SKKN sáng kiến kinh ngiệm một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường của giáo viên chủ nhiệm cho học sinh THPT

Môi trường nước ở các vùng nông thôn, nhiều đô thị, làngnghề, khu công nghiệp ngày càng bị ô nhiễm bởi nước thải, khí thải và chất thải rắnkhông qua xử lí đã thải thẳng ra môi trường đan

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Chúng ta đều biết, môi trường là không gian sinh sống của con người và sinhvật, là nơi chứa đựng các nguồn tài nguyên cần thiết cho đời sống và sản xuất Môitrường có vai trò cực kì quan trọng đối với cuộc sống Vậy nhưng, hiện nay môitrường sống trên trái đất đang bị ô nhiễm trầm trọng Trong những năm gần đâythiên tai kinh hoàng đã diễn ra như: Động đất, hạn hán, bão lụt, bão tuyết… xảy rathường xuyên ở nhiều nước, làm mất mát và thiệt hại rất lớn về tiền của và conngười, đã ảnh hưởng đến nền kinh tế đất nước Đặc biệt nghiêm trọng là thảm họakép động đất, sóng thần ở Nhật Bản (11/03/2011) và gần đây là siêu bão Hải yến(hai yan) gây thiệt hại vô cùng nặng nề cho nhân dân Philippin và Đài Loan (2013),

đã gióng lên hồi chuông về những tác hại khôn lường mà ô nhiễm môi trường gây

ra đối với cuộc sống con người

Là một đất nước chịu ảnh hưởng của nhiều thiên tai nguy hiểm, Việt Namđược xếp vào 5 quốc gia chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất về vấn đề biến đổi khíhậu Theo ước tính của những nhà khí tượng thủy văn, hàng năm trên biển đông cótới 9 đến 10 cơn bão hoạt động và 4 đến 5 cơn bão ảnh hưởng trực tiếp đến ViệtNam Hiện tượng sa mạc hóa vùng ven, biển trung du diễn ra ngày càng nhanhchóng, nạn khai thác cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên bất chấp quy luật tồntại, phát triển của chúng Môi trường nước ở các vùng nông thôn, nhiều đô thị, làngnghề, khu công nghiệp ngày càng bị ô nhiễm bởi nước thải, khí thải và chất thải rắnkhông qua xử lí đã thải thẳng ra môi trường đang gây ảnh hưởng không nhỏ đếnđời sống và sản xuất của người dân

Thanh Hóa là một trong những vùng chịu ảnh hưởng nặng nề của ô nhiễmmôi trường Tình trạng người dân đổ các loại rác thải, vỏ chai lọ, bao bì, túi ni lông

… và vứt xác gia súc, gia cầm đã chết ra môi trường đang diễn ra phổ biến ở nhiềuđịa phương Bên cạnh đó chất thải từ các chợ, trường học, bệnh viện, làng nghề,các công ty xí nghiệp cũng làm ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường sống, nhưtình trạng ô nhiễm rác thải ở làng nghề biển Ngư Lộc - Hậu Lộc, ô nhiễm khói bụi,khí thải ở làng nghề lò gạch Minh Sơn - Triệu sơn Công ty cổ phần mía đườngNông Cống, công ty cổ phần mía đường Lam Sơn, nhà máy chế biến tinh bột sắn

Bá Thước … xả nước sản xuất trực tiếp ra sông Mã đang gây ô nhiễm môi trường

và ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt cho các hộ gia đình sống quanh khu vực, và đặcbiệt nghiêm trọng là mới đây người dân xã Cẩm Vân - Cẩm Thủy và xã Yên Lâm -Yên Định đã phát hiện công ty Nicotex Thanh Thái chôn một lượng lớn thuốc trừsâu xuống lòng đất, gây ô nhiễm nguồn nước ngầm nghiêm trọng Hậu quả là nhiềunăm qua người dân bị bệnh tật hành hoành, thiên tai lũ lụt diễn ra liên miên, hạnhán kéo dài, nhiều sinh vật quý hiếm có nguy cơ bị tuyệt chủng

Bản thân là một giáo viên đang trực tiếp giảng dạy ở trường THPT Triệu sơn

2 Tôi nhận thấy môi trường của chúng ta đang kêu cứu, trách nhiệm giữ gìn bảo vệ

môi trường xanh – sạch – đẹp thuộc về tất cả mọi người đặc biệt là thế hệ trẻ, chính

vì vậy tôi chọn đề tài “Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường của giáo viên chủ nhiệm cho học sinh THPT’’

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

-Việc giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh THPT thông qua công tácchủ nhiệm, nhằm giúp học sinh nhận thức rõ tác hại của ô nhiễm môi trường đốivới đời sống và sức khỏe con người Từ đó có ý thức trong việc giữ gìn vệ sinhchung mọi lúc, mọi nơi Có ý thức tiết kiệm điện năng, nước sạch… tham gia tíchcực các hoạt động bảo vệ môi trường ở trường học cũng như ở địa phương

- Đề tài này nhằm mục đích chia sẻ với đồng nghiệp phương pháp giáo dụcthông qua các giờ dạy kiến thức, các giờ sinh hoạt 15 phút đầu giờ, các giờ sinhhoạt cuối tuần, các giờ chào cờ, các buổi ngoại khóa để giáo dục bảo vệ môi trường(BVMT) cho học sinh

III PHẠM VI ĐỀ TÀI VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Phạm vi đề tài

- Tập trung vào đối tượng học sinh THPT

- Chỉ chủ yếu đề cập những vấn đề liên quan đến ô nhiễm môi trường do conngười gây ra

2 Phương pháp nghiên cứu

-Phương pháp nghiên cứu lí luận: Thu thập thông tin trên báo chí, các bàitham luận trên Internet

- Phương pháp nghiên cứu thực tế gồm các phương pháp: Phân tích, tổnghợp, so sánh, quan sát, thực nghiệm

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I CƠ SỞ LÍ LUẬN

1 Nguyên nhân của sự ô nhiễm môi trường.

Rất nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng bức xúc của những vấn đề về môitrường sống hiện nay trên Thế Giới cũng như ở Việt Nam chúng ta Tuy nhiênnhững nguyên nhân chính vẫn bắt nguồn từ chính con người

1.1 Do sự bùng nổ dân số

Các tác động tiêu cực của tình trạng gia tăng dân số hiện nay trên thế giới ảnhhưởng đến môi trường:

-Tạo ra nguồn thải tập trung vượt quá khả năng tự phân hủy của môi trường

tự nhiên trong các khu vực đô thị, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp

- Sự chênh lệch về tốc độ phát triển dân số giữa các nước công nghiệp hóa vàcác nước đang phát triển gia tăng, dẫn đến sự đói nghèo ở các nước đang phát triển

và sự tiêu phí dư thừa ở các nước công nghiệp hóa Sự chênh lệch ngày càng tăng

giữa đô thị và nông thôn, giữa các nước phát triển công nghiệp và nước kém pháttriển dẫn đến sự di dân ở mọi hình thức.

- Sự gia tăng dân số đô thị và sự hình thành các thành phố lớn siêu đô thị,làm cho môi trường đô thị có nguy cơ suy thoái nghiêm trọng Nguồn cung cấpnước sạch, nhà ở, cây xanh không đáp ứng kịp cho sự phát triển dân cư, ô nhiễmmôi trường nước, không khí tăng lên Các tệ nạn xã hội và vấn đề quản lí xã hộitrong đô thị ngày càng khó khăn

Sự gia tăng dân số đang gây sức ép nặng nề tới môi trường toàn cầu Diệntích đất giữ nguyên nhưng dân số thì tăng gấp nhiều lần Dân số tăng nhanh làmcho các chính phủ và môi trường không đáp ứng được các nhu cầu cơ bản của conngười Muốn tồn tại con người buộc phải:

Thứ nhất phá rừng để mở rộng diện tích canh tác, có thể nói rừng là nướccho đời sống thực vật và cho sản xuất của xã hội, rừng là không khí trong lành, lànăng suất mùa màng …Rừng đóng vai trò quan trọng như thế nhưng hiện nay trênthế giới rừng đang kêu cứu, cứ mỗi phút trôi qua có tới 21,5 ha rừng bị phá hủy Sựmất mát quá lớn của rừng dẫn đến nghèo kiệt về đất đai và mất dần những sinh vậtquý hiếm, sự tăng hàm lượng CO2 trong khí quyển – một trong những chất khí quantrọng nhất gây nên "hiệu ứng nhà kính" làm tăng nhiệt độ trung bình của trái đất

Thứ hai dân số tăng, tăng nhu cầu về thực phẩm nên con người đã dùng mọibiện pháp để tăng sản lượng hải sản thu được trên biển nên lượng thủy, hải sản tựnhiên ngày càng cạn kiệt Do đó phát triển nghề nuôi trồng thủy sản, dẫn đến rừngngập mặn bị tàn phá, các hệ động thực vật bị suy thoái

Thứ ba dân số tăng, để đảm bảo cuộc sống, con người khai thác tài nguyên,khoáng sản ồ ạt, không hợp lí làm chất thải loại tăng nhanh hơn, dẫn đến phá vỡcân bằng sinh thái, vắt kiệt tài nguyên và tàn phá môi trường

Thứ tư tốc độ đô thị hóa nhanh cũng gây ra những vấn đề môi trường nangiải Năm 2013 đã có hơn một nửa dân số thế giới sống ở thành thị Những tháchthức về môi trường bắt nguồn một phần từ các đô thị Chính các thành phố đã sảnsinh ra 75% lượng CO2 trên toàn cầu vì sử dụng nhiên liệu hóa thạch và tiêu thụ 3/4lượng gỗ công nghiệp thế giới Hiện nay có đến 220 triệu người trong các thànhphố thuộc các nước đang phát triển trong tình trạng thiếu nước sạch và 1,1 tỷ ngườiđang sống ngột ngạt trong bầu không khí bị ô nhiễm

Thứ năm dân số tăng, dẫn đến sự tranh chấp lãnh thổ giữa các quốc gia, tìnhtrạng chạy đua vũ trang, sản xuất các loại vũ khí hạt nhân, vũ khí hóa học cũng lànguyên nhân gây ô nhiễm môi trường, tạo ra khả năng hủy diệt thiên nhiên thôngqua chiến tranh xung đột

Ở Việt Nam năm 1975, tổng dân số xấp xỉ 47 triệu người đến năm 2013 con

số này là 90 triệu người Diện tích rừng bị thu hẹp đáng kể, mỗi năm chúng ta mất

từ 120.000-150.000 ha rừng Chất lượng đất cũng giảm rõ rệt, diện tích đất trốngđồi núi trọc đang bị xói mòn mạnh, nguyên nhân chính do du canh, du cư, lấy gỗ,

củi, mở mang giao thông, xây dựng thủy điện Dân số tăng nhanh gây sức ép lớntới tài nguyên thiên nhiên và môi trường do khai thác quá mức các nguồn tàinguyên phục vụ cho nhu cầu nhà ở, sản xuất lương thực, thực phẩm, sản xuất nôngnghiệp.

Như vậy dân số và môi trường là hai yếu tố có quan hệ chặt chẽ với nhau, sựphát triển của yếu tố này có mối liên hệ đến sự phát triển của yếu tố kia Sự giatăng dân số như hiện nay đã gây ra hệ quả nhiều mặt từ công ăn việc làm, phát triểnkinh tế, lương thực … đến nhà ở, văn hóa, y tế , giáo dục tác động tiêu cực đến môitrường sống

1.2 Do nhận thức của người dân về vấn đề môi trường chưa cao.

Đa số người dân cho rằng môi trường là của chung, ai lo được thì lo còn đókhông phải là việc của mình, thậm chí có người còn không hiểu ý nghĩa của môitrường đối với đời sống của chính mình Từ quán ăn, chợ, trên đường đi, tại cáctrường học, kí túc xá, bệnh viện đến ao hồ, sông, suối, rác thải xuất hiện ở khắpmọi nơi, chỗ nào cũng có thể thấy rác

- Rác thải sinh hoạt phát sinh từ các khu dân cư, hộ gia đình nhất là ở nôngthôn như: Thực phẩm, giấy, nhựa, túi nilông …người dân có thói quen bạ đâu vứt

đó, vứt ra đường, ra sông, suối miễn là gia đình mình được sạch

- Rác thải trong sản xuất nông nghiệp: Do biến đổi khí hậu, diễn biến thời tiếtbất thường nên ngày càng phát sinh nhiều sâu bệnh, dịch gây hại cho lúa, hoa màu,các loại nông sản khác Do đó, người dân đã sử dụng một lượng lớn thuốc bảo vệthực vật và thải bỏ bừa bãi ngay trên bờ ruộng, xuống kênh rạch hay gom đốt cùngrơm rạ, các loại vỏ chai, bao bì, túi ni lông còn dính thuốc gây ảnh hưởng nghiêmtrọng đến thổ nhưỡng, nguồn nước sinh hoạt và môi trường nuôi trồng của chínhngười dân Ở Việt Nam mỗi năm người dân thải ra môi trường khoảng từ 25 -38nghàn tấn thuốc bảo vệ thực vật, 13 triệu tấn rác thải sinh hoạt Trong số đó cókhoảng 1,3 triệu mét khối nước thải và có tới 7.500 tấn vỏ bao thuốc bảo vệ thực,gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng

- Rác thải y tế: Gồm rác thải lây nhiễm, các vật sắc nhọn, rác thải từ phòngthí nghiệm, rác thải dược phẩm, được vô tư chôn lấp, tiêu hủy sơ sài, xả thẳng ramôi trường Ở Việt Nam mỗi ngày các bệnh viện tuyến trung ương thải hơn 7 tấnrác, bệnh viện địa phương là 38 tấn rác, cùng với nguồn nước khổng lồ với mức30.000 m3 - 100.000 m3, tuy nhiên số bệnh viện có hệ thồng xử lí chất thải y tế còn

ít mà chủ yếu rác thải được chôn lấp, nước thải ra môi trường theo thói quen vì đầu

tư một hệ thống xử lí rác thải không chỉ tốn nhiều chi phí mua sắm mà còn tốn chiphí vận hành bảo dưỡng nên các cơ sở y tế cố tình "chây ì" dẫn đến tình trạng các

vi rút gây bệnh lan truyền khắp nơi tấn công con người

- Rác thải công nghiệp: Rác thải từ các khu công nghiệp, nhà máy xí nghiệpgồm: các chất thải rắn khó phân hủy, nước thải, khí thải độc hại…Con người vì lợi

công khai hoặc lén lút chôn vào đất Ở Việt Nam, ước tính mỗi ngày lượng chấtthải rắn công nghiệp thải ra trên 13.000 tấn, tập trung chủ yếu ở các nghành côngnghiệp nhẹ, hóa chất, luyện kim chưa được xử lí triệt để Bên cạnh đó chất thải rắnphát sinh từ các làng nghề khoảng 2800 tấn /ngày các loại chất thải này chưa đượcquan tâm xử lí.

- Hiện nay, ở nước ta đang phải đương đầu với vấn đề ô nhiễm môi trườngnghiêm trọng như nạn phá rừng, khai thác quá mức nguồn tài nguyên ven biển, cácloại chất thải đang làm ô nhiễm môi trường đến mức báo động Tất cả sông, hồ củaViệt Nam đều bị ô nhiễm ở nhiều mức độ khác nhau do chất thải chưa qua xử líđược xả trực tiếp ra sông

1.3 Sự bất cập trong hoạt động quản lí bảo vệ môi trường của nhiều cấp chính quyền.

Nhận thức của nhiều cấp chính quyền, cơ quan quản lí, tổ chức và cá nhân cótrách nhiệm về bảo vệ môi trường chưa sâu sắc và đầy đủ Cơ chế phân công vàphối hợp giữa các cơ quan, các nghành và địa phương chưa đồng bộ còn chồngchéo nhau, chưa quy định trách nhiệm rõ ràng nên việc thực hiện bảo vệ môitrường chưa hiệu quả

2 Ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường

Môi trường bị ô nhiễm bởi các yếu tố khác nhau như không khí, nước và đất Ônhiễm ảnh hưởng đến sức khỏe của con người và các sinh vật khác trên trái đất

2.1 Ô nhiễm môi trường không khí: Ô nhiễm không khí do các nguồn từ đun

nấu, khí thải xe cơ giới, khí thải do sản xuất công nghiệp, do hoạt động xây dựng…Vấn đề sức khỏe do ô nhiễm không khí chủ yếu liên quan đến các bệnh về đường

hô hấp, làm giảm chức năng của phổi như: Viêm phế quản và hen suyễn, chóngmặt, đau đầu, bệnh tim mạch… Các loại khí thải độc hại thải ra môi trường gâyhiệu ứng nhà kính, tầng ô zôn bảo vệ con người và sinh vật khỏi tia cực tím mỏngdần, làm nhiệt độ trái đất tăng, băng ở bắc cực tan chảy, nước biển dâng cao Trongkhoảng thời gian không xa 1/4 diện tích đất liền trên trái đất sẽ chìm ngập dưới đáybiển Ô nhiễm không khí còn tạo ra mưa a xít hủy diệt các khu rừng và các cánhđồng sản xuất

-Theo thông tin từ AFP ngày 26/03/2014 tính chung trên toàn cầu cứ 8 ngườichết thì có một là do ô nhiễm không khí trong năm 2012 Số tử vong gồm 4,3 triệungười do ô nhiễm không khí trong nhà chủ yếu do đun nấu bằng bếp than, củi Tácđộng của ô nhiễm không khí ngoài trời ước tính là 3,7 triệu người Những khu vựcchịu ảnh hưởng nặng nề nhất là khu vực Đông Nam Á bao gồm Ấn Độ, Indonesia

và khu vự Tây Thái Bình Dương từ Trung Quốc tới Philippins

Hình ảnh ô nhiễm do khí thải công nghiệp ở Trung Quốc

- Ở nước ta hiện nay, ô nhiễm không khí đang là một vấn đề bức xúc đối vớimôi trường đô thị, khu công nghiệp và các làng nghề Nhiều khu công nghiệp ởthành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh nằm lẫn trong khu dân cư đang gây ônhiễm nghiêm trọng Hàng ngày người dân ở các thành phố này phải hứng chịu rấtnhiều loại khí thải độc hại như: bụi, khí SO2, NO2, CO, HF và một số hóa chấtkhác Ô nhiễm không khí ở các làng nghề như : làng nghề tái chế ni lông MinhKhai (Hưng Yên), tái chế chì hay làng gốm Bát Tràng (Gia Lâm - Hà Nội)… ngườidân ở đây đang trong tình trạng "hít khói ăn tiền" Ô nhiễm do hoạt động giaothông vận tải ở nước ta cũng tăng lên rất nhanh, bình quân khoảng 1 xe máy/2người dân Số lượng xe máy tăng nhanh không những tăng nguồn thải ô nhiễmkhông khí mà còn gây tắc nghẽn giao thông ở nhiều đô thị lớn Ô nhiễm không khí

do các hoạt động xây dựng và đun nấu của người dân cũng đang làm cho môitrường không khí ở nhiều nơi trở nên ngột ngạt, ảnh lớn đến sức khỏe con người.Hậu quả là những năm gần đây tất cả các bệnh viện của nước ta luôn trong tìnhtrạng quá tải

2.2 Ô nhiễm môi trường nước: Hiện nay nguồn nước đang bị ô nhiễm trầm trọng

do trong sinh hoạt và sản xuất con người xả thải trực tiếp ra môi trường, các chấtthải độc hại thẩm thấu vào đất, ngấm vào nguồn nước ngầm hoặc chảy ra sông,biển làm nguy hại sức khỏe con người và sự sống của các loài động vật trên cạn,dưới nước bị hủy diệt, giảm đa dạng sinh học Hàng năm có tới 3,5 triệu người mắccác bệnh và hàng nghìn trường hợp tử vong do bệnh truyền nhiễm liên quan đến

nước như: Thương hàn, viêm gan, viêm dạ dày, tiêu chảy, cúm A(H5N1), sốt xuấthuyết, viêm nảo do vi rút …

Hình ảnh ô nhiễm nguồn nước do con người xả thải

Ở Việt Nam, hầu hết sông hồ ở các thành phố lớn như Hà Nội và TPHCM,nơi có dân cư đông đúc và nhiều khu công nghiệp lớn đều bị ô nhiễm nguồn nước.Người dân trong khu vực này không có đủ nước sạch cho nhu cầu sinh hoạt và tướitiêu Ở nông thôn, miền núi người dân tùy tiện chăn nuôi gia súc thả rông, phân giasúc vương vãi khắp nơi gặp nắng bốc mùi, gặp mưa rửa trôi làm ô nhiễm nguồnnước Ngoài ra, ở nông thôn người dân còn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trongnông nghiệp không đảm bảo an toàn làm nguồn nước sinh hoạt bị nhiễm chất độc.Hậu quả là những năm qua người dân Việt Nam mắc nhiều các bệnh như: thầnkinh, ung bứu, vô sinh, sảy thai, dị tật bẩm sinh… ngày càng tăng

2.3 Ô nhiễm môi trường đất: Đất là tài nguyên vô cùng quý giá mà tự nhiên đã

ban tặng cho con người Đất đóng vai trò quan trọng, là môi trường nuôi dưỡng cácloài cây, là nơi để sinh sống và là không gian thích hợp để con người xây dựng nhà

ở và các công trình khác Tuy nhiên, con người lại có những tác động xấu như sửdụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật quá nhiều, các chất thải rắn công nghiệp, chấtthải rắn sinh hoạt không qua xử lí được chôn lấp vào đất… làm cho đất trở nên bị ônhiễm Ô nhiễm đất không những ảnh hưởng xấu tới sản xuất nông nghiệp vàchất lượng nông sản mà còn mà còn thông qua lương thực, rau, quả …ảnh hưởnggián tiếp tới sức khỏe con người và động vật Hậu quả là ngày càng xuất hiện nhiềucăn bệnh ung thư quái ác cướp đi hàng ngàn sinh mạng mỗi năm Tài nguyên đấtcủa thế giới hiện đang bị suy thoái nghiêm trọng do xói mòn, rửa trôi, bạc màu,nhiễm mặn, nhiễm phèn Hiện nay có khoảng 10% đất có tiềm năng nông nghiệpđang bị sa mạc hóa

Ở Việt Nam, tài nguyên đất cũng đang ngày càng bị ô nhiễm Tại các khuvực nông thôn ô nhiễm đất chủ yếu do sử dụng thuốc bảo vệ thực vật thiếu bềnvững Ở quanh đô thị, khu công nghiệp và làng nghề môi trường đất cũng bị ônhiễm do các chất thải từ hoạt động sản xuất, sinh hoạt xả ra môi trường nên hàmlượng kim loại nặng trong đất cao Đặc biệt môi trường đất một số nơi đang bị ônhiễm do chất độc hóa học tồn dư sau chiến tranh Như vậy, ô nhiễm đất ảnh hưởngtrực tiếp đến chất lượng cuộc sống con người, đến sức khỏe của trẻ em, làm hư thận

và chức năng của gan bị suy giảm

Người dân gánh chịu hậu quả khi môi trường ô nhiễm hóa chất

Môi trường ô nhiễm là nguyên nhân gây ra nhiều bệnh dịch cho con người

II THỰC TRẠNG GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CỦA GIÁO VIÊN

VÀ HỌC SINH TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 2

1 Về phía nhà trường

* Ưu điểm: Giáo dục nâng cao ý thức BVMT xanh - sạch - đẹp là một trong

những nội dung quan trọng trong công tác giáo dục ở trường, đây cũng là một tiêu

chí để đánh giá hoạt động “xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực”.

Nhà trường không ngừng đẩy mạnh giáo dục BVMT cho giáo viên và học sinh mộtcách thường xuyên, liên tục bằng các hình thức:

- Phối hợp với sở tài nguyên môi trường tổ chức tập huấn chuyên đề giáo dụcmôi trường cho giáo viên các bộ môn liên quan trực tiếp đến môi trường như: Vật

lí, sinh học, địa lí….và giáo viên phụ trách công tác đoàn trong nhà trường

- Nâng cao nhận thức của tất cả các cán bộ giáo viên và học sinh về bảo vệmôi trường, tập trung xây dựng cảnh quan nhà trường xanh, sạch, đẹp, phấn đấu tất

cả các khu nhà đều có nhà vệ sinh và bố trí người dọn

- Nhà trường có thành lập ban vệ sinh môi trường hoạt động dưới chỉ đạo làđồng chí Phó Hiệu Trưởng phụ trách cơ sở vật chất

* Nhược điểm: Do điều kiện phục vụ dạy học, cơ sở vật chất, trang thiết bị

còn thiếu, tài liệu sách, báo cho giáo viên và học sinh tham khảo chưa được phongphú nên chưa đáp ứng được nhu cầu hấp dẫn của học sinh

2 Về phía giáo viên

* Ưu điểm: Đa số giáo viên chủ nhiệm (GVCN) đã làm được những việc

- Trong các giờ sinh hoạt 15 phút GVCN bám lớp liên tục, trao đổi nhắc nhởhọc sinh phải bỏ rác đúng nơi quy định để hình thành ý thức BVMT cho các em

- Một số giáo viên bộ môn chỉ quan tâm đến việc dạy kiến thức không quantâm đến việc lồng ghép kiến thức giáo dục bảo vệ môi trường qua các bài học có

liên quan, không nhắc nhở các em khi vứt bừa bải giấy loại, rác thải ra lớp học vìcoi đó không phải là việc của mình.

- Do thời lượng mỗi tiết học còn hạn chế (45ph) do đó các giáo viên giảngdạy ngại đi sâu vào việc tích hợp nội dung bảo vệ môi trường vào bài học

3 Về phía học sinh

* Ưu điểm:

- Tích cực tham gia hưởng ứng các hoạt động do đoàn trường đề ra về giáodục BVMT như: làm vệ sinh quét dọn trường lớp hàng ngày, tham gia tết trồng cây,chăm sóc cây

- Mỗi lớp học đều có giỏ đựng rác thải đặt ở góc lớp để các em bỏ rác vàgiấy loại

- Có ý thức giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường xung quanh lớp học,trường học, giảm thiểu tối đa tình trạng mất vệ sinh ở các khu nhà vệ sinh trongtrường học

- Kiến thức của các em về môi trường và ảnh hưởng của môi trường đến đờisống con người còn mơ hồ nên nhiều em còn thờ ơ, chưa tích cực tham gia các hoạtđộng BVMT

4 Kết quả của thực trạng

Từ thực trạng trên dẫn đến kết quả là:

- Nhận thức của đa số các học sinh về vấn đề BVMT chưa cao Các em cònvứt bừa bãi giấy lộn, vỏ kẹo khắp sân trường Khi sử dụng điện năng thì chưa có ýthức tiết kiệm, còn dùng cả nước uống để rửa tay, đi vệ sinh không đúng nơi quyđịnh

- Chưa hiểu ý nghĩa của môi trường đối với cuộc sống nên còn thờ ơ khi thấygia đình, người thân xả rác thải ra đường hay nơi công cộng

- Khi tham gia các buổi lao động dọn vệ sinh trực tuần, các buổi trồng cây,chăm sóc cây còn làm theo hình thức đối phó

Vậy làm thế nào để giáo dục BVMT có hiệu quả trong công tác giảng dạy vàđặc biệt là công tác chủ nhiệm, có nghĩa là vừa giáo dục được cho học sinh hiểu vềtầm quan trọng của môi trường đối cuộc sống, có ý thức bảo vệ môi trường mọilúc, mọi nơi mà không làm ảnh hưởng đến các nhiệm vụ giáo dục khác của GVCNđối với học sinh là điều không dễ Đề tài của tôi là một kinh nghiệm nhỏ để chúng

ta có thể giải quyết được câu hỏi trên

III BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

Giáo dục BVMT là những hoạt động mang tính chất cộng đồng rất cao ĐểBVMT một cách có hiệu quả nhất cần có sự chung tay góp sức của mỗi cá nhân vàtoàn xã hội Nếu mỗi người chúng ta có ý thức trồng cây xanh mỗi tuần, nhặt rácthải mỗi tháng và không sử dụng túi ni lông mỗi năm thì chắc chắn rằng chính bảnthân mình đã góp phần không nhỏ vào việc BVMT của toàn xã hội Với phươngchâm đó là một một giáo viên đang trực tiếp giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm,xuất phát từ những nguyên nhân và tình hình thực tế của trường tôi đã thực hiệnmột số biện pháp giáo dục như sau:

1 Đối với giáo viên chủ nhiệm

* Ngoài thực hiện tốt các nhiệm vụ nhà trường giao cho trong công tác chủnhiệm thì giáo viên chủ nhiệm cần tổ chức điều phối các buổi sinh hoạt 15 phút đầugiờ, sinh hoạt cuối tuần có gắn với giáo dục môi trường vì đây là khoảng thời gian

để giáo viên chủ nhiệm giáo dục cho học sinh lòng yêu thiên nhiên, có ý thức bảo

vệ và giữ gìn môi trường sống trong lành và sạch đẹp, vì chính môi trường đem lạicho chúng ta cuộc sống và sức khỏe, chống lại những hành vi phá hoại gây ô nhiễmmôi trường Gắn việc giáo dục môi trường với tuyên truyền phổ biến pháp luậttrong nhà trường, bên cạnh việc tuyên truyền phổ biến cho học sinh các bộ luậtnhư: luật giáo dục, luật giao thông đường bộ, luật phòng chống ma túy thì giáo viênchủ nhiệm cần dành thời lượng và có hình thức thích hợp để phổ biến luật môitrường, luật đa dạng sinh học cho các em…

* Trong học tập: Giáo viên chủ nhiệm nên khuyên các em hãy tận dụng viếthai mặt giấy, khi đi mua hàng tiêu dùng nên định hướng cho các em giảm thiểudùng bao bì ni lông, tránh mua các hàng hóa có bao bì quá nhiều và cầu kì, nên

chọn mua những sản phẩm có ghi “sản phẩm xanh” sản phẩm không độc hại với

môi trường hoặc loại hàng hóa có bao bì dể tiêu hủy trong tự nhiên hoặc có thểdùng lại nhiều lần

* Khi đi đến các địa điểm tham quan du lịch, các em không nên vứt bừa bãigiấy, gói bao bì, thức ăn, chai lọ, vỏ, đồ hộp, không để cha mẹ tìm mua thức ăn từcác động vật quý hiếm, không nên dùng hương tại các danh lam, di tích lịch sử…

* Giáo dục môi trường phải đi đôi với giáo dục kĩ năng sống cho học sinh vìhiệu quả của giáo dục môi trường muốn bền vững thì phải hình thành cho các emthói quen tốt, những kĩ năng sống liên quan đến môi trường Chẳng hạn chúng tarèn luyện cho các em thói quen đổ rác thải đúng nơi quy định không phải bằngkhẩu hiệu hay lời khen mà quy định bắt buộc mỗi lớp phải có một giỏ đựng rác vàgiấy loại đặt ở góc lớp, học sinh phải bỏ rác đúng nơi quy định, khi nhìn thấy ngườikhác vứt rác không đúng chỗ nên nhắc nhở lịch sự

* Trong các buổi ngoại khóa có nhiều thời gian GVCN có thể trang bị kiếnthức về môi trường cho các em, phân tích những ảnh hưởng của môi trường đối vớicon người và tác động của con người đến môi trường hiện nay như sau:

- Môi trường là nơi mọi người sinh sống, cùng làm việc và mọi người đềuphải có trách nhiệm giữ gìn môi trường sống chung Hiện tượng vứt rác ra ngoàiđường hay nơi công cộng đã ảnh hưởng đến môi trường nên chúng ta cần phải ngănchặn Chúng ta cần phải biết rằng vứt rác ra nơi công cộng là chính chúng ta đã gópphần làm ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sự sống của nhiều người Nhiều bãirác chính là đầu mối gây ra nhiều mùi hôi, thối khó chịu, nó là ổ dịch bệnh truyềnnhiễm thông qua những con côn trùng…Vứt rác ra nơi công cộng còn làm ảnhhưởng cảnh quan xung quanh ta

- Những người vứt rác ra nơi công cộng là những người thiếu ý thức về vấn

đề BVMT, không chỉ do trình độ dân trí thấp mà do họ còn mang một cái bệnh khóchữa, họ chỉ biết cái lợi cho riêng mình mà quên mất cái lợi cho xã hội, cộng đồng,quên đi những người đang sống xung quanh họ và tệ hại hơn họ quên đi cái môitrường mà hàng ngày họ đang sống, đang hít thở không khí từ chính môi trường ấy

Họ là những người sống không có trách nhiệm, đáng bị phê bình

Vậy chúng ta phải làm gì để bảo vệ môi trường?

- Hãy rèn luyện cho mình một ý thức BVMT thật tốt vì nếu mình là ngườivứt rác thì chính mình và gia đình mình không chỉ là những người chịu ảnh hưởng

mà mình còn là người gây hậu quả ô nhiễm môi trường cho cộng đồng, việc làmnày đáng bị lên án và phê phán Hãy tuyên truyền cho mọi người cùng tham gia họctập về BVMT Cùng tham gia các buổi tổng động viên vệ sinh chung, làm sạchđường làng, ngõ xóm, ra một quyết định chung là đổ rác đúng giờ, đúng nơi quyđịnh để giữ gìn vệ sinh chung cho gia đình, cho cộng đồng, đây là vấn đề cấp báchcủa toàn xã hội, của mọi người Giáo viên chủ nhiệm có thể phân tích rõ BVMTkhông có nghĩa là quá keo kiệt trong việc khai thác, sử dụng các loại tài nguyên,thiên nhiên, khoáng sản mà chúng ta cần được hợp lí trong việc khai thác sử dụng

- Đối với rừng: Khai thác đồng nghĩa với trồng cây, gây rừng vì rừng là láphổi xanh của nhân loại, cung cấp ô xi cho hoạt động hô hấp sinh tồn của mỗi conngười, nhờ có rừng mà phần nào làm chậm dòng nước lũ ở vùng đồi núi, kéo dàithời gian để người dân sắp xếp công việc của mình Rừng còn là nguồn khai tháclâm sản tạo ra những bộ bàn ghế sang trọng trong phòng khách, làm những bàn họcchắc chắn cho các em ngồi học hay gần gũi hơn là làm vở chứa đựng kiến thức củathầy cô…

- Tuyên truyền với các em nhiều hoạt động thiết thực về BVMT của lựclượng thanh thiếu niên hiện nay, đã góp phần không nhỏ vào việc nâng cao ý thức

người dân trong việc BVMT như “những ngày chủ nhật xanh”, những hành trình

xuyên việt bằng xe đạp Trong thời gian gần đây, chúng ta thường được nghe nói

đến phong trào “giờ trái đất”, là một phong những trào mang ý nghĩa vô cùng thiết

thực, chỉ có một giờ đồng hồ tắt điện thôi nhưng ý nghĩa của nó vô cùng to lớn, nó

đã góp phần nâng cao ý thức của nhân dân thế giới trách nhiêm BVMT và giảm