TÊN BÀI: KHÚC XẠ ÁNH SÁNG I.MỤC ĐÍCH 1. Kiến thức: Nêu được hiện tượng khúc xạ ánh sáng. Phát biểu được định luật khúc xạ ánh sáng. Nêu được khái niệm chiết suất tỉ đối, chiết suất tuyệt đối, hệ thức liên hệ giữa chiết suất tỉ đối và chiết suất tuyệt đối. Nêu được tính thuận nghịch trong sự truyền ánh sáng. Biết được cách vẽ đường đi của tia sáng từ môi trường này sang môi trường khác. Phân biệt được chiết suất tỉ đối, chiết suất tuyệt đối. 2. Kỹ năng: Vận dụng định luật khúc xạ ánh sáng để giải bài tập và giải thích một số hiện tượng đơn giản trong cuộc sống. 3.Thái độ: Nghiêm túc tập trung quan sát và nghe giảng, tích cực tham gia xây dựng bài. II. SƠ ĐỒ VỊ TRÍ BÀI HỌC IV. PHƯƠNG PHÁP LÊN LỚP Đàm thoại, vấn V. CÔNG TÁC CHUẨN BỊ 1. Giáo viên: Tài liệu giảng dạy: giáo án Tài liệu kham khảo: sách giáo khoa, thiết kế bài giảng Vật lý 11, internet. 2. Học sinh: Xem bài trước ở nhà. VI. TIẾN TRÌNH LÊN LỚP 1.Ổn định tổ chức: Kiểm tra sỉ số, nhắc nhở tác phong, vệ sinh( thời gian: 2 phút) đáp, thuyết trình 2.Bài mới: Làm thí nghiệm: Để 1 ống hút vào ly thủy tinh trong suốt có nước. Tại sao ta lại thấy ống hút lại bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa 2 môi trường? Hiện tượng gì đã làm cho sự quan sát của mắt khác với thực tế như vậy? Hay khi đi chơi thác ta thường nghe người dân lưu ý là phải tránh bước vào hòn đá ma nếu không thì sẽ bị sụp hố và nguy hiểm đến tính mạng. Vậy hòn đá ma này là do ma biến thành hay là do hiện tượng gì trong tự nhiên. Ta sẽ tìm hiểu và giải thích các vấn đề này qua bài học hôm nay.
Trang 1Ngày tháng 09 năm 2016
GIÁO ÁN
TÊN BÀI: KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I.MỤC ĐÍCH
1. Kiến thức:
-Nêu được hiện tượng khúc xạ ánh sáng
-Phát biểu được định luật khúc xạ ánh sáng
-Nêu được khái niệm chiết suất tỉ đối, chiết suất tuyệt đối, hệ thức liên hệ giữa -chiết suất tỉ đối và chiết suất tuyệt đối
-Nêu được tính thuận nghịch trong sự truyền ánh sáng
-Biết được cách vẽ đường đi của tia sáng từ môi trường này sang môi trường khác -Phân biệt được chiết suất tỉ đối, chiết suất tuyệt đối
2 Kỹ năng:
Vận dụng định luật khúc xạ ánh sáng để giải bài tập và giải thích một số hiện
tượng đơn giản trong cuộc sống
3.Thái độ: Nghiêm túc tập trung quan sát và nghe giảng, tích cực tham gia xây
dựng bài
II SƠ ĐỒ VỊ TRÍ BÀI HỌC
III SƠ ĐỒ CẤU TRÚC NỘI DUNG
Phần II: QUANG HÌNH HỌC Chương 4: Khúc Xạ Ánh Sáng
Phản xạ toàn phần Bài 44: Khúc Xạ Ánh Sáng
Bài tập khúc xạ ánh sáng và Phản xạ toàn phần
Trang 2b.Định luật khúc xạ ánh
sáng
a.Thí nghiệm: Đo góc khúc xạ và góc tới 2.Định luật khúc xạ
ánh sáng
1.Định nghĩa hiện
tượng khúc xạ ánh sáng
ĐN: Khúc xạ ánh sáng Thí nghiệm
Khúc xạ ánh sáng
5 Tính thuận nghịch trong sự truyền ánh sáng(SGK)
4.Ảnh của một vật được tạo bởi sự khúc xạ ánh sáng qua mặt phân cách giữa 2 môi trường(SGK)
b.Chiết suất tuyệt đối: chiết suất
tỉ đối của môi trường đó với
chân không.
dạng đối xứng của định luật
khúc xạ:SGK
a.Chiết suất tỉ đối:
2
1 21
v
v n
n≡ =
3.Chiết suất của môi trường
Trang 3IV PHƯƠNG PHÁP LÊN LỚP
Đàm thoại, vấn V CÔNG TÁC CHUẨN BỊ
1 Giáo viên:
-Tài liệu giảng dạy: giáo án
-Tài liệu kham khảo: sách giáo khoa, thiết kế bài giảng Vật lý 11, internet
2 Học sinh: Xem bài trước ở nhà
VI TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1.Ổn định tổ chức: Kiểm tra sỉ số, nhắc nhở tác phong, vệ sinh( thời gian: 2 phút)
đáp, thuyết trình
2.Bài mới:
Làm thí nghiệm: Để 1 ống hút vào ly thủy tinh trong suốt có nước.
Tại sao ta lại thấy ống hút lại bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa 2 môi trường? Hiện tượng gì đã làm cho sự quan sát của mắt khác với thực tế như vậy?
Hay khi đi chơi thác ta thường nghe người dân lưu ý là phải tránh bước vào hòn đá
ma nếu không thì sẽ bị sụp hố và nguy hiểm đến tính mạng Vậy hòn đá ma này là
do ma biến thành hay là do hiện tượng gì trong tự nhiên Ta sẽ tìm hiểu và giải thích các vấn đề này qua bài học hôm nay
HOẠT ĐỘNG CỦA
GIÁO VIÊN( DẠY)
HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH( HỌC)
NỘI DUNG GHI BẢNG
Hoạt động 1:Tìm hiểu về
định nghĩa hiện tượng
khúc xạ ánh sáng
1.Định nghĩa hiện tượng
khúc xạ ánh sáng
Quan sát hình và
cho biết hiện tượng gì
xảy ra khi nhúng ống hút
vào trong ly nước?
ống hút như bị gãy tại mặt nước
1.Định nghĩa hiện tượng
khúc xạ ánh sáng
?
Trang 4Thực chất ống hút
không bị gãy, nhưng ta lại
nhìn thấy ống hút như bị
gãy tại mặt nước Đó
người ta gọi là hiện tượng
khúc xạ
Dựa vào SGK, em nào
cho cô biết khúc xạ là gì?
Vẽ hình 44.1 Giới
thiệu tên gọi các tia trong
hình vẽ
SI: tia tới; I: điểm tới
I’S: tia phản xạ
IR: tia khúc xạ
NN’: pháp tuyến của mặt
phân cách
i: góc tới, i’: góc tới (i=i’)
r: góc khúc xạ
Dựa vào SGK, em nào
cho cô biết thế nào là
lưỡng chất phẳng và mặt
lưỡng chất?
Hoạt động2:Tìm hiểu về
Lắng nghe và ghi nhận
Khúc xạ ánh sáng là hiện tượng lệch phương (gãy) của các tia sáng khi truyền xiên góc qua mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt khác nhau
HS ghi nhận
Hệ 2 mt truyền sáng phân cách bằng mặt phẳng được gọi là lưỡng chất phẳng.Mặt phân cách
2 mt là mặt lưỡng chất
Khúc xạ ánh sáng là hiện tượng lệch phương (gãy) của các tia sáng khi truyền xiên góc qua mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt khác nhau
?
?
?
Trang 5định luật khúc xạ ánh
sáng.
2.Định luật khúc xạ ánh
sáng
a.Thí nghiệm
Mục đích thí nghiệm:
khảo sát định luật khúc xạ
ánh sángtìm mối liên hệ
giữa góc tới và góc khúc
xạ
Quan sát hình ảnh ,
em nào hãy kể tên các
dụng cụ có trong thí
nghiêm?
Quan sát đoạn video
thí nghiệm và ghi nhận
giá trị của góc tới, góc
khúc xạ khi chiếu nguồn
sáng từ mt 1 sang mt 2
Lập bảng số liệu như sgk
và nhận xét
b.Định luật
Từ thí nghiệm trên
em nào rút ra định luật
khúc xạ ánh sáng?
2.Định luật khúc xạ ánh sáng
a.Thí nghiệm
HS lắng nghe
-Khối bán trụ trong suốt -Thước đo độ, đèn chiếu tia laze
1
2
sin
sin
n
n r
i
=
=hằng số
Tia khúc xạ nằm trong mặt phẵng tới (tạo bởi tia tới và pháp tuyến) và ở phía bên kia pháp tuyến
so với tia tới
Với hai môi trường trong suốt nhất định, tỉ số giữa sin góc tới (sini) và sin góc khúc xạ (sinr)
2.Định luật khúc xạ ánh
sáng
a.Thí nghiệm
b.Định luật Tia khúc xạ nằm trong mặt phẵng tới (tạo bởi tia tới và pháp tuyến) và ở phía bên kia pháp tuyến
so với tia tới
+ Với hai môi trường trong suốt nhất định, tỉ số
?
?
?
Trang 6Nhận xét về hai
1 2
1
2 n và n n
n > <
thì i như thế nào so với r
Trả lời câu c2
Để xét xem hằng số của
định luật khúc xạ ánh
sáng phụ thuộc vào yếu tố
nào ta sẽ tìm hiểu phần
tiếp theo
Giải thích hiện tượng
hòn đá ma khi đi chơi
thác?
Hoạt động3:Tìm hiểu về
chiết suất của môi trường
luôn luôn không đổi:
1
2
sin
sin
n
n r
i
=
= hằng số Hay n1sini=n2 sinr
2
n
: chiết suất tuyệt đối của môi trường chứa tia khúc xạ
Nhận xét:
n
n >
thì i < r : Tia khúc xạ lệch lại gần pháp tuyến hơn Ta nói môi trường 2 chiết quang hơn môi trường 1.
n
n <
thì i < r : Tia khúc xạ lệch xa pháp tuyến hơn Ta nói môi trường 2 chiết quang kém môi trường 1.
Ở phía dưới Vì ánh sáng bị khúc xạ khi truyền
từ mt kk sang mt nước.Bị gãy khúc ở mặt phân cách giữa 2 mt đó nhưng mắt
ta nhìn thấy ảnh con cá là truyền thẳng nên phải đâm ở phía dưới cá mới trúng nó được
Hòn đa nằm ở đáy hồ nhưng do hiện tượng khúc
xạ ánh sáng cho nên ta
giữa sin góc tới (sini) và sin góc khúc xạ (sinr) luôn luôn không đổi:
1
2
sin
sin
n
n r
i
=
= hằng số Hay n1sini=n2sinr
2
n
: chiết suất tuyệt đối của môi trường chứa tia khúc xạ
3.Chiết suất của môi trường
a.Chiết suất tỉ đối
Chiết suất tỉ đối giữa hai
?
?
?
1
n
:chiết suất tuyệt đối của môi trường chứa tia tới
1
n
:chiết suất tuyệt đối của môi trường chứa tia tới
Trang 73.Chiết suất của môi
trường
a.Chiết suất tỉ đối
Chiết suất tỉ đối giữa
hai môi trường là tỷ số
giữa chiết suất tuyệt đối
của hai môi trường đó
1 1
2
21
v
v
n
n
1
n
: chiết suất tuyệt đối của
mt 1
2
n
: chiết suất tuyệt đối
của mt 2
b.Chiết suất tuyệt đối
Để so sánh vận tốc
ánh sáng truyền trong
chân không so với vận tốc
ánh sáng truyền trong một
môi trường nào đó, ta
dùng chiết suất tuyệt đối
của một môi trường
v
c
n=
s
m
c= 3 10 8 /
: là vận tốc ánh sáng truyền trong
chân không
v
: là vận tốc ánh sáng
truyền môi trường đang
xét (m/s)
Nhận xét:
+ Chiết suất tuyệt đối của
chân không bằng 1
+ Mọi môi trường trong
suốt đều có chiết suất lớn
nhìn thấy ảnh của hòn đá
ở gần mặt nước Nếu như
ta bước chân lên nó thì sẽ
bị hỏng và nguy hiểm tính mạng
3.Chiết suất của môi trường
a.Chiết suất tỉ đối
HS lắng nghe
b.Chiết suất tuyệt đối
HS lắng nghe
môi trường là tỷ số giữa chiết suất tuyệt đối của hai môi trường đó
1 1
2 21
v
v n
n
1
n
: chiết suất tuyệt đối của
mt 1
2
n
: chiết suất tuyệt đối của mt 2
b.Chiết suất tuyệt đối
v
c
n=
s m
c= 3 10 8 /
: là vận tốc ánh sáng truyền trong chân không
v
: là vận tốc ánh sáng truyền môi trường đang xét (m/s)
Trang 8hơn 1.
Từ biễu thức của chiết
suất tuyệt đối và hình ảnh
trên máy chiếu, các em có
nhận xét gì về độ lệch
giữa góc khúc xạ và pháp
tuyến?
Hoạt động 4:Tìm hiểu về
ảnh của một vật được tạo
bởi sự khúc xạ ánh sáng
qua mặt phân cách 2 môi
trường
4.Ảnh tạo bởi một vật
được tạo bởi sự khúc xạ
ánh sáng qua mặt phân
cách 2 môi trường
Đọc nội dung sgk hãy
rút ra kết luân?
Hoạt động 4:Tìm hiểu về
tính thuận nghịch trong
sự truyền ánh sáng
5.Tính thuận nghịch trong
sự truyền ánh sáng
Theo thực nghiệm, ở
hình 44.5, nếu đảo chiều,
cho ánh sáng truyền từ
nước ra không khí theo tia
RI thì nó khúc xạ vào
không khí theo tia IS Đây
là tính chất thuận nghịch
của ánh sáng
+ Nếu n21 > 1 thì r < i : Tia khúc xạ lệch lại gần pháp tuyến hơn
+ Nếu n21 < 1 thì r > i : Tia khúc xạ lệch xa pháp tuyến hơn
4.Ảnh tạo bởi một vật được tạo bởi sự khúc xạ ánh sáng qua mặt phân cách 2 môi trường
HS ghi nhận
5.Tính thuận nghịch trong
sự truyền ánh sáng
HS ghi nhận
4.Ảnh tạo bởi một vật được tạo bởi sự khúc xạ ánh sáng qua mặt phân cách 2 môi trường.(SGK)
5.Tính thuận nghịch trong
sự truyền ánh sáng
Ánh sáng truyền đi theo đường nào thì cũng truyền ngược lại theo đường đó
?
?
?
Trang 94 Cũng cố kiến thức: 3ph
+ Định luật khúc xạ: r
i
sin
sin
= n21 = 1
2
n n
= hằng số hay n1sini = n2sinr
+ Chiết suất tỉ đối: n21 = 1
2
n n
= 2
1
v v
+ Chiết suất tuyệt đối: n = v
c
+ Tính chất thuận nghịch của sự truyền ánh sáng: Ánh sáng truyền đi theo đường nào thì cũng truyền ngược lại theo đường đó
5 Bài tập về nhà: bài tập trong sgk.
6 Rút kinh nghiệm sau tiết giảng.
Nhận xét của tổ:
