Vì thế một nhiệm vụ đặt ra cho các nhà trường là, song song vớiviệc giáo dục kiến thức cho học sinh, cần tìm hiểu thực tế đối tượng để tìm ranhững giải pháp tốt nhất, những kinh nghiệm g
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
I Từ xa xưa, ông cha ta đã rất coi trọng vấn đề đạo đức, coi trọng các qui định
chuẩn mực trong ứng xử giữa con người với con người Bất cứ việc gì cũng cótrên, có dưới, có tôn ti trật tự Trong giáo dục, đạo đức luôn được đặt lên vị trí
hàng đầu -“Tiên học lễ, hậu học văn” Đạo đức là phẩm chất quan trọng nhất
của nhân cách,là nền tảng để xây dựng thế giới tâm hồn mỗi con người Chonên, ở bất cứ quốc gia nào, thời đại nào, việc giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻcũng là trung tâm chú ý của các nhà lãnh đạo và tất cả các thành viên trong xãhội Đối với các trường học và các nhà giáo dục, việc chăm lo giáo dục đạo đứccho học sinh lại càng quan trọng
II Như chúng ta đã biết, nhiệm vụ của mỗi nhà trường là giáo dục cho học sinh
ở hai mặt chính: Đức dục và Trí dục Hai phương diện giáo dục này phải đượctiến hành song song và đồng bộ Trong đó, giáo dục đạo đức phải là yếu tố đượcchú ý hàng đầu Giáo dục đạo đức là việc giáo dục cho học sinh nhân cách sống:Biết yêu quê hương, đất nước, con người; biết cách cư xử lễ phép, đúng mực vớinhững người xung quanh và trong quan hệ giao tiếp nói chung; biết sống và làmviệc theo pháp luật; hiểu và tôn trọng những tập tục truyền thống đúng đắn củaông cha; biết học theo điều hay lẽ phải, tránh xa những thói hư tật xấu; biết kínhtrên nhường dưới, có hiếu có tình; biết yêu thương chia sẻ, giúp đỡ những ngườikém may mắn hơn mình; biết sống có ước mơ, có lí tưởng đúng đắn, tích cực;biết nhận ra những giá trị sống trong cuộc đời
Tuy nhiên, trên thực tế việc giáo dục đạo đức cho học sinh ở mỗi trườnghọc, cấp học, địa phương không giống nhau và chưa có sự thống nhất về nộidung, phương pháp, thời gian ; một số trường còn chưa quan tâm đúng mức tớiviệc giáo dục đạo đức cho học sinh mà chủ yếu chỉ chú ý dạy kiến thức, một sốtrường khác thì còn lúng túng, chưa tìm ra những giải pháp phù hợp từ đó hiệuquả giáo dục cũng có sự chênh lệch và khác biệt nhất định
III Ngày nay, theo đà phát triển xã hội, đạo đức của học sinh cũng có nhiều
thay đổi Theo nhận định chung thì đạo đức của thanh thiếu niên, đặc biệt là họcsinh sa sút rất nhiều Theo dõi trên các phương tiện thông tin đại chúng và ở cácmôi trường giáo dục, chúng ta nhận thấy ngày càng nhiều những hiện tượngthanh thiếu niên, học sinh có những hành động không đẹp, lời nói không hay.Hiện tượng học sinh nói tục, chửi thề, hỗn láo với cha mẹ, vô lễ với thầy cô giáongày càng nhiều Có những học sinh thấy thầy cô giáo không chào hỏi vì nghĩrằng thầy cô đó không dạy lớp mình Nhiều học sinh trốn học, bỏ học đua đòi ănchơi, ý thức học tập tu dưỡng còn kém, nhiều học sinh trộm cắp, thậm chí là giếtngười (kể cả người thân trong gia đình) để thực hiện được mục đích củamình Đặc biệt là hiện tượng bạo lực học đường ngày càng gia tăng ở nhiều cấp
độ, gây nên những hậu quả nghiêm trọng Nhiều người lo lắng trước sự xuốngdốc của đạo đức xã hội, trong đó có sự băng hoại về giá trị đạo đức của giới trẻ
Thực trạng trên thật đáng lo ngại! Nó làm nhói đau bao trái tim của nhữngngười luôn trăn trở và quan tâm đến vấn đề đạo đức con người Nó đặt ra những
câu hỏi lớn : Làm thế nào để những hiện tượng vi phạm đạo đức này giảm đi?
Trang 2Làm thế nào để có một thế hệ trẻ mạnh về thể chất, khỏe về tinh thần, sáng trong lí trí và lành mạnh về tâm hồn?
Giáo dục đạo đức đang đứng trước nhiều khó khăn thử thách Phải côngnhận rằng, sự xuống cấp đạo đức của thế hệ trẻ có nhiều nguyên nhân, tráchnhiệm thuộc về nhiều ngành, về cả gia đình, nhà trường và xã hội Sau gia đình,trách nhiệm lớn lao ấy thuộc về nhà trường - nơi giáo dục đạo đức con người từkhi mới cắp sách đi học đến lúc bước chân vào đời
Nhận thức rõ được điều đó, các nhà trường rất quan tâm tới việc giáo dụcđạo đức cho học sinh Nhưng hiệu quả của công tác này chưa cao, hoặc chưa có
sự đồng đều Vì thế một nhiệm vụ đặt ra cho các nhà trường là, song song vớiviệc giáo dục kiến thức cho học sinh, cần tìm hiểu thực tế đối tượng để tìm ranhững giải pháp tốt nhất, những kinh nghiệm giáo dục hiệu quả nhất, từ đó phổbiến rộng rãi, chia sẻ kinh nghiệm giáo dục ấy đến các trường học và môi trườnggiáo dục khác để cùng nhau giáo dục lớp trẻ trở thành những người tốt, có nhậnthức đúng đắn, hành động tích cực, trở thành những người công dân có ích cho
xã hội
IV Trường THPT Triệu Sơn 2, huyện Triệu Sơn, Thanh Hóa cũng vậy Qua
thực tế hoạt động, nhà trường đã đúc kết ra những giải pháp hữu hiệu để nângcao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh Và một trong số những biệnpháp mang lại hiệu quả thiết thực nhất là giáo dục đạo đức thông qua tiết chào
cờ đầu tuần Sinh hoạt dưới cờ chính là một diễn đàn để nhà trường thực hiệnnhiệm vụ cao cả ấy và giúp các em trưởng thành nhanh chóng so với các hìnhthức giáo dục khác
Trách nhiệm giáo dục đạo đức học sinh thuộc về tất cả các cán bộ giáoviên trong nhà trường Tùy vào vị trí công tác và nhiệm vụ chính trị của mình,mỗi người sẽ có nội dung và phương pháp giáo dục phù hợp với từng đối tượng
Là một cán bộ Đoàn nhiều năm, lại là một giáo viên giảng dạy môn Ngữ vănnên bản thân tôi thường xuyên được Ban giám hiệu nhà trường và đồng chí Bíthư Đoàn trường giao nhiệm vụ chuẩn bị nội dung và trực tiếp giáo dục đạo đức,truyền thống, kĩ năng sống cho học sinh nhân các ngày lễ lớn, ngày kỉ niệmtrọng đại và trong tiết chào cờ đầu tuần Tôi nhận thấy việc làm này rất có hiệuquả Học sinh say sưa chú ý lắng nghe, nhiệt tình hưởng ứng tham gia, có nhữngphản hồi tích cực và chuyển biến trong rất nhiều trong nhận thức, hành động,nhân cách
Chính vì thế, tôi muốn ghi lại tất cả những giải pháp giáo dục đạo đức họcsinh cụ thể tôi đã làm ở trường THPT Triệu Sơn 2 để chia sẻ với đồng nghiệp ởnhững trường khác Hi vọng rằng, những kinh nghiệm của mình có thể góp mộtphần vào công việc chung của ngành, giúp cho học sinh thân yêu của chúng tatrở thành những đứa con ngoan trong mỗi gia đình, những học trò giỏi nơi mỗingôi trường và những người công dân tích cực trong xã hội
Với những lí do ấy, tôi mạnh dạn lựa chọ đề tài: Một số giải pháp giáo
dục đạo đức hiệu quả cho học sinh thông qua tiết chào cờ đầu tuần ở trường
Trang 3B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I CƠ SỞ LÍ LUẬN
1 Sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh rất chú trọng đến việc bồi dưỡng và xây
dựng những con người xã hội chủ nghĩa Trong nhiều bài viết, bài nói chuyện
của mình người đều nhấn mạnh: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội phải có con người xã hội chủ nghĩa” “Dạy cũng như học phải chú trọng cả tài lẫn đức Đức là đạo đức cách mạng, là cái gốc quan trọng, nếu không có đạo đức cách mạng thì tài cũng vô dụng” Trước lúc đi xa Bác Hồ có để lại cho toàn Đảng,
toàn dân ta một bản di chúc vô cùng quí báu Trong đó Bác ân cần dạy bảo và
quan tâm đến thế hệ trẻ Bác dạy rằng: "Đoàn viên thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ, Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo cho họ thành những con người kế thừa xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa hồng vừa chuyên bồi dưỡng đạo đức cách mạng cho thế hệ sau là một việc quan trọng
và rất cần thiết” Và chính Bác Hồ kính yêu cũng đã trở thành một tấm gương
đạo đức - nhân cách sáng ngời mà mọi người không ngừng phấn đấu để “ Họctập và rèn luyện theo tấm gương của Bác Hồ vĩ đại”
2 Trong nghị quyết của Bộ chính trị về cải cách giáo dục cũng viết: “Mục tiêu
của ngành giáo dục chúng ta là phải đào tạo thế hệ trẻ thành những con người
có tư tưởng đúng đắn và tình cảm cao đẹp, có kiến thức, kĩ năng và thể lực cần thiết để làm chủ xã hội, làm chủ thiên nhiên, làm chủ bản thân Đó là những con người lao động có nhiệt tình cách mạng, trung thực, khiêm tốn, cùng nhau đoàn kết và giúp đỡ nhau tiến bộ, quí trọng và bảo vệ của công đó là những con người có lòng yêu tổ quốc xã hội chủ nghĩa nồng nàn, có cuộc sống tập thể phong phú, cuộc sống gia đình hòa thuận và cuộc sống cá nhân lành mạnh ”.
3 Thực hiện lời dạy của Bác và phấn đấu để đạt được mục tiêu giáo dục, các
nhà trường rất quan tâm tới việc giáo dục đạo đức cho học sinh, nhất là trongthời gian gần đây, khi mà vấn đề sa sút đạo đức của học sinh đã trở thành mộtvấn đề đáng báo động cho toàn xã hội Nhiều nhà trường đã tiến hành nhữngbiện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh và đã thu được những kết quả nhấtđịnh Có một số trường nhận thấy tiết chào cờ cũng là một tiết học có khả nănggiáo dục học sinh rất hiệu quả
Tiết chào cờ đầu tuần (còn gọi là sinh hoạt dưới cờ) là thời điểm mở đầucủa một tuần học mới, một tháng mới, một chủ điểm mới Nó có tính chất địnhhướng hoạt động cho học sinh Tiết học này là một dịp để học sinh sinh hoạt tưtrưởng, tham gia các hoạt động do nhà trường tổ chức, đồng thời cũng là dịp đểcác tập thể lớp thấy được kết quả phấn đấu, rèn luyện sau một tuần thực hiệnnhiệm vụ của người học sinh
Có thể nói, tiết chào cờ đầu tuần như là điểm xuất phát mà tại đó học sinh
tự xác định cho mình phương hướng phấn đấu mới Điểm ban đầu ấy có ý nghĩatích cực đối với việc định hướng nhận thức, thái độ, hành động của học sinh
Trang 44 Trong quá trình tìm tòi, nghiên cứu, sưu tầm tài liệu phục vụ cho đề tài, tôi đã
bắt gặp một số tài liệu có đề cập tới vấn đề giáo dục đạo đức học sinh thông quatiết chào cờ đầu tuần
Trên báo Dân Trí có đăng bài viết của cô Hồng Phương - Hiệu trưởngtrường THCS xã Bờ Y, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum Trong bài có đoạn viết:
“ Tổ chức lễ chào cờ đầu tuần là nội dung giáo dục quan trọng, qua đó giáo dục kĩ năng sống, giá trị sống cho học sinh Đồng thời hình thành tư tưởng đạo đức, tình yêu quê hương đất nước Năm học 2011- 2012 trường THCS Bờ Y đã xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh tại Lễ chào cờ đầu tuần Các hoạt động được lồng ghép rất phong phú với 40 nội dung khác nhau Mục đích nhằm phát huy được tính tích cực, chủ động và sáng tạo trong việc nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện cho học sinh ”.
Đề tài “ Đổi mới nội dung và hình thức để nâng cao hiệu quả giờ chào
cờ đầu tuần ở trường THPT Triệu Sơn 2” của đồng chí Lê Đình Thắng - Bí
thư Đoàn trường THPT Triệu Sơn 2, Thanh Hóa có viết: “Giờ chào cờ có vai trò quan trọng bởi nó là dịp để đánh giá, tổng kết hoạt động thi đua của tuần trước và vạch ra kế hoạch, nhiệm vụ, phương hướng, chủ đề hoạt động của tuần mới Đây cũng là dịp để giáo dục ý thức đạo đức, tính kỉ luật, kĩ năng cho học sinh.”
Theo báo Đất Việt số ra ngày 15 tháng 4 năm 2015, đồng chí phó bí thư
đoàn TNCS Hồ Chí Minh trường THPT Nguyễn Thái Bình, quận Tân Bình ,
Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: “ Hoạt động chào cờ sáng thứ hai đầu tuần
là để bắt đầu một ngày mới, một tuần mới Do đó nhà trường và Đoàn, Hội nên lồng ghép các giờ sinh hoạt theo chủ điểm gắn với những vấn đề gần gũi với học tập, giáo dục đạo đức cho học sinh”
Ngoài ra cũng còn có một số bài viết và đề tài khác đề cập đến việc giáodục đạo đức trong giờ chào cờ, nhưng nhìn chung các bài viết và những đề tàitrên chỉ đề cập một cách chung chung tới vấn đề giáo dục đạo đức học sinh,hoặc đi sâu vào việc đổi mới nội dung và hình thức giáo dục trên những nét kháiquát chứ chưa đi sâu vào phân tích và miêu tả những giải pháp cụ thể Chính vìthế tôi lựa chọn đề tài nghiên của mình nhằm chia sẻ với đồng nghiệp những giảipháp hiệu quả và rất cụ thể, có tính khả thi khi áp dụng vào tiết sinh hoạt củamỗi trường học
II THỰC TRẠNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH TRONG TIẾT CHÀO CỜ Ở TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 2 TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI
1 Những thuận lợi, khó khăn khi thực hiện đề tài
1.1 Thuận lợi
- Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi luôn nhận được sự chỉ đạo, quan tâm, tạođiều kiện của Chi bộ, ban giám hiệu nhà trường; Đoàn trường; các đồng nghiệp
và các em học sinh
Trang 5- Bản thân là người nhiệt tình, tâm huyết, ham học hỏi.
- Học sinh chủ yếu là của vùng nông thôn, đa số ngoan và thuần tính
1.2 Khó khăn
- Chưa có nhiều công trình, tài liệu, giáo án có sẵn về vấn đề giáo dục đạo đứctrong giờ chào cờ cho học sinh nên việc thực hiện sáng kiến này là một quá trìnhtìm tòi, khám phá công phu và vất vả
2 Thực trạng giáo dục đạo đức học sinh trong tiết chào cờ ở trường THPT Triệu Sơn 2 trước khi thực hiện các giải pháp của đề tài
2.1 Thực trạng giáo dục đạo đức nói chung trong tiết chào cờ ở các trường học
Trong các nhà trường hiện nay, cách thức tổ chức lễ chào cờ, tiết chào cờ
ở mỗi trường học không đồng nhất trong định hướng, trong cấu trúc Rất nhiềutrường học trong tiết chào cờ nặng về đánh giá, kiểm điểm, phê bình, chỉ trích,
kỉ luật học sinh Vì thế nhiều học sinh cảm thấy nặng nề và khó chịu, miễncưỡng khi tham gia chào cờ Ở nhiều trường việc tổ chức thiếu sự chuẩn bị chuđáo, nội dung chào cờ lặp đi lặp lại, qua loa, thiếu sự phân công cụ thể ngườitriển khai
Trong khi diễn ra tiết chào cờ, những hoạt động khác vẫn diễn ra làm ảnhhưởng đến chất lượng của tiết học đặc biệt này: học sinh đi lại tự do, chạy từhàng này sang hàng khác; giáo viên người ở ngoài người ở trong phòng, một sốkhác còn nói chuyện riêng Những điều ấy không phải là hiện tượng hiếm thấytrong các trường học nói chung
Rõ ràng, điều ấy chứng tỏ tiết chào cờ chưa được nhận thức và xác địnhđúng đắn vị trí và tầm quan trọng của nó Nó cũng chứng tỏ rằng phương pháp
tổ chức chưa khoa học và chưa có tính giáo dục cao, nhất là giáo dục đạo đứccho học sinh
2.2 Thực trạng giáo dục đạo đức học sinh trong tiết chào cờ ở trường THPTTriệu Sơn 2 trước khi thực hiện các giải pháp của đề tài
Tiết chào cờ là một tiết học chính khóa được tổ chức vào sáng thứ haihàng tuần Tiết học này do BGH nhà trường chỉ đạo, Đoàn thanh niên phối hợpvới giáo viên chủ nhiệm phụ trách Giờ chào cờ có sự tham gia bắt buộc của tất
cả các học sinh và giáo viên trong nhà trường
Nhìn một cách tổng quát, tất cả các giờ chào cờ từ trước đến nay đã thựchiện sinh hoạt theo yêu cầu, tiến hành đúng thời gian qui định Tiến trình giờchào cờ thường diễn ra với những nội dung sau: Tập trung toàn trường, chào cờ
và hát quốc ca - Ban nề nếp nhận xét, đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ học tập,rèn luyện của các lớp tuần qua ( thiên về phê phán nhược điểm, những vi phạm,gọi những em vi phạm lên đứng trước cờ, trước mặt học sinh toàn trường) - Đọcthứ tự xếp loại của các lớp Sau đó đại diện Ban giám hiệu nhà trường nhận xét,đại diện các đoàn thể (Đoàn trường, Công đoàn) phát biểu nếu có nội dung cầnphát động, triển khai Phần phát thưởng sẽ diễn ra nếu có một kì thi nào đó trongnhà trường vừa kết thúc (trao giải học sinh điểm cao, đọc tên những học sinhđiểm thấp) Nếu có trường hợp học sinh vi phạm nặng như học sinh đánh nhautrong và ngoài nhà trường gây hậu quả nghiêm trọng, thì còn thêm phần đọc
Trang 6quyết định kỉ luật học sinh và yêu cầu bảo vệ đưa học sinh bị kỉ luật ra khỏitrường.
Tiến trình ấy cứ lặp đi lặp lại hết tuần này đến tuần khác, hết năm học nàyqua năm học khác như một điệp khúc quen thuộc Điều đó thực sự gây ra sựnhàm chán, đôi khi ức chế cho cả giáo viên và học sinh Giờ chào cờ trở nênnặng về thông tin, nhẹ về tính giáo dục
Kết quả là, có nhiều học sinh không hứng thú, quay sang nói chuyện vớibạn, nghịch ngợm gây mất trật tự trong giờ chào cờ, mất cả sự nghiêm túc,thiêng liêng của tiết học Nhiều học sinh trốn chào cờ hoặc tham gia chiếu lệ,thậm chí là cả một số giáo viên cũng làm việc riêng, không chú ý
Vì thế, việc giáo dục đạo đức, nhân cách học sinh trong giờ chào cờkhông được dành thời gian hợp lí, không đạt được tính hiệu quả Bên cạnh nhiềuhọc sinh gương mẫu vẫn còn đó những học sinh vi phạm nội qui nhà trườngnhư: không đeo phù hiệu, đi học muộn, bỏ giờ, không nghiêm túc trong giờ học,trang phục đầu tóc không đúng qui định Vẫn còn đó những em học sinh ý thức
kỉ luật, tu dưỡng rèn luyện chưa cao Tình trạng nói tục, đánh nhau, thiếu lễ độvới thầy cô, thiếu tế nhị trong ứng xử với bạn bè, trộm cắp…vẫn tồn tại Nhiềuhọc sinh chưa có lí tưởng sống đúng đắn, tích cực, chưa biết mở rộng trái timcủa mình sẻ chia yêu thương tới người khác, chưa thực sự có sự cố gắng nỗ lựcvươn lên trong học tập…Thực trạng ấy khiến cho mỗi cán bộ giáo viên trongnhà trường đều lo lắng và trăn trở để tìm ra những giải pháp giáo dục đạo đứccho học sinh hiệu quả nhất
III MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨCHIỆU QUẢ CHO HỌC SINH THÔNG QUA TIẾT CHÀO CỜ ĐẦU TUẦN Ở TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 2
Xuất phát từ thực tế giáo dục, với cương vị là một cán bộ Đoàn, tôi đã đềxuất với đồng chí Bí thư Đoàn trường, Ban chấp hành đoàn trường và báo cáolên Ban giám hiệu nhà trường về việc đổi mới nội dung giờ chào cờ để có thểlồng ghép giáo dục đạo đức và kĩ năng sống, giá trị sống cho học sinh BGH nhàtrường đã xem xét và đồng ý Dưới sự chỉ đạo của BGH và Đoàn trường, qua hainăm học 2013 - 2014, 2014 - 2015, với thời lượng lồng ghép dao động khoảng
từ 10 đến 20 phút, hình thức giáo dục tương đối đa dạng, bản thân tôi là ngườitrực tiếp thực hiện khá nhiều nội dung và đã thu được những kết quả rất đáng kể.Tôi đã rút ra được những kinh nghiệm giáo dục đạo đức học sinh trong giờ chào
cờ, hiệu quả nhất phải kể đến những giải pháp sau đây:
- Giáo viên kể một câu chuyện cảm động trong sách báo hoặc sưu tầm trongthực tế có nội dung liên quan đến các vấn đề đạo đức từ đó liên hệ giáo dục họcsinh
- Giáo viên trình bày một chủ đề đã chuẩn bị sẵn có nội dung giáo dục đạo đức,
kĩ năng sống cho học sinh
Trang 7- Nêu lên một hiện tượng mang tính thời sự nổi bật trong tuần (tích cực hoặc tiêucực) của học sinh trong nhà trường hoặc được đăng tải trên các phương tiệnthông tin đại chúng từ đó nêu gương hoặc uốn nắn chỉnh sửa cho phù hợp.
- Cho học sinh nghe một bài hát, một bài thơ nổi tiếng có nội dung liên quannhân dịp kỉ niệm các ngày lễ lớn như : 8/3, 30/4, 19/5, 20/10, 22/12
- Sinh hoạt theo chủ đề, chủ điểm tháng, ngày lễ…
Dưới đây là sự cụ thể hóa của những giải pháp giáo dục đạo đức học sinhtrong giờ chào cờ đầu tuần:
1 Giáo viên kể một câu chuyện cảm động trong sách báo hoặc sưu tầm trong thực tế có nội dung liên quan đến các vấn đề đạo đức từ đó liên hệ giáo dục học sinh
Ở trường THPT Triệu Sơn 2, mô hình một giờ chào cờ trước đó đã được
cụ thể hoá ở phần thực trạng Từ khi áp dụng sáng kiến này, mô hình đó đã có
sự thay đổi: Tập trung, chào cờ, hát quốc ca - Nhận xét hoạt động tuần qua, đề raphương hướng tuần mới - Giáo dục đạo đức, kĩ năng sống cho học sinh - Nhậnxét của Ban giám hiệu - Kết thúc
Mô hình tiết chào cờ về cơ bản như trên, chỉ linh hoạt thay đổi phần nộidung và hình thức giáo dục đạo đức cho học sinh Bản thân tôi được phân côngchuẩn bị nội dung và thực hiện giáo dục đạo đức cho các em học sinh trong rấtnhiều buổi chào cờ Vì thế, giải pháp đầu tiên mà tôi chọn là sưu tầm và kể mộtcâu chuyện có ý nghĩa, mang tính giáo dục cao
Qua thực tế hoạt động trong hai năm học qua, tôi đã tìm và lựa chọn đượcnhững câu chuyện hay, cảm động, hấp dẫn, bổ ích, lắng đọng và có sức cảm hoámạnh mẽ Đó là những mẩu chuyện kể về Bác Hồ - lãnh tụ cách mạng thiên tàicủa dân tộc ta, tấm gương sáng ngời về đạo đức, nhân cách và những cống hiếnlớn lao cho đất nước, dân tộc, nhân dân Đó là những tấm gương anh hùng trongkháng chiến ác liệt, đối mặt với cái chết mà vẫn hiên ngang và chiến đấu đến hơi
thở cuối cùng Đó còn là những câu chuyện trong tuyển tập“Hạt giống tâm hồn” với nội dung vô cùng phong phú, vừa bất ngờ, vừa cảm động mà lại vô
cùng gần gũi Thông qua hình thức này, học sinh sẽ được giáo dục về lòng yêunước, về những phẩm chất, đức tính tốt đẹp, về niềm tự hào dân tộc, về lòng biết
ơn, về truyền thống uống nước nhớ nguồn, về lí tưởng sống đúng đắn cao đẹp,
về tình yêu gia đình, đồng bào, về tình bạn, về giá trị sống
Dưới đây là những câu chuyện cụ thể mà tôi đã lựa chọn để giáo dục họcsinh trong tiết chào cờ đầu tuần và cách thức, mục đích giáo dục:
1.1 Lựa chọn câu chuyện "Thời gian quý báu lắm kể" về Chủ tịch Hồ Chí Minh
để giáo dục các em học sinh lòng biết ơn Bác Hồ, biết quí trọng thời gian, biết đihọc đúng giờ…
* Kể chuyện:
Sinh thời, Bác Hồ của chúng ta yêu cái gì nhất, ghét cái gì nhất? Kể cũng hơi khó trả lời cho thật chính xác, bởi ở ta không có thói quen “tự bạch” và kín đáo, ý nhị vốn là một đặc điểm của lối ứng xử phương Đông.
Trang 8Tuy nhiên, theo dõi qua tác phẩm, hoạt động và sinh hoạt đời thường, điều
ta có thể thấy rõ cái mà Người ghét nhất, “ghét cay, ghét đắng, ghét vào tận tâm” là các thói quan liêu, tham nhũng, xa hoa, lãng phí tiền bạc và thời gian của nhân dân.
Ở một mức độ khác, thấp hơn, những người có điều kiện tiếp xúc và làm việc với Bác Hồ, điều thấy rõ nhất là Bác rất khó chịu khi thấy cán bộ làm việc không đúng giờ.
Năm 1945, mở đầu bài nói chuyện tại lễ tốt nghiệp khoá V Trường huấn luyện cán bộ Việt Nam, Người thẳng thắn góp ý: “Trong giấy mời tới đây nói 8 giờ bắt đầu, bây giờ 8 giờ 10 phút rồi mà nhiều người chưa đến Tôi khuyên anh
em phải làm việc cho đúng giờ, vì thời gian quý báu lắm”.
Trong kháng chiến chống Pháp, một đồng chí cấp tướng đến làm việc với Bác sai hẹn mất 15 phút, tất nhiên là có lý do: mưa to, suối lũ, ngựa không qua được Bác bảo:
- Chú làm tướng mà chậm đi mất 15 phút thì bộ đội của chú sẽ hiệp đồng sai đi bao nhiêu? Hôm nay chú đã chủ quan, không chuẩn bị đầy đủ các phương án, nên chú đã không giành được chủ động.
Một lần khác, Bác và đồng bào phải đợi một đồng chí cán bộ đến để bắt đầu cuộc họp Bác hỏi:
Bỗng chuyển trời đột ngột, mây đen ùn ùn kéo tới, rồi một cơn mưa dồn dập, xối xả, tối đất, tối trời, hai ba tiếng đồng hồ không dứt Ai cũng xuýt xoa, tiếc rẻ: mưa thế này, Bác đến sao được nữa, trời hại quá.
Giữa lúc trời đang trút nước, lòng người đang thất vọng, thì từ ngoài hiên lớp học có tiếng rì rào, rồi bật lên thành tiếng reo át cả tiếng mưa ngàn, suối lũ:
- Bác đến rồi, anh em ơi! Bác đến rồi!
Trong chiếc áo mưa ướt sũng nước, quần sắn đến quá đầu gối, đầu đội nón, Bác hiện ra giữa niềm ngạc nhiên, hân hoan và sung sướng của tất cả mọi người.
Về sau, anh em được biết: giữa lúc Bác chuẩn bị đến thăm lớp thì trời đổ mưa to Các đồng chí làm việc bên cạnh Bác đề nghị Bác cho báo hoãn đến một buổi khác Có đồng chí đề nghị tập trung lớp học ở một địa điểm gần nơi ở của Bác
Trang 9Nhưng Bác không đồng ý: “Đã hẹn thì phải đến, đến cho đúng giờ, đợi trời tạnh thì biết đến khi nào? Thà chỉ một mình Bác và một vài chú nữa chịu ướt còn hơn để cho cả lớp học phải chờ uổng công!”.
Ba năm sau, giữa thủ đô Hà Nội đang vào xuân, câu chuyện có thêm một đoạn mới Vào dịp tết cổ truyền của dân tộc, hàng trăm đại biểu các tầng lớp nhân dân thủ đô tập trung tại Uỷ ban Hành chính thành phố để lên chúc tết Bác
Hồ Sắp đến giờ lên đường, trời bỗng đổ mưa như trút Giữa lúc mọi người còn đang lúng túng thu xếp phương tiện cho đoàn đi để Bác khỏi phải chờ lâu thì bỗng xịch, một chiếc xe đậu trước cửa Bác Hồ từ trên xe bước xuống, cầm ô đi vào, lần lượt bắt tay, chúc tết mỗi người, trong nỗi bất ngờ rưng rưng cảm động của các đại biểu.
Thì ra, thấy trời mưa to, thông cảm với khó khăn của ban tổ chức và không muốn các đại biểu vì mình mà vất vả, Bác chủ động, tự thân đến tại chỗ chúc tết các đại biểu trước Thật đúng là mối hằng tâm của một lãnh tụ suốt đời quên mình, chỉ nghĩ đến nhân dân, cho đến tận phút lâm chung, vẫn không quên dặn lại: “Sau khi tôi đã qua đời, chớ nên tổ chức điếu phúng linh đình, để khỏi lãng phí thời giờ và tiền bạc của nhân dân”.
* Sau khi kể xong câu chuyện trên, tôi đã chỉ cho học sinh thấy những phẩm
chất cao quí, tấm lòng yêu thương bao la của Bác dành cho đồng bào, cho đấtnước Trên cơ sở đó giáo dục cho các em học sinh lòng biết ơn, những phẩmchất tốt đẹp, biết quí trọng thời gian và sử dụng vốn thời gian quí báu của mìnhvào những việc có ích
1.2 Lựa chọn câu chuyện “ Hoa hồng tặng mẹ” để giáo dục học sinh về tình
mẫu tử, sự quan tâm, biết quí trọng những gì mình đang có
* Kể chuyện:
Anh dừng lại tiệm bán hoa để gửi hoa tặng mẹ qua đường bưu điện Mẹ anh sống cách chỗ anh khoảng 300km Khi bước ra khỏi xe, anh thấy một bé gái đang đứng khóc bên vỉa hè Anh đến và hỏi nó sao lại khóc.
- Cháu muốn mua một hoa hồng để tặng mẹ cháu - nó nức nở - nhưng cháu chỉ
có 75 xu trong khi giá một hoa hồng đến 2 đôla.
Anh mỉm cười và nói với nó:
- Đến đây, chú sẽ mua cho cháu.
Anh liền mua hoa cho cô bé và đặt một bó hồng để gửi cho mẹ anh Xong xuôi, anh hỏi cô bé có cần đi nhờ xe về nhà không Nó vui mừng nhìn anh và trả lời:
- Dạ, chú cho cháu đi nhờ đến nhà mẹ cháu.
Rồi nó chỉ đường cho anh đến một nghĩa trang, nơi có một phần mộ vừa mới đắp Nó chỉ ngôi mộ và nói:
- Đây là nhà của mẹ cháu.
Nói xong, nó ân cần đặt nhánh hoa hồng lên mộ.
Tức thì, anh quay lại tiệm bán hoa, hủy bỏ dịch vụ gửi hoa vừa rồi và mua một
bó hồng thật đẹp Suốt đêm đó, anh đã lái một mạch 300km về nhà mẹ anh để trao tận tay bà bó hoa.
* Để lắng một chút( khoảng 5 giây)
Trang 10* Nói tiếp: Câu chuyện xúc động trên gợi cho chúng ta thật nhiều suy nghĩ và nhiều bài học quí trong cuộc sống.
+ Trước hết, đó là bài học về tình mẫu tử, bài học về lòng hiếu thảo của mỗi con người đối với người mẹ yêu quí của mình.
+ Thứ hai, đó là bài học về sự quan tâm, giúp đỡ người khác trong lúc khó khăn.
+ Thứ ba, đó còn là bài học sâu sắc và thấm thía về giá trị sống của mỗi con người trong cuộc đời này: Hãy biết quí trọng, nâng niu những gì mình đang có! Đừng để đến lúc mọi thứ đã quá muộn rồi mới ân hận thì cũng không còn kịp nữa Bởi vì những điều giản dị nhất, bình thường nhất nhưng cũng hạnh phúc nhất lại là cái thân quen nhất mà không phải ai cũng dễ dàng nhận ra giá trị của nó
Hãy trân trọng những tháng ngày được sống trong vòng tay yêu thương của mẹ các em nhé! Cảm ơn nhánh hồng của cô bé mồ côi! Cảm ơn bó hồng của chàng thanh niên lặn lội hơn 300km để trao tận tay người mẹ dù đường xa cách trở - bởi họ đã giúp chúng ta ngộ ra một điều vô cùng quí giá: có mẹ trên đời, còn mẹ trên đời là món quà tuyệt vời của mỗi con người trên thế giới này!
Cảm ơn các em đã chú ý lắng nghe!
1.3 Lựa chọn câu chuyện " Hai biển hồ" để giáo dục học sinh biết yêu thương,
chia sẻ trong cuộc sống (nhân dịp thực hiện chương trình “Vòng tay thân ái”
-chương trình mang tính truyền thống của trường THPT Triệu sơn 2):
* Kể chuyện
Người ta bảo ở bên Palestine có hai biển hồ Biển hồ thứ nhất gọi là Biển Chết Đúng như tên gọi, không có sự sống nào bên trong cũng như xung quanh biển hồ này Nước trong hồ không có một loại cá nào có thể sống nổi mà người uống phải cũng bị bệnh Ai ai cũng đều không muốn sống gần đó
Biển hồ thứ hai là Galilê Đây là biển hồ thu hút nhiều khách du lịch nhất Nước
ở hồ lúc nào cũng trong xanh mát dịu, con người có thể uống được Nhà cửa được xây cất rất nhiều ở nơi đây Vườn cây xung quanh tốt tươi nhờ nguồn
Nhưng điều kỳ lạ là cả hai biển hồ này đều được đón nhận nguồn nước từ sông Jordan Nước sông Jordan chảy vào Biển Chết Biển Chết đón nhận và giữ lại riêng cho mình mà không chia sẻ nên nước trong biển Chết trở nên mặn chát Biển hồ Galilê cũng đón nhận nguồn nước từ sông Jordan rồi từ đó tràn qua các hồ nhỏ và sông lạch, nhờ vậy nước trong biển hồ này luôn sạch và mang lại sự sống cho cây cối, muôn thú và con người ”.
* GV tiếp tục: Các em thân mến! câu chuyện trên đây cũng là một định lý trong cuộc sống - có cho đi mới được nhận lại : "Một ánh lửa chia sẻ là một ánh lửa lan tỏa Một đồng tiền kinh doanh là một đồng tiền sinh lợi Đôi môi có hé mở mới thu nhận được nụ cười Bàn tay có mở rộng trao ban, tâm hồn mới tràn ngập vui sướng".
Trang 11Người xưa đã từng nói “xởi lởi trời cho, bo bo trời giữ” Người có tâm hồn quảng đại trao ban mới có cơ hội đón nhận niềm vui và hạnh phúc của cuộc sống Người có tâm hồn thanh cao, thoát khỏi những tham sân si của dòng đời mới tự do tự tại Vì vậy, thật bất hạnh cho những ai cả cuộc đời chỉ biết giữ riêng cho mình “Sự sống” trong họ rồi cũng sẽ chết dần chết mòn như nước trong lòng Biển chết.
Và thật hạnh phúc cho những ai biết cho đi Tình yêu thương của họ sẽ mãi mãi lan tỏa và dồi dào sức sống như biển hồ Galilê.
Xung quanh chúng ta còn biết bao nhiêu con người gặp cảnh ngộ kém may mắn hơn các em Có biết bao những bạn cùng trang lứa không được đến trường mà đang phải bươn bả ngoài đời kiếm sống Và ngay trong trường ta thôi, có rất nhiều bạn gặp phải những hoàn cảnh khó khăn, ngặt nghèo :có bạn
mồ côi cha, bạn thì mất mẹ, bạn thì gia cảnh quá nghèo, bạn thì ốm đau bệnh tật và rất rất nhiều những trường hợp éo le khác Tất cả đều có nguy cơ phải nghỉ học giữa chừng.
Vì vậy, hãy nắm lấy tay các bạn mình, hãy san sẻ một chút yêu thương, hãy động viên để các bạn có thể bước tiếp và thực hiện trọn vẹn giấc mơ học tập của mình các em nhé!Cô tin là các em sẽ làm được!
1.4 Lựa chọn câu chuyện “Bài học từ hươu cao cổ” để giáo dục học sinh về sức
mạnh tiềm ẩn trong mỗi con người, về ý chí kiên cường không gục ngã trướckhó khăn, thử thách
* Kể chuyện:
Khi sinh con, hươu mẹ không nằm mà lại đứng và như vậy hươu con chào đời bằng một cú rơi hơn 3m xuống đất và nằm ngay đơ Rồi hươu mẹ làm một việc kỳ lạ: đá hươu con cho đến khi nào chú ta chịu đứng dậy mới thôi Khi hươu con mỏi chân và nằm, hươu mẹ lại thúc chú đứng lên Đến lúc hươu con
đã thực sự đứng được, hươu mẹ lại đẩy chú ngã xuống để chú phải nỗ lực tự mình đứng dậy lần nữa.
* Liên hệ giáo dục:
Điều này nghe có vẻ lạ với chúng ta, nhưng lại thực sự cần thiết cho hươu con bởi vì hươu con cần phải tự đứng được để có thể tồn tại với bầy đàn, nếu không hươu con sẽ trơ trọi với cuộc đời và trở thành miếng mồi ngon cho thú dữ.
Chúng ta cũng thế, thật dễ nản chí khi mọi việc đều trở nên tồi tệ Nhưng cho dù đang phải đối mặt với nhiều gian khổ thì ta vẫn phải giữ vững niềm tin Hãy ghi nhớ rằng mỗi khi ta phải đối mặt với nghịch cảnh, trong ta luôn có một sức mạnh tiềm ẩn.
Đừng bao giờ để thất bại quật ngã mà hãy để nó trở thành thầy dạy của chúng
ta Đây chính là bí quyết để thành công Người ta không thua khi bị đánh bại
mà chỉ thua khi đầu hàng Thomas Edison đã nói: “Tôi không bao giờ nản chí
vì đối với tôi mỗi một nỗ lực không thành công là một bước tiến bộ”.
