SKKN sáng kiến kinh ngiệm một số giải pháp bồi dưỡng giáo viên thông qua hoạt động quản lí tổ chuyên môn

Việc đào tạo, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ giáo viên là toàn bộ những hoạt động học tập được tổ chức bởi ngành giáo dục, bởi nhà trường, và các tổ chức trong nhà trường, đặc biệt là c

A ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài

Bồi dưỡng giáo viên là hoạt động vô cùng quan trọng trong công tác quản lí tổ chuyên môn Mục đích của hoạt động này là để duy trì, nâng cao chất lượng đội ngũ, giúp nhà trường có thể đứng vững trong môi trường giáo dục ngày càng có tính cạnh tranh Vì vậy, công tác bồi dưỡng và phát triển nhân sự cần phải thực hiện một cách có tổ chức, có kế hoạch và luôn đổi mới cho phù hợp với yêu cầu thực tiễn Việc đào tạo, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ giáo viên là toàn bộ những hoạt động học tập được tổ chức bởi ngành giáo dục, bởi nhà trường, và các tổ chức trong nhà trường, đặc biệt là các tổ chuyên môn

Giáo dục nước ta đang bước vào giai đoạn hết sức quan trọng và mang tính quyết định Vấn đề đặt ra là để đáp ứng yêu cầu của đổi mới giáo dục và hội nhập cần có những nhà giáo như thế nào? Những phẩm chất đạo đức, năng lực chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm của giáo viên như thế nào để đảm bảo cho đổi mới giáo dục và hội nhập thành công? Với vai trò to lớn như vậy, công tác đào tạo, bồi dưỡng

và phát triển đội ngũ giáo viên hiện nay là công việc hết sức quan trọng Công việc này không phải chỉ của riêng ngành giáo dục mà đang được sự quan tâm lớn của Đảng, của Nhà nước và của toàn xã hội

Trường THPT Triệu Sơn 2 đã nhận thức đầy đủ, sâu sắc và tổ chức thực hiện công tác bồi dưỡng giáo viên ở tất cả các tổ chuyên môn Ban giám hiệu nhà trường đặc biệt chú trọng đến hoạt động bồi dưỡng, coi đây là công việc mang tính chiến lược, thường xuyên, liên tục, lâu dài để xây dựng đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, phù hợp về cơ cấu và có chất lượng cao, phục vụ cho chiến lược phát triển lâu dài của nhà trường Mặt khác, công tác bồi dưỡng còn mang tính cấp bách bởi nhà trường phải thực hiện những yêu cầu của năm học, những chỉ đạo của ngành nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Công tác bồi dưỡng sẽ đẩy mạnh sự phát triển về

chuyên môn, nghiệp vụ của tất cả mọi giáo viên, nâng cao chất lượng hoạt động dạy

và học trong nhà trường

Tổ Văn là tổ có bề dày về lịch sử và đạt được nhiều thành tích trong nhà trường suốt những năm học đã qua Môn Ngữ văn là môn học đặc thù thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn Mỗi cán bộ giáo viên trong tổ luôn xác định tầm quan trong mang tính chiến lược của môn học, bởi vì “văn học là nhân học”, dạy văn không chỉ dạy kiến thức sách vở mà còn giáo dục đạo lí làm người, lòng yêu nước và

tự hào dân tộc cho mỗi học sinh, giúp các em không chỉ phát triển nhân tài mà còn hoàn thiện về nhân cách, trở thành những công dân hữu ích cho xã hội Vì thế, hơn

ai hết, các thầy cô giáo trong tổ, nhất là tổ trưởng chuyên môn – người được BGH nhà trường tin tưởng giao trọng trách quản lí tổ luôn xác định vai trò của những nhà giáo – người làm công tác khoa học giáo dục, người nghệ sĩ, người kĩ sư tâm hồn trong sự nghiệp giáo dục chung của nhà trường

Trong quá trình làm công tác quản lí, là tổ trưởng tổ Văn, tôi luôn trăn trở tìm các giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục của tổ nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục chung của nhà trường Bằng những trải nghiệm thực tế tôi nhận ra rằng chất lượng giáo dục bắt nguồn từ chính chất lượng đội ngũ giáo viên Vì vậy, bồi dưỡng chất lượng đội ngũ là công việc thiết yếu Chúng tôi xem đây là chìa khóa

để mở ra những bước đột phá mới về chất lượng giáo dục của tổ nói riêng, của nhà

trường nói chung Với ý nghĩa ấy, tôi chọn đề tài “Một số giải pháp bồi dưỡng đội

ngũ giáo viên thông qua hoạt động quản lí tổ chuyên môn” như là sự đúc rút

những kinh nghiệm trong những năm học đã qua và phương hướng hoạt động trong những năm học tiếp theo

2 Nhiệm vụ của đề tài

Đề tài này này được thực hiện xuất phát từ những yêu cầu cấp thiết của quá trình đổi mới giáo dục mang tính toàn diện, đặc biệt là tầm quan trọng của tổ chuyên môn trong việc bồi dưỡng chất lượng đội ngũ giáo viên nói chung, giáo viên ngữ văn

nói riêng trong sự nghiệp giáo dục của nhà trường Vì vậy, nhiệm vụ của đề tài là đưa ra kinh nghiệm và các giải pháp tích cực nhằm bồi dưỡng giáo viên một cách có hiệu quả

3 Đối tượng và phạm vi của đề tài

Đối tượng và phạm vi của đề tài là các hoạt động động của tổ trưởng chuyên môn trong công tác bồi dưỡng chất lượng đội ngũ giáo viên tổ văn trường THPT Triệu Sơn 2

4 Phương pháp làm đề tài

- Phương pháp so sánh

- Phương pháp phân tích

- Phương pháp tổng hợp

5 Cấu trúc của đề tài

Cấu trúc của đề tài gồm 3 phần

Phần A: Đặt vấn đề

Phần B: Giải quyết vấn đề

Phần C: Kết luận và đề xuất

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lí luận của vấn đề

Theo Điều lệ trường trung học phổ thông ban hành theo Thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3 /2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo gồm có:

- Hội đồng trường đối với trường công lập, Hội đồng quản trị đối với trường tư thục,

Hội đồng thi đua và khen thưởng, Hội đồng kỷ luật, Hội đồng tư vấn khác, các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các bộ phận khác (nếu có);

- Các tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam, Công đoàn, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh và các tổ chức xã hội

Tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành trong trong bộ máy tổ chức, quản lý của trường THCS, THPT Trong trường, các tổ, nhóm chuyên môn có mối quan hệ hợp tác với nhau, phối hợp các các bộ phận nghiệp vụ khác và các tổ chức Đảng, đoàn thể trong nhà trường nhằm thực hiện chiến lược phát triển của nhà trường, chương trình giáo dục và các hoạt động giáo dục và các hoạt động khác hướng tới mục tiêu giáo dục

1.1 Chức năng, nhiệm vụ của tổ chuyên môn

1.1.1 Chức năng tổ chuyên môn

- Giúp Hiệu trưởng điều hành các hoạt động nghiệp vụ chuyên môn liên quan đến dạy và học;

- Trực tiếp quản lý giáo viên trong tổ theo nhiệm vụ quy định Tổ chuyên môn là đầu mối để Hiệu trưởng quản lý nhiều mặt, nhưng chủ yếu vẫn là hoạt động chuyên môn, tức là hoạt động dạy học trong trường Tổ trưởng chuyên môn phải là người có khả năng xây dựng kế hoạch; điều hành tổ chức, hoạt động của tổ theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường; tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong tổ; đánh giá, xếp loại và đề xuất khen thưởng, kỉ luật giáo viên thuộc tổ mình quản lý

Do đó, tổ trưởng chuyên môn phải là người có phẩm chất đạo đức tốt; có năng lực, trình độ, kinh nghiệm chuyên môn; có uy tín đối với đồng nghiệp, học sinh Tổ trưởng chuyên môn phải là người có khả năng tập hợp giáo viên trong tổ, biết lắng nghe, tạo sự đoàn kết trong tổ, gương mẫu, công bằng, kiên trì, khéo léo trong giao tiếp, ứng xử

1.1.2 Nhiệm vụ tổ chuyên môn

Nhiệm vụ của tổ chuyên môn quy định theo Điều lệ trường THCS, THPT ban hành theo Quyết định số 07/2007/QĐ-BGD&ĐT ngày 02/4/2007 của Bộ Giáo dục

và Đào tạo:

“Điều 16 Tổ chuyên môn

1 Hiệu trưởng, các phó Hiệu trưởng, giáo viên, viên chức thư viện, viên chức thiết

bị thí nghiệm của trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học hoặc nhóm môn học ở từng cấp học THCS, THPT Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng,

từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng, do Hiệu trưởng bổ nhiệm

và giao nhiệm vụ vào đầu năm học.

2 Tổ chuyên môn có những nhiệm vụ sau:

a) Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường;

b) Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ; tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo các quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo;

c) Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên.

3 Tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần »

1.2 Vai trò, nhiệm vụ của tổ trưởng chuyên môn trong quản lý dạy học ở trường

1.2.1 Vai trò của tổ trưởng chuyên môn

Tổ trưởng chuyên môn có vai trò rất quan trọng trong hoạt động quản lí tổ chuyên môn Tổ trưởng chuyên môn phải hội tụ những yếu tố cơ bản như sau:

- Có phẩm chất đạo đức tốt;

- Có năng lực, trình độ, kinh nghiệm chuyên môn;

- Có uy tín đối với đồng nghiệp, học sinh;

- Có khả năng tập hợp giáo viên trong tổ, biết lắng nghe, tạo sự đoàn kết trong tổ, gương mẫu, công bằng, kiên trì, khéo léo trong giao tiếp, ứng xử

- Có khả năng xây dựng kế hoạch;

- Điều hành tổ chức, hoạt động của tổ theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường;

- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong tổ;

- Đánh giá, xếp loại và đề xuất khen thưởng, kỉ luật giáo viên thuộc tổ mình quản lý

1.2.2 Nhiệm vụ của tổ trưởng chuyên môn

- Quản lý giảng dạy của giáo viên

+ Xây dựng Kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần tháng, học kì và cả năm học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động khác theo kế hoạch giáo dục, theo phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và theo

kế hoạch năm học của nhà trường;

+ Xây dựng Kế hoạch cụ thể dạy chuyên đề, tự chọn, ôn thi tốt nghiệp, dạy bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém;

+ Xây dựng Kế hoạch cụ thể về sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình;

+ Hướng dẫn xây dựng và quản lý việc kế hoạch cá nhân, soạn giảng của tổ viên (kế hoạch cá nhân dạy chuyên đề, tự chọn, ôn thi tốt nghiệp, dạy bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém; sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình; soạn giáo án theo phân phối chương trình, chuẩn kiến thức, kĩ năng và sách giáo khoa, thảo luận các bài soạn khó; viết

sáng kiến kinh nghiệm về nâng cao chất lượng dạy học, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá, phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém );

+ Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên trong tổ, giáo viên mới tuyển dụng (đổi mới phương pháp dạy học; đổi mới kiểm tra, đánh giá; dạy học theo chuẩn kiến thức kĩ năng; sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học, ứng dụng CNTT trong dạy học góp phần đổi mới phương pháp dạy học, phương pháp kiểm tra, đánh giá)

+ Điều hành hoạt động của tổ (tổ chức các cuộc họp tổ theo định kì quy định về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và các hoạt động giáo dục khác; lưu trữ hồ sơ của tổ; thực hiện báo cáo cho Hiệu trưởng theo quy định);

+ Quản lý, kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn của giáo viên (thực hiện hồ

sơ chuyên môn; soạn giảng theo kế hoạch dạy học và phân phối chương trình, chuẩn kiến thức kĩ năng; ra đề kiểm tra, thực hiện việc cho điểm theo quy định; kế hoạch

dự giờ của các thành viên trong tổ );

+ Dự giờ giáo viên trong tổ theo quy định (4 tiết/giáo viên/năm học);

Các hoạt động khác (đánh giá, xếp loại giáo viên; đề xuất khen thưởng, kỉ luật giáo viên ) Việc này đỏi hỏi tổ trưởng chuyên môn phải nắm thật rõ về tổ viên của mình

về ưu điểm hạn chế trong việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy được phân công)

- Quản lý học tập của học sinh

Nắm được kết quả học tập bộ môn quản lý để có biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục; Đề xuất, xây dựng kế hoạch, tổ chức các hoạt động nội, ngoại khóa

để thực hiện mục tiêu giáo dục

2 Thực trạng của vấn đề

2.1 Đặc điểm tình hình trường THPT Triệu Sơn 2

2.1.1 Thực trạng tình hình chung

Trường THPT Triệu Sơn 2 là ngôi trường nằm ở phía nam Triệu Sơn, kinh tế thuần nông nghiệp, trình độ dân trí thấp, điều kiện học tập của học sinh và giảng dạy của giáo viên gặp nhiều khó khăn Chất lượng giáo dục của nhà trường thấp chưa đáp ứng được nguyện vọng và nhu cầu của nhân dân

Trong suốt những năm học vừa qua, đặc biệt từ năm học 2004- 2005 cho đến nay nhà trường đã từng bước xây dựng cơ sở vật chất, làm tốt công tác tuyển sinh và đào tạo học sinh, đặc biệt, BGH nhà trường đã rất chú trọng đến công tác bồi dưỡng chất lượng đội ngũ giáo viên ở các tổ chuyên môn Vì thế, chất lượng giáo dục của nhà trường ngày càng được nâng cao, có vị thế trong huyện và trong toàn tỉnh

2.1.2 Đặc điểm tình hình tổ Văn

Từ những năm 2000 trở về trước, tổ Văn cũng như các tổ chuyên môn khác trong nhà trường chưa chú ý xây dựng chất lượng đội ngũ giáo viên Việc bồi dưỡng chủ yếu mang tính tự phát ở các cá nhân chứ chưa trở thành phong trào mang tính tổ chức chặt chẽ, hệ thống và khoa học Vì vậy, chất lượng giáo dục đào tạo của bộ môn không cao Số lượng học sinh đạt giải học sinh giỏi Văn cấp tỉnh thấp, học sinh thi đậu đại học khối C còn ít, điểm trung bình thi đại học môn Văn chưa cao

Từ những năm 2000 cho đến nay, tổ Văn đã có những bước chuyển biến mang tính đột phá Ban giám hiệu nhà trường đã quan tâm sâu sắc đến công tác bồi dưỡng đội ngũ Tổ Văn là tổ chuyên môn đi đầu trong công tác bồi dưỡng chất lượng đội ngũ với những hình thức phong phú Chất lượng đội ngũ ngày càng được nâng cao

Tổ có 03 đồng chí có bằng thạc sĩ, 01 đồng chí là giáo viên giỏi cấp tỉnh, 03 đồng chí là giáo viên giỏi cấp trường Chất lượng giáo dục và đào tạo bộ môn khởi sắc và

có sự đột phá thông qua số giải học sinh giỏi cấp tỉnh ngày càng cao, học sinh thi đỗ đại học khối C nhiều, điểm trung bình môn Văn ngày càng cao

Năm học 2012- 2013 và 2013- 2014 tiếp tục là năm học mà tổ Văn gặt hái được những thành công Nguyên nhân thành công một phần lớn là do đội ngũ giáo

viên đạt độ chín, do tổ chuyên môn đã làm tốt công tác bồi dưỡng chất lượng đội ngũ

2.2 Thực trạng chỉ đạo xây dựng và phát triển đội ngũ ở trường THPT Triệu Sơn 2

Trước đây, công tác chỉ đạo xây dựng và phát triển đội ngũ của nhà trường còn nhiều hạn chế Việc triển khai thực hiện chưa thường xuyên, thiếu tính đồng bộ, thiếu sự kiểm tra, giám sát Hơn nữa, ý thức thực hiện ở các tổ bộ môn và các cá nhân chưa cao

Trước yêu cầu ngày càng cao của xã hội về chất lượng giáo dục đào tạo, ban Giám hiệu nhà trường coi chất lượng đội ngũ giáo viên là một trong những nhân tố quyết định đến chất lượng giáo dục của nhà trường Vì vậy, lãnh đạo nhà trường đặc biệt coi trọng công tác bồi dưỡng giáo viên Hàng năm, ban Giám hiệu có kế hoạch bồi dưỡng đội ngũ, kiểm tra, giám sát thực hiện một cách chặt chẽ, giao trọng trách bồi dưỡng đội ngũ cho các tổ trưởng chuyên môn, giáo dục ý thức bồi dưỡng tập trung và tự bồi dưỡng ở mỗi giáo viên Đến nay chất lượng đội ngũ của nhà trường được nâng lên rõ rệt Năm học 2013- 2014, nhà trường có 04/04 giáo viên dự thi và đạt giáo viên giỏi cấp tỉnh Chất lượng học sinh giỏi và học sinh đậu đại học xếp đầu toàn huyện, có vị trí cao trong tỉnh

Những năm học tới, công tác chỉ đạo xây dựng và phát triển đội ngũ tiieps tục

là hoạt động trọng tâm và mang tính chiến lược của nhà trường

3 Một số giải pháp bồi dưỡng đội ngũ giáo viên thông qua hoạt động quản lí tổ chuyên

3.1 Tăng cường công tác giáo dục tư tưởng chính trị, đạo đức, tác phong lành mạnh cho giáo viên.

- Giúp giáo viên trong tổ nhận thức rõ vai trò quan trọng của giáo dục và đào tạo trong thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá

- Thường xuyên cho giáo viên sinh hoạt nâng cao tư tưởng chính trị, coi trọng công

tác dân chủ, đặc biệt khâu đoàn kết trong nội bộ tổ, thấy rõ vai trò to lớn của đoàn kết (đoàn kết là nguyên nhân quan trọng của thành công)

- Coi trọng công tác thi đua, công tác động viên tuyên truyền, mạnh dạn đặt niềm tin vào giáo viên, nhất là giáo viên trẻ để khơi dậy sự năng động sáng tạo, dám nghĩ, dám làm trong đội ngũ Xây dựng sợi dây liên kết giữa giáo viên và học sinh, nêu rõ được trách nhiệm của mỗi bên để cùng phối hợp giáo dục

- Xây dựng mối quan hệ đoàn kết, dân chủ giữa giáo viên chủ nhiệm với BGH cũng như các tổ chức đoàn thể, phụ huynh học sinh, cùng phối hợp làm công tác giáo dục

để giáo dục đào tạo thực sự là sự nghiệp chung

- Đặc biệt coi trọng tinh thần tự giác, ý thức trách nhiệm trong việc tự học, tự bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ để đáp ứng với nhiệm vụ mới của giáo dục Luôn coi trọng kết quả chất lưọng giáo dục, lấy học sinh làm thước đo cuối cùng để đánh giá chất lượng và sự cố gắng của giáo viên

3.2 Xây dựng quy chế làm việc khoa học nhằm nâng cao hiệu quả của các hoạt động trong tổ

- Các quy định cụ thể:

+ Quy dịnh về hồ sơ giáo viên

+ Quy định về soạn bài, chấm bài

+ Quy định về dự giờ, thao giảng

+ Quy định về lịch họp tổ, sinh hoạt chuyên môn, chế độ thông tin báo cáo

- Thông qua quy chế trên để giáo viên có cơ sở làm việc, từ đó siết chặt được kỷ cương, nề nếp trong tổ chuyên môn

3.3 Xây dựng củng cố hoạt động của tổ

- Chúng tôi xác định đây là một nội dung quan trọng của công tác quản lý tổ, nó có

vai trò rất lớn trong công tác bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ giáo viên và chất lượng giáo dục của tổ Hoạt động hiệu quả sẽ tạo ra điều kiện tốt nhất để mỗi giáo viên tự học hỏi lẫn nhau về kiến thức, chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm, từ đó nâng cao