Đề cương quan hệ quốc tế

Câu 1: Đ/c hãy phân tích những nội dung cơ bản của thời đại trong giai đoạn hiện nay?Bài làm Thời đại ngày nay và mối quan hệ giữa các quốc gia dân tộc là vấn đề cơ bản, cần thiết đốivới

Câu 1: Đ/c hãy phân tích những nội dung cơ bản của thời đại trong giai đoạn hiện nay?

Bài làm

Thời đại ngày nay và mối quan hệ giữa các quốc gia dân tộc là vấn đề cơ bản, cần thiết đốivới một Đảng cách mạng Việc nhận thức đúng đắn về thời đại có ý nghĩa quyết định tới việc xácđịnh đường lối chiến lược của cách mạng Do vậy, việc xem xét thời đại một cách khoa học,khẳng định thời đại một cách đúng đắn là sự cần thiết và là đòi hỏi bức xúc hiện nay Mỗi mộtthời đại đều mang trong mình những nội dung, tính chất và đặc điểm khác nhau, bên cạnh đó nócòn chứa đựng những mâu thuẩn với những hình thức và mức độ biểu hiện cũng khác nhau

Quan niệm thời đại, thời đại ngày nay và giai đoạn hiện nay

Thời đại là một khái niệm dùng để chỉ sự phân kỳ lịch sử XH để phổ biến những nấc thangtrong quá trình phát triển của lịch sử XH loài người theo những tiêu chuẩn nhất định do những đặctrưng khách quan của thời đại đó qui định Nói cách khác, thời đại là thời kỳ lịch sử tương đối dài

có nét riêng biệt về chất, được tách ra trên cơ sở những đặc trưng khách quan nhất định Kháiniệm thời đại còn được thay thế bởi các từ: giai đoạn, thời kỳ, nền văn minh, tên vĩ nhân,

Thời đại ngày nay là thời đại chúng ta đang sống, là thời đại mới, bắt đầu bằng sự thắng lợicủa cách mạnh XHCN tháng 10 Nga năm 1917 ở Nga Theo Lênin: nội dung của thời đại mới làxóa bỏ CNTB đồng thời phải thiết lập những cơ sở của XH mới XH XHCN và CSCN

Giai đoạn hiện nay của thời đại được tính từ đầu thập kỷ 90 của thế kỷ XX, chứa đựng nhiềubước vận động quanh co, phức tạp của lịch sử Nhìn từ nền tảng vật chất của xã hội loài người,giai đoạn hiện nay được đặt trưng bằng sự hiện diện mạnh mẽ của nền sản xuất hậu công nghiệp,của nền kinh tế tri thức, của công nghệ thông tin…

Quan điểm của Mác-Lênin về thời đại ngày nay

Mác khẳng định loài người đã trải qua 4 hình thái KT – XH: CSNT, Chiếm hữu nô lệ, phongkiến, TBCN Mỗi hình thái KT - XH là một thời đại lịch sử nhất định có phát sinh, phát triển vàdiệt vong Lịch sử cũng đã chứng minh rằng từ hình thái KT - XH này lên hình thái KT - XH khácphải có thời kỳ tích lũy dần về lượng để biến đổi về chất Do vậy thời kỳ quá độ có thời gian dàichia thành nhiều bước đi, giai đoạn Nó chứa đựng sự đan xen giữa các nhân tố của các hình thái

KT - XH, giữa cái cũ và cái mới, giữa các quốc gia có các chế độ chính trị khác nhau

Chính thắng lợi của cuộc CM tháng 10 Nga mở ra một thời đại mới trong lịch sử thế giới: đóchính là thời đại quá độ lên chủ nghĩa XH, nó tạo ra hai xu thế chính trị XH đối lập với CNTB;

mở đầu một hình thái KT - XH mới mà về chất nó khác hẳn hình thái KT - XH trước đó (nó xóa

bỏ mọi hình thức áp bức bóc lột, nó đưa lại sự bình đẳng cho các dân tộc)

Như vậy, rõ ràng nội dung cơ bản của thời đại ngày nay là thời đại quá độ mà loài người đangloại bỏ CNTB, tiến lên chế độ tốt đẹp hơn, giải phóng lao động, tránh khỏi những cuộc chiến tranh

đế quốc, mọi người đều sống trong hòa bình Lênin cũng chỉ rõ thời đại ngày nay, giai cấp vô sảntrở thành giai cấp thống trị đứng ở vị trí trung tâm của thời đại quyết định sự vận động của lịch sử

Đề ra Cương lĩnh đúng đắn để quần chúng làm cách mạng

Quan điểm của Đảng ta về thời đại ngày nay

Trên cơ sở của chủ nghĩa Mác - Lê nin và nhận thức và vận dụng lý luận thời đại của Nguyễn

Ái Quốc – Hồ Chí Minh (tư tưởng của Người về thời đại “vượt tầm các lãnh tụ của Quốc tế cộngsản đương thời”) vào thực tiễn Cách mạng Việt Nam trước sự vận động đầy phức tạp của nềnchính trị thế giới và nhất là những biểu hiện có tính chất đặc thù trong mỗi giai đoạn lịch sử cụthể

Đảng ta đã nhận định: Thời đại ngày nay là thời đại quá độ từ CNTB lên chủ nghĩa XH trênphạm vi toàn thế giới, mở đầu bằng cuộc CM tháng 10 Nga vĩ đại năm 1917, là thời đại đấu tranhcho thắng lợi của hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa XH, gắn liền với cuộc CM khoahọc kỹ thuật và công nghệ hiện đại tạo ra những tiền đề vật chất kỹ thuật XH ngày càng đầy đủcho việc chuyển lên chủ nghĩa

Đảng cũng chỉ rõ: Thời đại quá độ lên CNXH là thời đại đan xen giữa CNXH và CNTB.CNXH sẽ ngày càng mạnh hơn và mở rộng từ một nước ra nhiều nước Còn CNTB thì ngày càngsuy yếu và thu hẹp Đó là xu thế chung có tính quy luật xuyên suốt trong thời đại

Đại hội VIII (1996) của Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: Chế độ XHCN ở Liên Xô vàcác nước Đông Âu sụp đổ khiến cho chủ nghĩa XH tạm thời lâm vào thoái trào, nhưng điều đókhông làm thay đổi tính chất của thời đại; loài người vẫn đang trong thời đại quá độ từ CNTB lênchủ nghĩa XH

Đại hội XI thông qua Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (Bổsung và phát triển năm 2011): Đặc điểm nổi bật trong giai đoạn hiện nay của thời đại là các nướcvới chế độ xã hội và trình độ phát triển khác nhau cùng tồn tại, vừa hợp tác, vừa đấu tranh, cạnhtranh gay gắt vì lợi ích quốc gia, dân tộc Cuộc đấu tranh của nhân dân các nước vì hòa bình, độclập dân tộc, dân chủ, phát triển và tiến bộ xã hội dù gặp nhiều khó khăn, thách thức, nhưng sẽ có

những bước tiến mới Theo quy luật tiến hóa của lịch sử, loài người nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa

Những đặc điểm chủ yếu của thời đại ngày nay:

Một là, cuộc CM KH-CN có bước phát triển nhảy vọt đạt được những kỳ tích to lớn.

Cuộc cách mạng KH-CN diễn ra mạnh mẽ, đạt được nhiều kỳ tích, tác động đến tất cả cáclĩnh vực của đời sống của mỗi quốc gia và quan hệ quốc tế đương đại KH-CN và sản xuất khôngcòn là 3 lĩnh vực tách rời nhau, trái lại những phát minh KH, chuyển hóa thành công nghệ và đưavào sản xuất đại trà ngày càng thống nhất trong một quá trình, và khoảng cách từ nghiên cứu đếnứng dụng vào sản xuất ngày càng rút ngắn

CM KH-CN trực tiếp hoặc gián tiếp dẫn đến những biến đổi khó lường về KT-XH, VH, tưtưởng, lối sống và cả kiến trúc thượng tầng chính trị và xã hội KH- CN có thể “làm phẳng thếgiới”, nhất là trên lĩnh vực công nghệ thông tin Đòi hỏi mỗi một quốc gia thể đổi cơ chế quản lý,cải cách hành chính, từ bỏ mô hình quản lý không hợp lý

KH-CN là sản phẩm trí tuệ của nhân loại, tuy nhiên CNTB chi phối và đã sử dụng tối đanhững thành tựu ấy để củng cố, tăng cường địa vị thống trị của mình Tuy nhiên, nhiều nhận địnhcho rằng: Công nghệ thế kỷ XX, XXI càng nguy hiểm đối với trật tự TBCN vì chúng nhanh chónglàm cho LLXS không tương dung với trật tự ấy

Hai là, toàn cầu hóa kinh tế là một xu thế khách quan lôi cuốn ngày càng nhiều nước tham gia.

Xu thế này đang bị một số nước phát triển và các tập đoàn tư bản xuyên quốc gia chi phối, chứa đựngnhiều mâu thuẫn, vừa có mặt tích cực, vừa có mặt tiêu cực, vừa có hợp tác vừa có đấu tranh

Toàn cầu hóa có tác dụng nhất định trong việc thúc đẩy xu thế hòa bình, hợp tác để phát triển

Nó tháo dở các rào cản đối với tự do thương mại, làm cho giao lưu kinh tế diễn ra mạnh mẽ nhanhchóng Toàn cầu hóa tạo môi trường cạnh tranh ngày càng quyết liệt, buộc các nước phải có tư duynăng động, có cơ chế quản lý, bộ máy quản lý hoạt động có hiệu quả Toàn cầu hóa và cách mạng

thông tin tạo điều kiện thuận lợi để các dân tộc tiếp cận nhanh chóng những thành tựu văn hóa, khoahọc của loài người, đồng thời có điều kiện đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển của văn minhnhân loại.

Bên cạnh đó, toàn cầu hóa tác động không nhỏ đến các nước đang phát triển, làm tăng tính phụthuộc vào bên ngoài về vốn, công nghệ và thị trường,… bị lệ thuộc về kinh tế dẫn đến sự lệ thuộc vềchính trị gây nguy hại đến chủ quyền và an ninh quốc gia

Sự khủng hoảng tài chính thế giới và suy thoái kinh tế toàn cầu để lại hậu quả nặng nề, tác độngkhông chỉ riêng quốc gia nào mà ảnh hưởng trên toàn cầu, trên mọi lĩnh vực

Hay hiện tượng Brexit (Anh rời khỏi Liên minh Châu Âu) được xem như một biến cố to lớn đốivới EU nói riêng, và là một sự kiện chính trị quan trọng thu hút sự quan tâm của các quốc gia và khuvực khác nói chung, trong đó có Việt Nam Trước sự kiện này tất cả các quốc gia lớn nhỏ dường nhưđều có chung câu hỏi lớn cho toàn cầu vì lợi ích quốc gia, dân tộc, tách ra hay là sáp nhập? Liệu việcAnh rời khỏi EU có tác động đến quốc gia khác không? Nó sẽ tác động thế nào? Những lĩnh vực hợptác nào sẽ chịu nhiều ảnh hưởng nhất?

Ba là, quan hệ giữa các nước lớn – nhân tố rất quan trọng tác động đến sự phát triển thế giới.

Trong số hơn 200 quốc gia, một số cường quốc có sức chi phối lớn đối với chính trị, kinh tế thếgiới và quan hệ quốc tế đương đại Căn cứ vào sức mạnh tổng hợp, ảnh hưởng thực thế, những quốcgia sau đây được cộng đồng thế giới xem là nước lớn: Mỹ, Canada, Braxin, Nga, Anh, Pháp, Đức,Italia, Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Nam Phi

Các nước lớn và quan hệ giữa các nước lớn có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triểnthế giới 12 nước lớn chiếm hơn 1/3 lãnh thổ và quá nữa dân số thế giới, hơn 70% GDP của cả thếgiới Đa số các nước lớn là những cường quốc hàng đầu về kinh tế, KH-CN, sức mạnh quân sự 5nước là ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an LHQ, nhóm G7 là nước tư bản phát triển nhất

Các nước lớn không phải là một khối thống nhất mà là một tập hợp đầy mâu thuẫn Quan hệgiữa các nước lớn gồm nhiều loại: đồng minh, liên kết, không liên kết, đối tác, đối thủ, đối thủ trựctiếp, đối thủ tiềm tàng,… hết sức phức tạp

Bốn là, cuộc đấu tranh giai cấp và đấu tranh dân tộc tiếp diễn và ngày càng tăng lên Xung

đột dân tộc, tôn giáo tiếp tục bùng phát với những diễn biến có nhiều nguy cơ khó lường

Sau sự kiện Liên Xô tan rã, mâu thuẫn giai cấp, mâu thuẫn dân tộc ngày càng phức tạp; đấutranh giai cấp, đấu tranh dân tộc trên thế giới không dịu đi mà tiếp tục diễn ra gay gắt dưới những

hình thức mới Nhưng cuộc đấu tranh đó vẫn là động lực cho việc loại bỏ trật tự xã hội lỗi thời,bất công, xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Ở các nước TB phát triển cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc, xung đột tôn giáo vẫntiếp diễn, song đấu tranh giai cấp, xung đột sắc tộc, tôn giáo vẫn nổi trội và gay gắt hơn đấu tranhdân tộc Nội dung chính của đấu tranh giai cấp ở các nước TB những năm qua là phong trào côngnhân lao động chống các chính sách tăng cường áp bức, bóc lột, xâm phạm lợi ích người lao độngcủa chính quyền đại diện lợi ích các công ty tư bản kết xù Phong trào chống “mặt trái toàn cầuhóa” lan mạnh khắp các nước tư bản phát triển Thực chất không phải là chống giao lưu quốc tế,

tự do thương mại … mà là đấu tranh bảo vệ lợi ích sống còn của người lao động trước sự tấncông, sự lấn tới của TB độc quyền

Tại các nước XHCN trước đây, do chế độ XHCN sụp đổ ở LX, Đông Âu, quan hệ giai cấp đãthay đổi căn bản Người lao động bị bóc lột nặng nề, hàng triệu người thất nghiệp, đời sống khókhăn, điêu đứng Đấu tranh giai cấp và đấu tranh dân tộc diễn ra dưới nhiều hình thức, chủ yếu làđấu tranh hợp pháp như biểu tình, bãi công, hội thảo, đấu tranh báo chí, trên các diễn đàn Đấutranh nghị trường là hình thức đấu tranh rất quan trọng và phổ biến của đấu tranh giai cấp và đấutranh dân tộc Trong vài thập kỷ tới, chưa thể nói đến triển vọng nhân dân giành chính quyền khôiphục chế độ XHCN

Ở các nước đang phát triển, mâu thuẫn giai cấp và dân tộc đều sâu sắc, song đấu tranh dântộc và đấu tranh chống tư bản nước ngoài phát triển hơn so với đấu tranh giữa lao động và tư bảntrong nội bộ quốc gia dân tộc Đa số các nước đang phát triển đứng trước hàng loạt vấn đề về kinh

tế - xã hội, chính trị phức tạp như đói nghèo, bệnh tật, thất học, ô nhiễm môi trường,… vấn đề cơbản và bức xúc nhất là vấn đề bảo vệ chủ quyền quốc gia dân tộc trước chủ nghĩa đế quốc báquyền, chủ nghĩa thực dân mới, trước những tiêu cực của toàn cầu hóa

Độc lập dân tộc, bình đẳng dân tộc là vấn đề lớn nhất, bức xúc nhất của thời đại hiện nay.Bóc lột dân tộc tiếp tục là điều kiện tồn tại của CNTB độc quyền Các dân tộc nhỏ yếu chậm pháttriển không những bị bóc lột mà còn có nguy cơ bị đẩy ra bên lề cuộc sống hiện tại Hố ngăn cáchgiữa “khu vực trung tâm” và “khu vực ngoại vi” của thế giới tư bản ngày càng sâu rộng thêm Cácchính sách đế quốc tiếp tục được áp dụng đối với các nước đang phát triển, trong đó nguy hiểmnhất là chính sách xâm lược, chia để trị, can thiệp trắng trợn vào nội bộ các nước Mỹ đang thihành chính sách đế chế ngay trong thời đại văn minh

Năm là, nhân loại đang đứng trước những vấn đề toàn cầu hết sức bức xút, đòi hỏi phải có sự

hợp tác đa phương để giải quyết

Chưa bao giờ nhân loại đang phải đối phó với rất nhiều vấn đề mang tính toàn cầu đòi hỏiphải có sự hợp tác đa phương để giải quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng tanhấn mạnh: Nhân dân thế giới đang đứng trước những vấn đề toàn cầu cấp bách có liên quan đếnvận mệnh loài người Đó là giữ gìn hòa bình, đẩy lùi nguy cơ chiến tranh, chống khủng bố, bảo vệmôi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu toàn cầu, hạn chế sự bùng nổ về dân số, phòng ngừa

và đảy lùi những dịch bệnh hiểm nghèo… Việc giải quyết những vấn đề đó đòi hỏi sự hợp tác vàtinh thần trách nhiệm cao của tất cả các quốc gia, dân tộc

Những vấn đề này có từ lâu, nhưng chưa bao giờ chúng trở thành vấn đề lớn, nghiêm trọngảnh hưởng đến sự phát triển của các quốc gia, tương lai của loài người như hiện nay Đó là sựnóng lên của trái đất với vấn đề hiệu ứng nhà kính; vấn đề ô nhiễm môi trường với việc xử lý rácthải; khủng hoảng sinh thái; các bệnh lây nhiễm HIV/AIDS, SARS, dịch cúm gia cầm; nghèo đói,hiện nay di cư,… Giải quyết vấn đề này phụ thuộc vào đường lối của mỗi quốc gia và do đóphong trào quần chúng đòi giải quyết các vấn đề toàn cầu là một bộ phận của cuộc đấu tranhchung của nhân dân thế giới

Những mâu thuẫn cơ bản của thời đại ngày nay

Thực tiễn cuộc vận động của lịch sử cuối thể kỷ XX và những năm đầu thế kỷ XXI chỉ rõ,CNXH hiện thực vẫn tồn tại ở một số nước, đặc biệt là tư tưởng XHCN vẫn đang là sự lựa chọncủa nhiều dân tộc trên con đường phát triển Bốn mâu thuẫn cơ bản của thời đại vẫn còn nguyênvẹn trong giai đoạn hiện nay của thời đại, cho dù tình hình có những thay đổi trong từng mặt đốilập cấu thành mâu thuẫn, trong hình thức biểu hiện và mức độ gay gắt của nó Các mâu thuẫn:

- Mâu thuẫn giữa CNXH với CNTB Đây là mâu thuẫn cơ bản xuyên suốt của thời đại trong

tiến trình vận động của lịch sử nhân loại, xét cả từ góc độ lý luận và thực tiễn Đây là mâu thuẫngiữa 2 hình thái KT-XH mang bản chất đối lập không thể điều hòa được Vì vậy, cho dù CNXH bị

đỗ vỡ một bộ phận, không còn là một hệ thống, nhưng vẫn còn tồn tại các nước XHCN, đặc biệt,

hệ tư tưởng XHCN vẫn tồn tại trong niềm tin của giai cấp công nhân và nhâ dân lao động trên thếgiới Vấn đề ai thắng ai giữa CNXH và CNTB vẫn là vấn đề trung tâm của cuộc đấu tranh hiệnnay trên thế giới

- Mâu thuẫn giữ giai cấp tư sản với giai cấp công nhân và nhân dân lao động vẫn là mâu

thuẫn cơ bản xuyên suốt hiện nay CNTB không thể tồn tại nếu không duy trì bóc lột giá trị thặng

dư đối với giai cấp công nhân và nhân dân thế giới Trong giai đoạn hiện nay, mặc dù CNTB đã

có sự ổn định tam thời và phát triển do nắm bắt và làm củ được những bước tiến nhảy vọt củacuộc CM KH-CN, nhân lúc CNXH gặp những thất bại tạm thời, các nhà nước tư sản đã có nhữngđiều chỉnh mới trong phương thức thống trị và trong bóc lột giá trị thặng dư một cách tinh vi,trong chính sách phân tần dẫn đến những biến đổi trong cơ cấu giai cấp công nhân, nhưng nhữngmâu thuẫn giữa công nhân và tư sản không vì lẽ đó mà giảm sút hoặc đã mất đi

Mâu thuẫn giữa lao động và tư bản là mâu thuẫn cơ bản tồn tại trong giai đoạn hiện nay và nócàng có nguy cơ bùng phát khi CNTB hiện đại và các công ty xuyên quốc gia thực hiện sự áp đặt,khống chế đối với giai cấp công nhân và nhân dân lao động các nước

Hiện tại, CNTB còn tiềm năng phát triển, nhưng về bản chất vẫn là một chế độ áp bức, bóclột và bất công Những mâu thuẫn cơ bản vốn có của CNTB, nhất là mâu thuẫn giữa tính chất xãhội hóa ngày càng cao của lực lượng sản xuất với chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa,chẳng những không giải quyết được mà ngày càng trở nên sâu sắc, khủng hoảng kinh tế, CT-Xhvẫn tiếp tục xảy ra Chính sự vận động của mâu thuẫn nội tại đó và cuộc đấu tranh của nhân dânlao động sẽ quyết định vận mệnh của CNTB

- Mâu thuẫn giữa các nước đang phát triển và chậm phát triển trong cuộc đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc, ổn định, phát triển đang ngày càng trở nên gay gắt hơn.

Thế kỷ XX đã qua đi, đánh dấu sự toàn tháng của cách mạng giải phóng dân tộc trên phạm vitoàn thế giới Chù nghĩa tư bản hiện đại không còn hệ thống thuộc địa Chủ nghĩa thực dân cũ đã

bị loại bỏ hoàn toàn Chủ nghĩa thực dân mới đã bị đánh sập một bước quan trọng Các dân tộc đãgiành được độc lập dân tộc ở những mức độ khác nhau

Tuy nhiên, 10 năm cuối của thế kỷ XX, do nhiều nguyên nhân, chủ nghĩa xã hội hiện thực đã

bị đổ vỡ một mảng lớn ở Đông Âu và Liên Xô Cục diện thế giới từ hai phe với ba dòng thác cách

mạng đã dần chuyển đến cục diện thế giới “nhất siêu, đa cường” Lợi dụng những khó khăn của

phong trào xã hội chủ nghĩa do sự đổ vỡ của hệ thống xã hội chủ nghĩa năm 1991, Mỹ đang mưutoan sắp đặt lại trật tự thế giới do Mỹ làm bá chủ Đặc biệt sau sự kiện 11-9-2001, lợi dụng vấn đềchống chủ nghĩa khủng bố quốc tế, Mỹ tăng cường việc tập hợp các nước lớn, tiến hành điềuchỉnh chiến lược, tự cho phép “đánh đòn phủ đầu” tất cả các quốc gia dân tộc nào không theo cái

gậy chỉ huy của Mỹ Hòa bình, độc lập toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia bị đe dọa nghiêm trọng.Quan hệ giữa các dân tộc trong quan hệ quốc tế trên những nguyên tắc đã được thiết lập nhiềunăm trước đây đã bị phá vỡ do hành động của chủ nghĩa đế quốc Sau cái Mỹ gọi ba nước TriềuTiên, Iran, Irắc là “liên minh ma quỷ”, người ta còn biết đã có 60 quốc gia được Mỹ coi là khôngtheo gậy chỉ huy của Mỹ, sẵn sàng đánh đòn phủ đầu, là những thách thức đối với tất cả các quốcgia đang phát triển.

- Mâu thuẫn giữa các nước phát triển, các nước lớn, các trung tâm tư bản, các tập đoàn tư bản xuyên quốc gia với nhau Mâu thuẫn giữa các nước đế quốc với nhau trong giai đoạn hiện nay

vẫn là mâu thuẫn cơ bản đang tồn tại Đây là mâu thuẫn nảy sinh một cách tất yếu do quy luật tự

do cạnh tranh kiểu cá lớn nuốt cá bé và do sự phát triển không đều của chủ nghĩa tư bản

Tuy nhiên, sau Chiến tranh lạnh, Mỹ đang mưu toan làm bá chủ thế giới, bất chấp luật phápquốc tế, đã làm các nước đế quốc các nước lớn khác bất bình Đặc biệt, chính sách cường quyềnngạo mạn, áp đặt của Mỹ trong chủ trưomg “đánh đòn phủ đầu”, không chi đe dọa độc lập dân tộccùa các nước đang phát triển, chậm phát triển, mà còn đe dọa chính các nước tư bản phát triểnkhác Với việc tự cho phép chạy đua vũ trang, Mỹ đã làm cho mâu thuẫn giữa các nước đế quốc

cổ nguy cơ tăng lên Do những lợi ích của các quốc gia trên con đường phát triển, trước mắt, nguy

cơ nổ ra chiến traiih thế giới thứ ba cổ thể chưa xảy ra trong vài thập niên đầu của thế kỷ XXI,nhưng xung đột vũ trang ở các khu vực, phản ánh mâu thuẫn giữa các nước đế quốc, mâu thuẫn vềkinh tế, thương mại, văn hóa, chính trị vẫn tồn tại âm ỷ Con đường giải quyết mâu thuẫn gỉữa cácnước lớn trước mắt bàng thương lượng song phương hoặc đa phương, đã cổ những lúc lâm vào bếtắc do mâu thuẫn quyền lợi của các nước lớn Điều đáng lo ngại là các nước này đều là các cườngquốc hạt nhân và có một nền kinh tế mạnh Vì vậy, việc ngăn chặn chiến tranh đế quốc trở thànhmột đòi hỏi cấp bách của nhân loại tiến bộ

Như vậy, trong giai đoạn hiện nay của thời đại quá độ từ chù nghĩa tư bàn lên chủ nghĩa xãhội, những mâu thuẫn cơ bản cùa thời đại vẫn còn tồn tại, mặc dù về hình thức biểu hiện, mức độ

cổ thể có những chuyển hóa khác nhau Các đảng cộng sản và công nhân, các nước xã hội chủnghĩa cần nhận rõ và xử lý một cách tỉnh táo trong quan hệ quốc tế trên chặng đường phát triển

- Ngoài ra, trong giai đoạn hiện nay của thời đại đang nổi lên một mâu thuẫn chủ yếu đó làmâu thuẫn giữa một bên là các thế lực cực đoan nhất, hiếu chiến nhất với chủ nghĩa đế quốc báquyền với một bên là các lượng lực đấu tranh chống lại các thế lực đó vì hòa bình, độc lập dân tộc,

ổn định và phát triển bền vững, tiến bộ xã hội và phẩm giá con người Đây là xu thế tất yếu của sựtập hợp lực lượng rộng rãi, phát huy tinh thần đấu tranh ơuyết liệt, liên tục, sáng tạo để ngăn chặn,làm thất bại tính chất hiếu chiến, áp đặt ngạo mạn của chủ nghĩa đế quốc cuờng quyền.

Xu thế vận động của thế giới trong giai đoạn hiện nay của thời đại

- Hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển là xu thế lớn Đây là đòi hỏi bức xúc cùa các dân

tộc và các quốc gia trên thế giới Các nước đều dành ưu tiên phát triển kinh tế, coi phát triển kinh

tế có ý nghĩa quyết định đối với việc tăng cường sức mạnh tổng hợp của mỗi nước; đồng thời tạo

sự ổn định chính trị, mở rộng hợp tác quốc tế Chính sách đối ngoại của mỗi nước được hoạchđịnh và triển khai thực hiện nhằm tranh thủ khai thác các nguồn lực bên ngoài phục vụ cho sự pháttriển cùa đất nước, trước hết về kinh tế

- Các quốc gia lớn, nhỏ đều tham gia ngày càng nhiều vào quá trình hợp tác và liên kết quốc

tế về kinh tế, thương mại và nhiều lĩnh vực khác Hợp tác ngày càng tăng, nhưng cạnh tranh cũng

rất gay gắt Trong điều kiện cách mạng KH và CN phát triển, toàn cầu hóa là xu thế khách quan,mỗi nước không thể biệt lập, mà cần phải có chính sách liên kết, hợp tác để phát triển Hội nhậpquốc tế tạo điều kiện để liên kết tốt hơn, giúp các nước đứng vững trong cạnh tranh và phát triển

- Các dân tộc nâng cao ý thức độc lập dân tộc, tự lực, tự cường, đấu tranh chống sự áp đặt

và can thiệp của nước ngoài, bảo vệ độc lập chủ quyền và nền văn hóa dân tộc Đối với các nước

đang phát triển, do sự phụ thuộc vào các nước tư bản phát triển về KH-CN và vốn, nên họ đangđứng trước những thách thức lớn Việc nâng cao ý thức độc lập tự chủ, tự lực, tự cường, đấu tranhchống sự áp đặt và can thiệp cùa nước ngoài là một xu thế tất yếu trong bối cảnh quốc tế hiện nay.Cùng với việc khắc phục khó khăn để phát triển KT-XH, nhiều nước đang cố gắng giữ ổn định về

CT, tạo môi trường hòa bình, thực hiện chính sách hòa giải, hòa hợp dân tộc, chủ động hội nhậpquốc tế, góp phần xây dựng một trật tự kinh tế quốc tế công bằng, bình đẳng và hợp lý

- Các nước xã hội chủ nghĩa, các đảng cộng sản và công nhân, các lực lượng cách mạng, tiến bộ trên thế giới kiên trì đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội.

Phong trào cộng sản quốc tế có những dấu hiệu phục hồi rõ nét và vẫn là một lực lượng chính trị

to lớn trong thời đại ngày nay Các đảng cộng sản cầm quyền đã vượt qua được những thử tháchkhác nghiệt nhất, tiếp tục lãnh đạo xây dựng chủ nghĩa xã hội trong cải cách và đổi mới Các đảngcộng sản chưa cầm quyền có những điều chỉnh đường lối chiến lược và sách lược, đấu tranh bằngnhiều hình thức đa dạng, đồi mới tập hợp lực lượng, cải thiện vai trò, vị trí trong đời sống chính trị

đất nước Sự củng cố, lớn mạnh cửa các đảng cộng sản cầm quyền và sự phục hồi nhất định củacác đảng cộng sản ở các nước tư bản phát triển và các nước đang phát triển, đặc biệt là sự pháttriển của trào lưu cánh tả Mỹ Latinh đang mở ra triển vọng mới cho phong trào cộng sản, côngnhân quốc té trong thể kỷ XXI.

- Các nước có chế độ chính trị - xã hội khác nhau vừa hợp tác vừa đấu tranh trong cùng tồn tại hòa bình Hợp tác và đấu tranh là hai mặt trong quan hệ quốc tế và chi phối phương thức quan

hệ giữa các nước Đấu tranh và hợp tác trong cùng tồn tại hòa bình giữa các nước có chế độ chínhtrị - xã hội khác nhau là nguyên tắc, là phương pháp xử lý các quan hệ quốc tế hiện nay Khi nhucầu hội nhập quốc tế ngày càng trở nên bức xúc đối với các quốc gia dân tộc, thì môi trường hòabình, ổn định và phát triển của mỗi nước là điều kiện để hội nhập tốt hơn, hiệu quả hom Cuộc đấutranh của các nước vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chù, phát triển và tien bộ xã hội đang gặpkhó khăn, thử thách, nhưng sẽ có những bước tien mới Theo quy luật tiến hóa của lịch sử, loàingười nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội

Kết luận:

Do nhận thức đúng đắn về thời đại nên trong những năm qua Đảng ta đã xác định đúng đắnđường lối chiến lược và sách lược, đưa đất nước Việt Nam đạt được từ thắng lợi này sang thắnglợi khác, giữ vững ổn định chính trị để phát triển kinh tế Nền kinh tế Việt Nam đã từng bước đilên vượt qua được khủng hoảng Cuộc sống của nhân dân ngày càng cải thiện, uy tín của ViệtNam trên trường quốc tế ngày càng được củng cố Các nước ngày càng tăng cường quan hệ hợptác làm ăn với Việt Nam Sự thắng lợi của cách mạng Việt Nam đã cổ vũ động viên các nướctrong đấu tranh cho hòa bình, độc lập dân tộc, góp phần vào kho tàng lý luận của CN Mác Lênin

và tư tưởng Hồ Chí Minh

Việc nhận thức và xác định đúng đắn vấn đề thời đại hiện nay cùng với xác định đúng hướng

đi của đất nước, trong đó có đường lối chính sách đối ngoại Đảng và nhân dân ta đã góp phần tíchcực vào việc làm rõ xu hướng phát triển tất yếu của xã hội loài người Cho dù khúc quanh hiệnnay của lịch sử đang là sự quá độ từ CNTB lên CNXH trên thế giới kép dài thêm nhưng nó khôngthể làm đảo ngược được tính chất và xu thế của thời đại CNXH vẫn đang tồn tại thoát khỏi nhữngkhó khăn, đang tiếp tục phát triển và khẳng định vị thế của mình Loài người vẫn đang trong thờiđại quá độ từ CNTB lên CNXH

Câu 2: Quá trình hợp tác, liên kết trên lĩnh vực an ninh chính trị, kinh tế và văn hóa xã hội của Asean sau chiến tranh lạnh.

Trả lời

Đông Nam Á là một trọng điểm chiến lược của thế giới Là khu vực nằm ở phía Đông Namchâu Á, bao gồm 11 quốc gia: Brunay, Campuchia, Đông Timo, Inddooneexxia, Lào, Mianma,Malaixia, Philippin, Thái Lan, Việt Nam, Xingapo Ngoại trừ Lào, thì tất cả các quốc gia đều làquốc gia ven biển hoặc các quốc gia hải đảo, có tiếp xúc với biển Đông, Ấn Độ Dương và TháiBình Dương nên rất phát triển kinh tế biển như nghề cá, khai thác tài nguyên biển và mở rộng giaolưu quốc tế bằng đường biển ĐNA là khu vực có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú Nơiđây giàu truyền thống lịch sử - văn hóa, là nơi có vị thế địa – chiến lược Như vậy, do địa điểm,điều kiện tự nhiên, lịch sử và văn hóa của mình, khu vực DNA không chỉ có vị trí chiến lược quantrọng với châu Á mà với cả thế giới Do đó, biển Đông và ĐNA luôn thu hút sự quan tâm của cácnước lớn, đồng thời cũng là nơi tiềm ẩn những tranh chấp, xung đột

Xuất phát từ xu hướng hợp tác hóa toàn cầu, mà trước tiên trong khu vực, ASEAN là tập hợpcác quốc gia có nhiều khác biệt lợi ích, hoạt động theo nguyên tắc đồng thuận, để trở thành diễnđàn tập hợp lực lượng về CT- ngoại giao và hơn nữa giá trị chiến lược thực sự nhằm ứng phó với

“chiến lược xoay trục của Mỹ” Quá trình liên kết hợp tác đó đạt nhiều kết quả, trước tiên đượcthể hiện qua tiến trình hợp tác, liên kết

Các Hội nghị cấp cao ASEAN từ sau chiến tranh lạnh đến nay là những mốc đánh dấu bướctiến trong hợp tác, liên kết khu vực

- Hội nghị cấp cao ASEAN IV (1-1992): thông qua thành lập khu vực mậu dịch tự do AFTA,thành lập Diễn đàn khu vực ARF

- Hội nghị cấp cao ASEAN V (12-1997): đưa ra tầm nhìn ASEAN tới năm 2020, đề xuất chủtrương liên kết thành Cộng đồng ASEAN vào năm 2020

- Hội nghị cấp cao IX (12-2003): thống nhất tuyên bố hòa hợp Bali II, nhất trí xây dựng Cộngđồng ASEAN trên ba trụ cột : Cộng đồng an ninh (ASC), Cộng đồng về kinh tế (AEC), Cộngđồng về văn hóa- xã hội (ASCC)

- Hội nghị cấp cao ASEAN XII (1-2007): soạn thảo Hiến chương ASEAN , thống nhất đẩytiến độ xây dựng Cộng đồng ASEAN lên năm 2015