng kích hoạt tâm thần phân liệt

sớm trên những người dễ tôn thương; vd: có tiên sử cá nhân hoặc gia đình mắc tâm thân

phân liệt

s Không chắc THC gây ra tâm thân phân liệt

(nêu trước đó chưa hê có bệnh)

50

ee Cám ơn các bạn đã dành thời

gian lắng nghe!