Nghiên cứu đề xuất hệ thống quản lý môi trường tại khu kinh tế nghi sơn, tỉnh thanh hóa

Hiện trạng môi trường tại khu kinh tế Nghi Sơn và đánh giá cơ sở hạ tầng xử lý, giảm thiểu tác động đến môi trường của khu kinh tế Nghi Sơn.Error!. DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BQL BQLKKT

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-*** -

NGUYỄN THỊ THU HIỀN

NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT

HỆ THỐNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG

TẠI KHU KINH TẾ NGHI SƠN, TỈNH THANH HÓA

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC

Hà Nội – 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-*** -

NGUYỄN THỊ THU HIỀN

NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT

HỆ THỐNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG

TẠI KHU KINH TẾ NGHI SƠN, TỈNH THANH HÓA

Chuyên ngành: Khoa học môi trường

Mã số: 60440311

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS HOÀNG XUÂN CƠ

Hà Nội – 2014

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến PGS.TS Hoàng Xuân Cơ người đã hướng dẫn tận tình và có những trao đổi chân thành, cởi mở, cho tôi những lời khuyên bổ ích trong suốt quá trình làm luận văn, giúp tôi hoàn thành được luận văn này

Tôi xin gửi đến các cán bộ Ban quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn, Ủy ban nhân dân huyện Tĩnh Gia lời biết ơn sâu sắc vì đã tham gia quá trình phỏng vấn và cung cấp thông tin cần thiết

Và sau cùng tôi xin gửi lời cảm ơn đến thầy cô giáo khoa Môi trường và các bạn học viên Khóa 20 - Khoa học Môi trường, những người đã luôn quan tâm giúp

đỡ tôi rất nhiều trong suốt quá trình học tập tại trường

Hà Nội, Ngày 9 tháng 12 năm 2014

Nguyễn Thị Thu Hiền

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC HÌNH v

DANH MỤC BẢNG vi

DANH MỤC KHUNG vii

MỞ ĐẦU 8

Chương 1 – TỔNG QUAN Error! Bookmark not defined

1.1 Tổng quan về tình hình phát triển khu kinh tế ven biểnError! Bookmark not defined

1.1.1 Khái niệm và mục tiêu của khu kinh tế ven biểnError! Bookmark not defined

1.1.2 Các biện pháp ưu đãi đầu tư ở các khu kinh tếError! Bookmark not defined

1.1.3 Những lợi ích và chi phí của khu kinh tế ven biểnError! Bookmark not defined

1.1.3.1 Những lợi ích tĩnh Error! Bookmark not defined

1.1.3.2 Những lợi ích động Error! Bookmark not defined

1.1.4 Kết quả thu hút đầu tư Error! Bookmark not defined

1.1.5 Tính khả thi của việc phát triển đồng loạt tất cả khu kinh tế ven biểnError! Bookmark not defined

1.1.5.1 Về mặt tài chính Error! Bookmark not defined

1.1.5.2 Về mặt nguồn nhân lực Error! Bookmark not defined

1.2 Tổng quan về khu kinh tế Nghi Sơn Error! Bookmark not defined

1.2.1 Đặc điểm về điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined

1.2.1.1 Vị trí địa lý Error! Bookmark not defined

1.2.1.2 Đặc điểm địa hình, địa chất và địa chấn Error! Bookmark not defined

1.2.1.3 Đặc điểm khí hậu Error! Bookmark not defined

1.2.1.4 Đặc điểm thủy văn Error! Bookmark not defined

1.2.1.5 Đặc điểm hải văn Error! Bookmark not defined

1.2.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined

1.2.2.1 Tình hình dân số và lao động Error! Bookmark not defined

1.2.2.2 Tình hình An ninh - Xã hội Error! Bookmark not defined

1.2.2.3 Cơ sở hạ tầng Kinh tế - Kỹ thuật KKT Nghi Sơn Error! Bookmark not

defined

1.2.2.4 Các chính sách ưu đãi cho nhà đầu tư tại KKT Nghi Sơn Error!

Bookmark not defined

1.2.2.5 Tình hình Kinh tế Error! Bookmark not defined

Chương 2 - ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨUError! Bookmark not defined

2.1 Đối tượng nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.2 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp Error! Bookmark not defined

2.2.2 Phương pháp điều tra khảo sát Error! Bookmark not defined

2.2.3 Phương pháp điều tra xã hội học Error! Bookmark not defined

2.2.4 Phương pháp phân tích và tổng hợp Error! Bookmark not defined

2.2.5 Phương pháp so sánh Error! Bookmark not defined

2.2.6 Phương pháp thống kê Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3 - KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬNError! Bookmark not defined

3.1 Hiện trạng môi trường tại khu kinh tế Nghi Sơn và đánh giá cơ sở hạ tầng

xử lý, giảm thiểu tác động đến môi trường của khu kinh tế Nghi Sơn.Error! Bookmark not defined

3.1.1 Chất lượng nước Error! Bookmark not defined

3.1.2 Chất lượng không khí Error! Bookmark not defined

3.1.3 Chất thải rắn Error! Bookmark not defined

3.2 Công tác quản lý môi trường tại khu kinh tế Nghi SơnError! Bookmark not defined

3.3 Nghiên cứu đề xuất hệ thống quản lý môi trường khu kinh tế Nghi SơnError! Bookmark not defined

3.3.1 Công cụ pháp lý Error! Bookmark not defined

3.3.1.1 Đối với chính phủ Error! Bookmark not defined

3.3.3.2 Đối với Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa và ban quản lý khu kinh tế

Nghi Sơn Error! Bookmark not defined

3.3.2 Áp dụng tiêu chuẩn ISO 14001 vào quản lý môi trường ở khu kinh tếError! Bookmark not defined 3.3.3 Tăng cường năng lực cán bộ quản lý bảo vệ môi trường khu kinh tếError! Bookmark not defined

3.3.4 Triển khai có hiệu quả công cụ kinh tế vào quản lý môi trường khu kinh

tế Error! Bookmark not defined

3.3.5 Công cụ thông tin Error! Bookmark not defined

3.3.6 Đề xuất vấn đề quy hoạch khu kinh tế Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined

PHẦN PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BQL

BQLKKT

BVMT

CKBVMT

CP

CQĐP

ĐTM

FDI

HĐND

KCN

KCNC

KCX

KKT

QCVN

QLNN

TNMT

UBND

Ban quản lý Ban quản lý khu kinh tế Bảo vệ môi trường Cam kết bảo vệ môi trường Chính phủ

Chính quyền địa phương Đánh giá tác động môi trường Vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài Hội đồng nhân dân

Khu công nghiệp Khu công nghệ cao Khu chế xuất Khu kinh tế Quy chuẩn Việt Nam Quản lý nhà nước Tài nguyên môi trường

Ủy ban nhân dân

DANH MỤC HÌNH

Hình 1: Các khu kinh tế được lựa chọn đưa vào quy hoạch phát triển đến năm 2020Error! Bookmark not defined Hình 2: Cơ cấu lao động khu kinh tế Nghi Sơn (%) Error! Bookmark not defined.

Hình 3: Nhiều hộ dân đã “treo lồng” vì cá chết hàng loạtError! Bookmark not defined.

Hình 4: Cây cối hai bên đường KKT phủ bụi trắng xóaError! Bookmark not defined.

Hình 5: Bãi rác thải tại chân núi Biện Sơn Error! Bookmark not defined.

Hình 6: Địa điểm chế biến hải sản bên kia bãi rác Error! Bookmark not defined.

Hình 7: Những bãi rác dân sinh tự phát Error! Bookmark not defined.

Hình 8: Sơ đồ nguyên tắc các mối quan hệ trong hệ thống quản lý môi trường tại

KKT Nghi Sơn Error! Bookmark not defined.

Hình 9: Sơ đồ các mối quan hệ trong hệ thống quản lý môi trường tại KKT Nghi

Sơn thực tế hiện nay Error! Bookmark not defined.

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1: Danh sách các khu kinh tế ven biển ở Việt NamError! Bookmark not defined.

Bảng 2: Nhiệt độ không khí tại trạm Tĩnh Gia (oC) Error! Bookmark not defined.

Bảng 3: Độ ẩm không khí tại trạm Tĩnh Gia (%) Error! Bookmark not defined.

Bảng 4: Lượng mưa và số ngày mưa trung bình nhiều năm tại trạm Tĩnh GiaError! Bookmark not defined.

Bảng 5: Tốc độ gió lớn nhất theo tần suất trạm khí tượng Tĩnh GiaError! Bookmark not defined.

Bảng 6: Tần suất xuất hiện gió 16 hướng trạm Tĩnh GiaError! Bookmark not defined.

Bảng 7: Lượng bốc hơi trung bình nhiều năm tại trạm Tĩnh Gia (mm)Error! Bookmark not defined.

Bảng 8: Tần số bão đổ bộ vào các vùng bờ biển Việt nam (1961 – 2008)Error! Bookmark not defined.

Bảng 9: Dòng chảy năm ứng với các tần suất thiết kế tại các tuyếnError! Bookmark not defined.

Bảng 10: Ý kiến của các hộ điều tra về sự ảnh hướng đến vấn đề An ninh – Xã hội

sau khi có KKT Error! Bookmark not defined.

Bảng 11: Ý kiến của các hộ điều tra về sự ảnh hưởng đến vấn đề môi trường sau khi

có khu kinh tế Error! Bookmark not defined.

Bảng 12: Kết quả phân tích hóa lý trong nước Error! Bookmark not defined.

Bảng 13: Kết quả phân tích kim loại trong nước Error! Bookmark not defined.

Bảng 14: Kết quả phân tích hóa học trong nước Error! Bookmark not defined.

Bảng 15: Ước tính tổng lượng nước thải từ KKT/KCN trên địa bàn tỉnh Thanh HóaError! Bookmark not defined Bảng 16: Ước tính tổng lượng khí phát thải ra từ khu kinh tế Nghi SơnError! Bookmark not defined.

Bảng 17: Tọa độ các trạm lấy mẫu không khí Error! Bookmark not defined.

Bảng 18: Kết quả phân tích chất lượng không khí theo giờError! Bookmark not defined.

Bảng 19: Ước tính tổng lượng chất thải rắn thải ra từ KKT/KCN trên địa bàn tỉnh

Thanh Hóa Error! Bookmark not defined.

DANH MỤC KHUNG

Khung 1: Lấy Chu Lai là ví dụ điển hình của các chính sách và thể chế đối với

các khu kinh tế ven biển chưa thực sự là những thử nghiệm chính sách đột phá và chưa tạo ra được lợi thế so sánh đáng kể nào so với mô

hình khu công nghiệp Error! Bookmark not defined.

Khung 2: Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Nghi Sơn tỉnh Thanh Hoá

đến năm năm 2025 về nước thải Error! Bookmark not defined.

Khung 3: Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Nghi Sơn tỉnh Thanh Hoá

đến năm 2025 về chất thải rắn Error! Bookmark not defined.

MỞ ĐẦU

Khu kinh tế Nghi Sơn là một khu kinh tế (KKT) được thành lập vào giữa năm 2006 tại huyện Tĩnh Gia, phía Nam tỉnh Thanh Hóa nhằm mục đích phát huy lợi thế địa lý trên quốc lộ 1A, đường sắt Bắc-Nam, và hệ thống cảng Nghi Sơn để tạo ra một động lực phát triển kinh tế - xã hội cho tỉnh Thanh Hóa, cho khu vực kém phát triển Nam Thanh Hóa - Bắc Nghệ An, và cho các tỉnh phía Bắc Việt Nam nói chung

Khu kinh tế Nghi Sơn được xây dựng với mục tiêu trở thành một KKT tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực với trọng tâm là công nghiệp nặng và công nghiệp cơ bản như: Công nghiệp lọc hoá dầu, công nghiệp luyện cán thép cao cấp, cơ khí chế tạo, sửa chữa và đóng mới tàu biển, công nghiệp điện, công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng, sản xuất hàng tiêu dùng, chế biến xuất khẩu… gắn với việc xây dựng và khai thác có hiệu quả cảng biển Nghi Sơn, hình thành các sản phẩm mũi nhọn, có chất lượng và khả năng cạnh tranh cao, các loại hình dịch vụ cao cấp đẩy mạnh xuất khẩu, mở rộng ra thị trường khu vực và thế giới

Hiện nay khu kinh tế đang thể hiện rõ tính chất, hiệu quả của một mô hình mang tính đột phá trong thu hút đầu tư, tăng trưởng công nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa Khu kinh tế Nghi Sơn có đóng góp không nhỏ vào tăng trưởng ngành sản xuất công nghiệp, nâng cao giá trị xuất khẩu và sức cạnh tranh của nền kinh tế qua đó góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của địa phương và cả nước theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, góp phần quan trọng trong việc giải quyết việc làm, đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao thu nhập, đời sống và trình độ của người lao động Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, trong quá trình phát triển khu kinh tế cũng đã bộc lộ những hạn chế, bất cập về công tác quy hoạch, xây dựng hạ tầng xử lý giảm thiểu tác động đến môi trường, công tác bảo vệ môi trường và vấn đề cơ chế, chính sách pháp luật liên quan tới quản lý nhà nước (QLNN) về môi trường còn chồng chéo,

Do đó, việc “Nghiên cứu đề xuất hệ thống quản lý môi trường tại Khu kinh tế

Nghi Sơn tỉnh Thanh Hóa” là rất cần thiết nhằm hoàn thiện hệ thống quản lý môi

trường ở KKT Nghi Sơn

TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Việt

1 Nguyễn Hoàng Anh (2009), “Thực trạng các khu kinh tế miền trung và những giải pháp hoàn thiện cơ chế, chính sách”, Kỷ yếu Hội thảo khoa học Khu kinh tế mở Chu

Lai, Quảng Nam

2 Vũ Thành Tự Anh (2010), Báo cáo đánh giá mô hình khu kinh tế ven biển ở Việt Nam, thực tiễn ở Việt nam và kinh nghiệm quốc tế, Báo cáo trong chương trình giảng

dạy Kinh tế Fulbright

3 Báo cáo đánh giá tác động môi trường (2011),“Dự án đầu tư xây dựng nhà máy nhiệt điện Công Thanh, công suất 300 MW, tỉnh Thanh Hóa”

4 Báo cáo đánh giá tác động môi trường (2010), “Dự án liên hợp lọc hóa dầu Nghi Sơn”

5 Báo cáo khảo sát khí tượng thủy hải văn (2010), Do PECC4 ở huyện Tĩnh Gia tỉnh Thanh Hóa

6 Ban quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn (2014), Báo cáo quản lý môi trường khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp

7 Bộ Giao thông Vận tải, Quyết định số: 2249/QĐ-BGTVT ngày 31/7 /2008, Phê duyệt quy hoạch chi tiết cảng biển Nghi Sơn khu vực vịnh phía nam đảo Biện Sơn – tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn đến năm 2015, định hướng đến năm 2025

8 Bộ Tài nguyên Môi trường, Thông tư số: 12/2011/TT-BTNMT, ngày 14/04/2011 Quy định về quản lý chất thải nguy hại

9 Bộ Tài nguyên Môi trường, Thông tư số 08/2009 /TT-BTNMT ngày 15/7/2009, Quy định quản lý và bảo vệ môi trường khu kinh tế, khu công nghệ cao, khu công nghiệp

và cụm công nghiệp

10 Chính phủ, Nghị định số 80/2006/NĐ-CP ngày 9/8/2006, Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, có hiệu lực thi hành từ ngày 03/9/2006

11 Chính phủ, Nghị định số 29/2008/NĐ - CP ngày 14/3/2008, Quy định về khu công nghiệp, khu chế xuất và khu kinh tế

12 Chính phủ, Công văn số: 5733/VPCP-KTNV, ngày 29 tháng 07 năm 2014, Quy định cấm, hạn chế đầu tư vào khu kinh tế, khu công nghiệp, cụm công nghiệp chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung

13 Luật Bảo vệ môi trường số 52/2005/QH11 ngày 29/11/2005 của Quốc hội khoá 11, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2006;

14 Hội đồng Nhân dân tỉnh Thanh Hóa, Nghị quyết số:75 / 2007 /NQ-HĐND,Về việc thông qua Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Nghi Sơn tỉnh Thanh Hoá đến năm

2025

15 Trương Đình Hiển (2007), Mô hình cảng biển nước sâu và khu công nghiệp phức hợp – hòn đá tảng của các khu kinh tế biển miền Trung và cả nước

16 Ninh Ngọc Bảo Kim, Vũ Thành Tự Anh (2008), Phân cấp tại Việt Nam: các thách thức và gợi ý chính sách nhằm phát triển kinh tế bền vững, báo cáo nghiên cứu cho dự

án VNCI, Cơ quan hợp tác phát triển Hoa Kỳ (USAID)

17 Nguyễn Huyền Lê, “Rủi do của lao động di cư và một số kiến nghị”, Viện khoa học lao động và xã hội

18 Ngân hàng phát triển Châu Á (2003), Phục vụ và duy trì: Cải thiện hành chính công trong một thế giới cạnh tranh, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia

19 Bùi Tất Thắng (2007), Các khu kinh tế ven biển trong tiến trình đưa Việt Nam trở thành một “Quốc gia mạnh về biển, làm giàu từ biển”, báo cáo của Viện Chiến lược

phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư

20 Mạc Thị Minh Trà (2010), “Cơ sở khoa học xây dựng mô hình quản lý môi trường các khu công nghiệp Việt Nam”, luận văn bảo vệ thạc sỹ khoa Môi trường trường Đại

học Khoa học Tự nhiên

21 Thủ tướng Chính phủ, Chỉ thị số: 07/CT-TTg, ngày ngày 02 tháng 03 năm 2012,

Chấn chỉnh công tác quản lý và nâng cao hiệu quả hoạt động của các khu kinh tế, khu công nghiệp, cụm công nghiệp

22 Thủ tướng chính phủ, Quyết định số: 84/QĐ-TTg, ngày 16/01/2009, Phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa đến năm

23 Thủ tướng chính phủ, Quyết định số: 102/2006/QĐ-TTg ngày 15/5/2006, Về việc thành lập và ban hành Quy chế hoạt động của Khu kinh tế Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa

24 Thủ tướng chính phủ, Quyết định số: 1447/QĐ-TTg, ngày 16/9/2009, Phê duyệt Điều chỉnh quy hoạch xây dựng Vùng Nam Thanh Bắc Nghệ đến năm 2025 và tầm nhìn sau năm 2025

25 Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa, Báo cáo số 197/BC-UBNDT ngày 02/12/2012

“Báo cáo trả lời chất vấn tại kỳ họp thứ năm hội đồng nhân dân tỉnh về hoạt động khoán sản”

26 Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa, Quyết định số: 108/QĐ-UBND, ngày 10/1/2011, Việc phê duyệt đề án xây dựng phát triển hệ thống đô thị tỉnh Thanh Hóa đến năm

2015 đạt mục tiêu đô thị hóa 25%

27 Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa, Quyết định số: 348/QĐ - UB ngày 04/02/2009, Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Ban Quản lý Khu Kinh tế Nghi Sơn tỉnh Thanh Hoá

28 Ủy ban Nhân dân tỉnh Thanh Hóa, Quyết định số: 485/QĐ-UBND ngày 18/02/2009,Về việc phê duyệt quy hoạch và quản lý chất thải rắn tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020

29 Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa, Quyết định số 1419/QĐ-UBND ngày 11/05/2012, Sửa đổi, bổ sung Điều 1, Quyết định số 2231/QĐ-UBND ngày 17/7/2009 của Chủ tịch UBND tỉnh về việc ủy quyền việc thẩm định, phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường; giao xác nhận bản cam kết bảo vệ môi trường các dự án đầu tư vào Khu kinh

tế Nghi Sơn và các Khu công nghiệp do Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn quản lý

30 Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa, Sở nông nghiệp và PTNT, Báo cáo số 1844/SNN &

PTNT- PTNT ngày 06/09/2013, Báo cáo tình hình thực hiện chế biến dăm gỗ trên địa bàn tỉnh

31 Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa, Quyết định số: 2478/QĐ-UBND ngày 6/8/2012, Công bố thủ tục hành chính mới ban hành; sữa đổi, bổ sung; bãi bỏ thuộc thẩm quyền giải quyết của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thanh Hóa

32 Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa, Quyết định số: 2732/QĐ-UBND ngày 14/8/2009, Công bố bộ thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết và quản lý trực tiếp của

Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thanh Hóa

33 Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa, Quyết định số 3927/QĐ-UBND) ngày 13/11/2014, Quy chế phối hợp trong công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh

34 Ủy ban Nhân dân tỉnh Thanh Hóa, Quyết định số 4094/QĐ-UBND năm 2013,Công

bố thủ tục hành chính mới, bị bãi bỏ thuộc thẩm quyền giải quyết của Ban quản lý Khu Kinh tế Nghi Sơn tỉnh Thanh Hóa