5 TRAM CAM CHU YEU 2013

– Thuốc chống trầm cảm loại ức chế tái hấp thu chọn lọc serotonin SSRI ví dụ fluoxetin... Chẩn đoán phân biệtThuốc • Thuốc tác động trên đường tiêu hóa như điều hòa nhu động metoclopram

TRẦM CẢM CHỦ YẾU

• Tình trạng hôn nhân

– Quan hệ XH kém, ly dị, ly thân, góa bụa

Chất dẫn truyền thần kinh

• Serotonin

– Serotonin  tại khe synap.

– Thuốc chống trầm cảm loại ức chế tái hấp thu chọn lọc serotonin (SSRI) (ví dụ fluoxetin).

Chất dẫn truyền thần kinh

• Noradrenalin

– Mật độ thụ thể beta adrenergic  – CTC td ᵦ-adrenergic (SNRI).

Chất dẫn truyền thần kinh

• Dopamin

  trong trầm cảm

  trong hưng cảm.

Điều hòa thần kinh nội tiết

• Vùng dưới đồi–t.yên–t.thượng thận

• Vùng dưới đồi–t.yên–tuyến giáp

Yếu tố gia đình và di truyền

• Tỉ lệ cao nhất ở người có mối liên hệ

thứ nhất với người bệnh

• Tỉ lệ bệnh

– Sinh đôi cùng trứng là 65%- 75%

– Sinh đôi khác trứng là 14% - 19%.

Yếu tố tâm lý, xã hội

• Stress  thay đổi trong chức năng

của não (serotonin, noradrenalin, dopamin…)   dẫn truyền tín hiệu giữa các vùng não

• Stress chủ đạo vs gđ khởi phát

Yếu tố nhân cách

Ám ảnh–cưỡng chế

Nhân cách ranh giới

Nhân cách phân ly…

Nhân cách chống đối xã hội

Nhân cách paranoid.

Triệu chứng

• Khí sắc trầm cảm: 90%

• Mất hứng thú: Gặp trong hầu hết các

bệnh nhân.

• Ăn mất ngon: Khoảng 70%

• Rối loạn giấc ngủ: Khoảng 80%

• Rối loạn hoạt động cơ thể: Khoảng

50%

• Mất sinh lực

• Mặc cảm tự ti và ý tưởng bị tội

TCCĐ gđ trầm cảm DSM4

A.≥ 5/9 (> 2 tuần)

(khí sắc trầm và/hoặc mất hứng thú)

6 Mệt mỏi hoặc mất sinh lực

7 Cảm giác thấy mình vô dụng, tội lỗi

8 Giảm năng lực tập trung/suy nghĩ

9 Ý nghĩ tái diễn về cái chết

Chẩn đoán phân biệt

Thuốc

• Thuốc giảm đau (indomethacin,

opiates).

• Thuốc kháng vi rut (interferon).

• Thuốc điều trị tăng huyết áp với các

tác động lên catecholamin (propranolol, α-methyldopa).

• Thuốc điều trị ung thư

Chẩn đoán phân biệt

Thuốc

• Thuốc tác động trên đường tiêu hóa

như điều hòa nhu động (metoclopramide), thuốc đối vận receptor H 2 (cimetidin, ranitidin).

• Thuốc điều trị Parkinson (levodopa).

• Thuốc an thần gây ngủ (barbiturates,

benzodiazepines, chloral hydrate).

Chẩn đoán phân biệt

Thuốc

• Các thuốc khác như thuốc tránh thai

đường uống, corticoid cũng có thể gây ra triệu chứng trầm cảm.

• Lạm dụng chất ma túy như rượu,

cocain, opiates và cai chất amphetamin và cocain.

Chẩn đoán phân biệt

Bệnh cơ thể

• Thần kinh: tụ máu dưới màng cứng

mạn, đột quỵ, sa sút tâm thần, đau đầu migrain, bệnh Parkinson, động kinh thùy thái dương…

• Nhiễm: viêm não, viêm gan, HIV, lao

phổi…

Chẩn đoán phân biệt

Bệnh cơ thể

• Ung thư: ung thư phổi, ung thư hệ

thống thần kinh TW, ung thư máu…

• Nội tiết: đái tháo đường, bệnh

addison, bệnh Cushing, suy giáp…

• Tim mạch: tăng huyết áp, suy tim…

• Một số bệnh lý khác: viêm tụy mạn,

trầm cảm sau sanh…

Chẩn đoán phân biệt

Rối loạn phân liệt cảm xúc Rối loạn lưỡng cực

Tang tóc

Điều trị thuốc

• Hiệu quả chống trầm cảm của thuốc

xuất hiện sau 2 đến 4 tuần.

• U tiền liệt tuyến.

• Bệnh nhân cao tuổi (trên 60 tuổi).

• Dị ứng với thuốc CTC 3 vòng

• Không phối hợp MAOI, rượu.

Điều trị thuốc

Thuốc chống trầm cảm ức chế tái hấp thu serotonin (SSRI)

• Ức chế tái hấp thu serotonin do đó

làm tăng nồng độ serotonin trong

khe synap.

• Thuốc an toàn hơn trong trường

hợp dùng quá liều.

• Thuốc dung nạp tốt, không độc cho

tim, có thể dùng cho người già

Điều trị bằng tâm lý

Tư vấn cho bệnh nhân và người nhà.

• Tính chất phổ biến, gây mất sức

khỏe nghiêm trọng.

• RL tâm thần, không phải là do bệnh

nhân lười biếng.

• NN hàng đầu gây tự sát và tự sát.

Điều trị bằng tâm lý

Tư vấn cho bệnh nhân và người nhà.

• Thuốc CTC cần phải kéo dài theo

đúng chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa tâm thần.

• Khuyến khích bn khám theo hẹn.

• Không đt bằng châm cứu, thuốc

Đông y hoặc các thuốc cải thiện tuần hoàn não.

Tiến triển và tái phát

• Một số bệnh nhân chỉ bị một cơn rồi

hồi phục hoàn toàn, khoảng 50% bị tái phát.

• # 50% bệnh nhân bị 1 cơn tương lai

sẽ bị ít nhất 3 cơn, và khoảng 90%

bn đã bị 3 cơn sẽ bị cơn thứ 4

• # 5 – 10% bệnh nhân lúc đầu được

chẩn đoán rối loạn trầm cảm chủ yếu sau đó có cơn hưng cảm.

Tiến triển và tái phát

• Cơn trầm cảm có thể hồi phục hoàn

toàn, 1 phần hoặc ko hồi phục.

• # 20 – 35% bệnh nhân còn các triệu

chứng di chứng và hoạt động xã hội, nghề nghiệp bị ảnh hưởng

• Tái phát rất hay gặp

• Khoảng 25% bệnh nhân tái phát

trong vòng 6 tháng sau khi đã hồi phục, đặc biệt T/H ngưng thuốc

Tiến triển và tái phát

• 30 – 50% tái phát trong 2 năm đầu và

50 -70% tái phát trong 5 năm đầu

• Nguy cơ tái phát trong thời gian bắt

đầu hồi phục giảm nếu kéo dài thời gian điều trị thêm 6 tháng.