Tiểu luận khủng hoảng kinh tế

Giai đoạn khủng hoảng của chu kì tư bản chủ nghĩa, được biểu hiện bằng hàng hoá sản xuất thừa thải so với nhu cầu người tiêu dùng có khả năng thanh toán, sản xuất giảm sút, vô

KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

Bài Tiểu Luận Khủng Hoảng Kinh Tế

GVHD: CÔ ….

Nhóm Thực Hiện:

1. Huỳnh Ngọc Hoàng Phúc

2. Phạm Tuấn My

3. Nguyễn Duy Phương

4. Bùi Thế Quân

5. Nguyễn Hữu Nghĩa

Khủng Hoảng Kinh Tế

I. Định Nghĩa

Khủng hoảng kinh tế, là sự suy giảm các hoạt động kinh tế kéo dài và trầm trọng hơn cả suy thoái trong chu kỳ kinh tế.

(Suy thoái kinh tế là sự suy giảm của tổng các sản phẩm trong nước nói các khác là tốc độ tăng trưởng kinh tế âm liên tục trong nhiều tháng

Một sự suy thoái trầm trọng và lâu dài được gọi là khủng hoảng kinh

tế.)

1. Nguyên nhân khủng hoảng kinh tế ở các nước TBCN.

Giai đoạn khủng hoảng của chu kì tư bản chủ nghĩa, được biểu hiện bằng hàng hoá sản xuất thừa thải so với nhu cầu người tiêu dùng có khả năng thanh toán, sản xuất giảm sút, vốn đầu tư cơ bản bị rút bớt, thất nghiệp và lạm phát tăng lên, những tỉ lệ chủ yếu của tái sản xuất bị rối loạn Nguyên nhân chủ yếu là mâu thuẫn cơ bản của chủ nghĩa tư bản; từ đó nảy sinh một

loạt mâu thuẫn phái sinh: mâu thuẫn giữa tư bản và lao động, mâu thuẫn giữa sản xuất và tiêu dùng, mâu thuẫn giữa tính có tổ chức trong các xí

nghiệp riêng biệt và tình trạng sản xuất vô chính phủ trong toàn xã

hội Những mâu thuẫn đó đưa nền kinh tế tư bản chủ nghĩa đến khủng hoảng kinh tế.

• Trắc trở trong việc mua và bán Không bán được hàng hóa hoặc phải bán rẻ, không đủ tiền thanh toán nợ đến hạn Giá nguyên liệu lên không đủ tiền mua, nếu không vay được thì phải giảm quy mô sản xuất, sa thải công nhân, không tận dụng được công suất của máy móc, thiết bị

• Mất cân đối trong sản xuất C Mác đã phát hiện những quan hệ tỷ lệ cân đối giữa các bộ phận tổng sản phẩm hàng năm giành cho tái sản xuất ra tư bản và cho tiêu dùng cá nhân Nếu một nước không tự đảm bảo được những tỷ lệ cân đối đó thì sẽ lâm vào khủng hoảng Ngoại thương có thể tạm thời góp phần giải quyết những mất cân đối đó, nhưng ngoại thương chỉ đẩy mâu thuẫn ra một trường rộng rãi hơn, chứ không giải quyết được mâu thuẫn, khiến cho khủng hoảng mang tính chất toàn thế giới

• Rối loạn hệ thống tín dụng Trong một chế độ sản xuất mà tất cả những mối liên hệ của quá trình tái sản xuất đều dựa trên tín dụng, nếu đột nhiên tín dụng bị đình chỉ và chỉ những việc thanh toán bằng tiền mặt mới có hiệu lực thôi, thì thế nào cũng xảy ra khủng hoảng và tình trạng xô đẩy nhau chạy theo các phương tiện thanh toán

• Vi phạm quy luật về lưu thông tiền tệ Phát hành giấy bạc vượt số lượng tiền tệ cần thiết trong lưu thông sẽ gây lạm phát Nhưng phát hành giấy bạc không đủ cũng gây khủng hoảng C Mác đã dẫn ra sự kiện đạo luật Ngân hàng Anh năm 1844 đã hạn chế số lượng giấy bạc ngân hàng được phát hành dẫn đến khủng hoảng vào năm 1847 và 1857, nhưng khi Chính phủ Anh xóa bỏ sự hạn chế đó vào tháng Mười năm 1847 và tháng Mười Một năm 1857, thì cả hai lần đều đẩy lùi được khủng hoảng, từ đó phải đình chỉ thi hành đạo luật đó.

• Mất cân đối giữa sản xuất và nhu cầu có khả năng thanh toán Do hệ thống tín dụng và ngoại thương mở rộng, do đầu cơ đã tạo ra những nhu cầu giả tạo vượt quá nhu cầu có khả năng thanh toán thực sự, khiến cho quy mô sản xuất mở rộng quá mức, dẫn tới sản xuất thừa thêm trầm trọng Hơn nữa, lượng cầu từ phía công nhân không đủ, bởi vì lợi nhuận tồn tại được chính vì lượng cầu mà công nhân có thể đưa ra lại ít hơn giá trị sản phẩm của họ, và lợi nhuận sẽ càng lớn nếu lượng cầu đó càng ít đi một cách tương đối Sự tiêu dùng của quần chúng nhân dân không tăng lên một cách tương ứng với sự tăng lên của năng suất lao động

• Xây dựng nhà ở không theo đơn đặt hàng mà chạy theo thị trường và mang tính chất đầu cơ Nhà thầu khoán vay ngân hàng bằng cầm cố bất động sản Ngân hàng chỉ giải ngân dần dần theo tiến độ xây dựng Nếu có trục trặc nhà thầu khoán không trả được nợ đúng kỳ hạn sẽ bị đình chỉ cho vay Nếu phải bán nhà theo giá rẻ để thanh toán thì sẽ

lỗ, thậm chí phá sản

1) Nguyên Nhân.

Cuộc khủng hoảng kinh tế 1929-1933 là cuộc khủng hoảng kinh tế lớn nhất trong lịch sử của chủ nghĩa tư bản Đó là cuộc khủng hoảng sản xuất “ thừa”, bởi vì sự sản xuất bừa bãi, ồ ạt chạy theo lợi nhuận trong những năm ổn định của chủ nghĩa tư bản

1924-1929 đã dẫn đến tình trạng hàng hoá ế thừa vì sức mua của quần chúng đã bị giảm sút nhiều do sự bóc lột tàn tệ của giai cấp tư sản.

2) Diễn Biến.

- Tháng 9-1929, cuộc khủng hoảng bắt đầu từ nước Mĩ, là nước

tư bản giàu nhất Sản lượng công nghiệp ở Mĩ giảm 50%, trong đó gang, thép sụt xuống 75%, ô tô giảm 90%, 11500 xí nghiệp nhỏ và cả những xí nghiệp lớn bị phá sản Nông thôn cũng bị tác động mạnh mẽ

Để nâng cao giá hàng hoá và thu nhiều lời, các nhà tư bản kếch sù đã tiêu huỷ hàng hoá : cà phê, sữa, lúa mì, thịt, v.v bị đốt hay đổ xuống biển chứ không được bán hạ giá

Cuộc khủng hoảng lan rộng đến các nươc` tư bản chủ nghĩa khác.

Ở Anh, sản lượng gang năm 1931 sụt mất 50% , thép cũng sụt gần 50% , thương nghiệp sụt 60% Ở Pháp, cuộc khủng hoảng bắt đầu từ cuối năm 1930và kéo dài đến năm 1936, sản lượng công nghiệp giảm 30%, nông nghiệp 40%, ngoại thương 60%, thu nhập quốc dân 30% Ở Đức, đến năm 193, sản lượng công nghiệp giảm 77% Ở các nước Ba Lan, Ý, Ru-ma-ni, Nhật, đều có khủng hoảng kinh tế

- Để cứu vãn tình hình, chính phủ các nước tư bản thi hành một số chính sách như đánh thuế nhập cảng nặng để hạn chế hàng hoá nước ngoài vào, lấy tiền trong ngân quy nhà nước trợ cấp cho các nhà tư bản Chính phủ Mĩ đã bỏ ra hàng chục triệu đô la trong việc trợ cấp này

Cuộc khủng hoảng kéo dài trong 4 năm, đến năm 1933 thì chấm dứt

3) Hậu Quả.

- Trong thời kì khủng hoảng kinh tế, đời sống nhân dân thật là khốn khổ

Thứ nhất là nạn thất nghiệp Ở Mĩ, năm 1933, có 17 triệu người thất nghiệp, đó là chưa kể vô số nông dân bị phá sản, phải bỏ ruộng vườn đi

ra thành phố sống lang thang Ở Anh, năm 1931, có 3 triệu người thất nghiệp Ở các nước khác cũng xảy ra tình trạng ấy

- Thứ hai là tiền lương bị giảm xuống rất nhiều Ở Mĩ, lương công nhân công nghiệp chỉ còn 56 % Ở Anh lương giảm còn 66%; ở Pháp lương giảm từ 30 đến 40% Đó là chưa kể giá đồng bạc sụt xuống làm cho tiền lương thực tế càng bị giảm sút hơn Ở Pháp, mức thu nhập của nông dân giảm 2,7 lần và hàng vạn nông dân bị vỡ nợ và phá sản Do đó đời sống của nhân dân lao động rất cùng cực Năm 1931, riêng thành phố Niu-ooc ( Mĩ ) có hàng nghìn người chết đói

Bị đẩy đến bước cùng cực, công nhân và nhân dân lao động nổi dậy đấu tranh Ở Mĩ năm 1930 có 2 vạn công nhân biểu tình thị uy, từ năm 1929-1933, có 3 triệu rưỡi công nhân tham gia bãi công Ở Đức, năm

1930, 15 vạn công nhân bãi công, năm 1933, 35 vạn công nhân mỏ bãi công

Cuộc khủng hoảng kinh tế 1929-1933 là cuộc khủng hoảng lớn nhất trong những cuộc khủng hoảng kinh tế xảy ra từ xưa đến nay Nó làm cho những mâu thuẫn trong xã hội tư bản và mâu thuẫn giữa các nước

tư bản với nhau đã gay gắt càng thêm gay gắt, chủ nghĩa tư bản thế giới càng thêm suy yếu.

Năm 2008 thế giới đã rơi vào một cuộc khủng hoảng tài chính tồi tệ nhất kể từ cuộc Đại suy thoái 1929 – 1933 Cuộc khủng hoảng này khởi đầu bằng cuộc khủng hoảng cho vay địa ốc dưới chuẩn ở My, nhưng lý

do sâu xa của nó là sự mất cân bằng quốc tế của các khu vực kinh tế trụ cột trên thế giới và những vấn đề nội tại của hệ thống ngân hàng My và châu Âu Cho đến thời điểm này hàng loạt ngân hàng tên tuổi đã phá sản hoặc phải được chính phủ cứu trợ.

Khủng hoảng kinh tế toàn cầu 2008-2009 là khủng hoảng lịch sử, là đợt suy thoái kinh tế kéo dài nhất và nghiêm trọng nhất kể từ Đại Khủng hoảng thập niên 1930

Nguồn gốc của cuộc khủng hoảng 2007 là cuộc khủng hoảng tài chính bùng phát ở My và lan rộng ra toàn cầu nguyên nhân của cơn địa chấn tài chính ở My bắt nguồn từ khủng hoảng tín dụng về nhà đất.

Thị trường nhà đất,tín dụng của My và nhiều nước châu âu đã rơi vào tình trạng nguy hiểm do:

* Việc mở rộng cho vay dưới chuẩn và đổ vỡ bong bóng BĐS

Cho vay dưới chuẩn ở đây được hiểu là những khoản cho vay

với những đối tượng có mức tín nhiệm thấp Họ thường là những người nghèo, không có công ăn việc làm ổn định, vị thế xã hội thấp hoặc có một lịch sử thanh toán tín dụng không tốt.

Đây là những đối tượng đầy rủi ro, tiềm ẩn khả năng không có khả năng thanh toán nợ Họ không thể tiếp cận được với những khoản vay truyền thống cho những đối tượng trên chuẩn và chỉ có thế tiến đến những khoản vay dưới chuẩn.

Do những đặc tính như vậy nên rủi ro của nợ dưới chuẩn rất cao song bù lại thì lãi suất của các khoản vay nợ dưới chuẩn cũng cực kỳ hấp dẫn.

Cuộc khủng hoảng cho vay dưới chuẩn tại My đã nổ ra mà không có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào Cuộc khủng hoảng đã lan rộng và ảnh hưởng sâu sắc đến kinh tế nước My và hệ thống tài chính toàn cầu.

Khủng hoảng đã xảy ra khi thị trường nhà đất My bị đóng băng từ khoảng tháng 7/2007 sau khi lãi suất cho vay thế chấp bị điều chỉnh tăng hàng loạt làm hàng triệu người vay tiền mua nhà đầu cơ không thể trả nợ Thị trường chứng khoán phái sinh từ nợ vay thế chấp dưới chuẩn mất khả năng thanh khoản gây ra khủng hoảng tín dụng và thiệt hại không nhỏ cho các ngân hàng lớn không chỉ bên trong nước My Khủng hoảng đã lan đến các trung tâm tài chính lớn khác như: London, Tokyo, Paris, Frankfurt Lần đầu tiên nhiều ngân hàng lớn rơi vào khủng hoảng cho vay thế chấp kiểu

này Nhiều nhà kinh tế đánh giá cuộc khủng hoảng hiện tại có thể sẽ là tồi tệ nhất kể từ khủng hoảng 1929 - 1930.

quốc gia trên thế giới thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

thông qua đầu tư và đẩy mạnh xuất khẩu thì nước My

đã chọn cho mình một con đường riêng để duy trì đà tăng trưởng kinh tế đó là khuyến khích và đẩy mạnh tiêu dùng nội địa Trong nhưng năm qua tiêu dùng của người dân luôn chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong cơ cấu GDP của nước này và hiện đang tỷ trọng lớn đến 70% GDP Chiến lược này trong một thời gian đã tỏ ra rất hiệu quả khi lòng tin của người tiêu dùng vào triển vọng của nền kinh tế đang ở mức cao nhưng nó đã tạo nên một lỗ hổng to lớn trong nền kinh tế đó chính là làm cho nền kinh tế trở nên mất cân bằng.

Tiêu dùng của người dân My đã dần dần trở nên quá mức bởi tư tưởng lạc quan thái và được khuyến khích bởi sự dễ dãi của các tổ chức tín dụng trong cho vay tiêu dùng Chính điều đó đã tạo khoản thâm hụt thương mại cực lớn và có dấu hiệu ngày càng tăng, đồng thời hệ thống kinh tế trở nên dễ bị tổn thương hơn bao giờ hết bởi các mối quan hệ vay nợ dễ dãi và chồng chéo.

Bong bóng BĐS là hiện tượng giá trị thị trường của BĐS tăng quá cao, vượt xa giá trị thực của nó do các hoạt động đầu cơ thái quá vào thị trường BĐS.

Năm 2008, giá bất động sản trên toàn thế giới đồng loạt

"lao dốc" do "bong bóng" nhà đất, xuất hiện từ năm 2001,

đã nổ tung do tác động của cuộc khủng hoảng tín dụng toàn cầu

Bong bóng nhà ở vỡ làm nhiều người vay tiền ngân hàng đầu tư nhà không trả được nợ dẫn tới bị tịch biên nhà thế chấp Nhưng giá nhà xuống khiến cho tài sản tịch biên không bù đắp nổi khoản ngân hàng cho vay, khiến các ngân hàng rơi vào khó khăn.

Chứng khoán hoá là việc tạo ra các chứng khoán dựa

trên các luồng tiền cố định hoặc mang tính chất tuần hoàn tại đó các tài sản thế chấp khác nhau của những người đi vay được tập hợp và đóng gói rồi được dùng

làm đảm bảo để phát hành các trái phiếu (gọi chung là trái phiếu đảm bảo bằng tài sản) Tiền từ người mua các chứng khoán này sẽ được chuyển đến các tổ chức tài chính cho vay thế chấp để các tổ chức này cho người đem thế chấp tài sản vay tiền Chứng khoán hóa chính là quá trình đưa các tài sản thế chấp sang thị trường thứ cấp nơi mà chúng có thể trao đi đổi lại Nó đã biến các tài sản kém thanh khoản thành những chứng khoán thanh khoản cao.

My là điểm xuất phát và là trung tâm của cuộc khủng hoảng Truớc khi đi vào phân tích chi tiết, xin giới thiệu sơ qua diễn biến của cuộc khủng hoảng:

- Ngày 22/2/2007: HSBC(Tập đoàn tài chính lớn nhất thế giới về vốn thị trường) sa thải người đứng đầu bộ phận cho vay thế chấp địa ốc tại My của ngân hàng này, chấp nhận những thiệt hại lên đến 10.8 tỷ USD.

- Ngày 16/3/2007: Accredited Home Lender Holding đưa danh mục

nợ dưới chuẩn đáng giá 2,7 tỷ USD của mình ra bán với mức giảm

giá rất cao để lấy tiền mặt cho kinh doanh.

- Ngày 2/4/2007: New Century Financial nộp đơn xin được bảo hộ theo chương 11 luật phá sản sau khi đã bị buộc phải mua lại hàng tỷ USD nợ xấu.

- Tháng 9/2007, FED còn tiến hành giảm lãi suất cho vay qua đêm liên ngân hàng từ 5,25% xuống 4,75%.

- Bên cạnh đó, FED cũng đã tiến hành các biện pháp nhằm tăng mức

độ thanh khoản của thị truờng tín dụng như: thực hiện nghiệp vụ thị truờng mở mua vào các loại công trái My, trái phiếu cơ quan chính phủ My và Trái phiếu cơ quan chính phủ My đảm bảo theo tín dụng nhà

- Ngày 16/3/2008, JP Morgan đã thỏa thuận mua lại Ngân hàng Bear Stearns - một thương vụ đánh dấu kết thúc sự tồn tại độc lập trong khoảng thời gian 85 năm của Bear Stearns và khiến cơn ác mộng của thị trường tín dụng trở thành sự thật.

- Ngày 11/7/2008, giá dầu chạm mức lịch sử:

147,27$/thùng

- Ngày 7/9/2008 khi hai nhà cho vay cầm cố vốn là trụ cột của Thị trường cho vay thế chấp của My là Freddie Mac và Fannie Mac chiếm chiếm 40% thị phần, với tổng tài sản vào khoảng 5000 tỷ

đã tuyên bố mất khả năng thanh toán gây chấn động thị trường tài chính thế giới và có nguy cơ làm tiêu tan toàn bộ những nỗ lực của FED trong suốt thời gian qua buộc FED phải chi 200 tỷ USD để tiếp quản Đặc biệt có thể đẩy lạm phát của My lên cao hơn Sự kiện này khiến người ta không tránh khỏi những lo ngại về các định chế tài chính lớn khác sụp đổ.

- Ngày 15/9/2008, ngân hàng đầu tư lớn thứ 4 của My, Lehman Brothers, sau 158 năm đã tuyên bố phá sản.

- Tối 16/9/2008, FED cho biết chính phủ nước này vừa đồng ý chi một khoản tiền trị giá 85 tỷ USD cứu trợ khẩn cấp cho AIG, tập đoàn cung cấp dịch vụ tài chính và bảo hiểm hàng đầu thế giới.

-Ngày 1/3/2009 AIG tiếp tục nhận được 30 tỷ Đây có thể sẽ là lần thứ tư chính phủ My phải bơm tiền để cứu tập đoàn bảo hiểm AIG Như vậy chính phủ My đã rót 150 tỷ USD vào AIG và hiện đã trở thành cổ đông lớn nhất của AIG với 80% cổ phần.

-Ngày 21/9/2009, Goldman Sachs và Morgan Stanley thay đổi mô hình hoạt động FED vừa bất ngờ cho phép hai ngân hàng đầu tư Goldman Sachs và Morgan Stanley chuyển đổi sang mô hình tập đoàn ngân hàng mẹ (bank holding company).

→Với Lehman Brothers phá sản, Bear Stearns và Merill Lynch bị mua lại, sự chuyển đổi mô hình của Goldman Sachs và Morgan Stanley đồng nghĩa với việc Phố Wall không còn ngân hàng đầu tư độc lập nào nữa

26/9/2008 Ngân hàng Washington Mutual với tổng Tài sản 327,9 tỷ nộp đơn xin bảo hộ phá sản

- Ngày 28/9/2008 Ngân hàng cho vay thế chấp Bradford & Bingley (Anh) sụp đổ

-Ngày 29/9/2008, Quốc hội My bác kế hoạch 700 tỷ USD, khiến Dow Jones có mức sụt giảm lớn nhất lịch sử, gần 778 điểm, và phố Wall mất 1.200 tỷ USD

-Ngày 3/10/2008: Hạ viện My thông qua gói 700 tỷ USD

-Ngày 7/10/2008: Anh chi 88 tỷ USD cứu hệ thống ngân hàng

- Ngày 8/10/2008: Các ngân hàng trung ương đồng loạt hạ lãi suất -Ngày 12/10/2008: Chính phủ Iceland có nguy cơ sụp đổ vì khủng hoảng tài chính

- Ngày 27/10: IMF( International Monetary Fund-Quỹ Tiền Tệ Thê

-Ngày 5/11/2008: Ông Barack Obama đắc cử Tổng thống My, với đường lối kinh tế được thế giới kỳ vọng thay đổi hiện trạng kinh tế

My và toàn cầu

-Ngày 10/11/2008: Trung Quốc chi gần 600 tỷ USD kích thích kinh tế

- Ngày 14/11/2008: 15 nước châu Âu thừa nhận lâm vào suy thoái -Ngày 17/11/2008: Nhật thông báo đã suy thoái

-Ngày 25/11/2008: My chi thêm 800 tỷ USD hỗ trợ kinh tế

-Ngày 1/12/2008: My thừa nhận đã suy thoái từ cuối năm 2007

-Ngày 11/12/2008: Vụ lừa đảo 50 tỷ USD của Bernard Madoff vỡ lở, với hàng nghìn nạn nhân: doanh nghiệp công nghiệp, các tập đoàn, các quy từ thiện, trường đại học, và một số quy đầu tư danh tiếng Dưới sự tác động của sự đỗ vỡ bong bóng nhà đất đã dẫn tới Khủng hoảng kinh tế FED bơm 1500 tỷ vào nền kinh tế đã khiến cho đồng dolar trở nên mất giá cùng hàng loạt các báo cáo kết quả kinh doanh không khả quan của các công ty, tập đoàn đã khiến cho Thị trường chứng khoán tụt dốc một cách thảm hại, thị trường kim loại trở nên hấp dẫn, hiện tượng đầu cơ làm giá….

Trong ngắn hạn, ảnh hưởng cuộc khủng hoảng đến Việt Nam là không lớn:

* Việt Nam chịu tác động gián tiếp hơn tác động trực tiếp, do hệ thống Ngân hàng Việt Nam chưa có nhiều hoạt động giao thương trực tiếp với các trung tâm tài chính và các luồng chuyển dịch tiền thế giới.

* Tốc độ tăng trưởng GDP có thể chậm ở mức 5,5 – 6 %

* Dòng vốn đầu tư vào chứng khoán sẽ ít đi, tác động tâm lý đến thị trường chứng khoản Việt Nam: Vn-Index giảm xuống mức thấp

242,53 điểm vào ngày 26/2/2009.

Nhưng xét về mặt dài hạn, những tác động này có thể trở nên sâu rộng hơn:

Nếu cuộc khủng hoảng toàn cầu kéo dài và dữ dội hơn thì sẽ tác động mạnh đến mạnh đến thâm hụt cán cân thương mại của Việt Nam, thể hiện rõ nhất qua chỉ tiêu xuất – nhập khẩu.

Xuất khẩu chịu ảnh hưởng do sự suy giảm nền kinh tế toàn cầu và việc giảm giá của các mặt hàng : Sự suy thoái của ba quốc gia nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam: My, Nhật Bản, và Châu Âu (chiếm khoản 60% kim ngạch xuất khẩu), Sự giảm giá các mặt hàng xuất khẩu