BG-Lipid

• NHÓM CÁC HỢP CHẤT HỮU CƠ, CẤU TẠO ĐA DẠNG • KHÔNG TAN HOẶC ÍT TAN TRONG NƯỚC DUNG MÔI PHÂN CỰC • DỄ TAN TRONG DUNG MÔI HỮU CƠ KHÔNG PHÂN CỰC • DỰ TRỮ NĂNG LƯỢNG • THÀNH PHẦN VẬT CHẤT C

• NHÓM CÁC HỢP CHẤT HỮU CƠ, CẤU TẠO ĐA DẠNG

• KHÔNG TAN HOẶC ÍT TAN TRONG NƯỚC (DUNG MÔI PHÂN CỰC)

• DỄ TAN TRONG DUNG MÔI HỮU CƠ (KHÔNG PHÂN CỰC)

• DỰ TRỮ NĂNG LƯỢNG

• THÀNH PHẦN VẬT CHẤT CỦA MÀNG SINH HỌC

• VAI TRÒ SINH HỌC QUAN TRỌNG

• HAI THÀNH PHẦN CHÍNH: ALCOL VÀ ACID BÉO

• CÓ THỂ KẾT HỢP VỚI GLUCID (GLYCOLIPID); PROTEIN

(LIPOPROTEIN)

VAI TRÒ

– Cấu tạo màng tế bào

– Dự trữ năng lượng

– Dung môi hoà tan vitamin (A, D, E, K)

– Giữ nhiệt cho cơ thể

– Bảo vệ cơ học

– Cung cấp nước nội sinh

– Một số vai trò quan trọng khác: tiền chất tổng hợp các chất quan trọng, vitamine, tạo phức vận chuyển lipid v.v.

Phân l p Lipid ớ

Acid béo

Acid béo

Danh pháp acid béo

- ĐỘ DÀI ACID BÉO: KÝ HIỆU BẰNG SỐ NGUYÊN TỬ CARBON

- SỐ LIÊN KẾT ĐÔI: KÝ HIỆU SỐ, SAU DẤU “:”

- VỊ TRÍ LIÊN KẾT ĐÔI: KÝ HIỆU Δ TRONG NGOẶC ĐƠN

Acid béo bão hòa

Tên thông thường Danh pháp

Acid béo ch a no ư

Danh pháp

Điểm chảy (C o )

18:2 ∆9,12 linoleate cis-∆9,12 - octadeconoate -9 18:3 ∆9,12,15 linolenate cis-∆9,12,15 - octadeconoate -17

20:4 ∆5,8,11,14 arachindonate cis- ∆5,8,11,14- eicosatetraenoate -49

• HỌ ACID BÉO n-3:

 EPA – eicosapentenoic acid C20:5

 DHA – docosahexaenoic acid C22:6

 Phát triển tế bào não ở thời kỳ đầu của quá trình sinh trưởng ở trẻ em

lipoxins (LX).

• ĐẦU TIÊN ĐƯỢC TÁCH TỪ TIỂU CẦU

• THAM GIA CHỦ YẾU VÀO QUÁ TRÌNH ĐÔNG

MÁU

LEUKOTRIENES

PHỔ RỘNG

Glycerophospholipids

(phospholipids)

lecithin cephalin

Inositid

Các phospholipid màng thông

th ườ ng

P

O O O

O H

CH 2

H C

O

CH 2

CH 2

H C

H 2 C

O O

C C O O

O

CH 2

CH 2

H C

H 2 C

O O

C C O O

O

CH 2

CH 2

H C

H 2 C

O O

C C O O

O X

CH 2

H C

phospholipase A2phospholipase A1

• PHOSPHATID (LECITHIN) LÀ THÀNH PHẦN CẤU TẠO

CHÍNH CỦA MÀNG TẾ BÀO (MÀNG ĐÔI)

• ACID ARACHIDONIC TRONG THÀNH PHẦN CÁC

PHOSPHATID CẤU TẠO MÀNG CÓ THỂ DỄ DÀNG TÁCH

RA THÀNH DẠNG PHOSPHOLIPASE TƯƠNG ỨNG

• LECITHIN GIỮ VAI TRÒ QUAN TRỌNG TRONG VIỆC

HÌNH THÀNH CÁC PHỨC HỢP LIPOPROTEIN HUYẾT

TƯƠNG, VẬN CHUYỂN CÁC LIPID GIỮA GAN VÀ MÔ

• DIPALMITYL LECITHIN: LÀM CHO 2 LÁ MÀNG PHỔI

KHÔNG BỊ DÍNH LẠI.

• CEPHALIN: GIAI ĐOẠN TẠO THROMBOPLASTIN CỦA

QUÁ TRÌNH ĐÔNG MÁU, NGUỒN CUNG CẤP ACID

PHOSPHORIC ĐỂ TẠO TẾ BÀO MỚI.

• PHOSPHATIDYL INOSITOL DIPHOSPHAT: TiỀN CHẤT

TẠO TÍN HIỆU THÔNG TIN NỘI BÀO, CHUYỂN HÓA

CALCI.

CH 2

H C

Waxes = acid béo + alcohol mạch dài

SPHINGOLIPIDS: 1 Sphingomyelins 2 Glycolipids.

SPHINGOMYELINS

GLYCOLIPIDS: Gồm Cerebrosides và Gangliosides

Cerebrosides = Sphingosine + acid béo + đường

Ceramide

Ganglioside = Sphingosine + acid béo +Oligosaccharide + Sialic acid

Ceramide

NHỮNG BỆNH DI TRUYỀN LIÊN QUAN ĐẾN

CHUYỂN HÓA SPHINGOLIPID

GIAN BỊ TÍCH TỤ TRIỆU CHỨNG

GM1

gangliosidosis β – galactosidase GM1 ganglioside THIỂU NĂNG TÂM THẦN, BIẾN DẠNG

XƯƠNG Tay – Sachs β– N –

Acetylhexosaminidase A GM2 gangliside THIỂU NĂNG TÂM THẦN, MÙ, YẾU CƠ Fabry α– galactosidase A Trihexosylceramide SUY THẬN (NAM)

NĂNG TÂM THẦN Niemann –

Pick Sphingomyelinase Sphingomyelin GAN LÁCH TO, THIỂU NĂNG TÂM THẦN,

CHẾT SỚM Krabbe β– galactosidase galactosylceramide THIỂU NĂNG TÂM

THẦN MẤT MYELIN

Các steroid d n xu t c a ẫ ấ ủ

cholesterol

Terpen

STEROID VÀ DẪN

XUẤT

• STEROID LÀ MỘT NHÓM LỚN TRONG TỰ NHIÊN

• CÓ CHỨA NHÂN STERAN

NHÂN STERAN

Cyclopentanoper hydrophenanthren

• LÀ DẪN XUẤT CỦA NHÂN STERAN

• PHẦN LỚN MẠCH NHÁNH Ở C17 (TỪ

5 – 10C)

CHOLESTEROL

- VÒNG CARBON ĐÁNH THEO KÝ TỰ

A, B, C, D

- NHÓM OH Ở C3 LÀ ĐẦU PHÂN CỰC

- VAI TRÒ DỰ TRỮ

VÀ VẬN CHUYỂN BẰNG CÁCH KẾT HỢP VỚI ACID BÉO TẠO THÀNH

STEROL ESTER

CHOLESTEROL

• CHẤT TIÊU BIỂU CỦA CÁC STEROL

• CÓ TRONG HẦU HẾT TẾ BÀO CƠ THỂ

• KHÔNG TAN TRONG NƯỚC, ACID,

KIỀM

• TAN TRONG ETE, CHLOROFORM,

BANZEN, ALCOL NÓNG, TAN 1 PHẦN TRONG DUNG DỊCH CÓ CHỨA MUỐI MẬT

CHOLESTEROL

• NHIỀU TRONG MÔ THẦN KINH, SỎI MẬT, THỂ VÀNG CỦA BUỒNG TRỨNG

• TRONG DỊCH CƠ THỂ, Ở DƯỚI DẠNG TỰ DO HOẶC ESTER HÓA VỚI ACID BÉO.

• TIỀN CHẤT CỦA NHIỀU STEROID CÓ HỌAT TÍNH SINH HỌC QUAN TRỌNG (ACID MẬT, MUỐI MẬT, VITAMIN D, HORMON SINH

DỤC, HORMON VỎ THỰƠNG THẬN)

CHOLESTEROL

CÁC STEROL KHÁC

• 7 – DEHYDROCHOLESTEROL CÓ NHIỀU Ở DA, DẦU CÁ, LÀ TiỀN CHẤT VITAMIN D

• ERGOSTEROL: CÓ TRONG NẤM MEN, LÚA MẠCH

7 – DEHYDROCHOLESTEROL

ERGOSTEROL

ACID CHOLIC

HORMON STEROID

• DẪN XUẤT CHOLESTEROL

• 18C: TẠO NÊN ESTROGEN (PHENOL

STEROID)

• 19C: TẠO NÊN CÁC ANDROGEN

(HORMON SINH DỤC NAM)

• 20C: TẠO NÊN CORTICOID HAY

CORTICOSTEROID

LIPOPROTEIN

• LIPOPROTEIN LÀ ĐẠI PHÂN TỬ PHỨC HỢP HÌNH CẦU, NHỎ HƠN HỒNG

CẦU,

• VẬN CHUYỂN CÁC LIPID HUYẾT

TƯƠNG KỴ NƯỚC, ĐẶC BIỆT LÀ

CHOLESTEROL VÀ TRIGLYCERID

• LIPOPROTEIN GIÚP NHŨ TƯƠNG HÓA

500 mg LƯỢNG LIPID CƠ THỂ HẤP

THU VÀO TRONG 100 ml MÁU SAU ĂN

VAI TRÒ LIPOPROTEIN

• TĂNG TÍNH HÒA TAN CỦA CÁC LIPID

ĐỂ LIPID DỄ DÀNG ĐƯỢC VẬN

CHUYỂN TRONG MÁU GIỮA CÁC MÔ

• CÁC APOLIPOPROTEIN HOẠT HÓA

ENZYM; CÓ VAI TRÒ ĐẶC HIỆU ĐỐI VỚI THỂ NHẬN LIPOPROTEIN CỦA TẾ BÀO

• LIPID ĐƯỢC VẬN CHUYỂN BẰNG CÁCH KẾT HỢP VỚI PROTEIN TẠO THÀNH LIPOPROTEIN (LP) HUYẾT TƯƠNG.

• CÁC PROTEIN KẾT HỢP VỚI LIPID TRONG LIPOPROTEIN GỌI LÀ

APOPROTEIN (APOLIPOPROTEIN)

MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ CẤU

TẠO CỦA LIPOPROTEIN

• LP CÓ CẤU TẠO 2 LỚP : LÕI TRUNG TÂM VÀ ÁO BỀ MẶT

• LÕI : LIPID KỴ NƯỚC (Triglycerid và Chylomicron CE)

• ÁO BỀ MẶT : PROTEIN VÀ LIPID

PHÂN CỰC (C VÀ PL)

LIPOPROTEIN

LIPOPROTEIN

PHÂN LOẠI LIPOPROTEIN

1 CHYLOMICRON

2 VLDL

3 LDL

4 HDL

• VERY LOW DENSITY

LIPOPROTEIN

• VẬN CHUYỂN TG TỪ GAN TỚI

MÔ NGOẠI BIÊN (CÒN LẠI

CHOLESTEROL)

• LOW DENSITY LIPOPROTEIN

• CHUYỂN CHOLESTEROL VỀ MÔ

LOW DENSITY LIPOPROTEIN

 HIGH DENSITY LIPOPROTEIN

 KÍCH THƯỚC NHỎ NHẤT

 CHUYỂN PHẦN

CHOLESTEROL DƯ THỪA TỪ

MÔ NGỌAI BIÊN VỀ GAN.

THÀNH PHẦN CẤU TRÚC HDL

YẾU TỐ HOẠT HÓA LCAT

THỂ LDL

LCAT: LECITHIN CHOLESTEROL ACYLTRANSFERASE

• CÁC LOẠI APOPROTEIN ĐỀU CÓ CẤU TRÚC HÌNH CẦU

• PHÁT HIỆN ĐƯỢC QUA KÍNH HIỂN VI ĐIỆN TỬ

APOPROTEIN

1 TRÊN BỀ MẶT CÁC PHÂN TỬ

LIPOPROTEIN , CÁC APOPROTEIN ỔN ĐỊNH CẤU TRÚC CỦA LIPOPROTEIN , GIÚP LIPOPROTEIN PHÂN TÁN, VẬN CHUYỂN ĐƯỢC TRONG MÁU

2 NHẬN DIỆN THỤ THỂ MÀNG TẾ BÀO

3 ĐIỀU HÒA HỌAT TÍNH CÁC ENZYM THAM GIA CHUYỂN HÓA CỦA CÁC LIPOPROTEIN

4 LÀ PROTEIN CHUYỂN VẬN,

APOPROTEIN DỄ DÀNG TRAO ĐỔI

PHẦN LIPID GIỮA CÁC LIPOPROTEIN

APOPROTEIN

Trọng lượng phân tử của các loại apoprotein huyết