Copyright © 2004 South-Western
28
Th t nghi p và T l
Th t nghi p T nhiên
Bài gi ng c a TS Ph m Th Anh
pham.theanh@yahoo.com
Copyright © 2004 South-Western
XÁC NH TH T NGHI P
• Các lo i th t nghi p
• V n dài h n và v n ng n h n:
• T l th t nghi p t nhiên
• T l th t nghi p chu k
Copyright © 2004 South-Western
XÁC NH TH T NGHI P
• T l Th t nghi p T nhiên
• T l th t nghi p t nhiên luôn t n t i th m chí
trong dài h n.
• Nó là l ng th t nghi p mà n n kinh t thông
th ng có.
Copyright © 2004 South-Western
XÁC NH TH T NGHI P
• Th t nghi p Chu k
• Th t nghi p chu k ph n ánh nh ng bi n ng t
n m này qua n m khác c a th t nghi p quanh t l
t nhiên c a nó.
• Nó liên quan n nh ng bi n ng trong ng n h n
c a chu k kinh doanh.
XÁC NH TH T NGHI P
• Mô t Th t nghi p
• Ba câu h i c b n:
• Chính ph có th o l ng t l th t nghi p c a n n kinh
t nh th nào?
• Có nh ng v n nào n y sinh khi nhìn vào s li u th t
nghi p?
• Th t nghi p c o l ng b i C c Th ng kê Lao ng (BLS)
• Hàng tháng h i u tra ng u nhiên 60.000 h gia ình.
Trang 2Copyright © 2004 South-Western
• D a trên nh ng câu tr l i i v i các phi u
h i, BLS phân lo i m i ng i tr ng thành vào
m t trong ba lo i sau:
• Có vi c
• Th t nghi p
• Không n!m trong l c l ng lao ng
Copyright © 2004 South-Western
• BLS coi m t cá nhân là ng i tr ng thành n u anh ta ho"c cô ta l n h n 16 tu#i
Copyright © 2004 South-Western
• M t cá nhân c coi là có vi c n u anh ta
ho"c cô ta dành ph$n l n tu$n tr c ó th c
hi n m t công vi c c tr l ng
Copyright © 2004 South-Western
• M t cá nhân c coi là th t nghi p n u anh ta ho"c cô ta b% t m th i cho ngh& vi c, ang tìm
vi c, ho"c ang i ngày b t $u m t công vi c
m i
Copyright © 2004 South-Western
• M t cá nhân không thu c c hai lo i trên, ví d
nh sinh viên dài h n, ng i n i tr , ho"c
ng i v h u, không n!m trong l c l ng lao
ng
Copyright © 2004 South-Western
• L c l ng Lao ng
•L c l ng lao nglà t#ng s lao ng, bao g m c
có vi c và th t nghi p.
• BLS %nh ngh'a l c l ng lao ng là t#ng s ng i
có vi c và th t nghi p.
Trang 3Hình 1 Phân tách T ng Dân s trong n m 2001
Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning
Dân s
(211,9 tri u)
(141,8 tri u)
Có vi c (135,1 tri u)
Không n m trong
l c l ng lao ng (70,1 tri u)
Th t nghi p (6,7 tri u)
Copyright © 2004 South-Western
• T l th t nghi p c tính là ph$n tr m c a l c
l ng lao ng không có vi c làm
So nguoi that nghiep
Luc luong lao dong ×
Copyright © 2004 South-Western
• T l tham gia vào l c l ng lao ng là ph$n
tr m dân s tr ng thành tham gia vào l c
l ng lao ng
Ty le tham gia va luc luong lao dong
Luc luong lao dong 100 Dan so truong thanh
nhân ch ng khác nhau
Copyright©2004 South-Western
Hình 2 T l Th t nghi p t 1960
10
8
6
% l c
l ng
lao ng
T l th t nghi p
c a Nam và N t 1950
100 80
60
T l tham gia
lao ng (%)
Nam
Trang 4Copyright © 2004 South-Western
mong mu n không?
• R t khó phân bi t m t ng i th t nghi p và m t
ng i không n!m trong l c l ng lao ng
• Nh ng lao ng n n chí, nh ng ng i mu n
làm vi c nh ng t b tìm vi c sau khi tìm ki m
không thành công, không c ph n ánh trong
s li u v th t nghi p
• Nh ng ng i khác có th khai r!ng h th t
nghi p nh n h tr tài chính, m"c dù h
không tìm vi c
Copyright © 2004 South-Western
vi c trong bao lâu?
• H$u h t th i gian th t nghi p là ng n
• H$u h t th t nghi p quan sát c t i m i th i
i m u mang tính dài h n
• H$u h t các v n th t nghi p c a n n kinh t
là do nh ng lao ng m i không có vi c làm trong m t kho ng th i gian dài
Copyright © 2004 South-Western
• Trên m t th% tr ng lao ng lý t ng, ti n
l ng s( i u ch&nh cân b!ng cung và c$u
lao ng, m b o m i lao ng u c s)
d ng
Copyright © 2004 South-Western
• Th t nghi p t m th iph n ánh th t nghi p do
ng i lao ng c$n có th i gian tìm c
vi c Nói cách khác, nh ng ng i lao ng c$n
có th i gian tìm ki m nh ng công vi c phù
h p nh t v i s thích và k* n ng c a h
Copyright © 2004 South-Western
• Th t nghi p c c ulà th t nghi p do s l ng
vi c làm trên m t s th% tr ng lao ng không
cho m i cá nhân mu n có nó
Copyright © 2004 South-Western
TÌM VI C
• Tìm vi c
• quá trình trong ó ng i lao ng tìm nh ng công
vi c phù h p v i s thích và k* n ng c a h
• xu t hi n do các cá nhân có k* n ng c$n có th i
Trang 5Copyright © 2004 South-Western
TÌM VI C
• Lo i th t nghi p này khác v i các lo i th t
nghi p khác
• Nó không ph i là do ti n l ng cao h n m+c ti n
l ng cân b!ng.
• Nó là do ng i lao ng c$n có th i gian tìm
c công vi c “phù h p”.
Copyright © 2004 South-Western
T i sao M t s Th t nghi p T m th i là không th tránh kh i
• Nh ng ng i th t nghi p ang tìm vi c là không th tránh kh i do n n kinh t luôn luôn thay #i
• Nh ng thay #i v thành ph$n c a c$u gi a các ngành ho"c khu v c c g i là s d%ch chuy n
khu v c.
• Ng i lao ng c$n có th i gian tìm ki m công
vi c nh ng khu v c m i
Copyright © 2004 South-Western
Chính sách Công c ng và Quá trình Tìm vi c
• Các ch ng trình c a chính ph có th làm thay
#i th i gian tìm c vi c làm m i c a ng i
lao ng
• Nh ng ch ng trình này bao g m:
• Các t# ch+c vi c làm v n hành b i chính ph
• Các ch ng trình ào t o công c ng
• B o hi m th t nghi p
Copyright © 2004 South-Western
Chính sách Công c ng và Quá trình Tìm vi c
• Các t# ch+c vi c làm v n hành b i chính ph cung c p thông tin v vi c làm ng i lao
ng tìm c vi c nhanh chóng h n
Chính sách Công c ng và Quá trình Tìm vi c
• Các ch ng trình ào t o công c ng nh!m gi m
quá trình chuy n #i t nh ng ngành suy thoái
sang nh ng ngành phát tri n và giúp cho nh ng
nhóm y u th thoát kh i ói nghèo
Chính sách Công c ng và Quá trình Tìm vi c
• B o hi m th t nghi p là m t ch ng trình c a chính ph b o v m t ph$n thu nh p c a ng i lao ng khi h b% th t nghi p
• Chi tr ph$n nào ti n l ng cho ng i lao ng b%
Trang 6Copyright © 2004 South-Western
Chính sách Công c ng và Quá trình Tìm vi c
• B o hi m th t nghi plàm t ng s ng i th t
nghi p tìm vi c
• Nó làm gi m n l c tìm vi c c a ng i th t
nghi p
• Nó có th làm t ng c h i tìm c vi c làm
phù h p c a ng i lao ng
Copyright © 2004 South-Western
Chính sách Công c ng và Quá trình Tìm vi c
• Th t nghi p c c u x y ra khi l ng cung lao
ng v t quá l ng c$u lao ng
• Th t nghi p c c u thông th ng c dùng
gi i thích cho th t nghi p có th i gian dài h n
Copyright © 2004 South-Western
Chính sách Công c ng và Quá trình Tìm vi c
• T i sao l i có Th t nghi p C c u?
• Lu t v ti n l ng t i thi u
• Công oàn
• Ti n l ng hi u qu
Copyright © 2004 South-Western
• Khi ti n l ng t i thi u c n %nh cao h n m+c cân b!ng cung c$u thì nó t o ra th t nghi p
Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning
L ng lao ng
0
Th $ ng d lao ng =
Th t nghi p
Cung lao ng
C % u lao ng
Ti n
l ng
Ti ! n l " ng
t i thi u
W E
L E
Copyright © 2004 South-Western
CÔNG OÀN VÀ ÀM PHÁN T P TH
• Công oànlà m t hi p h i ng i lao ng àm phán v i gi i ch v ti n l ng và các i u ki n làm vi c
• Trong nh ng n m 1940 và 1950, khi công oàn
th i k &nh cao, kho ng 1/3 l c l ng lao
ng M' n!m trong các t# ch+c công oàn
• Công oàn là m t t# ch+c c quy n (cartel)
i n hình c g ng s) d ng s+c m nh th% tr ng
c a nó
Trang 7Copyright © 2004 South-Western
CÔNG OÀN VÀ ÀM PHÁN T P TH
• Ti n trình mà công oàn và các doanh nghi p
tho thu n v các i u kho n vi c làm c g i
là àm phán t p th
Copyright © 2004 South-Western
CÔNG OÀN VÀ ÀM PHÁN T P TH
• Bãi côngs( c t# ch+c n u công oàn và doanh nghi p không th tho thu n c v i nhau
• Bãi công ph n ánh tình tr ng công oàn t# ch+c rút lao ng kh i doanh nghi p
Copyright © 2004 South-Western
CÔNG OÀN VÀ ÀM PHÁN T P TH
• Bãi công mang l i l i ích cho m t s lao ng
và gây thi t l i cho m t s lao ng khác
• Nh ng lao ng thu c công oàn (ng i trong
cu c) có l i t vi c àm phán t p th , trong khi
nh ng lao ng không thu c công oàn (ng i
ngoài cu c) l i ch%u m t s chi phí
Copyright © 2004 South-Western
CÔNG OÀN VÀ ÀM PHÁN T P TH
• B!ng cách ho t ng nh cartel v i kh n ng bãi công ho"c n u không gây chi phí cao i
v i gi i ch , các công oàn luôn t c ti n
l ng cao h n m+c cân b!ng cho các thành viên c a h
• Các lao ng thu c công oàn có ti n l ng cao
h n kho ng t 10 n 20% so v i các lao ng không thu c công oàn
• Nh ng ng i phê phán l p lu n r!ng các t#
ch+c công oàn gây ra s phân b# lao ng
thi u hi u qu và thi u công b!ng
• Ti n l ng cao h n m+c c nh tranh làm gi m l ng
c$u lao ng và gây ra th t nghi p.
• Nh ng ng i ng h công oàn cho r!ng công oàn là thu c gi i c$n thi t i v i s+c m nh th%
tr ng c a các doanh nghi p thuê lao ng
• H cho r!ng công oàn là quan tr ng giúp cho các doanh nghi p ph n +ng m t cách hi u qu
Trang 8Copyright © 2004 South-Western
LÝ THUY&T V TI N L NG HI U QU'
• Ti n l ng hi u qu các doanh nghi p tr cao
h n m+c ti n l ng cân b!ng nh!m t ng n ng
su t c a ng i lao ng
• Lý thuy t v ti n l ng hi u qu cho r!ng các
doanh nghi p ho t ng m t cách hi u qu h n
n u ti n l ng cao h n m+c cân b!ng
Copyright © 2004 South-Western
LÝ THUY&T V TI N L NG HI U QU'
• M t doanh nghi p có th thích tr ti n l ng cao h n m+c cân b!ng vì nh ng lý do sau:
tr l ng cao h n có kh-u ph$n n t t h n và do
v y có n ng su t cao h n.
• Thay #i công vi c c a ng i lao ng: Lao ng
c tr l ng cao h n s( gi m mong mu n tìm công vi c khác.
Copyright © 2004 South-Western
LÝ THUY&T V TI N L NG HI U QU'
• M t doanh nghi p có th thích tr ti n l ng
cao h n m+c cân b!ng vì nh ng lý do sau :
• N l c c a ng i lao ng: Ti n l ng cao h n s(
thúc -y ng i lao ng c g ng h n.
• Ch t l ng lao ng: Ti n l ng cao h n thu hút
nh ng lao ng có ch t l ng cao h n.
Copyright © 2004 South-Western
Tóm t ( t ch " ng
• T l th t nghi p là ph$n tr m nh ng ng i
mu n làm vi c nh ng không có vi c làm
• C c Th ng kê Lao ng tính toán s li u này hàng tháng
• T l th t nghi p là m t th c o không hoàn
h o v tình tr ng không có vi c làm
Copyright © 2004 South-Western
Tóm t ( t ch " ng
• n n kinh t M', h$u h t m i ng i th t
nghi p u tìm c vi c làm sau m t kho ng
th i gian ng n
• H$u h t th t nghi p quan sát c t i m i th i
i m là do m t s ng i th t nghi p trong
nh ng kho ng th i gian dài
Copyright © 2004 South-Western
Tóm t ( t ch " ng
• M t lý do gây th t nghi p là ng i lao ng c$n
có th i gian tìm c nh ng công vi c phù h p
nh t v i s thích và k* n ng c a h
• M t lý do th+ hai t i sao n n kinh t c a chúng
ta luôn có m t s ng i th t nghi p là do lu t
v ti n l ng t i thi u
• Lu t v ti n l ng t i thi u làm t ng l ng cung lao ng và làm gi m l ng c$u lao ng
Trang 9Copyright © 2004 South-Western
Tóm t ( t ch " ng
• M t lý do th+ ba gây th t nghi p ó là do s+c
m nh th% tr ng c a các t# ch+c công oàn
• M t lý do th+ t gây th t nghi p c a ra
b i lý thuy t v ti n l ng hi u qu
• Ti n l ng cao h n có th c i thi n s+c kho,
c a ng i lao ng, gi m s thay #i công vi c
c a ng i lao ng, t ng n l c c a ng i lao
ng, và làm t ng ch t l ng ng i lao ng