Giao an lop 10

Ngày soạn :Ngày dạy: Chơng1: Động học chất điểm Mục tiêu của chơng: Động học là một phần của cơ học, trong đó nghiên cứu cách xác định sự thay đổi vị trí của các vật trong không gian th

Trang 1

Ngày soạn :

Ngày dạy:

Chơng1: Động học chất điểm

Mục tiêu của chơng:

Động học là một phần của cơ học, trong đó nghiên cứu cách xác định sự thay đổi

vị trí của các vật trong không gian theo thời gian và mô tả chuyển động của các vậtbằng các phơng trình toán học

- Học sinh phải xây dựng đợc các phơng trình mô tả các trạng thái chuyển động của vật

- Vận dụng kiến thức giải các bài toán, giải thích các hiện tợng trong tự nhiên và trong khoa học

Tiết 1: chuyển động cơ

I Mục tiêu:

- Học sinh phải phân biệt đợc các khái niệm cơ bản nh:

+ Chuyển động là gì ?+ Khi nào một vật chuyển động đợc coi là một chất điểm ?+ Thế nào là quỹ đạo của vật ?

+ Khái niệm vật mốc, mốc thời gian, hệ quy chiếu và cách xác định sự thay

đổi vị trí của một vật trong không gian theo thời gian

- Vận dụng kiến thức trên trong việc nghiên cứu và giải quyết các bài toán của phần động học

2- Kiểm tra bài cũ:

IV Tổ chức hoạt động dạy học

Hoạt động1: Đặt vấn đề vào bài

+ Thế nào là chuyển động? cho ví dụ

+ Khi nào một vật chuyển động đợc coi là

một chất điểm? cho ví dụ

- Nhận xét câu trả lời và 2 ví dụ của h/s;

kết luận và đa ra câu trả lời hoàn chỉnh

+ Cách xác định quỹ đạo của một vật

I Chuyển động cơ, chất điểm

Trang 2

chuyển động? 3 Quĩ đạo :

- Trả lời câu hỏi C2

- Nhận xét câu trả lời và gợi ý cho

h/s đa ra phơng pháp chung xác

định vị trí của một vật

II Cách xác định vị ttrí của vật trong không gian.

* Chọn hệ trục toạ độ vuông góc.

Hoạt động 3 : Nghiên cứu về cách xác định thời gian của chuyển động

+ Thế nào thời điểm và thời gian ?

III cách xác định thời gian trong Chuyển động

- Nhắc lại phần in đậm cuối bài

- Nêu câu hỏi 1 - 4sgk

- Cho bài tập về nhà 5 - 8cho cả lớp

- Đọc bài mới trong sgk

- Giờ sau học bài mới

Trang 3

Ngày soạn :

Ngày dạy:

Tiết 2 : Chuyển động thẳng đều ( tiết)

I Mục tiêu:

- Học sinh nắm đợc phơng pháp và tiến trình làm một bài thí nghiệm kiểm chứng

Từ thí nghiệm rút ra đợc khái niệm chuyển động thẳng đều

- Học sinh đn đợc khái niệm vận tốc và cách biểu diễn véc tơ vận tốc, công thức xác định đờng đi trong chuyển động thẳng đều

- Xây dựng đợc phơng trình toạ độ và biểu diễn mối liên hệ giữa toạ độ của vật chuyển động thẳng đều theo thời gian trên hệ trục toạ độ

+ Thế nào là chuyển động? cho ví dụ+ Khái niệm chất điểm? Cách xác định sự thay đổi vị trí của một vật trong không gian theo thời gian?

Hoạt động 1: Đặt vấn đề vào bài.

+ Học sinh quan sát và phân tích số liệu thu đợc từ thí

nghiệm hình 2.1?, ta nói giọt nớc ch đ thẳng đều Vậy

nhận xét mối liên hệ giữa s và t

- Các nhóm thảo luận, h/s đại diện cho

4 nhóm đa ra khái niệm ban đầu về

chuyển động thẳng đều

-Trả lời câu hỏi C1

- Nhận xét câu trả lời của học sinh và

đa ra kết luận cuối cùng

- Nhận xét, đa ra câu trả lời hoàn

chỉnh

+ Xác định công thức tính đờng đi

trong chuyển động thẳng đều?

I chuyển động thẳng đều.

- Thời gian chuyển động t = t2 - t1

- Quãng đờng đi đợc s = x2 - x1.

1 Tốc độ trung bình.

Tốc độ trung bình =

2 Vận tốc trong chuyển động thẳng đều.

Quãng đường đi được

đượcThời gian chuyển động

Trang 4

+ Vận dụng kết quả thu đợc từ bài toán

trên trả lời câu hỏi C4

II Phơng trình Tọa độ và đồ thị toạ độ của ch động thẳng đều

x0

x

x = x0 + v t

-x, x 0 , v có giá trị dơng nếu OA ; O M và vcùng chiều dơng ta chọn

2.Đồ thị toạ độ của chuyển động thẳng đều

Hoạt động 3 :Vận dụng kiến thức đã học củng cố bài , hớng dẫn hs học tập ở nhà.

- Nêu câu hỏi 1 - 5 sgk - Trả lời câu hỏi và thực hiện đầy đủ

- s: là quãng đường (m)

- t: thời gian (s)

+ X0 toạ độ ban đầu + X toạ độ ở thời điểm t + V vận tốc

x

t (h)

0

2 0

4 0

6 0

x (km )

v

Trang 5

- Cho bài tập về nhà 6 - 9 cho cả lớp.

- Đọc bài mới trong sgk

các yêu cầu của giáo viên

Ngày soạn :

Ngày dạy:

Tiết 4 + 5

Bài 3: Chuyển động thẳng biến đổi đều ( 2 tiết)

+ Phát biểu và viết biểu thức vận tốc ? Chỉ rõ tên và đơn vị các đại lợng trong biểu thức Cách đổi đơn vị

+ Đặc trng của véc tơ vận tốc ?

- Cách xác định phơng, chiều và độ lớn của véc tơ vận tốc? Cho ví dụ ?

I Mục tiêu:

- Học sinh nhận biết đợc thế nào là chuyển động biến đổi, chuyển động biến đổi

đều Đại lợng nào đặc trng cho sự biến đổi nhanh hay chậm của vận tốc (a)

- Học sinh viết đợc các công thức của chuyển động thẳng biến đổi đều Quy ớc về dấu của các đại lợng trong biểu thức

- Cách vẽ đồ thị vận tốc - thời gian, từ đồ thị vận tốc có thể nhận biết tính chất chuyển động của vật

- Vận dụng các kiến thức để giải các bài tập

2- Kiểm tra bài cũ: Vận dụng kiến thức giải các bài tập 7; 8 (SGK trang 17)

Hoạt động 1: Đặt vấn đề vào bài

- Ta xét một chiếc ô tô bắt đầu khởi hành, cho đến khi đạt

vận tốc ổn định, trạng thái cđ của vật thay đổi ntn? - Theo dõi lời giảng và trả lời

câu hỏi của gv

Hoạt động 2 : Giải quyết vấn đề.

+ Thế nào là chuyển động thẳng biến

1. Chuyển động thẳng biến đổi là gì ?

Chuyển động thẳng biến đổi là chuyển động

Trang 6

+ Nghiên cứu (SGK phần 2 trang 18)

và trả lời câu hỏi C1

+ Thế nào là vận tốc TB, tại sao vận

tốc TB không phải là đại lợng véc tơ?

+ Nghiên cứu (SGK phần 3 trang 19)

và trả lời câu hỏi C3

+ Thế nào là vận tốc tức thời? Vận

tốc tức thời cho ta biết điều gì ?

- Nhận xét câu trả lời của h/s và đa ra

câu trả lời hoàn chỉnh

+ Đại lợng nào đặc trng cho sự thay

đổi nhanh hay chậm của vận tốc?

Vận tốc tức thời của một chuyển động tại một

điểm M là đại lợng đo bằng thơng số giữa đoạn

đờng rất nhỏ ∆s đi qua M và khoảng thời gian

∆t rất nhỏ để vật đi hết quãng đờng đó.

t

s v

- Nêu rõ các đại lợng và đơn vị tính các đại

II Ch động thẳng biến đổi đều

Chuyển động thẳng biến đổi đều là chuyển động mà vận tốc tức thời của vật tăng hoặc giảm đều theo thời gian.

III Ch động thẳng nh dần đều

1 Gia tốc trong ch đ thẳng nh dần đều

- Trong chuyển động thẳng nhanh dần

đều, gia tốc có độ lớn không đổi và luôn cùng phơng cùng chiều với vận tốc.

Trang 7

lợng đó trong các biểu thức sau.

+ Nêu cách xác định dấu của các đại lợng

*/ Nếu chọn chiều dơng là chiều ch đ

*/ Gốc thời gian lúc bắt đầu khảo sát chuyển động ( t 0 = 0)

Đồ thị là một đờng thẳng, có hớng đi lên nếu a > 0, đi xuống nếu a < 0

6 Ví dụ thực tế sgk hình 3.9

III Ch động thẳng ch dần đều

1 Gia tốc trong ch đ thẳng ch dần đều

a) Véc tơ gia tốc luôn ngợc chiều với véc tơ vận tốc

b) Gia tốc có độ lớn không đổi

X

X0 S

x0 : toạ độ của vật ở thời điểm 0

x : toạ độ của vật ở thời điểm t

+ v t là vận tốc tức thời

Trang 8

a t v < v0⇔ a < 0

t a v

vt = 0+ .

3 Công thức tính quãng đờng đi đợc và phơng trình toạ độ của chuyển động thẳng nhanh dần đều.

t a t

v

1 +

=

t a t

v x

- Nêu câu hỏi 1 - 8 sgk

- Cho bài tập về nhà 9 - 15 cho cả lớp

- Củng cố kiến thức cho học sinh, giải các bài tập cơ bản

- Rèn luyện kỹ năng giải bài tập

- Giúp học sinh có khă năng suy luận lô gíc và giải các bài tập nâng cao

II Chuẩn bị

- Giải bài tập 15 ; 16 (SGK trang 26)

- Giáo án và dồ dùng giảng dạy đầy đủ

III

ổ n định tổ chức

1- Tổ chức: Kiểm tra sĩ số của học sinh và ghi tên HS vắng mặt vào sổ đầu bài Chia lớp thành từng nhóm từ 6 - 8 HS

+ Định nghĩa gia tốc ? Viết biểu thức+ Viết các biểu thức của chuyển động thẳng biến đổi đều+ Giải bài tập 8; 9; 10; 11; 12; 13 (SGK trang 27)

Trang 9

IV Tiến trình giờ giảng

Bài 15 (27)

+ Cho biết giả thiết và các yêu cầu

của bài toán?

b/ Thời gian lăn hết dốc của viên bi

A

c/ Xác định thời gian và vị trí hai

viên bi gặp nhau

+ Chọn hệ quy chiếu và viết phơng

trình toạ độ của hai viên bi?

+ Xác định các điều kiện ban đầu

của viên bi A và lập phơng trình toạ

độ

+ Xácđịnh các điều kiện ban đầu

của viên bi A và lập phơng trình toạ

s = 12 0,2.t2 ; (s = 1 m) t = 02,.21 = 3,33 (s)

c/ Hai viên bi gặp nhau khi đó chúng có cùng toạ

độ xA = xB

21 0,2.t2 = 1 – t + 12 0,2.t2 t = 1 (s)

- Vậy hai viên bi gặp nhau sau 1 (s)

- Vị trí hai viên bi gặp nhau:

xA = xB = 21 0,2.1 = 0,1 (m)

A

B +

Trang 10

1.(-8).12 = 4 (m)Vậy: s = 4 + 16 + 4 = 24 (m)

Hoạt động 3 :Vận dụng kiến thức đã học củng cố bài , hớng dẫn hs học tập ở nhà

GV :

- Hệ thống lại các phơng pháp giải bài tập về

chuyển động biến đổi đều

- Nhắc học sinh gìơ sau học bài mới

HS :

- Trả lời câu hỏi và thực hiện đầy đủ các yêu cầu của giáo viên

80 40

t(s) V(m/s)

Trang 11

- Chứng minh đợc sự rơi tự do là cđ nhanh dần đều, ở cùng một nơi các vật rơi tự

do với cùng một gia tốc, lập đợc các công thức của chuyển động rơi tự do

- Biết áp dụng các công thức của chuyển động rơi tự do để giải bài tập

II Chuẩn bị

- Chuẩn bị các thí nghiệm biểu diễn nh phần 1;

- Bộ thí nghiệm kiểm chứng gia tốc rơi tự do

- Chuẩn bị giáo án và các đồ dùng dạy học

III

IV Tiến trình giờ giảng

Hoạt động 1: Đặt vấn đề vào bài.

+ Ta thấy trong thực tế, các vật nặng nhẹ rơi nhanh chậm

khác nhau Nguyên nhân nào dẫn đến điêù đó, có khi nào

+ Từ thí nghiệm 1 cho biết vật nào rơi

nhanh hơn, nguyên nhân của sự rơi?

- (phải chăng vật rơi nhanh hay chậm

1 Sự rơi của các vật trong không khí

*/Kết luận chung: Vật rơi nhanh hay chậm không phải vì nặng hay nhẹ khác nhau Sức cản của môi trờng mới là nguyên nhân làm cho vật rơi nhanh hay chậm.

2 Sự rơi của các vật trong chân không (Sự

rơi tự do)

Trang 12

+ Tiến hành các thí nghiệm 3,4,5 ,6 và

yêu cầu học sinh đa ra nhận xét về sự

rơi của một vật trong không khí

- Nhận xét câu trả lời của các nhóm

thảo luận và đa ra kết luận chung

+ Tiến hành thí nghiệm về sự rơi của vật

trong ống Niutơn

- Nhận xét câu trả lời của học sinh và đa

ra kêt luận về sự rơi tự do

- Giải thích thí nghiệm của Galilê, tại

+ Nội dung của định luật rơi tự do giải

thích tại sao tại các vị trí khác nhau gia

tốc trọng trờng có giá trị khác nhau

+ Giải thích kết quả thu đợc từ thí nghiệm của Isắc Niutơn

- Các nhóm thảo luận và đa ra câu trả lời Từ

đó đa ra khái niệm rơi tự do

Sự rơi tự do là sự rơi theo phơng thẳng đứng chỉ dới tác dụng của trọng lực.

*/ Nếu sức cản của không khí là rất nhỏ không đáng kể thì sự rơi của vật trong không khí có thể đợc coi là sự rơi tự do.

II Nghiên cứu sự rơi của các vật.

1 Những đặc điểm của sự rơi tự do.

*/ Phơng của chuyển động rơi tự do là

ph-ơng thẳng đứng (phph-ơng của dây dọi)

*/ Chiều của chuyển động rơi tự do là chiều

từ trên xuống.

*/ Chuyển động rơi tự do tuân theo các quy luật của chuyển động thẳng nhanh dần đều

*/ Chọn chiều dơng là chiều chuyển động

*/ Gốc thời gian lúc bắt đầu khảo sát chuyển

v

s = 0. +21 2 (3)

t g t

v x

vt 2 2

0 2

=

2 Định luật rơi tự do

Tại một nơi nhất định trên trái đất, các vật

đều rơi tự do với cùng một gia tốc.

Hoạt động 3 :Vận dụng kiến thức đã học củng cố bài , hớng dẫn hs học tập ở nhà.

GV :

- Nhắc lại phần in đậm cuối bài HS :

Trang 13

- Nêu câu hỏi 1 - 7 sgk.

- Đọc bài đọc thêm trong sgk

- Trả lời câu hỏi và thực hiện đầy đủ các yêu cầu của giáo viên

- Viết đợc công thức liên hệ giữa vận tốc dài và vận tốc góc

Nêu đợc hớng của gia tốc trong chuyển động tròn đều và viết đợc biểu thức của giatốc hớng tâm

- Nêu đợc một số ví dụ thực tế về chuyển động tròn đều, giải bài tập có liên quan

II Chuẩn bị

- Giáo viên :Chuẩn bị một vài thí nghiệm đơn giản để minh hoạ chuyển động tròn

đều , hình vẽ 5.6 sgk trên giấy to để học sinh trình bày phần chứng minh của mình trên bảng

- Học sinh : Ôn lại các công thức của cđ thẳng nhanh dần đều , rơi tự do

III

1- Tổ chức : Kiểm tra sĩ số của học sinh và ghi tên HS vắng mặt vào sổ đầu bài Chia lớp thành từng nhóm từ 6 - 8 HS

+ Thế nào là sự rơi tự do? Đặc điểm của sự rơi tự do

+ Viết các biểu thức biểu diễn các quy luật chuyển động của sự rơi tự do

III Tiến trình giờ giảng

Hoạt động 1: Đặt vấn đề vào bài

- Em hãy cho 3 VD về chuyển động tròn đều ?

- Các chuyển động đó giống nhau và khác nhau điều gì ?

- Để xét kỹ hơn về điều đó, ta học bài hôm nay

- Theo dõi lời giảng và trả lời câu hỏi của gv

Hoạt động 2 : Giải quyết vấn đề.

GV :

+ Thế nào là chuyển động tròn đều?

HS :

I Vận tốc dài

Trang 14

cho ví dụ?

+ Xác định độ lớn vận tốc dài, chỉ rõ ý

nghĩa của các đại lợng trong biểu thức

+ Đặc điểm của véc tơ vận tốc dài, cách

+ Khái niệm chu kỳ và tần số của chuyển

động tròn đều? Mối liên hệ giữa các đại

l-ợng đó ?

- Trả lời câu hỏi C4; C5

+ Mối liên hệ giữa vận tốc dài, vận tốc

∆

= (*)

+Véc tơ vận tốc: Vec tơ vận tốc trong chuyển động tròn đều luôn luôn nằm dọc theo tiếp tuyến với quỹ đạo Nó có độ dài không đổi, nhng có phơng luôn luôn thay

đổi

II Vận tốc góc, chu kỳ, tần số.

1.Vận tốc góc:

- ĐN : sgk t

∆ : Đo bằng rađian (rad) t

∆ : Đo bằng giây (s)

ω : Đo bằng (rad/s)

α

∆ là góc mà bán kính OM ( OM = R) quét đợc trong thời gian ∆t

- Nêu câu hỏi 1 - 6 sgk

O R M

M M

O

M

Trang 16

Tiết 2

Hoạt động 2: Xác định phơng chiều và độ lớn của gia tốc hớng tâm

+ Hớng của véc tơ gia tốc trong

chuyển động tròn đều? ý nghĩa của

nó?

Bài tập 14 : sgk

+ Giúp h/s hiểu đợc ý nghĩa của

véc tơ gia tốc trong chuyển động

tròn đều

+ Xác đinh độ lớn của gia tốc?

II gia tốc hớng tâm, véc tơ gia tốc.

1 Hớng của véc tơ gia tốc trong chuyển động tròn đều.

- Hiểu rõ mối liên hệ giữa véc tơ gia tốc và các véc tơ vận tốc

+Ta có:

t

v a

+ ý nghĩa: Véc tơ gia tốc trong chuyển động tròn đều là đại lợng đặc trng cho sự biến đổi về phơng của véc tơ vận tốc; ( v = const)

- Nêu câu hỏi 7 sgk

Trang 17

- Rèn luyện kỹ năng giải bài tập.

- Giúp học sinh có khă năng suy luận lô gíc và giải các bài tập nâng cao

II Chuẩn bị

- Giải bài tập 12; 13; 14; (SGK trang 41)

- Giáo án và dồ dùng giảng dạy đầy đủ

III

+ Thế nào là chuyển động tròn đều?

+ Khái niệm chu kỳ? Tần số trong chuyển động tròn đều? Vận tốc góc?+ Biểu thức tính vận tốc dài, gia tốc hớng tâm, mối liên hệ giữa chúng.+ Nhắc lại các công thức đã học :

- Từ giả thiết cho biết vận tốc dài

tại một điểm trên vành bánh xe?

a/ Vận tốc dài tại một điểm trên vành bánh xe chính bằng vận tốc của xe

Ta có: vBX = 0,0033 (m/s)

10 33 ,0

33 ,3

BX BX

b/ Nhận thấy vận tốc góc của bánh xe bằng vận tốc

Trang 18

của đĩa xe?

góc của líp xe ω BX = ω LX = 10 (rad/s)

4 ,0

DX

41,144,4

14,3.2

v

KP

KG KP

KP

KG KG KP

ω ω

ω

Vậy từ giả thiết ta có:

0 , 66

5 ,

=

R

R v

v

KG

KG KP

KG

Hoạt động 3 :Vận dụng kiến thức đã học củng cố bài , hớng dẫn hs học tập ở nhà

GV :

- Hệ thống lại các phơng pháp giải bài tập

- Nhắc hs giờ sau học bài mới

Tiêu đề	Động Học Chất Điểm
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông
Chuyên ngành	Vật Lý
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	30
Dung lượng	547 KB