Quản lý chất lượng trong giáo dục

Tài liệu có nội dung đánh giá đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá kết quả dạy học Từ đó đề xuất các biện pháp quản lý nâng cao chất lượng đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá phù hợp với cơ sở.

Trang 1

Câu hỏi: Đánh giá đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá kết quả dạy học Đề xuất các biện pháp quản lý nâng cao chất lượng đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá.

BÀI SỐ 1

1 Thực trạng nhận thức đổi mới phương pháp day học

Nhận thức được vai trò, tầm quan trọng và tính cấp thiết cảu đổi mớiphương pháp dạy học, hiệu trưởng các nhà trường quận Ba Đình đã chú trọngđến việc nâng cao nhận thức cho giáo viên và học sinh về đổi mới phương phápdạy học

Các biện pháp đã triển khai góp phần, nâng cao nhận thức cho giáo viên.Tuy nhiên, việc nâng cao nhận thức cho giáo viên chưa được tiến hành thườngxuyên, gần như chỉ tổ chức một lần vào buổi học tập nhiệm vụ năm học, hìnhthức tổ chức chưa phong phú nên giáo viên chỉ nắm bắt bằng nhiệm vụ mà chưachuyển hóa từ nhận thức đến tình cảm, nhiệt tình của giáo viên

Tuy nhiên hiện nay việc quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trườngcủa trường THCS Tôn Quang Phiệt chưa nhận thức đầy đủ tác dụng thiết yếucủa đổi mới phương pháp dạy học đối với mục tiêu, hiệu quả đào tạo của nhàtrường, chưa thực sự gắn liền việc đổi mới với yêu cầu nâng cao chất lượng dạyhọc, chưa đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) thường xuyên hoặc đổi mớivới tư tưởng làm cho có, ngại đổi mới vì “sợ khó, mất nhiều thời gian nghiêncứu”, có một số nhà quản lý quan niệm đổi mới PPDH thì phải cho giáo viên điđào tạo lại, sẽ không có kinh phí, thời gian nên vấn đề đổi mới PPDH là chiếnlược, một quá trình lâu dài mới thực hiện được

Phần II Thực trạng về quản lý đổi mới phương pháp dạy học và kiểm trađánh giá ở trường phổ thông

2.1 Một số thành tựu trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học vàkiểm tra đánh giá

a) Trong đổi mới phương pháp dạy học

Trang 2

- Ban giám hiệu nhà tường đều có ý thức được tầm quan trọng của việcđổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học thể hiện rõtrong kế hoạch năm học và kế hoạch hàng tháng cụ thể.

- Hiệu trưởng có những chỉ đạo cụ thể để tổ chuyên môn triển khai cácchuyên đề, tổ chức thực tập, thao giảng, rút kinh nghiệm về đổi mới phươngpháp dạy học, bồi dưỡng kiến thức và rèn luyện các kỹ năng dạy học theo tinhthần đổi mới cho đội ngũ giáo viên, xây dựng các chuẩn đánh giá bao gồm cáctiêu chí về đổi mới phương pháp dạy học của thầy và trò Nhờ đó đổi mớiphương pháp dạy học đạt được những thành quả tích cực

2.2 Một số tồn tại trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học và kiểmtra đánh giá

a) Một số tồn tại trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học

- Đổi mới phương pháp dạy học là vấn đề khó có thể thực hiện trong mộtthời gian ngắn Trong khi điều kiện cơ sở vật chất và thiết bị dạy học, nguồnnhân lực hạn chế khó thực hiện đồng bộ đổi mới phương pháp dạy học

- Việc phân quyền, giao quyền cho phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyênmôn đã có nhưng thực tế sinh hoạt chuyên môn còn nặng nề về hình thức, chưa

đi vào chiều sâu, chưa xoáy mạnh vào những vấn đề thiết thực và cụ thể đổi mớiphương pháp dạy học Thường chỉ dừng lại ở chủ trương hoặc chung chung

- Hiệu trưởng chưa đặt yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học thànhnhững quy định thi đau mang tính chất quy định nội bộ

- Trình độ ngoại ngữ, tin học, ý thức tự bồi dưỡng và bồi dưỡng thườngxuyên của giáo viên còn hạn chế cũng là những rào cản nhất định cho quá trìnhđổi mới phương pháp dạy học

2.3 Nguyên nhân của những thành tự và tồn tại trong quản lý đổi mớiphương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá

a) Nguyên nhân những thành tựu

- Luôn được sự quan tâm chỉ đạo của Sở GD&ĐT Hà Giang, lãnh đạo cáccấp, ban ngành trong việc thực hiện kế hoạch

Trang 3

- Có đầy đủ văn bản hướng dẫn của Sở GD&ĐT về tổ chức và quản lý cáchoạt động học đã được giáo viên và học sinh làm quen và thực hiện nên thuậnlợi trong quá trình thực hiện Nhà trường cử giáo viên tham gia đầy đủ các đợttập huấn hay bồi dưỡng chuyên môn do Sở GD&ĐT tổ chức.

- Hiệu trưởng, cán bộ quản lý nhà trường quan tấm đến đổi mới phươngpháp dạy học, đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá

- Đội ngũ giáo viên nhà tường đang vào độ chín, nhiệt tình, có tráchnhiệm cao trong giảng dạy cũng như trong công tác giáo dục học sinh

- Các tổ chức đoàn thể có năng lực tổ chức các hoạt động có quy mô lớn.Phụ huynh học sinh thường xuyên quan tâm, phối hợp với nhà trường trong tổchức và quản lý hoạt động học cho học sinh

- Phần lớn cán bộ, giáo viên, học sinh trường THCS Hoa Lê nhận thứckhá đầy đủ về vai trò quan trọng của hoạt động học tập do đó đã có thái độ động

cơ học tập đúng đắn, đã tích cữ cố gắng tham gia vào hoạt động học tập

- Nhà trường đã áp dụng một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả đổimới phương pháp dạy học, đổi mới công tác kiểm tra đánh giá và đã đạt đượcnhững thành tích nhất định

b) Nguyên nhân những tồn tại

* Nguyên nhân khách quan:

- Cấp quản lý trực tiếp chưa có kế hoạch cụ thể vể hoạt động đổimới PPDH của nhà trường, chưa tổ chức các lớp bồi dưỡng cho cán bộ quản lý,giáo viên về nội dung đổi mới PPDH

- Điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật, kinh phí hoạt độngcủa nhà trường còn nhiều khó khăn chưa đáp ứng tốt yêu cầu quản lý đổi mớiPPDH

- Lí luận về phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá chưa được nghiêncứu và vận dụng một cách có hệ thống; còn tình trạng vận dụng lí luận một cách

Trang 4

chắp vá nên chưa tạo ra sự đồng bộ, hiệu quả; các hình thức tổ chức hoạt độngdạy học, giáo dục còn nghèo nàn.

- Chỉ chú trọng đến đánh giá cuối kì mà chưa chú trọng việc đánh giáthường xuyên trong quá tình dạy học, giáo dục

- Nội dung chương trình các môn học quá tải, nặng về lý thuyết.Phân phối chương trình nặng nề (thường trong giờ lên lớp thì giáo viên chỉ tranhthủ truyền tải hết khối lượng kiến thức bài học mới cho học sinh, chưa thật sựquan tâm đến kết quả học tập của học sinh sau mỗi tiết học)

- Hình thức kiểm tra, đánh giá chưa phù hợp với tinh thần và nộidung đổi mới PPDH

* Nguyên nhân chủ quan:

- Đối với cán bộ quản lý nhà trường:

+ Chưa thật sự chú trọng đến công tác quản lý đổi mới PPDH, mà thườngtập trung vào việc quản lý hoạt động dạy học diễn ra bình thường theo một nềnếp ổn định

+ Chưa đủ cơ sở lí luận và thực tiễn để xây dựng kế hoạch quản lý đổimới PPDH của nhà trường

+ Bị áp lực nặng nề từ xu hướng xã hội hiện nay, đó là việc quản lý hoạtđộng dạy học thường chỉ tập trung vào dạy học sinh những kiến thức và kỹ năngcần có để vượt qua các kỳ thi Cho rằng, việc đổi mới PPDH là sự lãng phí thờigian

+ Chưa có những hình thức động viên, khen thưởng, khích lệ đối với giáoviên trong việc thực hiện đổi mới PPDH

+ Nguồn lực phục vụ cho quá trình đổi mới phương pháp, kiểm tra đánhgiá trong nhà trường như: cơ sở vật chất (phòng học, bàn ghế, phòng học bộmôn ) thiết bị dạy học, hạ tầng công nghệ thông tin – truyền thông vừa thiếu,vừa chưa đồng bộ; qui mô học sinh trên lớp còn đông (45 em), làm hạn chế việc

Trang 5

áp dụng các kỹ thuật dạy học và phương pháp dạy học tích cực, hình thức kiểmtra, đánh giá hiện đại.

+ Việc tổ chức tập huấn chuyên môn nghiệp vụ hàng năm của cơ quanquản lý cấp trên chưa có kế hoạch sớm nên làm cho việc tổ chức tập huấn tại cácđịa phương gặp nhiều lúng túng về kinh phí và thời gian

Nhận thức được tầm quan trọng của việc tăng cường đổi mới kiểm tra,đánh giá thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã cóchủ trương tập trung chỉ đạo đổi mới kiểm tra, đánh giá, đổi mới phương phápdạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh nhằm tạo ra sự chuyểnbiến cơ bản về tổ chức hoạt động dạy học, góp phần nâng cao chất lượng giáodục trong các trường trung học; xây dựng mô hình trường phổ thông đổi mớiđồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục

- Năng lực quản lý, chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánhgiá từ các cơ quan quản lí giáo dục và hiệu trưởng các trường trung học còn hạnchế, chưa đáp ứng được yêu cầu Việc tổ chức hoạt động đổi mới phương phápdạy học, kiểm tra, đánh giá chưa đồng bộ và chưa phát huy được vai trò thúcđẩy của đổi mới kiểm tra, đánh giá đối với đổi mới phương pháp dạy học

Cơ chế, chính sách quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học, kiểmtra, đánh giá chưa khuyến khích được sự tích cực đổi mới phương pháp dạy học,kiểm tra đánh giá của giáo viên Đây là nguyên nhân quan trọng nhất làm chohoạt động đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá ở trường trung họcphổ thông chưa mang lại hiệu quả cao

- Đối với giáo viên giảng dạy:

+ Nhận thức chưa đầy đủ về nội dung đổi mới PPDH

+ Nghiệp vụ sư phạm còn nhiều mặt hạn chế, nhất là trình độ lựa chọn sửdụng các PPDH chưa linh hoạt, sáng tạo phù hợp với yêu cầu đổi mới PPDH

Trang 6

+ Còn nặng thói quen dạy học “ Thầy giảng, trò nghe và ghi nhớ” Giáoviên cho rằng, không có gì cần thay đổi khi mọi việc vẫn là tốt đẹp với cách dạyhọc truyền thống và quen thuộc của mình.

- Đối với học sinh:

+ Học sinh còn thói quen nghe thầy giảng, ghi chép hơn là tự học để nắmbắt kiến thức

+ Do chương trình học tập nhiều, nên phần lớn học sinh không có thờigian để tự nghiên cứu bài học mới trước khi đến lớp.Do đó, các em không bắtnhịp được với cách giảng dạy của giáo viên theo PPDH mới (tích cực hoá hoạtđộng của người học)

+ Học sinh còn mang nặng tâm lí “học để đối phó với các kỳ thi”, bảnthân học sinh chưa thật sự có động cơ, mục đích học tập tốt

Phần III Đề xuất biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học vàkiểm tra đánh giá

Biện pháp 1: Tăng cường quản lý hoạt động học tập của học sinh

Công tác quản lý hoạt động học tập của học sinh, đặc biệt là học tập ởnhà, chưa được chú ý đúng mức Đó là một sơ hở trong công tác quản lý Cần bổsung bằng những biện pháp sau đây:

a) Chỉ đạo các giáo viên chủ nhiệm hướng dẫn học sinh xây dựng kếhoạch tự học

Kế hoạch cùng nêu rõ mục tiêu phấn đấu, nội dung học tập hàng ngày,hàng tuần, hàng tháng và tiến độ công việc Hướng dẫn học sinh để sau mỗi tuầncác em tự đánh giá những việc dđã làm được , những việc chưa thực hiện được

và nêu lên hướng khắc phục

Tăng cường giáo dục động cơ, thái độ học tập đúng đắn cho học sinh.Động cơ học tập của học sinh rất đa dạng và luôn biến động Vậy để các em cóthái độ, động cơ học tập đúng đằn, các giáo viên chủ nhiệm phải biết phối hợp

Trang 7

với cha mẹ học sinh, với giáo viên bộ môn, với các lực lượng khác để hướngdẫn, kiểm tra uốn nắn các hoạt động tự học của học sinh.

b) Tổ chức chỉ đạo việc bồi dưỡng phương pháp và kỹ năng tự học chohọc sinh thông qua hoạt động trên lên, hoạt động ngoài giờ

Bồi dưỡng phương pháp và kỹ năng tự học cho học sinh ngay trên lớp, tạođiều kiện cho các em bộc lộ khả năng diễn đạt, khả năng phân tích, tổng hợp,khái quát, trừu tượng hóa vấn đề; đồng thời bồi dưỡng cho các em phương phápđọc sách, tóm tắt, hệ thống hóa tài liệu và phương pháp nghiên cứ nói chung

Cần thiết kế nội dung bài học thành một các tình huống có vấn đề vàhướng dẫn các em tự giải quyết

Sau mỗi đợt sinh hoạt ngoài giờ như tham quan, cắm trại, tìm hiểu lịch sửvăn hóa địa phương,… cần cho học sinh làm báo cáo, thu hoạch, trao đổi, thảoluận để rèn luyện những kĩ năng, như: quan sát, phân tích, tổng hợp, khả năngphán đoán, đánh giá một vấn đề và đảm bảo độ sâu cần thiết về nhân thức cácvấn đề nghiên cứu

c) Tổ chức thi, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập một cách nghiêm túc,nhằm kích thích sự nổ lực, lòng say mê học tập và tạo niềm tin về sự công bằngtrong phụ huynh và học sinh

d) Tạo động lực học tập

Động lực của việc học tập cần được hình thành và phát triển quá trình dạyhọc Bằng cách tổ chức và điều khiển hợp lí các hoạt động học tập, thầy giáo sẽđem lại sự hứng thú và niềm vui học tập, đó chính là động lực nhận thức Nhưvậy, để tạo nên động lực học tập, cần đổi mới PPDH

Bên cạnh động lực nhận thức, hiệu trưởng cần tạo ra các động lực xã hộibằng cách tổ chức tốt các phong trào thi đua, các hội thi, lôi cuốn các em vàocác hoạt động chính trị - xã hội Ngoài ra, cần đảm bảo điều kiện cho học sinh tựhọc, như mở rộng phòng đọc thư viện, tăng cường các thiết bị nghe, nhìn, thực

Trang 8

hành, thí nghiệm, tạo điều kiện thuận lợi về thời gian và kinh phí cho các sinhhoạt nội và ngoại khóa.

Biện pháp 2: Phối hợp chặt chẽ hoạt động của Hội cha mẹ học sinh và cáclực lượng giáo dục khác

b) Phối hợp tổ chức, chỉ đạo hoạt động của Hội

Hiệu trưởng cần có kế hoạch tổ chức họp định kì để thông báo tình hìnhnhà trường, tình hình học sinh; xác định, thống nhất những nhiệm vụ và biệnpháp giáo dục giữa nhà trường và gia đình trong từng giai đoạn cụ thể

Tổ chức các hội nghị trao đổi kinh nghiệm, tư vần về phương pháp dạycon tự học, phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh; trang bị cho họ một sốkiến thức cơ bản về giáo dục gia đình và cách thức tổ chức học tập, rèn luyệncho học sinh tại gia đình và cộng đồng

Tổ chức cho cha mẹ học sinh có con chăm ngoan, học giỏi đồng thời lànhững người có kinh nghiệm, có hiểu biết về giáo dục, báo cáo điển hình vềphương pháp giúp con hoc tập để mọi người trao đổi học tập

c) Phối hợp với Hội kiểm tra, nắm tình hình học sinh tại gia đình, cộngđồng

Cần có sự liên hệ thường xuyên với các cơ quan, các đoàn thể chính trị,

xã hội, như: Công an, Đoàn thành niên, Hội phụ nữ, Tổ dân phố, Hội cựu chiến

Trang 9

binh, Hội khuyến học,… để nắm bắt tình hình học tập của học sinh tại gia đình,cộng đồng Định kì, nhà trường có thể cùng với ban đại diện cha mẹ học sinhđến thăm gia đình các em có hoàn cảnh khó khăn, để động viên giúp đỡ các emvượt khó học tập.

d) Tạo động lực

Để phát huy tác dụng của Ban đại diện nhà trường cần tạo điều kiện vàđộng viên họ Trong các hội nghị liên tịch cần biểu dương khen thưởng các cánhân, tập thể có thành tích trong việc phối hợp giáo dục học sinh

Biện pháp 3: Đảm bảo các điều kiện thiết yếu về cơ sở vật chất (CSVC),TBDH và kinh phí cho đổi mới PPDH:

Để có thể tiến hành đổi mới PPDH thành công, cần có những điều kiệncần thiết Cụ thể là hiệu trưởng phải:

a) Xây dựng kế hoạch tài chính, nhằm sử dụng hệ thống CSVC – TBDHphục vụ cho việc đổi mới PPDH

Hiệu trưởng phải làm cho giáo viên và học sinh thấy rõ mối quan hệ giữaCSVC – TBDH với việc đổi mới PPDH, đồng thời cần có kế hoạch để tạo ranguồn kinh phí cho hoạt động đổi mới PPDH, từng bước hoàn thiện hệ thốngCSVC – TBDH theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, cụ thể là:

Đảm bảo CSVC, trường lớp đầy đủ, đồng bộ, tạo cảnh quan, môi trường

sư phạm, có sân chơi, bãi tập, vườn thực hành, thực nghiệm

Trang bị đầy đủ SGK, tài liệu tham khảo, các tạp chi chuyên ngành

Trang bị đủ phòng học bộ môn, phòng thực hành, thí nghiệm, phòng máy

vi tính, phòng học tiếng nước ngoài

Trang bị đầy đủ về TBDH, PTKT đảm bảo các yêu cầu về đổi mới PPDH.b) Tổ chức, chỉ đạo việc sử dụng có hiệu quả CSVC hiên có và tự sángtạo đồ dùng dạy học

Trong điều kiện chưa thể đáp ứng một lúc các yêu cầu về CSVC – TBDH,cần chỉ đạo việc sử dụng có hiệu quả những phương tiện thiết bị hiện có, đồng

Trang 10

thời chú ý khai thác tiềm năng sáng tạo của giáo viên, học sinh trong việc tự làm

đồ dùng dạy học đon giản

c) Thực hiện tốt chế độ kiểm tra định kì, đột xuất để ngăn chặn tình trạngkhông sử dụng hoặc sử dụng không hiệu quả các thiết bị dạy học

Đây là một quá trình lâu dài, đòi hỏi hiệu trưởng cần có kế hoạch để huyđộng mọi nguồn lực, từng bước xây dựng hệ thống CSVC, kĩ thuật ngày càngđồng bộ, hiện đại, đáp ứng được yêu cầu của việc đổi mới PPDH và nâng caogiáo dục của nhà trường

Tuy nhiên, dù CSVC, phương tiện kĩ thuật có đồng bộ, hiện đại đến đâucũng không thay thế được vai trò của con người Giáo viên, người lựa chọn, điềukhiển, sử dụng máy móc, thiết bị và chỉ đạo quá trình dạy học một cách sáng tạomới là người quyết định trong đổi mới PPDH

BÀI SỐ 2

2 Thực trạng nhận thức đổi mới phương pháp day học

Nhận thức được vai trò, tầm quan trọng và tính cấp thiết cảu đổi mớiphương pháp dạy học, hiệu trưởng các nhà trường quận Ba Đình đã chú trọngđến việc nâng cao nhận thức cho giáo viên và học sinh về đổi mới phương phápdạy học

Các biện pháp đã triển khai góp phần, nâng cao nhận thức cho giáo viên.Tuy nhiên, việc nâng cao nhận thức cho giáo viên chưa được tiến hành thườngxuyên, gần như chỉ tổ chức một lần vào buổi học tập nhiệm vụ năm học, hìnhthức tổ chức chưa phong phú nên giáo viên chỉ nắm bắt bằng nhiệm vụ mà chưachuyển hóa từ nhận thức đến tình cảm, nhiệt tình của giáo viên

Phần II Thực trạng về quản lý đổi mới phương pháp dạy học và kiểm trađánh giá ở trường phổ thông

2.1 Một số thành tựu trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học vàkiểm tra đánh giá

a) Trong đổi mới phương pháp dạy học

Trang 11