Quản lý đổi mới phương pháp dạy học

Nội dung gồm 5 bài làm đề cập đến thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá trong giai đoạn hiện nay. Từ đó chỉ ra được các nguyên nhân tồn tại và đề xuất biện pháp khắc phục nhằm nâng cao hiệu quả quản lý.

CÂU HỎI: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ ĐỀ XUẤT CÁC

BIỆN PHÁP BÀI SỐ 1 Phần I Nhận thức sâu sắc nhất về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm

- Hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học chưa manglại hiệu quả cao Truyền thụ tri thức một chiều vẫn là phương pháp dạy học chủđạo của nhiều giáo viên

Số giáo viên thường xuyên chủ động, sáng tạo trong việc phối hợp cácphương pháp dạy học cũng như sử sụng các phương pháp dạy học phát huy tínhtích cực, tự lực và sáng tạo của học sinh còn chưa nhiều Dạy học vẫn nặng nềtruyền thụ kiến thức lí thuyết kĩ năng giải quyết các tình huống thực tiễn chohọc sinh thông qua khả năng vận dụng tri thức tổng hợp chưa thực sự được quantâm

Việc ứng dụng công nghệ thông tin- truyền thông, sử dụng các phươngtiện dạy học chưa được thực hiện rộng rãi hoặc một bộ phận Gv còn lạm dụnghoặc thiếu kỹ năng CNTT nên làm giảm hiệu quả giờ dạy trong các trường trunghọc

- Một số trường học hoạt động kiểm tra, đánh giá chưa bảo đảm yêu cầukhách quan, chính xác công bằng; việc kiểm tra chủ yếu chú ý đến yêu cầu táihiện kiến thức và đáng giá qua điểm số đã dẫn đến tình trạng giáo viên và họcsinh duy trì dạy học theo lối “đọc - chép”, học sinh học tập thiên về ghi nhớ, ítquan tâm vận dụng kiến thức Nhiều giáo viên chưa vận dụng đúng quy trìnhbiên soạn đề kiểm tra nên các bài kiểm tra còn nặng tính chủ quan của ngườidạy.

Hoạt động kiểm tra, đánh giá ngay trong quá trình tổ chức hoạt động dạyhọc trên lớp chưa được quan tâm thực hiện một cách khoa học và hiệu quả.Chưa nhận thúc đúng mối quan hệ giữa đổi mới PPDH và đổi mới kiểm tra,đánh giá nên đã gây khó khăn không nhỏ cho việc tự học của học sinh cũng nhưphản ánh không khách quan kết quả học tập của các em

Thực trạng trên đây dẫn đến hệ quả là không rèn luyện được tính trungthực trong thi, kiểm tra; nhiều học sinh phổ thông còn thụ động trong việc họctập; khả năng sáng tạo và năng lực vận dụng tri thức đã học để giải quyết cáctình huống thực tiễn cuộc sống còn hạn chế

2.3 Nguyên nhân của những thành tựu và tồn tại trong quản lý đổi mớiphương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá

a) Nguyên nhân của những thành tựu

b) Nguyên nhân của những tồn tại

Thực trạng nói trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có một sốnguyên nhân cơ bản sau:

- Nhận thức về sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra,đánh giá và ý thức thực hiện đổi mới của một bộ phận cán bộ quản lí, giáo viênchưa cao Năng lực của đội ngũ giáo viên về vận dụng các phương pháp dạy họctích cực, sử dụng thiết bị dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin – truyền thôngtrong dạy học còn hạn chế

- Lí luận về phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá chưa được nghiêncứu và vận dụng một cách có hệ thống; còn tình trạng vận dụng lí luận một cách

chắp vá nên chưa tạo ra sự đồng bộ, hiệu quả; các hình thức tổ chức hoạt độngdạy học, giáo dục còn nghèo nàn.

- Chỉ chú trọng đến đánh giá cuối kì mà chưa chú trọng việc đánh giáthường xuyên trong quá tình dạy học, giáo dục

- Năng lực quản lý, chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánhgiá từ các cơ quan quản lí giáo dục và hiệu trưởng các trường trung học còn hạnchế, chưa đáp ứng được yêu cầu Việc tổ chức hoạt động đổi mới phương phápdạy học, kiểm tra, đánh giá chưa đồng bộ và chưa phát huy được vai trò thúcđẩy của đổi mới kiểm tra, đánh giá đối với đổi mới phương pháp dạy học

Cơ chế, chính sách quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học, kiểmtra, đánh giá chưa khuyến khích được sự tích cực đổi mới phương pháp dạy học,kiểm tra đánh giá của giáo viên Đây là nguyên nhân quan trọng nhất làm chohoạt động đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá ở trường trung họcphổ thông chưa mang lại hiệu quả cao

- Nguồn lực phục vụ cho quá trình đổi mới phương pháp, kiểm tra đánhgiá trong nhà trường như: cơ sở vật chất (phòng học, bàn ghế, phòng học bộmôn ) thiết bị dạy học, hạ tầng công nghệ thông tin – truyền thông vừa thiếu,vừa chưa đồng bộ; qui mô học sinh trên lớp còn đông (45 em), làm hạn chế việc

áp dụng các kỹ thuật dạy học và phương pháp dạy học tích cực, hình thức kiểmtra, đánh giá hiện đại

- Việc tổ chức tập huấn chuyên môn nghiệp vụ hàng năm của cơ quanquản lý cấp trên chưa có kế hoạch sớm nên làm cho việc tổ chức tập huấn tại cácđịa phương gặp nhiều lúng túng về kinh phí và thời gian

Nhận thức được tầm quan trọng của việc tăng cường đổi mới kiểm tra,đánh giá thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã cóchủ trương tập trung chỉ đạo đổi mới kiểm tra, đánh giá, đổi mới phương phápdạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh nhằm tạo ra sự chuyểnbiến cơ bản về tổ chức hoạt động dạy học, góp phần nâng cao chất lượng giáodục trong các trường trung học; xây dựng mô hình trường phổ thông đổi mớiđồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục

Phần III Đề xuất biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá

Biện pháp 1: Tăng cường đởi mới khâu thiết kế bài học và tổ chức cáchoạt động dạy học

* Mục tiêu: trong quản lý đổi mới phương pahsp dạy học và kiểm tra đánhgiá thì quản lý quy trình chuẩn bị và thực hiện một giờ học, tiết kiểm tra là rấtquan trọng Do đó việc quản lý khâu thiết kế là giúp giáo viên hiểu rõ cách thứcthiết kế kế hoạch bài dạy và tổ chức các hoạt động theo đúng hướng

Thực hiện hiệu quả và đồng bộ quy chế chuyên môn trong nhà trườnggiúp họ thực hiện tốt việc đổi mới nội dung, chương trình, sách giáo khoa vàphương pháp dạy học, đổi mới hình thức kiểm tra đánh gia kết quả học tập củahọc sinh, hoạt động dạy học vào nề nếp, đạp ứng yêu cầu đổi mới phương phápdạy học ở trường THCS Hạnh Lâm trong giai đoạn hiện nay

* Nội dung thực hiện

Quản lý việc xây dựng kế hoạch dạy học, xây dựng kiểm tra đánh giá họcsinh: hiệu trưởng phải nắm vững nội dung, yêu cầu của đổi mới chương trình,phương pháp giảng dạy cơ bản ủa từng môn, nắm được các chỉ thị về nhiệm vụgiảng dạy kế hoạch quản lý đổi mới PPDH và kiểm tra đánh giá

Trên cơ sở kế hoạch chung của nhà trường, tổ chuyên môn vào đầu nămhọc, hiệu trưởng yêu cầu cô giáo lập kế hoạch cá nhân về đổi mới PPDH trongtừng tuần, từng tháng, từng học kỳ, năm học Kế hoạch phải đánh giá nhữngthuận lợi, khó khăn trong việc thực hiện nhiệm vụ và nội dung hoạt động nhưsoạn giáo án mẫu tích hợp công nghệ thông tin, dạy học hính khóa…

Trong từng nội dung phải ghi rõ các vấn đề cần đổi mới, đổi mới như thếnào và cách thực hiện ra sao Kế hoạch cá nhân được trình bày trước tổ và thôngqua ý kiến đóng góp của thành viên trong tổ chuyên môn, được sự phê duyệt của

tổ trưởng Hiệu trưởng và phso hiệu trưởng theo dõi, giám sát, chỉ đạo, kiểm trađôn đốc việc thực hiện kế hoạch

Biện pháp 2: Tăng cường quản lý hoạt động của tổ chuyên môn

Tổ chuyên môn là nơi triển khai, thực hiện mọi chủ trương về chuyênmôn của cấp trên, đồng thời là đơn vị cơ sở quản lý trực tiếp hoạt động của giáoviên

Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn có thể tóm tắc như sau:

a) Lập kế hoạch, xây dựng quy định nội bộ về hoạt động của tổ chuyênmôn nhằm đổi mới PPDH

Trên cơ sở kế hoạch chung của nhà trường về đổi mới PPDH, hiệu trưởngyêu cầu các tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch cụ thể, có chỉ tiêu phấn đấu rõràng, phân công trách nhiệm cho từng cá nhân trong tổ, cuối mỗi năm học cần

có báo cáo sáng kiến kinh nghiệm hoặc báo cáo khoa học về đổi mới PPDHtrong tổ bộ môn Từ các yêu cầu về đổi mới PPDH, hiệu trưởng cần cụ thể hoáthành các văn bản nội bộ về hoạt động của tổ chuyên môn, ban hành và hướngdẫn, tổ chức thực hiện và kiểm tra về các mặt sau:

- Về việc thực hiện nề nếp kỷ cương trong dạy học, như: thực hiệnchương trình, soạn bài, lên lớp, sử dụng đồ dùng dạy học, kiểm tra đánh giá kếtquả học tập của học sinh theo hướng đổi mới PPDH

- Về nề nếp sinh hoạt chuyên của tổ: Cần quy định cụ thể về các chuyên

đề đổi mới PPDH sẽ thực hiện trong năm học, trong từng học kỳ, phù hợp vớitừng môn học

- Về quyền hạn và trách nhiệm của tổ trưởng trong việc giám sát việc thựchiện các quy định đó Tất cả các quy định đều được tổ chuyên môn tổ chức họctập, thảo luận và cụ thể hoá trong kế hoạch của từng giáo viên

b) Tổ chức, chỉ đạo đổi mới hoạt động của các tổ

- Tổ chức, chỉ đạo việc học tập, nghiên cứu thảo luận các chuyên đề dạyhọc theo phương pháp mới cho từng môn học

- Tổ chức, chỉ đạo soạn bài hoặc trao đổi theo nhóm về cách thức thiết kế

hệ thống câu hỏi, hệ thống các hoạt động, cách thức tạo tình huống trong dạyhọc… thống nhất hình thức dạy học cho từng môn học, bài học

- Tổ chức soạn một số giáo án điện tử, ứng dụng các phần mềm dạy học

- Tổ chức, chỉ đạo việc dạy thể nghiệm theo từng chuyên đề, thực tập,thao giảng, hội thi tay nghề sư phạm, tổng kết kinh nghiệm theo từng chuyên đềcủa từng môn học, triển khai áp dụng các sáng kiến kinh nghiệm, góp phần nângcao trình độ của đội ngũ giáo viên và nâng cao chất lượng dạy học.

- Tổ chức trao đổi kinh nghiệm về sử dụng các TBDH, các PTKT dạyhọc, kinh nghiệm về tự sáng tạo đồ dùng dạy học bằng những nguyên vật liềusẵn có, dễ kiếm, rẻ tiền

- Trao đổi các biện pháp nhằm sử dụng một số chương trình trên tivi như:Người đương thời, Vui để học, Đường lên đỉnh Olimpia, Ai là triệu phú… nhằmtạo hứng thú trong học tập, và làm cho việc học của các em gắn liền với đờisống…

- Tổ chức trao đổi về các nội dung tự học, tự bồi dưỡng, vừa tiết kiệm thờigian tự học cho các cá nhân, đồng thời góp phần làm tăng hiệu quả công tác tựbồi dưỡng

- Hình thành và tổ chức sinh hoạt các nhóm chuyên môn để có nội dungsinh hoạt sâu hơn, giải quyết những khó khăn cụ thể cho từng bài dạy, từng tiếtlên lớp

- Hiệu trưởng, hiệu phó cần sinh hoạt trực tiếp tại một tổ chuyên môn đểnắm tình hình và chỉ đạo thực hiện kế hoạch có hiệu quả

c) Đổi mới các cách kiểm tra, đánh giá

Ban giám hiệu cần kiểm tra một cách thường xuyên hoạt động của các tổ,tìm hiểu nguyên nhân của việc chưa thực hiện hoặc thực hiên chưa tốt để có biệnpháp chỉ đạo, uốn nắn, khắc phục kịp thời Kết quả đánh giá cần được sự đồngtình, ủng hộ của các đoàn thể và thông qua hội đồng giáo dục nhà trường

Đồng thời với việc tăng cường kiểm tra thường xuyên hoạt động của các

tổ, kiểm tra việc thực hiện kỉ cương nề nếp dạy học, hiệu trưởng cần xây dựngcác chuẩn đánh giá mới, trong đó cần đổi mới các tiên chí đánh giá theo hướngđổi mới PPDH Chẳng hạn xây dựng chuẩn đánh giá giờ dạy cho từng môn học

Hiện nay, tiêu chuẩn đánh giá tiết dạy được xây dựng chung cho tất cả các

bộ môn, áp dụng cho tất cả các tiết học, nặng về đánh giá hoạt động của thầy,

mà chưa lấy kết quả hoạt động của trò làm tiêu chuẩn chính để đánh giá nănglực chuyên môn của giáo viên; phần đánh giá mức độ tích cực của học sinh cònchung chung, không có tiêu chí đánh giá về việc rèn luyện kĩ năng của học sinhqua giờ học.

Vì vậy việc xây dựng lại chuẩn đánh giá giờ dạy cho từng môn học đểkhắc phục tình trạng nói trên là rất cần thiết

d) Tạo động lực cho hoạt động của các tổ

Tổ có triển khai kế hoạch đúng tiến độ và có chất lượng hay không, phụthuộc phần lớn vào và năng lực tổ chức và tinh thần trách nhiệm của tổ trưởng

Vì vậy, để tạo động lực cho hoạt động của các tổ, hiệu trưởng cần giao quyềncho tổ trưởng, hướng dẫn họ trong việc tổ chức, chỉ đạo các thành viên của tổthực hiện tốt các nhiệm vụ, đồng thời có thể đề đạt với cấp trên để bổ nhiệm họ

ở cương vị cao hơn, khen thưởng thích đáng những công lao mà họ đã cống hiếncho tập thể

Biện pháp 3: Chấn chỉnh hoạt động của tổ chủ nhiệm và các đoàn thể trong nhàtrường

Để đổi mới PPDH, đồng thời với việc quản lí hoạt động dạy của thầy,phải quản lí hoạt động học của trò và muốn thế phải thông qua tổ chủ nhiệm vàcác đoàn thể trong nhà trường

Nội dung cụ thể như sau:

a) Quản lí việc lập kế hoạch, xây dựng các quy định nội bộ và tổ chứcthực hiện kế hoạch của tổ chủ nhiệm và các đoàn thể

Kế hoạch của từng bộ phận phải có các chỉ tiêu cụ thể nhằm đổi mớiPPDH,chẳng hạn trong kế hoạch của tổ chủ nhiệm cần có các chỉ tiêu, biện phápbồi dưỡng, rèn luyện và kiểm tra phương pháp t.ự học của học sinh

Các yêu cầu về đổi mới PPDH cần được cụ thể hoá thành quy định nội bộ,

vá cần hướng dẫn cách thực hiện Đó là những quy định về:

- Nề nếp sinh hoạt, về quản lí học sinh theo hướng tự chủ, độc lập, sángtạo trong hoạt động học tập, trong việc tham gia các hoạt động giáo dục ngoàigiờ lên lớp, tránh hiện tượng chạy theo thành tích, gò ép học sinh

- Nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm, của ban chấp hành đoàn; về cơ chếhoạt động và phối hợp của các tổ chức nói trên.

b) Tổ chức, chỉ đạo hoạt động của tổ chủ nhiệm, của đoàn thể

Khi chỉ đạo hoạt động cần chú trọng đổi mới nội dung, hình thức sinhhoạt, tạo nên sự phong phú đa dạng, lôi cuốn được học sinh tham gia một cáchtích cực, tựi giác Cần tổ chức các hoạt động tham quan tham, vui chơi, giải trí

bổ ích, tạo điều kiện cho học sinh tham gia các hoạt động xã hội, để qua đó giáodục đạo đức, lòng ham hiểu biết, gắn bó lòng say mê học tập với việc tham giacải tạo các hiện tượng thực tiễn

a) Đổi mới cách kiểm tra, đánh giá thi đua

Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá, xếp loại thi đua tập thể, cá nhân học sinh,chú trọng các tiêu chí nhằm đổi mới PPDH, khuyến khích tính tích cực, tự giác,sáng tạo học sinh trong học tập và rèn luyện Tiến hành kiểm tra xếp loại hàngtuần, tháng, cuối học kỳ, năm học và công khai kết quả xếp loại

Tăng cường công tác kiểm tra của ban giám hiệu đối với hoạt động của tổchủ nhiệm, của đoàn thể bằng nhiều hình thức như kiểm tra thường xuyên, kiểmtra đột xuất, kiểm tra theo chuyên đề Hàng tháng, mỗi học kỳ cần căn cứ vàokết quả thi đua của lớp, vào việc hoàn thành các nhiệm vụ theo quy định, sự tínnhiệm của cha mẹ học sinh, của đồng nghiệp và của học sinh để đánh giá xếploại giáo viên chủ nhiệm Đối với đoàn thể cần tham khảo thêm kết quả đánh giácủa cấp trên về phong trào đoàn thể để đánh giá xếp loại được chính xác

Cần vận dụng quan điểm quản lí chất lượng tổng thể vào việc đổi mớicông tác kiểm tra, đánh giá để tránh trình trạng chạy theo thành tích chỉ đánh giádựa vào điểm học tập, làm cho kết quả đánh giá bị sai lệch

d) Tạo động lực

Thực tế ở nhà trường hiện nay, giáo viên chủ nhiệm, ban chấp hành các tổchức đoàn thể đều do giáo viên kiêm nhiệm, họ chưa được đào tạo một cách bàibản về nghiệp vụ cho các hoạt động này Vì thế, để hoạt động của họ đảm bảođạt kết quả tốt cần tăng cường bồi dưỡng kiến thức và nghiệp vụ công tác chohọ

Mặt khác, cần tạo điều kiện về thời gian, kinh phí cho họ hoạt động, khenthưởng các tổ chức và cá nhân có thành tích, bồi dưỡng bằng vật chất thích đángcho sự đóng góp của họ.

Biện pháp 4: Đổi mới quản lí hoạt động dạy học và bồi dưỡng nghiệp vụ sưphạm cho đội ngũ giáo viên

Một trong những nguyên nhân cản trở sự đổi mới phương pháp dạy học làtrình độ nghiệp vụ sư phạm của giáo viên chưa theo kịp yêu cầu đổi mới Vìvậy, cần tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ cho giáo viên, cụ thể là:

a) Quản lí việc xây dựng kế hoạch dạy học

Trên cơ sở kế hoạch chung, dựa vào sự phân công của nhà trường, của tổchuyên môn, yêu cầu mỗi giáo viên phải xây dựng kế hoạch cá nhân về đổi mớiPPDH Kế hoạch đó phải được thông qua trước tổ chuyên môn và được tổtrưởng giám sát, Ban giám hiệu thường xuyên theo dỏi, chỉ đạo, kiểm tra việcthực hiện kế hoạch Kế hoạch cần ghi cụ thể, như: soạn giáo án, lên lớp, dự giờ,thao giảng, chấm chữa bài, tự bồi dưỡng, các chuyên đề sáng kiến, kinhnghiệm…, trong từng nội dung cần nhấn mạnh các vấn đề cần đổi mới

b) Chỉ đạo việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học

Hiệu trưởng cần chỉ đạo cách thay đổi soạn giáo án, chuển trọng tâm từthiết kế các hoạt động của thầy, sang thiết kế các hoạt động của trò, tăng cường

tổ chức các hoạt động độc lập hoặc theo nhóm bằng các phiếu học tập, tăngcường giao tiếp thầy trò, mở rộng giao tiếp giữa trò với trò Để có một tiết học

mà hoạt động của học sinh chiếm tỷ trọng cao hơn so với hoạt động của giáoviên, thì trước đó, trong khâu chuẩn bị, soạn bài giáo viên phải đầu tư rất nhiềucông sức và thời gian Trên cơ sở hình dung các hoạt động của học sinh tronggiờ học (quan sát, thực hành, thí nghiệm, tranh luận các vấn đề đặt ra, giải bàitoán nhận thức…) giáo viên có thể chuẩn bị các phiếu học tập, hay phiếu làmviệc để học sinh thực hiện Đây là những mẫu giấy có in sẵn những nhiệm vụ cụthể và yêu cầu học sinh thực hiện trong một thời gian ngắn, nhằm hình thànhmột kiến thức, tập dượt một kỹ năng, rèn luyện một thao tác tư duy, hoặc thăm

dó thái độ trước một vấn đề,…Cần tổ chức soạn bài theo nhóm để nội dung sinhhoạt theo nhóm có chiều sâu.

Chỉ đạo giờ lên lớp có chất lượng theo hướng đổi mới phương pháp dạyhọc là điều rất quan trọng Nếu trong PPDH truyền thống thầy giáo truyền thụkiến thức cho học sinh theo kiểu giảng bài, thì PPDH mới đòi hỏi thầy giáo phải

là người tổ chức các hoạt động, hướng dẫn, gợi mở, đưa học sinh vào các tìnhhuống có vấn đề, tổ chức cho học sinh thực hành, thảo luận, nhập vai, tự nghiêncứu để giải quyết vấn đề Đó là sự cộng tác cùng nhau, hoạt động cùng nhau củathầy và trò, cùng nhau thông cảm,cùng nhau chia sẻ khó khăn, cùng vui với kếtquả và cùng buồn khi chưa đạt được mục đích đề ra Điều này chỉ cảm nhận trựctiếp khi giờ mà rất khó định lượng khi đánh giá giờ dạy

c) Đổi mới cách kiểm tra, đánh giá giờ dạy của giáo viên, và cách kiểmtra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Xây dựng chuẩn đánh giá giờ dạy theo hướng đổi mới PPDH; tổ chức họctập, thảo luận tiêu chuẩn đánh giá tiết dỵa theo hướng đổi mới mà nhà trường đãxây dựng và ban hành.; tạo mọi điều kiện về PTDH hỗ trợ cho việc lên lớp đạthiệu quả

Đổi mới việc dự giờ: ngoài việc quy định số tiết cần dự cho mỗi học kỳ,năm học, việc tổ chức dự giờ cần có mục đích, yêu cầu, rõ ràng về phương pháp.Tăng cường dự giờ đột xuất, dự giờ theo chuyên đề đổi mới PPDH, đánh giá rútkinh nghiệm, so sánh kết quả sau mỗi đợt dự giờ

Đổi mới việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh: Tổ chức họctập, chỉ đạo, kiểm tra việc thực hiện quy chế kiểm tra, cho điểm, xếp loại, đánhgiá học sinh Thành lập ngân hàng đề, tổ chức thi nghiêm túc theo đề chung, đổichéo giáo viên coi thi, đảm bảo sự khách quan trong đánh giá Công tác kiểm trađánh giá kết quả học tập của học, đảm bảo các yêu cầu:

- Đổi mới nội dung kiểm tra: việc kiểm tra không chỉ dừng lại ở yêu cầutái hiện kiến thức, mà cần chú ý đúng mức đến việc kiểm tra năng lực độc lậpsáng tạo của học sinh Nội dung kiểm tra phải đảm bảo tính toàn diện đồng thờichú ý đến tính phổ thông, đại trà và tính phân hoá trong học tập của học sinh

- Đổi mới hình thức kiểm tra: Hiệu trưởng cần khuyến khích giáo viên sửdụng nhiều hình thức kiểm tra khác nhau, nhiều dạng đề kiểm tra khác nhau,như: trắc nghiệm khách quan, tự luận, hay kết hợp các hình thức trên Hiện nay,sách giáo khoa của một số môn học đã biên soạn theo hướng kiểm tra trắcnghiệm…Hiệu trưởng cần hướng dẫn cho giáo viên để họ sử dụng có hiện quảcác phương pháp kiểm tra mới, nhằm nâng cao chất lượng kiểm tra, đánh giá kếtquả dạy học.

- Đổi mới khâu chấm, chữa bài, đánh giá chất lượng học sinh: Lâu nay,quan niệm về đánh giá còn phiến diện: giáo viên giữ vị trí độc quyền trong đánhgiá, còn học sinh là đối tượng được đánh giá Ngày nay khi coi việc rèn luyệnphương pháp tự học cho học sinh là một trong những mục tiêu dạy học, thì giáoviên cần hướng dẫn học sinh kỹ năng tự đánh giá để họ tự điều chỉnh cách họccủa mình Trong việc kiểm tra hàng ngày, giáo viên cần tạo điều kiện để họcsinh được đánh giá lẫn nhau, cho phép học sinh tự chấm bài của mình và củabạn

d)Tạo động lực cho người dạy

Trong thực tế dạy học hiện nay đang tồn tại một mâu thuẫn giữa yêu cầuđổi mới PPDH với khả năng của giáo viên Vì vậy, cần bồi dưõng và rèn luyệncác kĩ năng về đổi mới PPDH cho đội ngũ giáo viên

Trước mắt, có thể bồi dưỡng ngay về các kĩ năng sau:

- Bồi dưõng, rèn luyện kĩ năng soạn bài theo hướng thiết kế hệ thống câuhỏi, hệ thống các thao tác thực hành, tổ chức thảo luận,… cho học sinh hoạtđộng, phù hợp với đặc điểm của từng môn học

- Bồi dưỡng, rèn luyện các kĩ năng dạy học trên lớp: kĩ năng tổ chức,hướng dẫn học sinh hoạt động, kĩ năng tạo tình huống có vấn đề, kĩ năng thựchành, thí nghiệm; kĩ năng ra đề kiểm tra theo kiểu trắc nghiệm

- Bồi dưỡng và rèn luyện các kỹ năng chung mang tính công cụ, như kỹnăng sử dụng các phương tiện kỹ thuật hiện đại vào dạy học, kỹ năng sử dụngcác phần mềm trên máy tính, kỹ năng khai thác thông tin trên mạng, kỹ năngđọc sách nghiên cứu các tài liệu tham khảo, các kỹ năng về ngoại ngữ,…

- Tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên phương pháp tự học, nghiên cứu, tạođiều kiện về thời gian, tài liệu và những vấn đề cần nghiên cứu một cách thiếtthực.

Mặt khác, tổ chức tốt công tác thi đua khen thưởng để công tác thi đuakhen thưởng thành biện pháp tích cực trong việc đổi mới phương pháp dạy học,Hiệu trưởng cần đưa vào tiêu chuẩn thi đánh giá đua những tiêu chí cụ thể củaviệc thực hiện đổi mới PPDH

Bài số 2

1 Thực trạng nhận thức đổi mới phương pháp day học

Nhận thức được vai trò, tầm quan trọng và tính cấp thiết cảu đổi mới phương pháp dạy học, hiệu trưởng các nhà trường quận Ba Đình đã chú trọng đến việc nâng cao nhận thức cho giáo viên và học sinh về đổi mới phương pháp dạy học

Các biện pháp đã triển khai góp phần, nâng cao nhận thức cho giáo viên Tuy nhiên, việc nâng cao nhận thức cho giáo viên chưa được tiến hành thường xuyên, gần như chỉ tổ chức một lần vào buổi học tập nhiệm vụ năm học, hình thức tổ chức chưa phong phú nên giáo viên chỉ nắm bắt bằng nhiệm vụ mà chưa chuyển hóa từ nhận thức đến tình cảm, nhiệt tình của giáo viên

Phần II Thực trạng về quản lý đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá ở trường phổ thông

2.1 Một số thành tựu trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá

a) Trong đổi mới phương pháp dạy học

- Ban giám hiệu nhà tường đều có ý thức được tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học thể hiện rõ trong kế hoạch năm học và kế hoạch hàng tháng cụ thể

- Hiệu trưởng có những chỉ đạo cụ thể để tổ chuyên môn triển khai các chuyên đề, tổ chức thực tập, thao giảng, rút kinh nghiệm về đổi mới phương pháp dạy học, bồi dưỡng kiến thức và rèn luyện các kỹ năng dạy học theo tinh thần đổi mới cho đội ngũ giáo viên, xây dựng các chuẩn đánh giá bao gồm các tiêu chí về đổi mới phương pháp dạy học của thầy và trò Nhờ đó đổi mới

phương pháp dạy học đạt được những thành quả tích cực

2.2 Một số tồn tại trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá

a) Một số tồn tại trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học

- Đổi mới phương pháp dạy học là vấn đề khó có thể thực hiện trong một thời gian ngắn Trong khi điều kiện cơ sở vật chất và thiết bị dạy học, nguồn nhân lực hạn chế khó thực hiện đồng bộ đổi mới phương pháp dạy học.

- Việc phân quyền, giao quyền cho phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn đã có nhưng thực tế sinh hoạt chuyên môn còn nặng nề về hình thức, chưa

đi vào chiều sâu, chưa xoáy mạnh vào những vấn đề thiết thực và cụ thể đổi mớiphương pháp dạy học Thường chỉ dừng lại ở chủ trương hoặc chung chung

- Hiệu trưởng chưa đặt yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học thành những quy định thi đau mang tính chất quy định nội bộ

- Trình độ ngoại ngữ, tin học, ý thức tự bồi dưỡng và bồi dưỡng thường xuyên của giáo viên còn hạn chế cũng là những rào cản nhất định cho quá trình đổi mới phương pháp dạy học

- Thực trạng công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá còn có một số hạn chế, bất cập

- Một số học sinh chưa biết cách xây dựng kế hoạch học tập; khả năng tư duy, sáng tạo, kỹ năng, phương pháp học tập, năng lực tự học chưa cao; còn ỷ lại vào thầy cô, thụ động, trông chờ vào thầy cô, làm cho công tác đổi mới phương pháp dạy học gặp nhiều khó khăn

- Cơ sở vật chất còn thiếu chưa đồng bộ so với yêu cầu; các phòng học chức năng chưa được sử dụng thường xuyên một cách hiệu quả

- Một số giáo viên tinh thần học hỏi chưa cao, chưa chịu khó cải tiến phương pháp dạy học, cách kiểm tra đánh giá

- Nhà trường chưa có quy chế quy định về công tác kiểm tra đánh giá cụ thể, hướng dẫn và kiểm tra việc ra đề của giáo viên;

2.3 Nguyên nhân của những thành tự và tồn tại trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá

a) Nguyên nhân những thành tựu

- Luôn được sự quan tâm chỉ đạo của Sở GD&ĐT Hà Giang, lãnh đạo cáccấp, ban ngành trong việc thực hiện kế hoạch

- Có đầy đủ văn bản hướng dẫn của Sở GD&ĐT về tổ chức và quản lý cáchoạt động học đã được giáo viên và học sinh làm quen và thực hiện nên thuận lợi trong quá trình thực hiện Nhà trường cử giáo viên tham gia đầy đủ các đợt tập huấn hay bồi dưỡng chuyên môn do Sở GD&ĐT tổ chức.

- Hiệu trưởng, cán bộ quản lý nhà trường quan tấm đến đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá

- Đội ngũ giáo viên nhà tường đang vào độ chín, nhiệt tình, có trách nhiệm cao trong giảng dạy cũng như trong công tác giáo dục học sinh

- Các tổ chức đoàn thể có năng lực tổ chức các hoạt động có quy mô lớn Phụ huynh học sinh thường xuyên quan tâm, phối hợp với nhà trường trong tổ chức và quản lý hoạt động học cho học sinh

- Phần lớn cán bộ, giáo viên, học sinh trường THCS Hoa Lê nhận thức khá đầy đủ về vai trò quan trọng của hoạt động học tập do đó đã có thái độ động

cơ học tập đúng đắn, đã tích cữ cố gắng tham gia vào hoạt động học tập

- Nhà trường đã áp dụng một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới công tác kiểm tra đánh giá và đã đạt được những thành tích nhất định

b) Nguyên nhân những tồn tại

- Thực trạng công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá còn có một số hạn chế, bất cập

- Một số học sinh chưa biết cách xây dựng kế hoạch học tập; khả năng tư duy, sáng tạo, kỹ năng, phương pháp học tập, năng lực tự học chưa cao; còn ỷ lại vào thầy cô, thụ động, trông chờ vào thầy cô, làm cho công tác đổi mới

phương pháp dạy học gặp nhiều khó khăn

- Cơ sở vật chất còn thiếu chưa đồng bộ so với yêu cầu; các phòng học chức năng chưa được sử dụng thường xuyên một cách hiệu quả

- Một số giáo viên tinh thần học hỏi chưa cao, chưa chịu khó cải tiến phương pháp dạy học, cách kiểm tra đánh giá

- Nhà trường chưa có quy chế quy định về công tác kiểm tra đánh giá cụ thể, hướng dẫn và kiểm tra việc ra đề của giáo viên;

Phần III Đề xuất biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá

Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho đội ngũ GV trong nhà trường về vấn đề đổi mới PPDH, kiểm tra đánh giá kết quả học tập

Để tổ chức bồi dưỡng nâng cao nhận thức của giáo viên về đổi mới

PPDH, kiểm tra đánh giá cần thực hiện các nội dung:

- Tổ chức học tập, quán triệt các chủ trương của Đảng, Nhà nước về đổi mới; chỉ thị, thông tư hướng dẫn của ngành GDĐT về đổi mới giáo dục phổ thông, kiểm tra đánh giá đổi mới chủ trương, đổi mới chương trình, nội dung giáo dục; về sự cần thiết phải đổi mới PPDH, kiểm tra đánh gia trong các trườngtrung học

- Tổ chức các sinh hoạt chuyên đề về mục đích, yêu cầu, nội dung,

phương thức của việc thực hiện đổi mới chương trình, nội dung; đặc biệt là đổi mới PPDH, đổi mới kiểm tra đánh giá; tăng cường sử dụng hợp lý phương tiện dạy học, công nghệ thông tin và các điều kiện hiện có; tăng cường làm các đồ dùng dạy học tự làm… nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong các trường trung học

- Nâng cao nhận thức về vai trò của người giáo viên, trong đó có những giáo viên đầu đàn – nhân tố quyết định sự thành công và mang lại hiệu quả cho hoạt động đổi mới PPDH, kiểm tra đánh giá Đồng thời nhận thức đúng vai trò của tổ/nhóm bộ môn, của nhà trường và các lực lượng khác trong và ngoài nhà trường đối với hoạt động đổi mới PPDH trong các trường trung học

a) Về mục đích:

- Trang bị những tri thức cần thiết, làm cho mọi GV, mọi bộ phận trong trường nâng cao nhận thức, thống nhất tư tưởng về đổi mới PPDH, kiểm tra đánh giá

- Tạo ra sự kích thích đội ngũ trong lao động, sáng tạo tích cực vận dụng phương pháp mới nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy và học

b) Về nội dung:

Làm cho GV và cán bộ trong trường nhận thức rõ: Tính cấp thiết của đổi mới PPDH: một mặt, làm cho tập thể sư phạm cần thống nhất nhận thức: đây là yêu cầu của sự nghiệp đổi mới giáo dục, là hạt nhân của việc thực hiện chương trình, sách giáo khoa mới, là điều kiện trực tiếp để nâng cao chất lượng giáo dục; mặt khác, cần coi đây là thách thức đội ngũ mà đội ngũ cần phải đáp ứng, nhưng cũng là cơ hội phát triển của mỗi GV và của nhà trường

Những định hướng cơ bản của đổi mới PPDH hiện nay:

- Phát huy tính tích cực tự giác, chủ động sáng tạo của HS

- Bồi dưỡng phương pháp tự học

- Rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn

-Tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS Những đặc trưng cơ bản của PPDH tích cực:

- Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động của HS

- Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học cho HS

- Tăng cường tổ chức các hoạt động học tập cá thể, phối hợp với hoạt động học tập hợp tác

- Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò

c) Về hình thức tổ chức:

- Tổ chức cho GV đi học các lớp bồi dưỡng hè do Sở, Bộ tổ chức;

- Tổ chức học tập, nghiên cứu các tài liệu lý luận nghiệp vụ ở các tổ chuyên môn, ở trường;

- Tăng cường nghiên cứu, trao đổi, thảo luận trong nhóm, tổ chuyên môn và vận dụng giải quyết từng vấn đề theo yêu cầu đổi mới PPDH

- Tổ chức các đợt học tập xen kẽ, lồng ghép vào các sinh hoạt chuyên môn, rèn luyện tay nghề hàng tuần, hàng tháng trong tổ chuyên môn hoặc các

kỳ hội giảng, thi GV giỏi các cấp

Biện pháp 2: Tổ chức, chỉ đạo thường xuyên các hoạt động thực hành đổi mới PPDH, kiểm tra đánh giá trong năm học:

a) Xác định trọng tâm chỉ đạo đổi mới PPDH, kiểm tra đánh giá

Thống nhất trong nhận thức và tổ chức thực hiện những hoạt động đổi mới phù hợp, có thể thực hiện được ngay như sau:

Một là: Đổi mới cách xác định mục tiêu bài học: việc xác định mục tiêu bài học cần đảm bảo hai yêu cầu cơ bản:

1) Định lượng được mức độ, chuẩn kiến thức, kỹ năng và thái độ học sinhphải đạt được sau bài học để thực hiện, đồng thời lấy đó làm căn cứ đánh giá kếtquả bài học một cách khách quan, tránh tình trạng đánh giá cảm tính đối với mộtbài học

2) Chú trọng mục tiêu xây dựng phương pháp học tập, đặc biệt là phương pháp tự học qua mỗi giờ học, bài học

Hai là: Đổi mới cách soạn giáo án trên cơ sở ba định hướng sau:

1) Chuyển trọng tâm từ thiết kế các hoạt động của thầy sang hoạt động của trò

2) Giáo án phải thực sự là một bản kế hoạch lên lớp trong đó mọi hoạt động đều được tổ chức và sắp xếp theo một quy trình hợp lý và có sự phối kết hợp rất chặt chẽ các nguồn lực: người dạy, người học, SGK, thiết bị dạy học

3) Cần dự tính các phương án và cách thức có thể tiến hành để kiểm soát chất lượng làm việc của học sinh

Ba là: Tăng cường tổ chức cho HS hoạt động với hai hình thức, hoặc làm việc độc lập theo nhịp độ phân hoá cá nhân, hoặc làm việc theo nhóm; sử dụng triệt để các phiếu hoạt động học tập; tăng cường giao tiếp thầy – trò kết hợp mở rộng giao tiếp trò – trò;

Bốn là: Nâng cao chất lượng các câu hỏi trong tiết học và đề kiểm

tra, giảm số câu hỏi tái hiện sự kiện, tăng tỷ lệ các câu hỏi yêu cầu tư duy tích

cực sáng tạo, chú trọng nhận xét sửa chữa các câu trả lời cho HS Những hoạt động đổi mới trên cần được Hiệu trưởng quán triệt đồng bộ đối với tất cả các

GV, ở tất cả các bộ môn Tinh thần chỉ đạo chung là: trong mỗi tiết học bình thường, HS được hoạt động nhiều hơn, thực hành nhiều hơn, thảo luận nhiều hơn và quan trọng hơn là được suy nghĩ nhiều hơn trong quá trình lĩnh hội nội dung học tập

b) Lập kế hoạch tổ chức các hoạt động thực hành đổi mới phương pháp trong từng thời gian: tuần, tháng, học kỳ (trên cơ sở kế hoạch chuyên môn của trường)

c) Tổ chức thực hiện:

- Chỉ đạo các tổ chuyên môn chú trọng tất cả các khâu trong quy

trình hoạt động: xác định những yêu cầu đổi mới, bàn bạc, xây dựng thiết kế giáo án mẫu theo hướng đổi mới, lần lượt cử GV dạy thử nghiệm để tập thể dự giờ, trao đổi, rút kinh nghiệm, so sánh với bài dạy trước đó để thấy mặt tiến bộ

và hạn chế

- Chỉ đạo điểm những giờ dạy HS phương pháp học tập, chú trọng hướng dẫn

HS tự học trên lớp và ở nhà dưới sự hướng dẫn của GV

- Tổ chức học tập, nghiên cứu, cải tiến cách thức kiểm tra kết quả học tập của

HS theo định hướng đổi mới: sử dụng hợp lý hai hình thức kiểm tra: tự luận và trắc nghiệm

- Đổi mới hoạt động của Thư viện và Thiết bị dạy học nhà trường, chú trọng chỉ đạo việc làm và sử dụng đồ dùng dạy học, phục vụ có hiệu quả cho quá trình đổimới PPDH

- Tổ chức các đợt thao giảng, hội thi GV giỏi theo tinh thần đổi mới phương pháp, thường xuyên mời các GV giỏi trong cụm hoặc các chuyên gia về dự giờ trao đổi

- Tổ chức cho GV tham quan, học tập các đơn vị tổ, trường có phong trào và chất lượng dạy học tốt ở trong và ngoài địa phương

Phương pháp 3: Kiểm tra, đánh giá các hoạt động đổi mới PPDH:

Kiểm tra, đánh giá các hoạt động đổi mới PPDH với nhiều hình thức khác nhau vừa có tác dụng điều chỉnh vừa có ý nghĩa thúc đẩy đối với chính quá trình này

Một là, Ban Giám hiệu nhà trường thường xuyên phân công tham gia, theo dõi và điều chỉnh các hoạt động đổi mới nói trên thông qua vai trò của Tổ trưởng chuyên môn, đặc biệt thông qua việc tăng cường hoạt động của thanh tra chuyên môn nhà trường

Hai là, công tác kiểm tra, thanh tra chuyên môn cần được đổi mới theo hướng coi trọng chức năng phát hiện để phòng ngừa, điều chỉnh, tư vấn cho

GV hơn là chỉ tập trung truy tìm sai sót

Ba là, một mặt, cần kết hợp giữa đánh giá của cá nhân với đánh giá của

tổ chuyên môn và của Ban Giám hiệu để xác định những vấn đề chung cần giải quyết trong tình hình thực hiện đổi mới PPDH trong tập thể tổ chuyên môn và mỗi GV; mặt khác, cần đổi mới việc kiểm tra chuyên môn, thay lối kiểm tra hành chính thủ tục bằng coi trọng kiểm tra hoạt động dạy học trên lớp của GV và HS

Bốn là, cần đổi mới công tác đánh giá thi đua trên cơ sở chú trọng những tiêu chí, những quy định của nhà trường trong việc tham gia thực hiện đổi mới PPDH của mỗi bộ phận, cá nhân

Năm là, cải tiến công tác thi đua trong nhà trường trên cơ sở đánh giá đúng và có chế độ khuyến khích, động viên kịp thời các hoạt động đổi mới PPDH có hiệu quả

Biện pháp 5: Tăng cường xây dựng điều kiện cho quá trình đổi mới PPDH, kiểm tra đánh gia

Đa dạng hóa, tích cực hóa hoạt động bồi dưỡng GV tại cơ sở nhà

trường: GV là người hiện thực hoá các PPDH khi tiến hành các hoạt động dạy học ở trên lớp, đồng thời cũng là lực lượng quyết định sự thành bại của quá trình đổi mới PPDH Bởi vậy, cần đẩy mạnh các hoạt động bồi dưỡng GV