BỆNH LÝ CẤP CỨU BỤNG KHÔNG DO CHẤN THƯƠNG Ở TRẺ EM

-Sớm: chướng hơi, khu trú hay lan toả phân bố hơi không đều -Dày thành ruột -Hơi trong thành ruột, hình ảnh bong bóng 50-75%-Hơi trong TM cữa túi mật -Hơi tự do thủng ruột... XOẮN RUỘT

BỆNH LÝ CẤP CỨU BỤNG KHÔNG DO CHẤN THƯƠNG

Ở TRẺ EM

Bs Nguyễn Hữu Chí Khoa siêu âm-BV Nhi đồng I

Lâm sàng-Siêu âm

• Thay đổi chẩn đoán ban đầu:

- Siegel et coll JAMA 1991;266:1987-9 34/58 59%

- Sivit et coll Radiology 1992;185:549-52 31/128 25%

- Carrico et coll AJR 1999;172:513-16 49/94 52%

•

CHỤP CẢN QUANG

Điều trị Chẩn đoán

SIÊU ÂM

• Sonde: 5 -15 Mhz Khoang bụng chậu

• Doppler couleur -énergie :

- phân tích tưới máu thành ruột

- đôi khi khó: quấy khóc, nhu động ruột

KỸ THUẬT

- Không cần nhịn bú

- Không cần an thần

- Cho bú nước đường hoặc sữa trong khi siêu âm

- Có bố mẹ bên cạnh

- Cần chút ít thời gian, để trẻ yên tĩnh

VIÊM RUỘT HOẠI TỬ SƠ SINH

-Bệnh đường tiêu hoá nặng trong gđ ss

2% ở trẻ nhập khoa sơ sinh

60-90% trẻ sinh non

-Tử vong <20%, nếu không đtrị cao hơn nhiều-Biến chứng:

VFM (20-30%), thủng ruột

Viêm dính FM, chít hẹp ruột (10%)

HC ruột ngắn

-Sớm: chướng hơi, khu trú hay lan toả

phân bố hơi không đều

-Dày thành ruột

-Hơi trong thành ruột, hình ảnh bong bóng (50-75%)-Hơi trong TM cữa (túi mật)

-Hơi tự do (thủng ruột)

-Cấp: hoại tử-thủng ruột

-Muộn: sẹo hẹp (góc đại tràng, sigma)

Biến chứng hẹp đoạn ruột hồi tràng

VRHT

RUỘT XOAY BẤT TOÀN

RXBT- LÂM SÀNG

 Khoãng 45-80% RXBT có bc xoắn ruột

 25-40% xảy ra trong tuần đầu sau sinh, 50-65% ở trẻ dưới 1 tháng

75-90% ở trẻ dưới 1 tuổi

 RXBT ở trẻ lớn hay người lớn

BỆNH CẢNH LÂM SÀNG

Cấp

-Khởi phát đột ngột với:

Đau bụng cấp, nôn ói, tiêu máu (±)

Sốc, trụy mạch, thở nhanh…

Chướng bụng, phản ứng FM, sốt (trể-có hoại tử ruột)

Mãn

.Đau bụng cơn tái phát, ói (±)

.SDD, HC kém hấp thu, BL ruột mất đạm

XOẮN RUỘT NON

1.Chụp phim bụng không chuẩn bị (ASP)

-Xoắn cấp: hình ảnh bóng đôi: DD-TT

-Xoắn mãn: Dãn to dạ dày và tá tràng

2.Chụp TOGD

-CCĐ: khi nghi ngờ xoắn cấp

->Góc tá hổng tràng ở vị trí bất thường

Xoắn vặn của đoạn ruột đoạn đầu hổng tràng Các quai RN nằm bên phải (mạc treo chung)

3.Chụp Lavement baryté ít giá trị

4.Siêu âm

•-Dãn ứ dịch dạ dày và tá tràng

• -Dấu hiệu siêu âm RXBT

•-« Whirlpool sign »

Pracros JP et coll Pediatric Radiology 1992;22:18-20

* Dấu hiệu đảo vị trí TMMTTT

 -Bình thường: VMS nằm bên phải AMS

-RXBT: VMS nằm bên trái AMS

VMS nằm phía trước AMS: 20-30% VMS nằm bên phải AMS: 5%

Đảo vị trí mạch máu mạc treo tràng trên

Sen 86%, Spe 92%,

PV + 89%

Whirlpool’s sign

TOGD: Vị trí góc Treitz- Hình xoắn vặn CCĐ: khi nghi ngờ xoắn cấp

HẸP PHÌ ĐẠI CƠ MÔN VỊ

Do sự phì đại của lớp cơ vòng môn vị, tạo nên một khối u, gọi là u cơ môn vị

GPB: U cơ môn vị

-Lớp thanh mạc vẫn bình thường

-Lớp cơ, chủ yếu cơ vòng bị phì đại

LÂM SÀNG

Bệnh nguyên chưa rõ

Bé trai/gái: 5/1

Ói: xuất hiện khoãng tuần thứ 3 (10d-6w),

khoãng trống sau sinh , d dàng, chất ói sữa.ễ

Sụt cân, ngược lại trẻ vẫn háo bú

Nhìn thấy sóng nhu động dạ dày

Sờ thấy môn vị hình “olive”

1.ASP: trẻ nhịn bú ≥ 6h, không đặt sonde

-Mức khí-dịch ở hạ sườn trái

-Ít hơi trong ống tiêu hoá

-Có thể nhìn thấy hơi trong thành dạ dày

2.TOGD

Ít sử dụng, khi siêu âm (+)

SIÊU ÂM

Hình dạng môn vị: 2 thành phần

-Lớp echo dày trung tâm: ống môn vị

-Lớp echo kém ngoại biên: lớp cơ môn vị

Chiều dài ống MV (L), bề dày lớp cơ MV (e):

Bình thường: L= 10mm e=2mm

Hẹp phì đại cơ MV: L ≥15mm e≥4mm

Khảo sát động: ống MV không mở, sự di chuyển dịch ít hoặc không có

HẸP PHÌ ĐẠI CƠ MÔN VỊ

**Chẩn đoán phân biệt:

Dạng nhẹ có rối loạn vận động hang môn vị:

-Không có ứ dịch DD khi nhịn bú

-Không có dày đáng kể lớp cơ MV trên sâ

-Chiều dài và dày MV thay đổi trong quá trình

chụp TOGD

**Điều trị:

-Ph u thu t: cải thiện LS rất nhanh ẫ ậ

-Hình ảnh siêu âm còn tồn tại 1 thời gian

TRẺ NHŨ NHI

Lồng ruột cấp

 Là bệnh cấp cứu ngoại khoa,

 Thường xảy ra ở trẻ nhũ nhi (80-90% 6 th-2tuổi) +vô căn (viêm hạch mạc treo, theo mùa)

 Trước 3 tháng và sau 5 tuổi, được xem là thứ

phát hay có nguyên nhân thực thể

Nguyên nhân thực thể

 Túi thừa Meckel ( 50%)

 Polyp đơn độc hay đa polyp (Peutz-jeghers)

 Nang ruột đôi

 Lymphoma đường tiêu hoá

 Ban xuất huyết dạng thấp (Scholein-Henoch) (5-10%)

 Bệnh quánh niêm dịch (Mucoviscidose)(1%)

 Rối loạn cơ năng sau mổ

LÂM SÀNG

 Tam chứng kinh điển:(<50%)(12% BV)

+ Đau bụng cơn, khóc thét từng cơn

+ Nôn ói

+ Tiêu máu

 Sờ thấy u lồng:(85%)(40,5% BV)

 Thăm trực tràng: bóng tt rỗng, máu theo gant

 Những dạng LS lầm lẫn: nhiễm độc, tiêu chãy, tắc ruột, hội chứng mass đơn thuần

CHẨN ĐOÁN SIÊU ÂM

1.Chẩn đoán xác định

 Khối lồng được cắt trên 2 trục :

- Ngang (Axial) có hình cocard d ≥ 25mm

1.Chẩn đoán xác định

Trục dọc: hình “pseudokidney” hình “sandwich”

2.Chẩn đoán loại lồng ruột

 Dựa vào: Vị trí ruột thừa

Vị trí khối lồng

-> LR hồi manh đại tràng

(RT nằm trong khối lồng)

-> LR hồi-đại tràng (RT nằm ngoài khối lồng) -> LR hồi-hồi tràng

->LR đại-đại tràng

 Dãn quai ruột trên khối lồng

-> Tắc ruột?

 Dịch tự trong ổ bụng

-> Tiên lượng

 Hạch mạc treo, mass bất thường

-> Nguyên nhân thực thể

3.Các dấu hiệu siêu âm khác

4.Tiên lượng tháo lồng

 Tùy thuộc :

*Nguyên nhân

*Loại lồng ruột: - Hồi-manh đại tràng: dễ tháo

- Hồi-hồi tràng : khó

*Tình trạng ischemie ruột:

-Sự tưới máu khối lồng

-Dịch ổ bụng

->Dịch trong khối lồng: d:8x4mm : tháo khó 14x5mm : hoại tử

Sự tưới máu khối lồng

Giá trị chẩn đoán

Một số vấn đề

* LR tái phát:

-10% nếu tháo bằng nước hay hơi -2-3% nếu mổ tháo lồng bằng tay -0% nếu mổ cắt u lồng

* Bệnh cảnh lâm sàng không điển hình

• Hạch sinh lý trong rễ mạc

VIÊM HẠCH MẠC TREO

Chẩn đoán loại trừ

Chẩn đoán siêu âm

->VRT,

->Gastroenterite, Lymphoma

VIÊM RUỘT THỪA

GIỚI THIỆU

Bệnh cấp cứu ngoại khoa rất thường gặp:

- Chiếm 25% trẻ nhập viện vì đau bụng

- >40% PT cấp cứu bụng

Chẩn đoán chủ yếu là lâm sàng

Tỉ lệ cao chẩn đoán không chắc chắn (30%)

 ∆ LS-> VRT bỏ sót : 28-57% (trẻ <12 tuổi) gần 100% trẻ <2 tuổi

23-73% RT vỡ

 ∆ trể, RT vỡ:

- Abces, VFM, NTH, TR,

- Vô sinh (F), tử vong

 20-30% mổ có RT bình thường

 Mổ cắt RT bình thường có b/c sau mổ

4-14,5% (3% TR non không liên quan mức độ viêm RT)

GIỚI THIỆU

Nhiều bệnh lý tương tự:

Viêm hạch mạc treo, Bệnh viêm ruột

Bệnh lý đường tiết niệu, bệnh lý phụ khoa

Cơ địa đặc biệt: béo phì, bệnh HH, quấy,,,

Xquang, CT, Echo

GIỚI THIỆU

-Phụ thuộc người đọc

-Ruột chướng nhiều hơi

-Béo phì

VIEÂM TUÎ CAÁP

Vai trò siêu âm

Viêm tuỵ cấp

Xoắn buồng trứng

 **Khi không có kèm u hoặc nang

-BT to thứ phát (do sung huyết phù nề)

-Có nhiều nang (8-12mm) ở ngoại vi

->Sen 74% (Graif và cs)

-Dịch Douglas (+), Flux (-)

-Đôi khi xoắn không có triệu chứng

->hoại tử và đứt rời BT

->mass bất thường vôi hoá trên Xquang hoặc siêu âm vùng bụng chậu

Xoắn buồng trứng

 **Kèm u nang hoặc u:

- Hình ảnh giống u nang XH

-Đôi khi khó phân biệt 2 bệnh lý này -Mass echo hổn hợp, dịch douglas (+) -Doppler: Bình thường

BÌU SÖNG TO CAÁP

1.Tổn thương trong tinh hoàn:

-Xoắn thừng tinh, xoắn phần phụ* -Viêm tinh hoàn-mào tinh*

-Viêm mào tinh*

-Khối u, chấn thương

2.Tổn thương ngoài tinh hoàn:

-Thoát vị bẹn*

-Hydrocele, Hematocele

-Phù nề bìu cấp

1.XOẮN THỪNG TINH

-Xoắn TH trong bao tinh mạc(intravaginal) 12-18 tuổi

Chỉ TH bị ảnh hưởng -Xoắn TH trên bao tinh mạc(supravaginal) Trẻ ss-nhũ nhi *

Tất cã những tp trong bìu đều bị ảh

Nâng TH : không giảm đau-> xoắn

giảm đau->viêm (Prehn) PX da bìu (-)

Dấu hiệu nhiễm trùng (-), tr/c tiết niệu (-)

LÂM SÀNG

ĐẶC ĐIỂM SIÊU ÂM

1.Giai đoạn cấp: trước 6 giờ

-Tinh hoàn: Tăng kt, echo kém

-Mào tinh: Tăng kt, echo hổn hợp

-Thừng tinh to, echo dày, d>1cm

-Vòng xoắn -> “con ốc sên” cạnh TH

-Doppler: Thừng tinh bên dưới chổ xoắn và

TH -> Flux(-)

XOẮN THỪNG TINH

2.Gđ bán cấp: 1-10 ngày

-TH: to, echo kém, mất ctr bình thường -> hoại tử hay abces

-Mào tinh: to, echo hổn hợp

-Doppler: giảm flux Mm

3.Xoắn mạn tính: sau 10 ngày

-TH: teo bán phần hay toàn thể

XOẮN TH TRONG THỜI KỲ SƠ SINH

-Hội chứng mass không đau

-TH to, echo không đồng dạng, vùng echo kém, ngoại vi echo hổn hợp hoặc ngược lại

-TD tinh mạc, da bìu dày

*Echo: 2 mục đích

 Xđ ổ nhồi máu

 Phân biệt với Hydrocele, TD phân xu,

hematome vùng bìu, TV nghẹt, khối u

XOẮN DI TÍCH PHÔI THAI

-Đau dữ dội, khu trú cực trên bìu

-Echo: TH bình thường

Mào tinh bình thường hay to nhẹ

Cuống Hydatide xoắn->ctr echo dày hay kém ở cực trên TH

Tăng tưới máu TH, mào tinh ngoại vi phần phụ

->∆ lầm viêm TH-mào tinh

4.THOÁT VỊ BẸN NGHẸT

*Echo: -Khối echo hổn hợp

.Vòng echo dày ngoại vi .Cấu trúc quai ruột

.Dịch ruột

-> Vách dày, không nhu động

Hydrocele