GIÁO ÁN VẬT LÝ 7 HỌC KỲ I CHUẨN

- Các hạt xếp gần như liền nhau nằm trên đường truyền của ánh sáng tạo thành vệt sáng mắt nhìn mắt.. - Biết làm TN để xác định được đường truyền của ánh sáng.- Phát biểu được định luật t

- Phân biệt được nguồn sáng và vật sáng Nêu được thí dụ về nguồn sáng và vật sáng.

2 Kỹ năng: Làm và quan sát các thí nghiệm để rút ra điều kiện nhận biết ánh sáng và vật

sáng

3 Thái độ: Đoàn kết, nghiêm túc.

II Chuẩn bị đồ dùng dạy học:

 Chuẩn bị cho mỗi nhóm HS: Hộp kín bên trong có bóng đèn và pin.

III Phương pháp dạy học:

- Yêu cầu HS đọc phần thu thập

thông tin của chương?

- GV yêu cầu 2 – 3 HS nhắc lại?

- GV nêu câu hỏi: Một người mắt

không bị tật, bệnh, có khi nào mở

- Để biết bạn nào sai, ta hãy tìm

hiểu xem khi nào nhận biết ánh

sáng?

Chương 1: Quang HọcBài 1: Nhận biết ánh sáng – Nguồn sáng và vật sáng

Hoạt động 2: Tìm hiểu khi nào ta nhận biết được ánh sáng.

10

phút - Quan sát và thí nghiệm.

- Yêu cầu HS trả lời trường hợp

nào mắt ta nhận biết được áng

sáng?

- HS nghiên cứu 2 trường hợp

trên để trả lời câu C1

- Yêu cầu HS điền vào chỗ trống

để hòan thành kết luận

 Ở các thành phố lớn, do nhà

cao tầng che chắn nên học sinh

thường phải học tập và làm việc

dưới ánh sáng nhân tạo, điều này

có hại cho mắt Để làm giảm tác

hại này, học sinh cần có kế hoạch

và vui chơi dã ngoại

+ Trường hợp 3 : Ban ngày đứng ngoài trời, mở mắt

Câu C1 : Trường hợp 2 và

3 có điều kiện giống nhau là: có ánh sáng và mở mắt nên ánh sáng lọt vào mắt

*Kết luận : Mắt ta nhận

biết được ánh sáng có

ánh sáng truyền vào mắt ta

Hoạt động 3: Nghiên cứu trong điều kiện nào ta nhìn thấy một vật.

- Yêu cầu HS đọc câu C2

- Yêu cầu HS lắp thí nghiệm như

từ giấy trắng đến mắt thì nhìn thấy giấy trắng

- HS nêu kết luận: Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng từ vật truyền vào mắt ta

* Kết luận: Ta nhìn thấy

một vật khi có ánh sáng

từ vật truyền vào mắt ta

Hoạt động 4: Phân biệt nguồn sáng và vật sáng.

- HS thảo luận theo nhóm

để tìm ra đặc điểm giống nhau và khác nhau để trả lời câu C3:

+ Giống nhau: Cả 2 đều

có ánh sáng truyền tới mắt

+ Khác nhau: Giấy trắng không tự phát ra ánh sáng

Dây tóc bóng đèn tự nó phát ra ánh sáng

* Kết luận : Dây tóc bóng

đèn tự nó phát ra ánh sáng gọi là nguồn sáng.

- Dây tóc bóng đèn phát sáng và mãnh giấy trắng

hắt lại ánh sáng từ vật khác

chiếu vào nó gọi chung là

vật sáng

III Nguồn sáng và vật sáng :

* Kết luận : - Dây tóc

bóng đèn tự nó phát ra ánh sáng gọi là nguồn

sáng.

- Dây tóc bóng đèn phát sáng và mãnh giấy trắng

hắt lại ánh sáng từ vật

khác chiếu vào nó gọi

chung là vật sáng.

Hoạt động 5: Vận dụng.

TG HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOAT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG

10

phút - Yêu cầu HS vận dụng kiến thức

đã học để trả lời câu C4 và C5

- Tại sao lại nhìn thấy cả vệt

sáng?

IV Vận dụng:

- Câu C4: Bạn Thanh đúng

Vì ánh sáng từ đèn pin không chiếu vào mắt Mắt không nhìn thấy được

- Câu C5: Khói gồm các

hạt li ti, các hạt này được chiếu sáng trở thành vật sáng Do đó ánh sáng từ các hạt đó truyền đến mắt

- Các hạt xếp gần như liền nhau nằm trên đường truyền của ánh sáng tạo thành vệt sáng mắt nhìn mắt

IV Vận dụng:

* GHI NHỚ :

- Ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta

- Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng từ vật đó truyền vào mắt ta

- Nguồn sáng là vật tự nó phát ra ánh sáng Vật sáng gồm nguồn sáng và những vật hắt lại ánh sáng chiếu vào nó

4 Củng cố: (2 phút)

- Khi nào ta nhận biết được ánh sáng?

- Khi nào ta nhìn thấy vật?

5 Dặn dò: (2 phút)

- Học thuộc phần ghi nhớ.

- Làm các bài tập từ 1.1đến 1.5 SBT

- Xem trước bài 2: Sự truyền ánh sáng

RÚT KINH NGHIỆM SAU TIẾT DẠY:

- Biết làm TN để xác định được đường truyền của ánh sáng.

- Phát biểu được định luật truyền thẳng ánh sáng

- Biết vận dụng định luật truyền thẳng ánh sáng vào xác định đường thẳng trong thực tế

- Nhận biết được đặc điểm của 3 lọai chùm sáng

2 Kỹ năng:

- Bước đầu biết tìm ra định luật truyền thẳng ánh sáng bằng thực nghiệm

- Biết dùng thí nghiệm để kiểm chứng lại một hiện tượng về ánh sáng

3 Thái độ: Biết vận dụng kiến thức vào cuộc sống

II Chuẩn bị đồ dùng dạy học:

 Chuẩn bị cho mỗi nhóm HS:

- 1 ống nhựa cong, 1 ống nhựa thẳng Φ3mm, dài 200mm

- 1 nguồn sáng dùng pin

- 3 màn chắn có đục lỗ như nhau

- 3 đinh ghim mạ mũ nhựa to

III Phương pháp dạy học:

2 Kiểm tra bài cũ: 7 phút

- Khi nào ta nhận biết được ánh sáng?

- Khi nào ta nhìn thấy vật?

- Giải thích hiện tượng khi nhìn thấy vệt sáng trong khói hương (hoặc đám bụi ban đêm)?

Bài 2: Sự truyền ánh sáng

Hoạt động 2: Nghiên cứu tìm qui luật đường truyền của ánh sáng.

15

phút

- GV cho HS dự đoán ánh sáng đi

theo đường nào? Đường thẳng,

đường cong hay đường gấp khúc?

- Yêu cầu HS kiểm tra lại dự đoán

qua TN kiểm chứng

- Hướng dẫn HS trả lời C1

- Để cho HS nêu phương án kiểm

tra: Nếu đặt lệch 1 trong 3 bản thì

mắt có nhìn thấy dây tóc bóng đèn

pin hay không?

- Cho HS đọc thông tin C2 và trả

lời câu C2

- Hướng dẫn HS nêu kết luận

- Thông báo: môi trường không

khí, nước, tấm kính trong gọi là

môi trường trong suốt Mọi vị trí

trong môi trường đó có tính chất

như nhau gọi là đồng tính

- Cho HS phát biểu định luật

I Đường truyền của ánh sáng:

- HS dự đoán: ánh sáng từ đèn phát ra đi thẳng

- Bố trí TN: họat động cá nhân

- Lần lượt mỗi HS quan sát dây tóc bóng đèn pin qua ống thẳng và ống cong

Trả lời câu 1:

- Ống thẳng: nhìn thấy bóng đèn đang cháy sáng:

ánh sáng từ dây tóc bóng đèn qua ống thẳng tới mắt

- HS: Không

- Trả lời C2: Dùng 1 dây chỉ luồn qua 3 lỗ A, B, C rồi căng thẳng dây hay luồn 1 que nhỏ thẳng qua 3

lỗ để xác nhận 3 lỗ thẳng hàng

- HS nêu kết luận: Đường truyền của ánh sáng trong

không khí là đường thẳng.

- HS phát biểu định luật truyền thẳng ánh sáng:

Trong môi trường trong suốt và đồng tính, ánh sáng truyền đi theo đường thẳng

I Đường truyền của ánh sáng :

Trong môi trường trong suốt và đồng tính ánh sáng truyền đi theo

đường thẳng.

Hoạt động 3 :Nghiên cứu thế nào là tia sáng, chùm sáng.

10

phút

- GV hướng dẫn HS quy ước vẽ tia

sáng như thế nào? Dựa vào hình

tấm chắn 2 khe song song

+ Vặn pha đèn: tạo ra 2 tia song

song, 2 tia hội tụ, 2 tia phân kỳ

- Yêu cầu HS trả lời câu C3:

II Tia sáng và chùm sáng.

1 Biểu diễn đường truyền của ánh sáng:

- HS vẽ đường truyền ánh sáng từ điểm sáng S đến điểm M

S * _*M mũi tên chỉ hướng →tia sáng SM

- Quan sát màn chắn: có vệt sáng hẹp thẳng →hình ảnh đường truyền của ánh sáng

- HS nghiên cứu SGK trả lời: Vẽ chùm sáng thì chỉ cần vẽ 2 tia sáng ngoài cùng

- HS quan sát TN

- HS trả lời câu C3:

a) Chùm sáng //: Gồm các

tia sáng không giao nhau

trên đường truyền của chúng

b) Chùm sáng hội tụ: Gồm

các tia sáng giao nhau trên

đường truyền của chúng

1 Biểu diễn đường truyền của ánh sáng:

*Quy ước : Biểu diễn

đường truyền của ánh sáng bằng một đường thẳng có mũi tên chỉ

hướng gọi là tia sáng.

TG HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOAT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG

5

phút - Yêu cầu HS giải đáp C4.

- Yêu cầu HS đọc câu C5

III Vận dụng:

- Câu C4: Ánh sáng từ đèn

phát ra đã truyền đến mắt ta theo đường thẳng

- Câu C5: Đặt mắt sao cho

chỉ nhìn thấy kim gần mắt nhất mà không nhìn thấy kim còn lại

*Giải thích: Kim 1 là vật

chắn sáng của kim 2, kim 2

là vật chắnsáng của kim 3

Do ánh sáng truyền theo đường thẳng nên ánh sáng

từ kim 2,3 bị chắn không tới mắt

III Vận dụng:

4 Củng cố: (2 phút)

- Phát biểu định luật truyền thẳng ánh sáng?

- Biểu diễn đường truyền của ánh sáng?

5 Dặn dò:: (2 phút)

- Học thuộc bài

- Làm bài tập 2.1 đến 2.4 SBT

- Xem trước bài 3:Ứng dụng định luật truyền thẳng của ánh sáng

RÚT KINH NGHIỆM SAU TIẾT DẠY:

- -I Mục đích yêu cầu:

1 Kiến thức:

- Nhận biết được bóng tối, bóng nửa tối và giải thích

- Giải thích vì sao có hiện tượng nhật thực và nguyệt thực

2 Kỹ năng: Vận dụng định luật truyền thẳng của ánh sáng giải thích một số hiện tượng

trong thực tế và hiểu được một số ứng dụng của định luật truyền thẳng ánh sáng

3 Thái độ: Biết vận dụng kiến thức vào cuộc sống.

II Chuẩn bị đồ dùng dạy học:

 Chuẩn bị cho mỗi nhóm HS:

2 Kiểm tra bài cũ: 4 phút

- Phát biểu định luật truyền thẳng ánh sáng? Vì vậy đường truyền của tia sáng được biểu

diễn như thế nào?

che khuất Mặt Trời thì bóng đó

bị nhoè đi Vì sao có sự biến đổi

đó?

- HS lắng nghe.

Bài 3: Ứng dụng định luật truyền thẳng của ánh sáng

Hoạt động 2 :Quan sát, hình thành khái niệm bóng tối, bóng nửa tối.

+ Trả lời câu hỏi C1:

- Yêu cầu HS làm TN 2 Hiện

tượng có gì khác hiện tượng ở

TN1

- Yêu cầu HS trả lời câu C2: Độ

sáng của các vùng như thế nào?

2 Thí nghiệm 2:

- Dùng cây nến to đốt cháy Tạo nguồn sáng rộng

- Trả lời Câu C2:

+ Vùng bóng tối ở giữa màn chắn

+ Vùng sáng ở ngoài cùng

+ Vùng xen giữa bóng tối, vùng sáng: Bóng nửa tối

1 Thí nghiệm 1

* Nhận xét : Trên màn

chắn đặt ở phía sau vật cản có 1 vùng không nhận

Hoạt động3: Hình thành khái niệm nhật thực và nguyệt thực.

12

phút

- GV mô tả quỹ đạo chuyển

động của Mặt trăng, Mặt trời và

Trái đất: Mặt trăng quay xung

quanh Trái đất Mặt trời chiếu

sáng Mặt trăng và Trái đất

- GV thông báo khi Mặt trời,

Mặt trăng, Trái đất nằm trên

cùng 1 đường thẳng

- Yêu cầu HS vẽ tia sáng để

nhận thấy hiện tượng nhật thực

- Yêu cầu HS trình bày nhật

1 Nhật thực:

- HS lắng nghe

- HS quan sát hình 3.3 SGK

+ Nhật thực một phần:

đứng trong vùng nửa tối, nhìn thấy một phần Mặt Trời

+ Nơi có nhật thực toàn phần nằm trong vùng bóng tối của Mặt trăng bị Mặt trăng che khuất không cho ánh sáng Mặt trờichiếu đến Vì thế đứng ở đó, ta không nhìn thấy Mặt trời

và trời lại tối

2 Nguyệt thực:

- Mặt Trời, Trái Đất, Mặt Trăng nằm trên 1 đường thẳng

- Nguyệt thực xảy ra khi Mặt Trăng bị Trái Đất che khuất không được Mặt Trời chiếu sáng

II Nhật thực - Nguyệt thực:

1 Nhật thực:

- Nhật thực toàn phần: Đứng trong vùng bóng tối, không nhìn thấy Mặt Trời

- Nhật thực một phần: đứng trong vùng nửa tối, nhìn thấy một phần Mặt Trời

- Nguyệt thực xảy ra khi Mặt Trăng bị Trái Đất che khuất không được Mặt Trời chiếu sáng

- Yêu cầu HS trả lời câu C4.

- GV thông báo mặt phẳng quỹ

đạo chuyển động của Mặt Trăng

và mặt phẳng quỹ đạo chuyển

động lệch nhau khoảng 60 Vì

thế, Mặt Trời, Trái Đất, Mặt

Trăng cùng nằm trên một đường

thẳng không thường xuyên xảy

ra mà 1 năm chỉ xảy ra 2 lần Ở

Việt nam nhật thực đã xảy ra

năm 1995 thì 70 năm sau mới

xảy ra Nguyệt thực xảy ra vào

đêm rằm

- HS trả lời câu C4: Mặt trăng ở vị trí số 1 là Nguyệt thực Ở vị trí số 2,

3 là trăng sáng

- HS chú ý lắng nghe

Hoạt động4: Vận dụng.

6

phút - Yêu cầu HS làm TN câu C5.

- Yêu cầu HS đọc và trả lời câu

C6

III VẬN DỤNG:

- HS làm TN theo hướng dẫn của GV

- C6: Bóng đèn dây tóc, có nguồn sáng nhỏ, vật cản lớn so với nguồn không

có ánh sáng tới bàn Bóng đèn ống nguồn sáng rộng so với vật cản bàn nằm trong vùng nửa tối sau quyển vở nhận được 1 phần ánh sáng truyền đến

vở vẫn đọc được sách

III VẬN DỤNG:

4 Củng cố: 2 phút

- Hãy giải thích hiện tượng nhật thực và nguyệt thực?

5 Dặn dò: (2 phút)

- Học thuộc bài

- Làm bài tập 3.1 đến 3.3 (SBT)

- Xem trước bài 4: Định luật phản xạ ánh sáng

RÚT KINH NGHIỆM SAU TIẾT DẠY:

- Tiến hành được TN để nghiên cứu đường đi của tia sáng phản xạ trên gương phẳng.

- Biết tia tới, tia phản xạ, góc tới, góc phản xạ

- Phát biểu được định luật phản xạ ánh sáng

- Biết được ứng dụng định luật phản xạ ánh sáng để đổi hướng đường truyền ánh sáng theo mong muốn

2 Kỹ năng: Biết làm TN, biết đo góc, quan sát đường truyền ánh sáng quy luật phản xạ

ánh sáng

3 Thái độ: Biết vận dụng kiến thức vào cuộc sống.

II Chuẩn bị đồ dùng dạy học:

 Chuẩn bị cho mỗi nhóm HS:

2 Kiểm tra bài cũ: 4 phút

- Hãy giải thích hiện tượng nhật thực và nguyệt thực?

- Để kiểm tra xem 1 đường thẳng có thật không, chúng ta có thể làm như thế nào? Giải thích?

3 Tiến trình dạy học:

Hoạt động 1 :Tổ chức tình huống học tập.

3

phút ĐVĐ: Nhìn mặt hồ dưới ánh sáng mặt trời hoặc dưới ánh đèn

thấy có các hiện tượng ánh sáng

lấp lánh, lung linh Tại sao lại

có hiện tượng như thế? Chúng

ta cùng nghiên cứu bài học hôm

- HS lắng nghe.

Bài 4: Định luật phản xạ

nay ánh sáng.

Hoạt động 2 :Nghiên cứu sơ bộ tác dụng của gương phẳng.

5

phút

- Yêu cầu HS thay nhau cầm

gương soi nhận thấy hiện tượng

+ Câu C1: Vật nhẵn bóng

phẳng đều có thể là gương phẳng như tấm kim lọai nhẵn, tấm gỗ

I Gương phẳng:

1 Quan sát:

Hình của 1 vật quan sát được trong gương gọi là Ảnh của vật tạo bởi

gương

Hoạt động 3:Hình thành khái niệm về sự phản xạ ánh sáng Tìm quy luật về sự thay đổi

hướng của tia sáng khi gặp gương phẳng

20

phút

- Yêu cầu HS làm TN như hình

4.2 SGK

- Chỉ ra tia tới và tia phản xạ

- Yêu cầu HS trả lời câu C2

- Gọi một vài HS nêu kết luận

- Yêu cầu HS đọc thông tin về

Thí nghiệm.

- HS bố trí TN

1.Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng nào?

* Kết luận: Tia phản xạ

nằm trong cùng mặt phẳng với tia tới và đường pháp tuyến

2 Phương của tia phản

xạ quan hệ thế nào với phương của tia tới:

- HS đọc thông tin trong SGK

- HS quan sát TN kiểm tra

Thí nghiệm.

1.Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng nào?

* Kết luận : Tia phản xạ

nằm trong cùng mặt phẳng với tia tới và đường pháp tuyến

2 Phương của tia phản

xạ quan hệ thế nào với phương của tia tới:

SIN = i Gọi là góc tới NIR =i’ Gọi là góc phản

xạ

* IN : đường pháp tuyến vuông góc với gương tại I

* Kết luận : Góc phản xạ

kết luận.

- GV thông báo: 2 kết luận trên

cũng đúng với các môi trường

- HS chú ý lắng nghe

3 Định luật phản xạ ánh sáng:

- HS dựa vào 2 kết luận trên để phát biểu Định luật phản xạ ánh sáng:

+ Tia phản xạ nằm trong cùng mặt phẳng chứa tia tới

và đường pháp tuyến của gương tại điểm tới

+ Góc phản xạ bằng góc tới

4 Biểu diễn gương phẳng

và các tia sáng trên hình vẽ.

- HS vẽ tia phản xạ

luôn luôn bằng góc tới

3 Định luật phản xạ ánh sáng:

- Tia phản xạ nằm trong cùng mặt phẳng chứa tia tới và đường pháp tuyến của gương tại điểm tới

- Góc phản xạ luôn luôn bằng góc tới

4 Biểu diễn gương phẳng và các tia sáng trên hình vẽ.

- Sau khi HS trên bảng làm xong,

GV hướng dẫn cả lớp thảo luận

- Xem trước bài 5: Ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng

RÚT KINH NGHIỆM SAU TIẾT DẠY:

- Nêu được tính chất của ảnh tạo bởi gương phẳng.

- Vẽ được ảnh của một vật đặt trước gương phẳng

2 Kỹ năng: Làm TN: Tạo ra được ảnh ảo của vật qua gương phẳng và xác định được vị trí

của ảnh để nghiên cứu tính chất ảnh của gương phẳng

3 Thái độ: Biết vận dụng kiến thức vào cuộc sống.

II Chuẩn bị đồ dùng dạy học:

 Chuẩn bị cho mỗi nhóm HS:

phút ĐVĐ: Bé Lan lần đầu tiên được đi chơi Hồ Gươm Bé kể

lại rằng, bé trông thấy cái tháp

và cái bóng của nó lộn ngược

xuống nước Bé thắc mắc không

- HS lắng nghe.