Copyright © 2004 South-Western H TH NG TI N T CHÂU ÂU • Ngân hàng Trung ng Châu Âu ECBlà ngân hàng trung ng chung cho 12 qu c gia tham gia vào Liên Minh Ti n T Châu Âu.. Liên minh các ng
Trang 1TI N VÀ GIÁ C TRONG DÀI H N
Copyright © 2004 South-Western
29
H th ng Ti n t
Bài gi ng c a TS Ph m Th Anh pham.theanh@yahoo.com
Copyright © 2004 South-Western
KHÁI NI M V TI N
• Ti nlà t p h p các tài s n trong n n kinh t mà
con ng i th ng xuyên s d ng mua hàng
hoá và d ch v
Copyright © 2004 South-Western
Các ch c n ng c a ti n
• Ti n có ba ch c n ng trong n n kinh t :
• Ph ng ti n trao i
• n v h ch toán
• D tr giá tr
Copyright © 2004 South-Western
Các ch c n ng c a ti n
• Ph ng ti n trao i
•Ph ng ti n trao ilà cái mà i mua tr
ng i bán khi mu n mua hàng hoá và d ch v
• Ph ng ti n trao i là b t c th gì c ch p
nh n trong thanh toán.
Copyright © 2004 South-Western
Các ch c n ng c a ti n
• n v h ch toán
• n v h ch toánlà c o con ng i s d ng
y t giá và ghi n
• D tr giá tr
•D tr giá tr là cái mà i có th s d ng chuy n s c mua trong hi n t i sang t ng lai.
Trang 2Copyright © 2004 South-Western
Các ch c n ng c a ti n
• Tính thanh kho n
•Tính thanh kho nlà s d dàng chuy n i thành
ph ng ti n thanh toán c!a m"t tài s n nào ó trong
n n kinh t
Copyright © 2004 South-Western
Các lo i ti n
• Ti n hàng hoá#d ng m"t hàng hoá nào ó v i giá tr n"i t i
• Ví d : Vàng, b c, thu c lá.
• Ti n pháp l nhlà ti n c s d ng theo quy
nh c!a chính ph!
• Nó không có giá tr n"i t i.
• Ví d : Ti n xu, ti n m$t, ti n g i có th vi t séc.
Copyright © 2004 South-Western
Ti n trong n n kinh t
• Ti n m tlà ti n gi y và ti n xu n%m trong tay
công chúng
• Ti n g i có th rút theo nhu c ulà s & '
các tài kho n mà i g i ti n có th rút b%ng
cách vi t séc
Copyright © 2004 South-Western
Figure 1 Three Measures of the Money Stock in the Euro Area
Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning
Hình 1 Ti n trong n n kinh t M
Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning
T
• Ti n m t
($580 t )
• Ti n g i rút theo nhu c u
• Séc du l ch ’
• Ti n g i vi t séc khác
($599 billion)
•T ng M1 ($1.179 billion)
• Ti n g i ti t ki m
• Ti n g i nh k nh
• Các qu th ng ti n t
• M t s lo i không áng k khác ($4,276 t )
0
M1
$1.179
M2
$5.455
Copyright © 2004 South-Western
TÌNH HU NG:T t c ti n m t n m ! "#?
• Trong n m 2001 có kho ng 580 t( )*+ ,n m$t
• T c là có $2.734 trung bình m"t ng i.
• Ai gi t t c * ng ti n m$t này?
• Ti n m$t c gi # c ngoài
• Ti n m$t c gi b#i các t ch c phi pháp
Trang 3Copyright © 2004 South-Western
• Ngân hàng trung nglà m"t t ch c có ch c
n ng giám sát h th ng ngân hàng và qu n lý
l ng ti n trong n n kinh t
• B t c khi nào n n kinh t còn d a vào ti n
pháp nh thì ph i có m"t t ch c nào ó qu n
lý h th ng này
Copyright © 2004 South-Western
• Cung ti nlà * ng ti n có trong n n kinh t
• M"t trong 10 Nguyên lý Kinh t h-c gi i thi uu
# 1 ó là giá ,ó quá nhi u ti n
c in ra
• M"t nguyên lý khác c/ng cho r%ng xã h"i ph i
i m$t v i s ánh i trong ng0n h n gi a
l m phát và th t nghi p
• Do v y vi c ki m soát cung ti n là m"t nhi m
v c c kì quan tr-ng
Copyright © 2004 South-Western
• Chính sách ti n t là t p h p các hành "ng c!a
ngân hàng trung ng nh%m thay i cung ti n
Copyright © 2004 South-Western
H TH NG TI N T CHÂU ÂU
• Ngân hàng Trung ng Châu Âu (ECB)là ngân hàng trung ng chung cho 12 qu c gia tham gia vào Liên Minh Ti n T Châu Âu
• ECB chính th c c thành l p vào ngày 1 tháng 6 n m 1998 và có tr s# # Frankfurt
• Nó '+ i do 12 qu c gia c!a Liên Minh Châu
Âu quy t nh tham gia vào Liên Minh Ti n T Châu Âu và dùng chung 1ng ti n
Copyright © 2004 South-Western
H TH NG TI N T CHÂU ÂU
• M c tiêu chính c!a ECB là ng s n
nh giá c trong toàn khu v c châu Âu
• M"t $c tính quan tr-ng c!a ECB và H th ng
Ti n T Châu Âu là s "c l p c!a nó
• H th ng Ti n T Châu Âu (Eurosystem)là h
th ng c thành l p b#i ECB và các ngân
hàng trung ng c!a 12 qu c gia tham gia Liên
minh các ngân hàng trung ng c!a 12 qu c gia
c g-i là Liên Minh Ti n T Châu Âu
(European Monetary Union)
Copyright © 2004 South-Western
• Bank of England(BoE) là ngân hàng trung
ng c!a V ng qu c Anh
• BoE c thành l p n m 1694, tuy nhiên s
"c l p c!a nó trong vi c thi t l p lãi su t ch2 b0t 3u vào n m 1997
• Nhi m v chính c!a BoE là n nh giá c , tuy nhiên không gi ng nh ECB, BoE không có
c s t do trong vi c nh ngh4a hàm ý c!a
s n nh giá c Vi c này c th c hi n b#i chính ph! UK
Trang 4Copyright © 2004 South-Western
• H th ng D tr Liêng bang (Federal Reserve
-Fed)là ngân hàng trung ng c!a M4
• Fed c thành l p vào n m 1914
• Nó c i u hành b#i H"i 1ng Th ng c,
bao g1m 7 thành viên c b nhi m b#i T ng
th ng M4
Copyright © 2004 South-Western
• Fed có vai trò là ngân hàng trung ng c!a
qu c gia
• Nó giám sát h th ng ngân hàng.
• Nó qu n lý l ng ti n trong n n kinh t
Copyright © 2004 South-Western
H TH NG D ' TR ( LIÊN BANG
• Fed c thành l p n m 1914, sau hàng lo t s
s p c!a các ngân hàng, Qu c h"i tin r%ng
n c M4 c3n có m"t ngân hàng trung ng
nh%m m b o s lành m nh c!a h th ng ngân
hàng qu c gia
Copyright © 2004 South-Western
H TH NG D ' TR ( LIÊN BANG
• C c u c!a Fed:
• Các b" ph n c b n c!a Fed là:
• 1) H"i 1ng Th ng c (7 thành viên)
• 2) Các ngân hàng trung ng khu v c (12)
• 3) Ban Th ' ng M#
Copyright © 2004 South-Western
H th ng D ) tr * Liên bang
Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning Copyright © 2004 South-Western
C+ c u T ch c c a Fed
• Ban Th ' ng M# c!a Fed (FOMC)
• Là b" ph n ho ch nh chính sách chính c!a H
th ng D tr Liên bang.
• H-p kho ng 6 tu3n m"t l3n xem xét n n kinh t
Trang 5Copyright © 2004 South-Western
C+ c u T ch c c a Fed
• Ban Th ' ng M# c!a Fed (FOMC) bao g1m
nh ng thành viên sau:
• Ch! t ch và 6 thành viên khác c!a H"i 1ng Th ng
c.
• Ch! t ch c!a Ngân hàng Trung ng New York.
• Các ch! t ch c!a các Ngân hàng Trung ng khu
v c khác (4 ch! t ch luân phiên hàng n m).
Copyright © 2004 South-Western
C+ c u T ch c c a Fed
• Chính sách ti n t c th c hi n b#i Ban Th
tr ng M# c!a Fed
• Chính sách ti n t là vi c thi t l p cung ti n b#i các nhà ho ch nh chính sách c!a ngân hàng trung ng.
• Cung ti n ph n ánh l ng ti n có trong n n kinh t
Copyright © 2004 South-Western
Ban Th ng M!c a Fed
• Ba ch c n ng chính c!a Fed
• Qu n lý các ngân hàng m b o sao cho chúng tuân
th! nh ng i u lu t liên bang nh%m t ng tính an
toàn và hi u qu c!a ho t "ng ngân hàng.
• Ho t "ng nh m"t ngân hàng c!a ngân hàng, cho
vay i v i các ngân hàng và là i cho vay cu i
cùng.
• Th c hi n chính sách ti n t thông qua vi c ki m
soát cung ti n.
Copyright © 2004 South-Western
Ban Th ng M!c a Fed
• Ho t "ng Th ' ng M#
•Cung ti nlà * ng ti n có trong n n kinh t
• Bi n pháp c b n mà Fed có th +5 i cung ti n
ó là thông qua ho t "ng th ' ng m#.
• Fed mua và bán trái phi u chính ph! M4.
Copyright © 2004 South-Western
Ban Th ng M!c a Fed
• Ho t "ng Th ' ng M#
• 6 ,n, Fed mua trái phi u chính ph! t7
công chúng.
• giam cung ti n, Fed bán trái phi u chính ph!
cho công chúng.
Copyright © 2004 South-Western
CÁC NGÂN HÀNG VÀ CUNG TI N
• Các ngân hàng có th tác "ng n l ng ti n
g i và cung ti n trong n n kinh t
Trang 6Copyright © 2004 South-Western
Vai trò c a các ngân hàng
i v , i cung ti n
• Cung ti n b%ng v i l ng ti n m$t c"ng v i
các kho n ti n g i có th rút theo yêu c3u
(tài kho n có th vi t séc) :
M = C + D
• Do cung ti n bao g1m c các kho n ti n g i
có th rút theo yêu c3u nên h th ng ngân
hàng óng m"t vai trò quan tr-ng
Copyright © 2004 South-Western
M t vài khái ni m s + b
cho vay.
• i v i m"t ngân hàng, tài s n n bao g1m các kho n ti n g i, tài s n có bao g1m d tr và các kho n cho vay
các ngân hàng gi toàn b" ti n g i nh n c d i
d ng d tr
là h th ng trong ó các ngân hàng gi m"t ph3n
ti n g i d i d ng d tr
Copyright © 2004 South-Western
Tình hu ng 1: Không có ngân hàng
Khi không có ngân hàng,
D = 0 và M = C = $1000.
Copyright © 2004 South-Western
Tình hu ng 2: Ngân hàng v, i 100% d ) tr *
Sau khi g i ti n,
C = $0,
D = $1000,
M = $1000
• Ngân hàng v i 100%
d tr không có tác
" ng gì n quy mô c!a cung ti n
B ng cân i c a NGÂN HÀNG TH NH T
Tài s n có Tài s n n
d tr $1000 ti n g i $1000
• Ban 3u C = $1000, D = $0, M = $1000
• Bây gi gi s các h" ,+ ình g i $1000 vào
“Ngân hàng th nh t”
Copyright © 2004 South-Western
Tình hu ng 3: Ngân hàng d) tr * m t ph n
Cung ti n bây gi là
$1800:
Ng i g i ti n v8n
có $1000 ti n g i có
th rút theo yêu c3u, tuy nhiên gi ây
ng i i vay có $800
ti n m$t.
B ng cân i c a
NGÂN HÀNG TH NH T
Tài s n có Tài s n n
ti n g i $1000
• Gi s các ngân hàng gi 20% ti n g i d i
d ng d tr , và cho vay ph3n còn l i.
• Ngân hàng th nh t s9 cho vay $800
d tr $1000
d tr $200
cho vay $800
Copyright © 2004 South-Western
Tình hu ng 3: Ngân hàng d) tr * m t ph n
Cung ti n bây gi là
$1800:
Ng i g i ti n v8n
có $1000 ti n g i có
th rút theo yêu c3u, tuy nhiên gi ây
ng i i vay có $800
ti n m$t.
B ng cân i c a NGÂN HÀNG TH NH T
Tài s n có Tài s n n
d tr $200 cho vay $800
ti n g i $1000
Do v y, trong h th ng ngân hàng d
tr m t ph n, các ngân hàng t o ti n.
Trang 7Copyright © 2004 South-Western
Tình hu ng 3: Ngân hàng d) tr * m t ph n
• Tuy nhiên Ngân hàng th hai s9 cho vay 80%
l ng ti n g i này
• và b ng cân i c!a nó s9 th này:
B ng cân i c a
NGÂN HÀNG TH HAI
Tài s n có Tài s n n
d tr $800
cho vay $0
ti n g i $800
• Gi s ng i i vay g i $800 vào Ngân hàng th
hai
• Ban 3u, b ng cân i c!a Ngân hàng th hai có
d ng
d tr $160
cho vay $640
Copyright © 2004 South-Western
Tình hu ng 3: Ngân hàng d) tr * m t ph n
B ng cân i c a NGÂN HÀNG TH BA
Tài s n có Tài s n n
d tr $640 cho vay $0
ti n g i $640
• N u $640 này cu i cùng l i c g i vào Ngân hàng th ba,
• thì Ngân hàng th ba s9 gi 20% d tr , và cho vay ph3n còn l i:
d tr $128 cho vay $512
Copyright © 2004 South-Western
Tìm t ng l - ng ti n:
Ti n g i ban 3u = $1000
+ Ngân hàng th nh t cho vay = $ 800
+ Ngân hàng th hai cho vay = $ 640
+ Ngân hàng th ba cho vay= $ 512
T ng cung ti n = (1/ rr) ×××× $1000
trong ó rr = t( l d tr trên ti n g i
Trong ví d này,rr = 0,2, do v y M =
$5000
Copyright © 2004 South-Western
Quá trình t o ti n c a h th ng ngân hàng
H th ng ngân hàng d tr m"t ph3n
có th t o ti n, tuy nhiên nó không t o
ra c!a c i:
các kho n cho vay c!a ngân hàng mang
l i cho ng i i vay nh ng kho n ti n
m i và m"t kho n n m i t ng ng
Copyright © 2004 South-Western
M t mô hình v cung ti n
ki m soát b i ngân hàng trung ng
ph thu c vào nh ng quy nh và chính sách c a ngân
hàng
ph thu c vào s u thích c a các h gia ình
Copyright © 2004 South-Western
Tìm cung ti n:
+
= +
+
= +
+
=
=
+
Trang 8Copyright © 2004 South-Western
S nhân ti n
• N urr < 1, thì m > 1
• N u ti n c s# thay i m"t l ng∆∆∆∆B,
thì ∆∆∆∆M = m ×××× ∆∆∆∆B
• m c g-i làs nhân ti n
+
Copyright © 2004 South-Western
Bài t p
Gi s các h" gia ình quy t nh gi nhi u ti n m$t và ít ti n g i h n
1. Xác nh tác "ng i v i cung ti n
2. Gi i thích hàm ý c!a k t qu
+
Copyright © 2004 South-Western
L i gi i
Tác "ng c!a s gia t ng t( l ti n m$t - ti n g i
∆∆∆∆cr > 0
1 S gia t ng c!acr làm t ng m8u s c!a m theo
t( l nhi u h n so v i t s Do v ym gi m,
khi n choM c/ng gi m
2 N u các h" gia ình g i ti n ít i thì các ngân
hàng không th cho vay nhi u, do v y h th ng
ngân hàng không có kh n ng “t o” nhi u ti n
Copyright © 2004 South-Western
Ba công c / c a chính sách ti n t
1 Ho t "ng th tr ng m#
2 D tr b0t bu"c
3 Lãi su t chi t kh u
1 Ho t "ngth tr ngm#
2 D tr b0tbu"c
3 Lãisu tchi tkh u
Copyright © 2004 South-Western
• nh ngh a:
Vi c mua ho$c bán trái phi u chính ph! c!a
ngân hàng trung ng
• nó ho t ng th nào:
N u ngân hàng trung ng mua trái phi u t7
công chúng,
h- thanh toán b%ng nh ng 1ng ti n m i, làm
t ngB và do v y M
Copyright © 2004 South-Western
D ) tr * b 0 t bu c
• nh ngh a:
Các quy nh c!a ngân hàng trung ng yêu c3u các ngân hàng gi m"t t( l d tr - ti n
g i t i thi u
• nó ho t ng th nào:
D tr b0t bu"c tác "ng nrr và m :
N u ngân hàng trung ng gi m d tr b0t bu"c thì các ngân hàng có th cho vay nhi u
h n và “t o” nhi u ti n h n t7 m:i kho n
ti n g i
Trang 9Copyright © 2004 South-Western
Lãi su t chi t kh u
• nh ngh a:
Lãi su t mà các ngân hàng ph i tr cho ngân
hàng trung ng khi vay ti n c!a h-
• nó ho t ng th nào:
Khi các ngân hàng vay ti n t7 ;<=>, d tr
c!a h- t ng, cho phép h- cho vay nhi u h n và
“t o” nhi u ti n h n
NHT> có th t ngB b%ng cách gi m lãi su t
chi t kh u, khi n cho các ngân hàng vay nhi u
d tr h n t7 ;<=>
Copyright © 2004 South-Western
Công c / nào hay - c s d / ng nh t?
• Ho t "ng th tr ng m#:
c s d ng th ng xuyên nh t
• Nh ng thay i v d tr b0t bu"c:
Ít c s d ng th ng xuyên nh t
• Thay i lãi su t chi t kh u:
Ch! y u mang tính t ng tr ng;
NHT> là “ng i cho vay cu i cùng”, không th ng xuyên áp ng nhu c3u vayti n c!a các ngân hàng
Copyright © 2004 South-Western
T i sao 123% không th ki m soát
chính xác M
• Các h" gia ình có th thay icr,
khi n chom và M thay i
• Các ngân hàng th ng xuyên cód tr d th a
(d tr l n h n m c d tr b0t bu"c)
N u các ngân hàng thay i d tr d th7a c!a h-,
thìrr, m và M thay i
= × = +
+
Copyright © 2004 South-Western
ngân hàng trong nh * ng n m 1930 T7 1929 n 1933,
• H n 9000 ngân hàng ã óng c a
• Cung ti n gi m 28%
S gi m sút này c!a cung ti n có l9 ? @5'+
Cu"c i Kh!ng ho ng.
Ch0c ch0n nó làm nghiêm tr-ng thêm cu"c kh!ng ho ng
S gi m sút này c!a cung ti n có l9 ? @5'+
Cu"c i Kh!ng ho ng.
Ch0c ch0n nó làm nghiêm tr-ng thêm cu"c kh!ng ho ng
Copyright © 2004 South-Western
B ng 18-1: Cung ti n và Các nhân t quy t
nh nó: 1929 và 1933
cr 45678 t lòng tin vào các ngân hàng
Copyright © 2004 South-Western
B ng 18-1: Cung ti n và Các nhân t quy t
nh nó: 1929 và 1933
rr t ng do các ngân hàng c9n tr:ng h+n, t ng
d ) tr * 6 ;< a
Trang 10Copyright © 2004 South-Western
B ng 18-1: Cung ti n và Các nhân t quy t
nh nó: 1929 và 1933
S) 5=> 45? acrvàrr làm gi m s nhân ti n.
Copyright © 2004 South-Western
Li u i u này có x y ra n * a không?
• Nhi u chính sách ã c th c hi n k t7
nh ng n m 1930 ng n ch$n s s p lan r"ng t ng t c!a h th ng ngân hàng
• Ví d : B o hi m ti n g i, nh%m ng n ch$n s tháo ch y c!a ngân hàng
và nh ng bi n "ng m nh c!a t( l ti n m$t
- ti n g i
Copyright © 2004 South-Western
K t lu n
• Thu t ng ti n ph n ánh tài s n mà m-i ng i
th ng xuyên s d ng mua hàng hoá và d ch
v
• Ti n có ba ch c n ng trong n n kinh t : ph ng
ti n thanh toán, Aho ch toán, và d tr giá
tr
• Ti n hàng hoá là ti n có giá tr n"i t i
• Ti n pháp nh là ti n không có giá tr n"i t i
Copyright © 2004 South-Western
K t lu n
• C c D tr Liên bang, ngân hàng trung ng c!a M4, qu n lý h th ng ti n t # M4
• H- ki m soát cung ti n thông qua ho t "ng th
tr ng m# ho$c b%ng cách thay i d tr b0t bu"c ho$c lãi su t chi t kh u
Copyright © 2004 South-Western
K t lu n
1.Ngân hàng d tr m"t ph3n có th t o ti n b#i
m:i :la d tr có th t o ra nhi u ôla ti n
g i
2.Cung ti n ph thu"c vào
ti n c s#
t( l ti n m$t - ti n g i
t( l d tr
3.NHT> có th ki m soát cung ti n v i
ho t "ng th tr ng m#
d tr b0t bu"c
lãi su t chi t kh u
Copyright © 2004 South-Western
K t lu n
• Khi các ngân hàng cho vay ti n g i nh n c, h- làm t ng l ng ti n trong n n kinh t
• Do Fed không th ki m soát c l ng ti n
mà các ngân hàng l a ch-n cho vay ho$c l ng
ti n mà các h" ,+ ình l a ch-n g i vào các ngân hàng, nên vi c ki m soát cung ti n c!a Fed là không hoàn h o