đề cương quan hệ quốc tế

Câu 1: Định nghĩa về quan hệ quốc tế, khái quát lịch sử quan hệ quốc tế* Quan hệ quốc tế là quan hệ chính trị giữa nhà nước này với nhà nước khác, là sự tổng hợp của những mqh trên lĩnh

Câu 1: Định nghĩa về quan hệ quốc tế, khái quát lịch sử quan hệ quốc tế

* Quan hệ quốc tế là quan hệ chính trị giữa nhà nước này với nhà nước khác, là sự

tổng hợp của những mqh trên lĩnh vực chính trị, kinh tế, VH - XH của các chủ thể hành động trong cộng đồng quốc tế, là công việc chính trị quốc tế mà nhà nước và các tập đoàn chính trị tham gia, là tổng hợp những chế định và hình thức hoạt động quốc tế

(Quan hệ chính trị là cơ sở, nền tảng cho các mqh khác.

Chủ thể hành động là ng chịu trách nhiệm cho vận mệnh của quốc gia đó Khi trở thành chủ thể hành động là khi chính phủ đó đc thành lập trên cơ sở hợp hiến, hợp pháp.

Công việc chính trị quốc tế liên quan đến các quốc gia cùng nhau giải quyết hậu quả đó.

Chế định là những quy chế, quy định các nước đặt ra trong mqh nào đó)

* Khái quát lịch sử quan hệ quốc tế

- Thời kì cổ - trung đại:

+ Thời kì xã hội nguyên thủy, nhà nước chưa xuất hiện, do đó cũng không tồn tại QHQT

+ Thời kì chiếm hữu nô lệ: nhà nước ra đời, g/c thống trị thông qua chức năng đối nội, đối ngoại của nhà nước để củng cố mở rộng sự thống trị của mình

+ Thời kì phong kiến: QHQT chỉ là quan hệ bang giao giữa các nước láng giềng hay các nước trong khu vực (vì mqh không bình đẳng, nước nhỏ phải cống nạp các sản vật cho nước lớn)

- Thời kì cận - hiện đại:

+ Sau phát kiến địa lý (TK XVI), nền kinh tế hàng hóa tư bản phát triển, KH

-KT tiến bộ, các nước có nhu cầu đòi hỏi về thị trường hàng hóa => hình thành các con đường ktế, chủ nghĩa dân tộc cũng đang hình thành ở các nước châu Âu Cuộc cách mạng KH - KT lần 1 đã phá bỏ những ràng buộc của nền kinh tế tự nhiên, hình thành kinh tế thị trường (cuộc cách mạng KH - KT ở Anh vào thế kỷ XVIII (1771) nền kinh tế thị trường được thiết lập => bắt đầu cho sự hình thành và phát triển của QHQT)

+ Cuối XIX đầu XX, CNTB tự do cạnh tranh đi vào giai đoạn mới, trình độ sản xuất và hiện đại hóa kỹ thuật ngày càng cao, hình thành nên thị trường thế giới thông nhất => QHQT đc hình thành, chi phối đời sống của các quốc gia trên thế

giới Trên t/g hình thành 2 nhóm dân tộc: 1 số ít dân tộc đi áp bức bóc lột, số đông dân tộc bị áp bức, bóc lột Nội dung cơ bản của QHQT thời kì này:

 Đấu tranh giành chính quyền bá chủ thế giới

 Đấu tranh giành độc lập và giải phóng dân tộc

 Đấu tranh của g/c vô sản trên thế giới để tự g.phóng và xdựng CNXH + Sau CTTG 2 đến nay, QHQT đã có những thay đổi về chất với 1 số biểu hiện:

 Thứ nhất, đối tượng tham gia vào QHQT nhiều hơn, cộng đồng quốc

tế mở rộng với hàng trăm quốc gia và vùng lãnh thổ

 Thứ 2, nội dung của QHQT phong phú, đa dạng hơn

 Thứ 3, sự xuất hiện của vũ khí hạt nhân đã chi phối QHQT thời kì này Vấn đề sống còn của nhân loại đc đặt lên vị trí hàng đầu của QHQT

 Thứ 4, thế giới sau sự sụp đổ của Liên Xô và các nước XHCN Đông

Âu đang trong quá trình xác lập 1 trật tự thế giới mới

Như vậy, QHQT được hình thành khi mqh giữa các nước đã vượt qua khuôn khổ chật hẹp trong từng khu vực mà liên quan đến nhiều quốc gia thuộc các châu lục trên thế giới

Câu 2: Các vấn đề lớn trong QHQT cuối thế kỷ XIX - đầu XX Những nguyên nhân dẫn đến bùng nổ CTTG1?

2 Chiến tranh thế giới 1:

* Nguyên nhân bùng nổ:

- Nguyên nhân sâu xa:

+ Sự phát triển không đều của các nước đế quốc, mâu thuẫn giữa các đế quốc già có nhiều thuộc địa (Anh, Pháp) và đế quốc trẻ có ít thuộc (Đức, Mỹ) => dẫn đến sự tranh giành thị trường thuộc địa giữa các đế quốc với nhau, là nguyên nhân

cơ bản dẫn đến sự bùng nổ chiến tranh

+ Sau TK XIX, tại châu Âu giá trị tự do cá nhân và quyền tự quyết của cá nhân

đc nhận thức, quyền tự quyết của các dân tộc đang bị điều khiển bởi các dân tộc, cường quyết sẽ trỗi dậy và gặp phải sự ngăn trở của các dân tộc khác Sự thức tỉnh

tình cảm dân tộc đi kèm với CN sô vanh và trên đường tìm lại vị thế của mình, các

dtộc nhỏ thường tìm sự bảo trợ của các đông minh chống lại các kẻ thù => điều đó dẫn đến xung đột đc tích lũy và c.tranh là cách giải tỏa cuối cùng

(Chủ nghĩa sô vanh là chủ nghĩa dân tộc các nước lớn.

VN không có CN sô vanh vì VN là quốc gia có S nhỏ Ngay từ xa xưa, VN đã

có tinh thần hòa hiếu, tự nhận là nước chư hầu, hàng năm phải cống nạp VN luôn

có tinh thần gìn giữ và bảo vệ đất nước, trong lịch sử cũng từng đi xâm lược các nước bé như Chămpa, Campuchia, Lào.

Ở châu Á, Nhật Bản có CN sô vanh.

Nước Đức có CN sô vanh vì họ luôn tự hào về mình là dân tộc thông minh nhất và có S lớn.

Mỹ không có CN sô vanh vì là quốc gia đa dân tộc)

- Nguyên nhân trực tiếp:

+ Cuộc chạy đua vũ trang giữa hai khối Liên minh Đức - Áo - Hung và khối Hiệp ước Anh - Pháp - Nga

+ Ngày 28/6/1914, Thái tử nước Áo Fecdinan bị một người Sécbia ám sát

(Sécbia là nước đc khối Hiệp ước ủng hộ) => Đức, Áo - Hung liền chớp lấy cơ hội này để gây chiến tranh

(Khối Hiệp ước bao gồm: Anh, Pháp, Nga, Nhật Bản, Ý, Rumani, Mỹ trc chiến tranh Mỹ trung lập, Mỹ chỉ tham gia vào lúc sắp kết thúc chiến tranh.

Khối Liên minh: Đức, Áo - Hung, Thổ Nhĩ Kỳ, Bulgaria)

* Quy mô: là cuộc chiến tranh thế giới, có 38 quốc gia tham chiến

* Tính chất: là cuộc chiến tranh đế quốc mang tính chất phi nghĩa, phản động vì: + Những nước tham gia đều là đế quốc => chiến tranh đế quốc

+ 2 khối đấu tranh vì mục tiêu xâm chiếm đất đai, chinh phục các dân tộc khác và tiêu diệt đối phương của mình Qua đó đàn áp phong trào CM của g/c vô sản và phong trào gpdt ở các nước thuộc địa

* Diễn biến: CTTG 1 bùng nổ từ T8/1914, kết thúc vào T11/1918, chia làm 2 GĐ:

từ 1914 đến 1917 và từ 1917 đến 1918

(Vì sao lấy 1917 là ranh giới giữa 2gđ của CTTG1 vì 1917 CMT10 Nga thắng lợi, khối Hiệp ước tan rã Thay thế Nga là Mỹ, Mỹ tham gia chiến tranh vào đầu 1917 thúc đẩy chiến tranh thắng lợi nhanh chóng, nghiêng về phe Hiệp ước)

* Hậu quả:

- CTTG kết thúc bằng sự thất bại hoàn toàn của phe Liên minh (Đức, Áo - Hung, Thổ Nhĩ Kỳ) và sự thắng lợi của phe Hiệp ước (Anh, Pháp, Mỹ)

- Khoảng 8 triệu ng chết, 7 triệu ng bị tàn phế lâu dài, 15 triệu ng bị thương nặng, hàng triệu ng chịu hậu quả của chiến tranh

- Gây ra sự thay đổi lớn trong bản đồ chính trị: 4 ĐQ Nga, Đức, Áo - Hung, Ottoman với các triều đình hàng trăm năm bị sụp đổ, trong đó Áo - Hung và Ottoman bị phân rã và mất hẳn vai trò cường quốc 2 đế quốc Đức, Nga bị cắt xén lãnh thổ và bị kiềm chế với tình cảm dân tộc nước lớn bị tổ thương sâu sắc Rất nhiều các nước nhỏ xuất hiện từ sự phân rã của các đế quốc

- Tác động mạnh mẽ vào phong trào công nhân thế giới CMT10 Nga thắng lợi đưa đến sự thành lập nhà nước vô sản đầu tiên trên thế giới và sự bùng phát cao trào

CM ở Đức, Áo - Hung

=> Nảy sinh mâu thuẫn giữa các nước đế quốc, mâu thuẫn giữa 2 hệ thống XHCN

và TBCN, giữa phong trào công nhân với giai cấp tư sản, dẫn tới sự hình thành Trật tự thế giới mới đó là trật tự Vecxai - Oasinhtơn

Câu 3: Vấn đề giải quyết hậu quả của CTTG1 của các nước đế quốc thắng trận? Nhận xét về hệ thống hòa ước Véc xai - Oasinhtơn?

* Tình hình t/g sau CTTG1:

- Thay đồi hoàn toàn so sánh lực lượng trên phạm vi thế giới, chủ yếu là ở các nước TBCN:

+ Anh, Pháp tuy thắng trận nhg kiệt quệ về kinh tế, trở thành con nợ của Mỹ + Mỹ là nước vô danh trước chiến tranh, sau CTTG trơ thành chủ nợ t/g

- CTTG làm thay đổi bản đồ chính trị ở châu Âu: những đế quốc lạc hậu như Nga, Đức, Áo - Hung đều sụp đổ và từ đó ra đời hàng loạt quốc gia độc lập

- CMT10 Nga 1917 thắng lợi: CNTB không còn tồn tại như 1 hệ thống duy nhất thống trị t/g nữa Sự tồn tại của nhà nước XHCN đầu tiên trên t/g trở thành 1 thách thức to lớn đối với TBCN Tác động sâu sắc đến sự phát triển của lịch sử nhân loại nói chung và QHQT nói riêng

=> để giải quyết các vấn đề do chiến tranh đặt ra, hội nghị hòa bình Vecxai sau đó

là Oasinhton của các nước tư bản thắng trận đã đc triệu tập, nhằm tổ chức lại t/g sau chiến tranh, phù hợp với tương quan lực lượng mới

* Hệ thống hòa ước Vecxai (1919 - 1920):

(họp tại Vecxai vì cung điện này đại diện cho nền quân chủ của nước Pháp và Pháp muốn trả thù nước Đức)

- Từ 18/1 đến 28/6/1919 các nước thắng trận đã họp hội nghị hòa bình tại Vexai, gồm 27 nước, 5 cường quốc điều khển hội nghị là Anh, Pháp, Mỹ, Italy, Nhật Bản nhg thực sự quyền quyết định là Anh, Pháp, Mỹ

- MĐ của các cường quốc khi dự hội nghị:

+ Pháp: muốn làm suy kiệt Đức hoàn toàn về kinh tế và quân sự

+ Anh: chủ trương làm suy yếu Đức về hải quân nhg không đánh quỵ Đức mà duy trì 1 nước Đức đủ mạnh để ngăn chặn Nga Xô viết, ngăn chặn Pháp đứng đầu châu Âu => chính sách cân bằng không để Pháp hay Đức mạnh hơn

+ Italia: muốn mở rộng lãnh thổ ra vùng Địa Trung Hải và vùng Ban căng

+ Nhật: đòi thay thế Đức ở vùng Sơn Đông (TQ), dự định chiếm vùng Viễn Đông của Nga, mở rộng ảnh hưởng ở khu vực châu Á - TBD

+ Mỹ: với tham vọng muốn làm bá chủ của t/g, đưa tới hội nghị “chương trình

14 điểm” làm cơ sở cho các hòa ước chấm dứt ctranh và tổ chức lại t/g sau ctranh

- Hội nghị Vecxai kéo dài 2 năm (1/1919 - 8/1920), diễn ra hết sức căng thẳng, cuối cùng các văn kiện của hội nghị cũng đc ký kết với 15 phần gồm 432 điều, nhằm giải quyết 2 vđề: thành lập Hội Quốc Liên (đây là tổ chức mang tính qtế đtiên, MĐ thành lập là giữ gìn hòa bình t/g nhg tực chất là bảo vệ quyền lợi cho các nước thắng trận) và ký hòa ước với các nước bại trận

(Mỹ đưa ra sáng kiến thành lập HQL nhg ko tham gia vì MĐ Mỹ đến hội nghị này

là muốn xác lập địa vị bá chủ t/g Nếu ký thành lập HQL thì ko có đường lui và ko

tổ chức đc hội nghị Oasinhton)

- Kết quả:

+ Chưa thiết lập đc trật tự mới

+ M.thuẫn cũ giữa các nước Anh, Pháp với Đức, Áo - Hung chưa đc giải quyết + Mâu thuẫn mới đc thành lập: giữa các nước thắng trận với các nước thắng trận

do ít quyền lợi: Anh, Pháp đc lợi nhiều; NB, Italia ít đc lợi

=> Báo hiệu nguy cơ của CTTG lần 2

* Hệ thống hiệp ước Oasinhton (1921 - 1922):

- Để giải quyết những vấn đề trong QHQT ở khu vực Viễn Đông - TBD, ngăn chặn làn sóng cộng sản lan ra khắp t/g và do quyền lợi không đc thỏa mãn trong hội nghị Vecxai, Mỹ đã triệu tập hội nghị ở Oasinhton

- 12/11/1921 Hội nghị Oasinhton đc khai mạc với sự tham gia của 9 nước: Anh, Pháp, Mỹ, TQ, NB, Ý, Bỉ, Hà Lan, Bồ Đào Nha; điều khiển hội nghị là Anh, Pháp,

Mỹ, Nhật nhg quyền quyết định thuộc về Mỹ Hội nghị đã ký 3 hiệp ước:

+ Hiệp ước 4 nước (Anh, Pháp, Mỹ, NB) đc gọi là “Hiệp ước ko xâm lược ở Thái Bình Dương” ký 13/12/1921, có ND: tôn trọng chủ quyền của nhau về các

đảo ở vùng TBD, cùng nhau bảo vệ các thuộc địa ở khu vực này => Mỹ đã phá vỡ

đc liên minh hải quân Anh - Nhật, yên lòng k có ai nhòm ngó TBD, lục địa nước nào thì nước đó đc hưởng quyền lợi, những phần chưa có chủ Mỹ sẽ chiếm đóng + Hiệp ước 9 nước (Anh, Pháp, Mỹ, TQ, NB, Ý, Bỉ, Hà Lan, Bồ Đào Nha) ký 6/2/1921: công nhận nguyên tắc hoàn chỉnh về lãnh thổ và tôn trọng chủ quyền của

TQ và nêu thêm nguyên tắc mở cửa và cơ hội đồng đều cho các nước hoạt động thương mại trên lãnh thổ TQ

(Mỹ có lợi nhất vì bán đc hàng tồn trg chiến tranh; chiến lĩnhđc thị trường TQ, hàng hóa vào TQ ko bị thuế; chi phối cả về chính trị mà không cần vũ lực để khống chế => hiệp ước 9 nước ko phục vụ quyền lợi cho TQ mà thực chất là phục

vụ cho Mỹ)

+ Hiệp ước 5 nước (Anh, Pháp, Mỹ, NB, Ý) đc gọi là “hiệp ước hạn chế vũ trang và hải quân” kí ngày 6/2/1922 với ND quy định trọng tải tàu chiến của các nước ở khu vực TBD => phá vỡ liên minh Anh - Nhật, vì tham vọng phát triển hải quân của Nhật cũng bị hạn chế, tạo được thế cân bằng

- Kết quả:

+ Mỹ:

 Kinh tế: nắm thị trường Viễn Đông ở TQ, hàng hóa vào TQ ko bị thuế

 Ctrị: xác lập đc vị thế của mình trên thị trg quốc tế

 Quân sự: nâng cao địa vị hải quân lên hàng đầu t/g và phá vỡ đc liên minh hải quân Nhật - Anh

+ Anh, Pháp, Nhật, Ý:

 Mất vị trí số 1 về sức mạnh hải quân

 Mất đi sự độc quyền kinh tế sẵn có tại các tô giới đất ở TQ

 Buộc phải chia sẻ các quyền lợi kinh tế tại TBD với Mỹ

 Liên minh Anh - Nhật bị phá vỡ, đem lại ưu thế cho Mỹ

* Nhận xét về hệ thống hòa ước Vecxai - Oasinhton:

- Hòa ước Oasinhton hoàn toàn có lợi cho Mỹ, trong đó Anh phải chấp nhận nhượng bộ, đồng thời phá vỡ liên minh Anh - Nhật, hải quân Mỹ ngang hàng vs Anh và vượt qua NB Mỹ thực hiện chính sách “mở cửa” vào TQ và Viễn Đông

NB suy giảm sức mạnh trên biển và phải nhượng bộ trong vấn đề TQ

- Với hòa ước Oasinhton, Mỹ đã giải quyết quyền lợi của mình bàng cách thiết lập trật tự mới ở CÁ - TBD do Mỹ chi phối Đó là trật tự thế giới mới mà chủ nghĩa đế quốc xác lập, trong đó Anh, Pháp, Mỹ giành đc nhiều ưu thế nhất

- Tuy nhiên, hệ thống hòa ước này cũng tạo ra nhiều mâu thuẫn mới:

+ Mâu thuẫn giữa các nước đế quốc thắng trận với nhau, giữa đế quốc bại trận với đế quốc thắng trận

+ Là sự hòa hoãn tạm thời giữ các cường quốc thắng trận (đặc biệt là Mỹ)

=> Nguy cơ xảy ra CTTG2 (Đức có thể xù nợ, giải quyết bình đẳng giữa các ĐQ thắng trận)

Câu 4: Sự ra đời của chủ nghĩa phát xít ở Đức, Italia, Nhật Bản

(Phát xít hóa là quá trình chuyển nền chính trị dân chủ TB sang chế độ phát xít Bản chất của phát xít: tiêu dệt dân chủ, thi hành chế độ độc độc tài)

* Phát xít Nhật:

- Nhật Bản là nước thắng trận nhưng không giành đc nhiều quyền lợi Vì vậy, NB

là nước đầu tiên phá vỡ hệ thống Vecxai - Oasinhtơn bằng sức mạnh quân sự

- 1927, Nhật Bản đã vạch ra kế hoạch cụ thể xâm lược Trung Quốc, sau đó mở rộng ra toàn thế giới

- 1931, Nhật Bản bắt đầu thực hiện kế hoạch:

+ B1: xâm chiếm vùng Đông Bắc (TQ) => việc xâm chiếm này đã động chạm đến quyền lợi của các nước phương Tây tuy nhiên Anh, Pháp, Mỹ đã nhân nhượng, dung túng cho hành động xâm lược của Nhật với tính toán Nhật sẽ tiêu diệt phong trào CM TQ và xâm lươc Liên Xô Sau khi chiếm đc Đông Bắc, NB tiếp tục chiếm đóng các tỉnh Nhật Hà, Hà Bắc của Trung Quốc 24/3/1933, NB tuyên bố ra khỏi Hội Quốc Liên => hành động của Nhật đã phá tan nguyên trạng ở Đông Á do Hiệp ước Oasinhtơn (1922) quy định, đánh dấu sự tan vỡ bước đầu của Hệ thống Vecxai

- Oasinhtơn

+ B2: Từ năm 1937, Nhật Bản mở rộng chiến tranh xâm lược trên toàn lãnh thổ Trung Quốc

* Phát xít Đức:

- Đức chịu hậu quả nặng nề từ cuộc khủng hoảng ktế 1929 - 1933: sx công nghiệp giảm xuống 58%, lương công nhân giảm 50%, số ng thất nghiệp là 9 triệu, hàng loạt ngân hàng bị phá sản, nợ nước ngoài lên đến 12 tỉ mác

- Mâu thuẫn XH, hậu quả của khủng hoảng, những điều khoản bồi thường chiến tranh do hòa ước Véc xai đã tạo ra tâm lí phục thù của giới quân phiệt và tài phiệt Đức Họ mong muốn có 1 chính quyền đủ mạnh để thực hiện ý đồ phục thù, gây ra chiến tranh Vì vậy Hitle và Đảng Quốc xã đã đc ủng hộ, 30/1/1933 Hitle lên làm thủ tướng của Đức => đánh dấu nước Đức trở thành CN phát xít

- CN phát xít Đức đc coi là lò lửa nguy hiểm nhất châu Âu vì có Đảng phát xít là Đảng Quốc xã, có lãnh tụ Đảng là Hitle và có hệ tư tưởng CN phát xít đc Hitle trình bày trong tác phẩm “cuộc chiến đấu của tôi”:

+ Thuyết địa chính trị (thuyết không gian sinh tồn): nước Đức bị “nhục” nên tìm

1 không gian rộng rãi hơn và để giành lấy không gian sinh tồn, trước tiên phải tính

sổ nợ với nước Pháp, xóa bỏ nước Nga ở châu Âu => khát vọng bành trướng của g/

c tư sản cầm quyền Đức

+ Thuyết chủng tộc: cho rằng con ng là do nguồn gốc chủng tộc quyết định Chủng tộc thượng đẳng bg dân tộc Đức và các dân tộc gần gũi Chủng tộc hạ đẳng

bg ng Pháp, Lavơ và Do Thái Vì là “con cưng của thiên nhiên, là chúa tể của thế giới” chủng tộc thượng đẳng đc giao nhiệm vụ nô dịch và thống trị thế giới => MĐ của thuyết là cổ súy cho CN dân tộc cực đoan, điển hình là CN bài Do Thái là 1 bộ phận của Thuyết chủng tộc phản động

+ Thuyết CNXH Đức: chống lại CN Mác, Hitle xây dựng CNXH ở Đức trên cơ

sở đề xuất nguyên tắc lãnh tụ, cho rằng quốc gia tốt nhất là chính quyền độc tài

=> CNPX Đức đã kế thừa tất cả đc coi là phản động nhất trong hệ tư tưởng nước Đức, kích động CN dtộc, CN phục thù cực đoan để tạo ra CN phát xít điển hình

- Các bước phát xít hóa của Đức:

+ Thực hiện tái vũ trang nước Đức

+ T10/1933, Hitle rút khỏi Hội Quốc Liên

+ 16/3/1935, Hitle công khai vi phạm Hòa ước Vexscxai, công bố đạo luật cưỡng bức tong quân, thành lập 36 sư đoàn

+ Ký với Anh Hiệp định về hải quân để xây dựng Hạm đội nổi = 35% và Hạm đội tàu ngầm = 45% sức mạnh hải quân của Anh

+ Chính quyền Quốc xã bí mật thủ tiêu các chính khách phương Tây cản trở kế hoạch xâm lược của mình

+ Hitle tái chiếm vùng Rhesnanie, tiến sát biên giới nước Pháp

=> Hitle chính thức xóa bỏ Hòa ước Véc xai, lò lửa phát xít nguy hiểm nhất đã xuất hiện

* Phát xít Italia:

- Italia là nước thắng trận nhưng thiệt hại nặng nề với 65 tỉ lia vàng, gần 60% tàu buôn bị hủy hoại, 63,5 vạn người chết và bị thương

- Italia bất mãn với việc phân chia t/g theo hệ thống Véc xai

- Đ/s ndân giảm sút, mâu thuẫn XH gay gắt, phong trào đấu tranh phát triển mạnh

mẽ => chính phủ cầm quyền không đưa ra đc giải pháp nhằm thoát khỏi tình trạng trên mà liên tục sụp đổ Các thế lực phản động muốn có 1 chính qyền đủ mạnh, có lợi cho chúng

- 1920, Mussolini đã thành lập các nhóm vũ trang tại Italia, thành lập Đảng phát xít, đưa ra Cương lĩnh hoạt động rất phù hợp đó là: chủ trương xd chính quyền đủ mạnh chống cộng sản, đàn áp phong trào đấu tranh trong nước, chống lại hệ thống hòa ước Véc xai, mở rộng lãnh thổ, khôi phục ving quang thời đế quốc Roma => chính quyền tư sản đã ủng hộ Đảng phát xít của Mussolini

- 29/10/1922, Mussolini đc cử làm thủ tướng Italia Ngay hôm sau, 4 vạn tên phát xít có vũ trang đã tổ chức tiến công vào Roma cướp chính quyến => đánh dấu nước Italia chuyển sang CN phát xít

- Để thoát khỏi khủng hoảng kinh tế (1929 - 1933) và xem xét lại Hệ thống Véc xai

- Oasinhtơn có lợi cho mình, giới cầm quyền phát xít Italia đã chủ trương quân sự hóa kinh tế, tăng cường chạy đua vũ trang và thực hiện chính sách bành trướng ra bên ngoài, tìm liên minh chuẩn bị cho 1 cuộc chiến tranh lớn

- Sự tan vỡ của liên minh Italia - Anh - Pháp ký vào T4/1935 nhằm chống Đức, đặc biệt Anh và Đức ký Hiệp ước về hạn chế lực lượng hải quân đã khiến Mussolini xích lại gần hơn với nước Đức phát xít (trước đó quan hệ Italia và Đức còn căng thẳng về quyền lợi ở vùng Ban căng)

- Sự bất lực của Hội Quốc Liên cùng thái độ thỏa hiệp của Anh, Pháp, Mỹ đã khuyến khích hđộng xâm lược của phát xít Italia Sau khi chiếm Ethiopia, Italia đã

ký với Đức nghị định vào T10/1936, đánh dấu hình thành trục Beclin - Roma

- T11/1936, 2 lò lửa Châu Âu đã có mqh với lò lửa Viễn Đông qua việc Đức - Nhật

ký Hiệp ước chống Quốc tế CS, cam kết phối hợp chính trị, đối ngoại và các biện pháp cần thiết để chống Liên Xô và Quốc tế CS đồng thời chống cả Anh, Pháp,

Mỹ T12/1936 Italia cúng tham gia hiệp ước này

=> Trục Beclin - Roma - Tokyo chính thức hình thành, đã đặt thế giới bên bờ vực của chiến tranh

(Giống nhau: tìm cách tiêu diệt chế độ dân chủ; thi hành chế độ phát xít; tìm cách tái vũ trang; tìm mọi cách ra khỏi HQL; hình thành trục Beclin - Roma - Tokyo Khác nhau: CN phát xít Đức, Ý do 1 tổ chức thành lập, đứng đầu là cá nhân tiến hành: Đức - đảng quốc xã, đứng dầu Hitle; Ý - tổ chức bản tay đen, đứng đầu Mussolini; Nhật - tổ chức phái sĩ quan trẻ)

Câu 5: Chiến tranh thế giới thứ 2: nguyên nhân, diễn biến, hậu quả Vai trò của Liên Xô trong CTTG2?

* Chiến tranh thế giới thứ 2:

- Nguyên nhân:

+ Những mâu thuẫn về quyền lợi, về lãnh thổ hết sức gay gắt giữa các nước đế quốc với nhau Sự phân chia thế giới theo hệ thống Vec xai - Oasingtơn đã làm nảy sinh mâu thuẫn mới giữa các nước thắng trận với nước bại trận và giữa các nước thắng trận với nhau => Đức - Nhật - Italia thấy bất bình nên muốn gây ra chiến tranh để phân chia lại thế giới

+ Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 - 1933:

 CN tư bảnphân hóa thành 2 khối: nước giàu tiếp tục cải cách dân chủ tư sản

để duy trì Nước nghèo để duy trì sự cầm quyền của mình, g/c tư bản thực hiện phát xít hóa để trở thành các nước phát xít

 Cuộc khủng hoảng này làm cho những mâu thuẫn đó thêm sâu sắc dẫn tới việc lên cầm quyền của các thế lực phát xít ở Italia, Đức và Nhật Bản => thủ phạm gây ra chiến tranh thế giới 2

+ Năm 1937, các nước phát xít đã thiết lập trục Beclin - Roma - Tokyo và chuẩn

bị tiến hành cuộc chiến tranh thế giới mới Sự dung dưỡng của các nước Anh, Pháp, Mỹ làm cho các nước phát xít có cơ hội đi xâm lược và gây ra chiến tranh 2 khối mặc dù có mâu thuân nhưng vẫn thống nhất trong âm mưu chống Liên Xô và phong trào cách mạng thế giới

- Tính chất:

+ Trước T6/1941, khi Liên Xô chưa tham chiến, chiến tranh mang t/c phi nghĩa vì 2 khối đấu tranh nhằm phân chia lại lãnh thổ

+ Khi Liên Xô tham gia chiến tranh, t/c của cuộc chiến tranh thay đổi, từ phi nghĩa chuyển sang chính nghĩa vì từ T6/1941 Đức tập trung lực lượng tấn công