Kĩ thuật thi công 2 - Chuong 9

Kĩ thuật thi công 2 - Chuong 9

Chương Ii Công tác hoàn thiện

Đ1 Mục đích và yêu cầu.

Công tác hoàn thiện có vai trò rất quan trọng, nó có tác dụng lớn đối với công trình như :

1- Chống được tác hại của thời tiết, khí hậu

2- Đảm bảo được mức độ tiện nghi

3- Thích hợp với yêu cầu sử dụng

4- Tạo được vẻ đẹp cho công trình

5- Tăng được thời gian sử dụng của công trình xây dựng

Muốn vậy, công tác hoàn thiện phải đảm bảo đúng quy trình quy phạm

kỹ thuật và phải có chất lượng cao

Công tác hoàn thiện có thể thực hiện được cơ giới hoá như :

1- Sử dụng máy phun vữa để trát

2- Dùng máy mài granitô

3- Dùng máy phun vôi và các công cụ cải tiến khác (như rulô) để quét vôi và in hoa trang trí lên tường

4- Dùng vòi hoặc súng phun để sơn tường, cửa và cấu kiện khác

5- Dùng các tấm đã được trát hoàn thiện xong để gắn lên mặt tường thay cho lớp trát vữa thông thường

Làm được như trên, ta sẽ có : năng suất cao, chất lượng tốt, kỹ thuật mới

và thời gian thi công sẽ được rút ngắn

Công tác hoàn thiện gồm các công việc chủ yếu như : trát, lát, láng, ốp, sơn và quét vôi

Đ2 Công tác trát và vật liệu sử dụng.

1 Công tác trát.

Với công trình xây gạch, khối lượng trát là tương đối lớn, chúng chiếm khoảng từ 15 đến 30% tổng số công tác xây dựng công trình và 7% giá thành xây dựng

Lớp vữa trát nhằm tạo cho mặt ngoài công trình bằng phẳng để có thể sơn hoặc ốp lên bề mặt đó, nó còn chống lại các tác hại của độ ẩm, hơi nước, các chất ăn mòn, giảm bớt độ dẫn nhiệt và tiếng ồn nữa và có thể làm tăng thêm ánh sáng ở trong phòng

Trát là dùng những dụng cụ (như bàn xoa, thước tầm ) để đắp vữa xi măng thành lớp mỏng lên mặt tường hoặc trần nhà để làm cho mặt ngoài được bằng phẳng và nhẵn bóng

2 Các loại vữa trát

Vữa trát thường có các loại : vữa tam hợp, vữa ximăng, vữa thạch cao

a Vữa tam hợp (còn gọi là vữa bata).

* Cách chế tạo :

+ Trộn bằng tay : Trước hết trộn vôi nhuyễn với nước cho đều, sau đó đổ ximăng và cát (đã được trộn lẫn theo định lượng) vào rồi trộn thật đều cho đến khi vữa đồng nhất

+ Trộn bằng máy : Trước hết là trộn đều hỗn hợp ximăng và cát ; sau đó cho vôi nhuyễn và nước vào rồi trộn đều lại toàn bộ một lần nữa

* Phạm vi sử dụng : Vữa tam hợp có mác từ 8 đến 10 ; dùng để trát tường ở nơi ít ẩm Vữa mác 25 dùng để trát nơi ẩm ướt nhẹ và mác 50 để trát nơi bị ẩm ướt theo chu kỳ

b Vữa ximăng :

* Cách chế tạo :

+ Trộn bằng tay : Trước hết, ta trộn đều cát với ximăng rồi sau đó mới

đổ nước vào để trộn tiếp cho đến khi đồng nhất

+ Trộn bằng máy : Trước hết, ta phải trộn khô hỗn hợp ximăng và cát với thời gian ít nhất là một phút ; sau đó đổ nước vào trộn tiếp trong một thời gian nữa không ít hơn 2 phút

Nếu cần thêm vào vữa các phụ gia hoá dẻo hoặc chống thấm thì ta cho các chất đó vào nước để trộn

Cát để trộn vữa phải mịn (d = 0,25 ÷ 0,35mm) và có độ sụt từ 7 ÷ 10cm

* Phạm vi sử dụng : Vữa ximăng mác 30 dùng để trát nơi ẩm ướt ; loại mác 50 dùng để láng nền nhà, sân, hè, rãnh ; loại mác 80 dùng để trát nơi chịu sức ép của nước như bể nước, hố xí tự hoại Nói chung loại vữa này chống ẩm tốt nên thường dùng để trát ở những bộ phận như mặt tường ngoài, bệ cửa, chân tường, nhà bếp, xí, tắm, granitô Một đặc điểm nữa là nếu mặt ngoài bị bẩn, ta có thể dùng nước để rửa sạch được Nhược điểm của loại vữa này là giá thành cao

c Vữa thạch cao :

* Cách chế tạo : Ta thường đổ nước vào thạch cao theo tỷ lệ là từ 6 ÷ 7 lít cho 10kg ; sau đó trộn cho thật đều thành hồ nhuyễn rồi mới cho cát vào để trộn tiếp

Chú ý : Vữa thạch cao đông kết rất nhanh (chỉ vài ba phút sau khi trộn) nên trộn đến đâu là phải dùng hết đến đó

* Phạm vi sử dụng : Vữa thạch cao thường có mác 25 và 50 ; nó làm cho lớp trát được đặc, chắc, nhẵn, bóng nên dùng làm trang trí rất tốt Người ta còn dùng vữa thạch cao với vôi để trát mặt ngoài, có thể in hoa hoặc phun sơn lên

Nói chung, vữa thạch cao thường có giá thành lớn nên ta chỉ dùng ở những công trình có yêu cầu về trang trí hoàn thiện cao

3 Chuẩn bị mặt trát.

Chất lượng của lớp trát phụ thuộc rất nhiều vào mặt trát, vì vậy mặt trát phải đáp ứng các yêu cầu sau đây:

- Mặt trát phải sạchvà nháp để đảm bảo cho lớp vữa bám chắc

- Mặt trát phải bằng phẳng để lớp vữa trát được đều

- Mặt trát phải cứng, ổn định và bất biến hình

Một số yêu cầu về chuấn bị mặt trát

* Để tạo điều kiện cho lớp vữa trát bám chắc vào mặt tường thì khi xây phải để mạch lõm sâu từ 1 ÷ 1,5cm

* Phải chờ cho tường thật khô mới được tiến hành chuẩn bị mặt trát

* Phải lấp kín những lỗ rỗng và cạo sạch những vữa thừa trên bề mặt

* Phải dùng bàn chải cọ sạch hết bụi rồi dùng nước sạch để rửa

* Với tường quá khô (hoặc thi công trong mùa nắng nóng) thì trước khi trát lớp nền, ta phải tưới nước để tường không hút nước trong vữa Có như vậy mới đảm bảo cho các chất kết dính liên kết tốt Chú ý là phải tưới nước trước từ một đến hai giờ để bề mặt hơi khô rồi mới tiến hành trát

* Phải kiểm tra độ thẳng đứng và độ phẳng của tường ; những chỗ lồi phải được bạt đi và chỗ lõm phải được phụ vào (nếu lõm sâu 4 ÷ 5cm thì phải phủ ngoài bằng một lớp lưới thép đóng chặt vào tường ; nếu lõm sâu từ 6 ÷

7cm thì phải lấp bằng ngói hay gạch)

* Trên mặt bêtông (hoặc trên một mặt nhẵn bóng nào khác) thì trước khi trát, ta phải làm cho nhám bằng cách vạch rãnh hoặc phun vữa cho xờm lên

4 Phương pháp trát :

a Biện pháp trát

Lớp vữa trát có chiều dày thông thường là từ 10 đến 15mm, có khi dày từ

20 đến 25mm hoặc đạt tới 30mm là tuỳ theo thiết kế quy định

Vữa trát một lớp có chiều dày từ 10 ÷ 15mm ; trên bề mặt nền được trát lên một lớp vữa rồi dùng thước tầm để san đều và dùng bàn xoa để xoa nhẵn Vữa trát dày hơn 15mm thì phải trát làm hai (hoặc ba) lớp : lớp thứ nhất

là lớp đáy, lớp thứ hai là lớp mặt được xoa nhẵn

Vữa trát dày tới 30mm thì phát trát làm ba lớp : lớp thứ nhất là lớp đáy (còn gọi là lớp lót hay lớp chuẩn bị) lớp thứ hai là lớp giữa (còn gọi là lớp đệm) và lớp thứ ba là lớp mặt, được xoa nhẵn

Để đảm bảo chiều dày lớp vữa theo yêu cầu thiết kế thì trước khi trát, ta phải đặt mốc bề mặt và đánh dấu chiều dày lớp trát

b Các cách đặt mốc : đặt mốc bằng những cọc thép (đinh), bằng những

cột vữa, bằng những nẹp gỗ hay kim loại

- Đặt mốc bằng cọc thép : người ta dùng những đinh dài chừng 70mm, đường kính d = 6mm, có mũ đinh hình chữ nhật với kích thước là 15 x 30mm

ở các góc cách trần và tường khoảng 30cm, ta đóng các đinh vào mạch vữa rồi căng dây (bằng chỉ hoặc cước có Φ = 1÷2 mm) giữa hai đinh làm chuẩn Cần lưu ý là từ chỗ dây căng tới mặt tường phải có chiều dày đúng bằng chiều dày của lớp vữa trát và phải theo phương thẳng đứng Theo dây căng, cứ khoảng 1,00m ta lại đóng thêm một đinh nữa sao cho đầu mũ đinh chạm vừa đúng vào dây căng sau cùng, ta tiến hành đắp các miếng vữa vào xung quanh

mũ đinh chuẩn làm mốc rồi nhổ tất cả đinh và dây căng đi

- Đặt mốc bằng những dải

vữa : Việc đóng đinh và căng dây

chuẩn vẫn được tiến hành theo trình

tự như phương pháp trên Sự khác

biệt ở đây là : không phải ta chỉ đắp

những miếng vữa nhỏ vào quanh

đinh chuẩn mà sẽ đắp tiếp thành

một dải vữa rộng từ 8 ÷ 12cm dọc

theo dây căng để làm chuẩn Chiều

dày của dải vữa này chính là bằng

chiều dày của lớp vữa trát sau này

- Đặt mốc bằng những nẹp gỗ

hay kim loại : Việc đóng đinh và căng

dây vẫn được tiến hành như phương

pháp đã trình bày ở mục (a) trên đây ở dưới dây căng ta đặt những đoạn gỗ hoặc đoạn kim loại rộng chừng 5cm được gắn vào tường bằng đinh Chiều dày của mặt gỗ hay mặt kim loại đến mặt tường đúng bằng chiều dày của lớp vữa cần trát sau này Đặt mốc cho trần cũng tiến hành tương tự như cho tường

Sau khi đặt mốc xong, ta sẽ tiến hành trát vữa, trát có nhiều lớp và mỗi lớp có tác dụng khác nhau

c Tác dựng các lớp trát :

* Trát lớp đáy (còn gọi là lớp lót hay là lớp chuẩn bị) : Có tác dụng tăng cường sự dính kết của lớp trát với bề mặt trát Lớp này thường được trát bằng cách vẩy gáo để cho vữa bám chặt thành một lớp mỏng đều trên mặt Lớp đáy không cần phải xoa phẳng

* Trát lớp giữa (còn gọi là lớp đệm) : Sau khi lớp đáy đã đông cứng thì tiến hành trát lớp giữa Lớp này cũng được trát bằng cách vẩy gáo hay bay để vữa bám chặt dễ hơn Lớp giữa chỉ cần làm phẳng mà chưa cần xoa nhẵn để đảm bảo liên kết tốt với lớp mặt

Hình VII-1

* Trát lớp mặt : Sau khi lớp giữa đã khô (sau 1 ÷ 2 ngày) thì ta mới tiến hành trát lớp mặt Nếu gặp phải lớp giữa đã khô quá thì phải tưới nước trước khi trát lớp mặt Lớp mặt thường mỏng hơn lớp giữa, có chiều dày từ 5 đến 8mm và không quá 10mm Vì lớp mặt ở ngoài cùng nên yêu cầu là phải phẳng, nhẵn và đồng nhất Khi kiểm tra, độ gồ ghề của bề mặt cho phép không được quá 2mm đối với công trình cần chất lượng cao và không được quá 3mm đối với công trình có yêu cầu trát tốt Vữa để trát lớp mặt phải trộn bằng cát mịn (d = 0,7 ÷ 0,14mm) và có độ sụt từ 7 ÷ 10cm

Chú ý : Trát mặt phải theo nguyên tắc từ góc trát ra, từ trên trát xuống

và không dừng nghỉ giữa chừng

Với những công trình trát trang trí cao cấp, ta thường gặp các loại mặt tường như : cát nổi, đá cuội, nhám, granitô, đá rửa

Đ3 Công tác lát và vật liệu sử dụng.

Thông thường có hai vị trí lát, lát trên mặt nền và trên mặt sàn Lát để tạo điều kiện tốt cho sử dụng và đồng thời còn có tác dụng là để trang trí nữa Tuỳ theo yêu cầu của thiết kế, nền, sàn nhà có thể được lát bằng những loại vật liệu khác nhau như : gạch chỉ, gạch lá nem (gạch vuông nhỏ) gạch ximăng, gạch men, gạch granitô, gỗ hoặc các tấm chất dẻo

1 Lát gạch chỉ: thường được lát trên nền đất chặt hoặc trên lớp đệm cát,

bê tông lót Gạch lát phải là loại tốt : không nứt, mặt phẳng, cứng, chắc, ít mòn

Có nhiều cách đặt gạch như : xếp dọc, xếp ngang, xếp xiên hay xen kẽ giữa dọc và ngang

Phương pháp lát :

- Nền cát phải được tưới nước cho đạt độ ẩm thích hợp rồi đầm kỹ

- Kiểm tra độ cao và độ phẳng của nền

- Trước khi lát, ta phải đặt các hàng gạch chuẩn sát tường đối diện nhau rồi căng dây làm mức

- Trên nền cát ẩm, ta rải một lớp vữa lát (vữa mác 50 hay mác 75) dày khoảng 2cm rồi đặt gạch lên trên

- Dùng vồ gỗ hay búa cao su, gõ nhẹ lên mặt gạch để chỉnh cho khớp với dây mức đã làm chuẩn

- Lát xong, ta phải chờ vữa lót khô rồi mới tiến hành chèn mạch

- Chèn mạch bằng cách rót vữa ximăng cho đầy các mạch rồi dùng mũi bay để miết cho mịn

2 Lát các loại khác (lá nem, ximăng, men, granitô) : ta cũng tiến hành

tương tự như cách lát gạch chỉ

Những quy định cụ thể là :

a Chiều rộng mạch vữa giữa các viên gạch thường được quy định như sau :

* Với gạch lá nem : lớn nhất là 5mm

* Với gạch ximăng và granitô : có mạch từ 1mm đến 2mm

* Với gạch men (gạch hoa) : không được lớn hơn 1mm

b Vữa mạch :

* ở gạch lá nem là phải chèn đầy và miết nhẵn

* ở gạch ximăng và granitô thì không phải miết mạch mà được tráng bằng nước ximăng Cách làm cụ thể như sau :

- Khi vữa lát đã khô thì dùng chổi mềm (chổi đót) để quét sạch mạch

- Tưới nước vào mạch vừa đủ ướt

- Rót nước ximăng vào mạch cho đầy rồi gạt ra mặt gạch Chú ý là làm đến đâu phải sạch đến đó ; nếu để khô sẽ rất khó rửa sạch mặt gạch

- Rắc ximăng bột lên các mạch

Đ4 Công tác láng và vật liệu sử dụng.

Nền nhà thường được láng bằng vữa ximăng ; có thể láng trên lớp bêtông đệm ngay sau khi đúc xong hoặc trên nền bêtông sau khi đã đông cứng

Trước khi láng phải xác định cao độ cả mặt nền bằng cách đánh dấu lên tường hoặc chân cột và sau đó căng dây nối các dấu để làm mốc chuẩn

1 Láng vữa ximăng trên lớp đệm bêtông vừa thi công xong :

- Sau khi thi công nền xong thì tiến hành rải vữa ximăng cát rồi dùng thước cán phẳng

- Khi cán vữa phải dựa vào các dây mốc để đảm bảo chiều dày lớp láng

- Tiếp đó dùng bàn xoa lớn để xoa cho nhẵn mặt Xoa theo nguyên tắc từ trong ra ngoài và xoa đến đâu phải xong đến đấy Người làm phải ngồi trên ván lát để xoa

2 Láng vữa trên nền bêtông đã đông cứng.

- Trước khi láng, phải chuẩn bị mặt láng bằng cách băm mặt nền cho nhám rồi quét sạch, rửa kỹ và chờ khô rồi mới bắt đầu láng

Các bước sau sẽ tiến hành như các phần trên (tức là cán vữa, xoa mặt) Chiều dày của lớp vữa láng vào khoảng từ 2 đến 3cm

- Nếu mặt nền quá rộng thì phải chia thành từng đoạn, chừng 2m, để láng

và chừa những khe nối dày chừng 10mm, giữa các đoạn Tạo những khe nối

là nhờ những thanh gỗ (rộng 10mm và dày bằng chiều dày của lớp vữa láng) đặt vào thành những ô chia trước khi láng Sau khi lớp láng đã khô cứng thì ta lấy những thanh gỗ đó lên rồi lấp đầy bằng vữa ximăng mác thấp hơn

- Nếu yêu cầu mặt nền phải nhẵn bóng thì ta sẽ tiến hành đánh màu.

Phương pháp đánh màu cụ thể như sau :

* Sau khi cán phẳng lớp vữa láng thì chờ cho mặt vữa se lại, ta sẽ tiến hành trãi vữa ximăng lên trên

* Dùng bay đánh cho nhẵn bóng theo nguyên tắc : lúc đầu đánh nặng tay, đến khi mặt đã mịn thì đánh rất nhẹ cho tới khi nhẵn bóng và phải đi giật lùi đánh màu

* Có thể dùng máy xoa để đánh bóng

Đ5 Công tác ốp và vật liệu sử dụng.

1 Vật liệu ốp

ốp là dùng vật liệu bền và đẹp (như gạch nung, gạch men, gạch granitô,

đá hoa) để bọc các bộ phận công trình (như tường, chân tường, cột, chân cột) nhằm mục đích chống lại tác hại của thời tiết ; nó còn nhằm cho việc cọ rửa

và giữ gìn vệ sinh được dễ dàng

2 Phương pháp ốp.

- Gạch ốp phải được lựa chọn cẩn thận (không được nứt nẻ hoặc sứt mẻ cạnh góc) phải sạch đẹp và được ngâm nước ít nhất là một giờ trước khi ốp

- Dùng vữa ximăng mác 100 để ốp Cần tăng độ dẻo của vữa thì pha thêm nhiều nhất là 5% hồ vôi so với thể tích ximăng

- Trước khi ốp, phải gắn những viên gạch làm mốc Từ những mặt gạch này, ta thả dọi xuống để làm mốc thẳng đứng

- Sau đó đặt ướm thử hàng gạch cuối cùng ở chân tường và dùng vữa gắn cố định lại Hai gạch ở hai đầu (trên và dưới) sẽ tạo thành mặt phẳng thẳng đứng cho các viên gạch giữa hàng với các viên gạch làm mốc

- Khi ốp, ta trát một lớp vữa mỏng lên mặt tường làm chân lát và phết lên mặt sau (trái) của gạch một lớp vữa nữa (thường dày từ 2 ÷ 3mm) rồi ốp ngay lên tường theo độ phẳng của dây văng và mạch ngang theo ống thuỷ bình (nivô)

- ốp xong, ta dùng ximăng trắng hoặc màu trộn với nước để lấp đầy các mạch Miết bay cho ximăng chèn kín mạch và lau sạch vữa trên mặt các tấm gạch men

Đ6 Công tác quét, sơn vôi và vật liệu sử dụng.

1 Quét vôi.

a Tác dụng : Các bộ phận công trình như tường, cột, trần sau khi trát xong thường được phủ lên một lớp vôi trắng hoặc màu làm cho công trình thêm sạch đẹp

Nước vôi phải pha sao cho không đặc quá (vì sẽ khó quét và thường để lại vét chổi) hoặc loãng quá (vì sẽ dễ chảy và màu nhạt)

b Phương pháp quét vôi :

* Khi đã làm xong các việc về xây lắp, ta mới tiến hành quét vôi Trước khi quét vôi làm sạch bề mặt Không được quét vôi lên bề mặt trát còn ướt

* Quét vôi bằng chổi đót (đã được bó tròn và chặt bằng đầu)

* Quét vôi phải được tiến hành thành nhiều lớp :

- Lớp lót : bằng sữa vôi pha loãng ; có thể quét một hoặc hai lượt, lượt trước khô rồi mới tiến hành quét lượt sau Phải quét liên tục thành lớp mỏng Chú ý : Quét tường thì đưa chổi theo chiều ngang và quét từ trên xuống ; còn quét trần thì theo hướng song song với cửa

- Lớp mặt : Khi lớp lót đã khô thì quét lớp mặt ở lớp mặt phải được quét hai ba lượt (lượt trước khô mới được quét lớp sau) Lớp mặt phải được quét vuông góc với lớp lót

Nếu quét vôi màu thì lớp lót là quét bằng vôi trắng và lớp mặt bằng vôi màu

2 Sơn :

a Tác dụng : Sơn được quét lên bề mặt các bộ phận công trình để có tác dụng chống lại tác hại của thời tiết, tăng độ bền cơ học của kết cấu và làm tăng vẻ đẹp của công trình

b Phân loại : Theo tác dụng, người ta phân ra :

* Sơn dùng cho gỗ : Để chống tác hại của thời tiết hoặc để trang trí cho công trình

* Sơn dùng cho thép : Để chống gỉ, chống sự ăn mòn của nước mặn hoặc axít

* Sơn dùng cho tường, trần Để chống tác hại của thời tiết hoặc để trang trí cho công trình

c Yêu cầu : Không rộp, không bong, không nhăn đồng thời phải bóng, bền và không phai màu (tức là giữ nguyên được màu sắc ban đầu)

d Phương pháp quét sơn :

* Sau khi làm xong công tác chuẩn bị bề mặt sơn thì mới tiến hành quét sơn Công tác chuẩn bị ấy là trước khi quét sơn, ta phải dọn sạch khu vực lân cận để bụi bẩn không bám vào lớp sơn còn ướt về sau

* Sau phải được quét làm nhiều lớp (lớp trước đã khô mới được quét lớp sau) là lớp lót (pha hơi loãng) rồi đến lớp mặt (sơn dầu) Mỗi lớp được sơn nhiều (2 ÷ 3) lượt

* Quét bằng bút hoặc chổi sơn Quét lớp sau vuông góc với lớp trước Sơn phải được pha với độ lỏng thích hợp Trước khi quét phải quấy sơn cho đều

Nếu khối lượng sơn nhiều thì ta dùng máy phun để năng suất và chất lượng sơn sẽ được tăng lên rất nhiều

Không nên sơn vào thời tiết lạnh quá (sẽ đông cứng chậm) hoặc nóng quá (sẽ không đảm bảo chất lượng của công tác sơn)

Đ7 Công tác khác trong công tác hoàn thiện.

Mài granitô, Làm trần, công tác mộc trang trí thông dụng, lắp đặt thiết bị điện nước, điều hoà không khí, và các thiết bị chuyên dùng khác

Đ8 Vấn đề thấm và công tác hoàn thiện.

Đ9 Tổ chức công tác hoàn thiện.

Đ10 Lắp đặt thiết bị điện nước.