Giám sát thi hành án dân sự (tt)

LỜI CẢM ƠN Nghiên cứu sinh xin chân thành cảm ơn Khoa Luật thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội; Đại học Quốc gia Hà Nội; Bộ Tư pháp; Tổng cục Thi hành án dân sự; các Cơ quan Thi hành án dân sự

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

HOÀNG THẾ ANH

GIÁM SÁT THI HÀNH ÁN DÂN SỰ

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

HOÀNG THẾ ANH

GIÁM SÁT THI HÀNH ÁN DÂN SỰ

Chuyên ngành: Lý luận và Lịch sử Nhà nước và pháp luật

Mã số: 62 38 01 01

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS TSKH ĐÀO TRÍ ÚC

HÀ NỘI - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Nghiên cứu sinh xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng của nghiên cứu sinh Các số liệu nêu trong luận án là trung thực Những kết luận của Luận án chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Nghiên cứu sinh

Hoàng Thế Anh

LỜI CẢM ƠN

Nghiên cứu sinh xin chân thành cảm ơn Khoa Luật thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội; Đại học Quốc gia Hà Nội; Bộ Tư pháp; Tổng cục Thi hành án dân sự; các Cơ quan Thi hành án dân sự tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các cơ quan có liên quan; các thầy, các cô; các chuyên gia, nhà khoa học; cán bộ, công chức một số Cơ quan Thi hành án dân sự; bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã tận tình giúp nghiên cứu sinh hoàn thành luận án này

Nghiên cứu sinh

Hoàng Thế Anh

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Lời cảm ơn

Mục lục

Danh mục bảng

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN

QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI Error! Bookmark not defined

1.1 Một số công trình nghiên cứu liên quan đến thi hành án dân sựError! Bookmark not defined 1.2 Một số công trình nghiên cứu liên quan đến giám sát thi hành

án dân sự Error! Bookmark not defined

1.3 Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứuError! Bookmark not defined

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined

Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁM SÁT THI HÀNH ÁN

DÂN SỰ Ở VIỆT NAM Error! Bookmark not defined

2.1 Khái niệm, đặc trưng, vai trò của thi hành án dân sựError! Bookmark not defined

2.1.1 Khái niệm thi hành án dân sự và tính chất của hoạt động thi

hành án dân sự Error! Bookmark not defined

2.1.2 Đặc trưng của thi hành án dân sự Error! Bookmark not defined

2.1.3 Vai trò của thi hành án dân sự Error! Bookmark not defined

2.2 Khái niệm, đặc trưng, vai trò của giám sát thi hành án dân sựError! Bookmark not defined 2.2.1 Khái niệm giám sát thi hành án dân sự Error! Bookmark not defined

2.2.2 Phân biệt giám sát với kiểm sát, thanh tra và kiểm tra thi hành

án dân sự Error! Bookmark not defined

2.2.3 Đặc trưng của giám sát thi hành án dân sựError! Bookmark not defined

2.2.4 Vai trò của giám sát thi hành án dân sựError! Bookmark not defined.

2.2.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến giám sát thi hành án dân sự Error!

Bookmark not defined

2.3 Chủ thể giám sát, đối tượng giám sát thi hành án dân sựError! Bookmark not defined 2.3.1 Chủ thể giám sát thi hành án dân sự Error! Bookmark not defined

2.3.2 Đối tượng giám sát thi hành án dân sự Error! Bookmark not defined

2.4 Nội dung của giám sát thi hành án dân sựError! Bookmark not defined

2.4.1 Theo dõi, kiểm tra tính hợp pháp đối với hoạt động của đối

tượng giám sát trong thi hành án dân sựError! Bookmark not defined

2.4.2 Đề nghị, yêu cầu đối tượng giám sát xem xét lại tính hợp pháp

và điều chỉnh các hành vi, quyết định có vi phạmError! Bookmark not defined

2.4.3 Kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét tính hợp

lý, hợp pháp đối với các hành vi và quyết định của đối tượng giám

sát và xem xét lại các chế độ, chính sách, quyết định trong quản lý

thi hành án dân sự Error! Bookmark not defined

2.5 Hình thức, phương thức giám sát thi hành án dân sựError! Bookmark not defined 2.5.1 Hình thức giám sát thi hành án dân sự Error! Bookmark not defined

2.5.2 Phương thức giám sát thi hành án dân sựError! Bookmark not defined

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined

Chương 3: THỰC TRẠNG GIÁM SÁT THI HÀNH ÁN DÂN SỰ

Ở VIỆT NAM Error! Bookmark not defined

3.1 Kết quả giám sát thi hành án dân sự ở Việt Nam theo quy

định của pháp luật hiện hành Error! Bookmark not defined

3.1.1 Giám sát của nhân dân (công dân) Error! Bookmark not defined

3.1.2 Giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấpError! Bookmark not defined

3.1.3 Giám sát thi hành án dân sự của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn

thể chính trị - xã hội Error! Bookmark not defined

3.1.4 Giám sát của Viện Kiểm sát nhân dân qua công tác kiểm sát thi

hành án dân sự Error! Bookmark not defined

3.1.5 Giám sát thi hành án dân sự của người được thi hành án, người

phải thi hành án và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quanError! Bookmark not defined 3.2 Thực trạng sử dụng hình thức và phương thức giám sát thi

hành án dân sự ở Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.2.1 Hình thức giám sát thi hành án dân sự Error! Bookmark not defined

3.2.2 Phương thức giám sát thi hành án dân sựError! Bookmark not defined

3.3 Đánh giá kết quả, hạn chế và nguyên nhânError! Bookmark not defined

3.3.1 Kết quả giám sát thi hành án dân sự Error! Bookmark not defined

3.3.2 Hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong giám sát thi hành án

dân sự ở Việt Nam Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined

Chương 4: BẢO ĐẢM GIÁM SÁT THI HÀNH ÁN DÂN SỰ Ở

VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚIError! Bookmark not defined

4.1 Một số quan điểm về bảo đảm giám sát thi hành án dân

sự ở Việt Nam Error! Bookmark not defined

4.1.1 Đặt trong tổng thể của công cuộc cải cách bộ máy nhà nước,

xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của

dân, do dân và vì dân Error! Bookmark not defined

4.1.2 Đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Error! Bookmark not defined

4.1.3 Không làm ảnh hưởng đến tính ổn định và phát triển của thi

hành án dân sự Error! Bookmark not defined

4.1.4 Góp phần hạn chế tình trạng tiêu cực, sách nhiễu và vi phạm

pháp luật trong thi hành án dân sự Error! Bookmark not defined

4.1.5 Phát huy được tổng hợp sức mạnh của toàn xã hộiError! Bookmark not defined

4.2 Một số giải pháp bảo đảm giám sát thi hành án dân sự ở

Việt Nam Error! Bookmark not defined

4.2.1 Hoàn thiện thể chế về giám sát thi hành án dân sựError! Bookmark not defined

4.2.2 Tăng cường hoạt động giám sát của các chủ thể giám sát thi

hành án dân sự Error! Bookmark not defined

4.2.3 Nâng cao nhận thức của các cơ quan nhà nước, các tổ chức

đoàn thể và nhân dân đối với giám sát thi hành án dân sựError! Bookmark not defined

4.2.4 Mở rộng đối tượng giám sát, nội dung giám sát, đổi mới hình

thức, phương thức giám sát Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN

QUAN ĐẾN LUẬN ÁN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 2

PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

DANH MỤC BẢNG

Số hiệu

bảng

Bảng 3.1: Kết quả thực hiện giám sát của một số chủ thể từ

năm 2010 đến năm 2014

Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thi hành án dân sự là hoạt động quan trọng của Nhà nước nhằm đưa bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Toà án, Trọng tài thương mại, quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh của Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh ra thi hành để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và công dân góp phần ổn định an ninh , chính trị và trật tự , an toàn xã hội Điều 136 Hiến pháp Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001) và gần đây nhất là Điều 106 Hiến pháp năm 2013 quy định:

“Bản án, quyết định của Toà án nhân dân có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành”

Thi hành án Hiến pháp, Luật Thi hành án dân sự năm 2008; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi hành án dân sự năm 2014 đã quy định:

Bản án, quyết định quy định tại Điều 2 của Luật này phải được

cơ quan, tổ chức và mọi công dân tôn trọng Cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan trong phạm vi trách nhiệm của mình chấp hành nghiêm chỉnh bản án, quyết định và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc thi hành án

Điều 2 Luật Thi hành án quy định:

Những bản án, quyết định được thi hành theo Luật này bao gồm:

1 Bản án, quyết định quy định tại Điều 1 của Luật này đã có hiệu lực pháp luật:

a) Bản án, quyết định hoặc phần bản án, quyết định của Toà án cấp sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm; b) Bản án, quyết định của Toà án cấp phúc thẩm;

c) Quyết định giám đốc thẩm hoặc tái thẩm của Toà án;

d) Bản án, quyết định dân sự của Toà án nước ngoài, quyết

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Nguyễn Công Bình (200), Một số ý kiến về thi hành án dân sự, Báo cáo

hội thảo Tƣ pháp dân sự

2 Bộ Tƣ pháp (2004), “Báo cáo tổng kết 10 năm hoạt động thi hành án

dân sự giai đoạn 1993 đến 2013”, Hà Nội

3 Bộ Tƣ pháp (2012), “Sơ kết thực hiện Luật Thi hành án dân sự năm

2008, Hà Nội

4 Bộ Tƣ pháp (2013), Tổng kết 20 năm hoạt động thi hành án dân sự, Hà Nội

5 Chính phủ (), Các Báo cáo về công tác thi hành án dân sự trước Quốc

hội từ năm 1993 đến 2014, Hà Nội

6 Nguyễn Đăng Dung (2005), Sự hạn chế quyền lực nhà nước, Nxb Đại

học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

7 Nguyễn Sĩ Dũng (2004), Quyền giám sát của Quốc hội – Nội dung và

thực tiễn từ góc nhìn tham chiếu, Nxb Tƣ pháp, Hà Nội

8 Nguyễn Sĩ Dũng (2006), Thường thức về hoạt động giám sát của Quốc

hội, Nxb Tƣ pháp, Hà Nội

9 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), “Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ VIII”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

10 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001) “Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ IX”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

11 Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Nghị quyết số 08/NQ-TW ngày 2/1/2002

12 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày

24/5/2005 về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020, Hà Nội

13 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 2/6 về

Chiến lược cải cách tư pháp từ nay đến năm 2020, Hà Nội

14 Trần Ngọc Đường (1999), “Quyền giám sát tối cao và một số suy nghĩ về việc nâng cao hiệu lực và hiệu quả thực hiện quyền giám sát tối cao của

Quốc hội”, Kỷ yếu Hội thảo về hoạt động giám sát của Quốc hội, tr.11-15

15 Trần Ngọc Đường (2003), Quyền giám sát tối cao của Quốc hội và

quyền giám sát của các cơ quan của Quốc hội: đối tượng, nội dung, phương thức thực hiện và hậu quả pháp lý, Giám sát và cơ chế giám sát việc thực hiện quyền lực của nhà nước ta hiện nay, Nxb Công an nhân

dân, Hà Nội

16 Trần Ngọc Đường (2006), “Tăng cường năng lực giám sát của Quốc

hội”, Báo Nhân dân số ra ngày 02/01/2006

17 Trương Thị Hồng Hà (2004), "Hoàn thiện cơ chế pháp lý bảo đảm chức năng giám sát của Quốc hội trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp

quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam", Nhà nước và Pháp luật, (3), tr 33-41

18 Trương Thị Hồng Hà (2007), Hoàn thiện cơ chế pháp lý đảm bảo chức

năng giám sát của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam,

Luận án Tiến sĩ luật học, Viện nghiên cứu Nhà nước và pháp luật, Hà Nội

19 Lê Văn Hòe (2004), “Sự phát triển của định chế pháp lý về giám sát của

Quốc hội trong lịch sử lập hiến Việt Nam”, Đề tài nghiên cứu của khoa

Nhà nước và Pháp luật, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

20 Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (2000-2001), “Tăng cường

hoạt động giám sát của Quốc hội”, Tổng quan đề tài khoa học

21 Hội đồng Quốc gia chỉ đạo biên soạn (2002), Từ điển Bách khoa Việt

Nam, Nxb Từ điển bách khoa, H

22 Phạm Văn Hùng (2003), Quyền giám sát của Quốc hội đối với Tòa án

nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân, Luận án Tiến sĩ luật học , Viện

nghiên cứu Nhà nước và pháp luật, Hà Nội

23 Phùng Văn Hùng (2004), “Kỹ năng giám sát của đại biểu Quốc hội”, Kỷ

yếu hội thảo về tổ chức họat động giám sát của Quốc hội, tr.145

24 Trần Thanh Hương (2003), "Đối tượng giám sát của Quốc hội", Nghiên

cứu lập pháp, (2), tr.22-27

25 Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (2003), Giáo trình lý luận Nhà nước và pháp luật, Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội

26 Nguyễn Văn Kim (2001), Tổ chức và họat động thanh tra, kiểm tra,

giám sát của một số nước trên thế giới, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

27 Phạm Ngọc Kỳ (1996), Về quyền giám sát tối cao của Quốc hội, Nxb

Chính trị Quốc gia, Hà Nội

28 Phan Trung Lý (2004), “Giám sát và luật hoạt động giám sát của Quốc

hội”, Kỷ yếu hội thảo về tổ chức họat động giám sát của Quốc hội, Hà

Nội, tr.20

29 Phan Trung Lý, Phạm Văn Hùng (1998), “Những quy định của Hiến

pháp nước ta về chức năng giám sát của Quốc hội”, Hiến pháp 1946 và

sự kế thừa, phát triển trong các Hiến pháp Việt Nam, Nxb Chính trị

Quốc gia, Hà Nội

30 Đinh Văn Mậu (2003), Quyền lực nhà nước và quyền công dân, Nxb Tư

pháp, Hà Nội

31 Hoàng Thị Ngân (2003), “Về cách tiếp cận quyền giám sát của Quốc

hội”, Giám sát và cơ chế giám sát việc thực hiện quyền lực của nhà

nước ta hiện nay, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

32 Nguyễn Đức Nghĩa (2003), Cơ sở lý luận và thực tiễn khắc phục án dân

sự tồn đọng ở Việt Nam hiện nay, Luận văn Thạc sỹ luâ ̣t ho ̣c , Học viện

Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội

33 Hạnh Nguyên (2006), “Ngày càng khẳng định quyền giám sát tối cao”,

Báo Quân đội nhân dân ngày 7/1/2006, Hà Nội

34 Quốc hội (1992) Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam,

Hà Nội

35 Quốc hội (1998), Luật 09/1998/QH10 ngày 2/12 về khiếu nại tố cáo, Hà Nội

36 Quốc hội (1999), Luật 14/1999/QH10 ngày 12/6 về Mặt trận Tổ quốc,

Hà Nội

37 Quốc hội (2001), Luật 30/2001/QH10 ngày 25/12 về tổ chức Quốc hội,

Hà Nội

38 Quốc hội (2001), Luật 32/2001/QH10 ngày 25/12 Luật Tổ chức Chính

phủ, Hà Nội

39 Quốc hội (2002), Luật 33/2002/QH10 ngày 2/4 về tổ chức Tòa án nhân

dân, Hà Nội

40 Quốc hội (2002), Luật 34/2002/QH10 ngày 2/4 về tổ chức Viện kiểm sát

nhân dân, Hà Nội

41 Quốc hội (2003), Luật 05/2003/QH11 ngày 17/6 về hoạt động giám sát

của Quốc hội, Hà Nội

42 Quốc hội (2003), Luật 11/2003/QH11 ngày 26/11 về tổ chức Hội đồng

nhân dân và ủy ban nhân dân, Hà Nội

43 Quốc hội (2003), Luật 12/2003/QH11 ngày 26/11 về bầu cử Hội đồng

nhân dân, Hà Nội

44 Quốc hội (2003), Luật 26/2004/QH11 ngày 15/6 về sửa đổi bổ sung một

số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo, Hà Nội

45 Quốc hội (2004), Luật 22/2004/QH11 ngày 15/6 về thanh tra, Hà Nội

46 Nguyễn Hữu Quỳnh và tập thể tác giả (1999), Từ điển luật học, Nxb Từ

điển Bách khoa, Hà Nội

47 Nguyễn Quang Thái (2008), Pháp chế xã hội chủ nghĩa trong hoạt động

thi hành án dân sự ở Việt Nam hiện nay, Luận án tiến sĩ Luật ho ̣c , Học

viê ̣n Chính tri ̣ Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội

48 Bùi Ngọc Thanh (2004), “Bàn thêm về tổ chức bộ máy Nhà nước và

hoạt động giám sát của Quốc hội”, Kỷ yếu hội thảo về tổ chức họat động

giám sát của Quốc hội, tr.118