ÔN THI THPT LỊCH sử 12 CHUYÊN đề 1 QUAN hệ QUỐC tế từ năm 1945 đến năm 2000

Hoàn cảnh lịch sử Đầu năm 1945, Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn kết thúc, nhiều vấn đề quan trọng và cấp bách đặt ra trước các cường quốc Đồng Minh: Ianta Liên Xô với sự

Trang 1

Việc nhanh chóng đánh bại hoàn toàn các nước phát xít

Tổ chức lại thế giới sau chiến tranh

Phân chia thành quả chiến thắng giữa các nước thắng trận

Liên Xô: chiếm đóng Đông Âu, Đông Đức, Đông Béclin

Mĩ, Anh, Pháp: chiếm Tây Âu, Tây Đức, Tây Béclin

CHUYÊN ĐỀ 1 QUAN HỆ QUỐC TẾ TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 2000

A HỘI NGHỊ IANTA (2-1945) VÀ NHỮNG THỎA THUẬN CỦA BA CƯỜNG QUỐC

1 Hoàn cảnh lịch sử

Đầu năm 1945, Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn kết thúc, nhiều vấn đề quan trọng và cấp bách đặt ra trước các cường quốc Đồng Minh:

Ianta (Liên Xô) với sự tham gia của nguyên thủ ba cường quốc: Mĩ(Ph Rudơven), Anh (U Sớcsin), Liên Xô (Stalin) để thỏa thuận việc giải quyết những vấn đề bức thiết sau chiến tranh và hình thành một trật tự thế giới mới.

2 Nội dung hội nghị

Tiêu diệt tận gốc chủ nghĩa phát xít Đức và chủ nghĩa

quân phiệt Nhật để nhanh chóng kết thúc chiến tranh.

Liên Xô sẽ tham chiến chống Nhật ở châu Á sau khi

chiến tranh ở châu Âu kết thúc.

Thành lập tổ chức Liên Hợp Quốc để duy trì hòa bình, an ninh thế giới.

Thỏa thuận việc đóng quân, giải giáp quân đội phát xít,

phân chia phạm vi ảnh hưởng của các cường quốc

thắng trận ở châu Âu và châu Á.

 Ở châu Âu:

 Ở châu Á:

 Hội nghị chấp nhận những điều kiện để Liên Xô tham chiến ở châu Á: giữ nguyên trạng

Mông Cổ, khôi phục quyền lợi của nước Nga đã mất trong chiến tranh Nga – Nhật 1904–

1905 (bao gồm Nam đảo Xa-kha-lin, 4 đảo thuộc quần đảo Cu-rin)

 Nhật Bản: do quân đội Mĩ chiếm đóng.

 Bán đảo Triều Tiên: Mĩ chiếm đóng phía Nam, Liên Xô chiếm đóng phía Bắc.

Trang 2

Duy trì hòa bình và an ninh thế giới

Phát triển các mối quan hệ hữu nghị giữa các dân tộc và tiến hành hợp tác quốc tế giữa các nước trên cơ sở tôn trọng nguyên tắc bình đẳng và quyền tự quyết của các dân tộc

Bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia và quyền tự quyết của các dân tộc.

Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của tất cả các nước.

Không can thiệp vào công việc nội bộ của bất kì nước nào.

Giải quyết các tranh chấp quốc tế bằng biện pháp hòa bình.

Chung sống hòa bình và sự nhất trì giữa 5 cường quốc: Liên Xô, Mĩ, Anh, Pháp, Trung Quốc.

 Trung Quốc trở thành quốc gia thống nhất và dân chủ.

 Các vùng còn lại ở châu Á: Đông Nam Á, Nam Á, Tây Á vẫn thuộc phạm vi ảnh hưởng

của các nước phương Tây cũ

Theo quyết định của Hội nghị Pốtxđam (ở Đức, từ ngày 17/7 đến 2/8/1945) việc giải giáp quân đội Nhật ở Đông Dương được giao cho quân đội Anh vào phía Nam vĩ tuyến

16, quân Trung Hoa Dân quốc ở phía Bắc.

 Ý nghĩa : những quyết định của hội nghị Ianta đã trở thành khuôn khổ của trật tự thế giới mới, thường được gọi là “Trật tự hai cực Ianta”.

CHUYÊN ĐỀ 1 QUAN HỆ QUỐC TẾ TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 2000

B SỰ THÀNH LẬP LIÊN HỢP QUỐC

1 Sự thành lập

- Từ 25/4 đến 26/6/1945, đại biểu 50 nước họp tại San Francisco (Mĩ) thông qua Hiến chương thành lập Liên Hợp Quốc.

- Ngày 24/10/1945, Hiến chương chính thức có hiệu

lực, được coi là “Ngày Liên Hợp Quốc” Trụ sở

Liên Hợp Quốc đặt tại New York (Mĩ).

2 Mục đích

3 Nguyên tắc hoạt động

4 Các cơ quan chính: có 6 cơ quan chính.

Trang 3

Là diễn đàn quốc tế, vừa hợp tác vừa đấu tranh nhằm duy trì hòa bình và an ninh thế giới, giữ vai trò quan trọng trong việc giải quyết các tranh chấp và xung đột khu vực

Thúc đẩy mối quan hệ hữu nghị và hợp tác quốc tế về kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế,

… giữa các quốc gia thành viên Giúp đỡ các dân tộc về kinh tế, văn hóa, ý tế, nhân đạo, giáo dục

(1)Đại hội đồng: gồm tất cả các nước thành viên, mỗi năm họp

một lần để thảo luận các vấn đề hoặc công việc thuộc phạm vi Hiến chương.

(2) Hội đồng bảo an: là cơ quan chính trị quan trọng nhất,

chịu trách nhiệm duy trì hòa bình và an ninh thế giới, mọi quyết định của Hội đồng chỉ được thông qua và có giá trị khi

có sự nhất trí của 5 ủy viên thường trực là Liên Xô (Nga), Mĩ, Anh, Pháp và Trung Quốc.

(3) Ban thư ký : cơ quan hành chính – tổ chức của

Liên Hợp Quốc, đứng đầu là Tổng thư kí có nhiệm kì 5 năm.

(4) Hội đồng kinh tế và xã hội: có nhiệm vụ nghiên

cứu,báo cáo xúc tiến việc hợp tác quốc tế về kinh tế, xã hội, văn hoá, giáo dục, y tế, nhân đạo nhằm cải thiện đời sống vật chất tinh thần của các dân tộc.

(5) Tòa án quốc tế: là cơ quan tư pháp của LHQ, có

nhiệm vụ giải quyết các tranh chấp giữa các nước trên cơ

sở luật pháp quốc tế, có 15 thẩm phán quốc tịch khác nhau, nhiệm kỳ 9 năm.

(6) Hội đồng quản thác: giúp Đại hội đồng kiểm

soát việc thi hành chế độ quản thác ở các lãnh thổ mà LHQ ủy quyền cho một số nước quản lý, nhằm mục tiêu tạo điều kiện cho cho các lãnh thổ đó đủ khả năng tiến tới tự trị hoặc độc lập.

5 Vai trò

- Hiện nay, Liên Hợp Quốc có 193 thành viên.

- Việt Nam (thành viên thứ 149).

- Gia nhập Liên Hợp Quốc ngày 20/9/1977.

NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA VIỆT NAM ĐỐI VỚI LIÊN HỢP QUỐC

Trang 4

CÁC TỔ CHỨC CHUYÊN MÔN CỦA LHQ HOẠT ĐỘNG Ở VIỆT NAM

2 Tổ chức Văn hóa-Khoa học-Giáo dục UNESCO

C QUAN HỆ QUỐC TẾ TRONG THỜI KÌ CHIẾN TRANH LẠNH

(1947 – 1989)

I MÂU THUẪN ĐÔNG - TÂY VÀ SỰ KHỞI ĐẦU CỦA CHIẾN TRANH LẠNH

Sau chiến tranh, quan hệ Xô – Mĩ chuyển từ liên minh chống phát xít sang thế đối đầu và tình trạng

“Chiến tranh lạnh”

1 Nguyên nhân

- Do sự đối lập về mục tiêu và chiến lược phát triển của hai nước Liên Xô và Mĩ sau Chiến tranh thế giới thứ hai.

- Liên Xô: chủ

trương duy trì

hòa bình, an

ninh thế giới,

bảo vệ những

thành quả của

chủ nghĩa xã

hội và đẩy

mạnh phong

trào cách

mạng thế giới.

- Mỹ:

 Chống phá Liên Xô và phe xã hội chủ nghĩa, chống phong trào cách mạng, mưu đồ làm bá chủ thế giới.

 Lo ngại trước ảnh hưởng to lớn của Liên Xô và Đông Âu, sự thắng lợi của cách mạng với sự ra đời của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa => Chủ nghĩa xã hội đã trở thành hệ thống thế giới từ Đông Âu sang Đông Á.

 Sau CTTG II, là nước tư bản giàu mạnh nhất, nắm độc quyền vũ khí nguyên tử, tự cho mình có quyền lãnh đạo thế giới.

2 Những sự kiện khởi đầu chiến tranh lạnh

Trang 5

*B ng nh ng s ki n đ a đ n c c di n Chi n tranh l nh ảng những sự kiện đưa đến cục diện Chiến tranh lạnh ững sự kiện đưa đến cục diện Chiến tranh lạnh ự kiện đưa đến cục diện Chiến tranh lạnh ện đưa đến cục diện Chiến tranh lạnh ưa đến cục diện Chiến tranh lạnh ến cục diện Chiến tranh lạnh ục diện Chiến tranh lạnh ện đưa đến cục diện Chiến tranh lạnh ến cục diện Chiến tranh lạnh ạnh

Trang 6

=> Như vậy, với sự ra đời của NATO và Tổ chức Hiệp ước Vacsava đã đánh dấu sự xác lập cục diện hai cực, hai phe, “Chiến tranh lạnh” bao trùm toàn thế giới

III XU THẾ HÒA HOÃN ĐÔNG TÂY VÀ “CHIẾN TRANH LẠNH” CHẤM DỨT

1 Những biểu hiện của xu thế hòa hoãn Đông – Tây

hiện với những cuộc thương lượng Xô - Mĩ.

về những cơ sở quan hệ giữa Đông Đức và Tây Đức làm tình hình châu Âu bớt căng thẳng.

lược, ký Hiệp ước ABM (Hiệp ước Chống tên lửa đạn

đạo), SALT-1 (Hiệp định hạn chế vũ khí tiến công chiến

lược), đánh dấu sự hình thành thế cân bằng về quân sự

và vũ khí hạt nhân chiến lược giữa hai cường quốc.

Định ước Hen-xin-ki, khẳng định những nguyên tắc trong quan hệ giữa các quốc gia và sự hợp tác giữa các nước, tạo nên một cơ chế giải quyết các vấn đề liên quan đến hòa bình, an ninh châu Âu.

kết nhiều văn kiện hợp tác kinh tế, khoa học – kĩ thuật,

trọng tâm là thỏa thuận thủ tiêu tên lửa tầm trung

châu Âu, cắt giảm vũ khí chiến lược và hạn chế chạy

đua vũ trang.

2 Chiến tranh lạnh kết thúc

Tháng 12/1989, tại Manta (Malta- Địa Trung Hải), Xô – Mĩ tuyên bố chấm dứt “Chiến tranh lạnh” để

ổn định và củng cố vị thế của mình

Trang 7

Cuộc chạy đua vũ trang kéo dài hơn bốn thập niên đã làm cho cả hai nước quá tốn kém và suy giảm “thế mạnh” của họ trên nhiều mặt so với các cường quốc khác Nhiều khó khăn và thách thức to lớn đặt ra trước hai nước do sự vươn lên mạnh mẽ của Nhật Bản và các nước Tây Âu.

Cuộc cách mạng khoa học - công nghệ dẫn tới xu thế hợp tác xuất hiện trên thế giới.

Sự suy giảm về kinh tế, đặc biệt là Liên Xô.

* Nguyên nhân khi n Xô - Mĩ k t thúc “Chi n tranh l nh” ến cục diện Chiến tranh lạnh ến cục diện Chiến tranh lạnh ến cục diện Chiến tranh lạnh ạnh

Trang 8

Trật tự hai cực Ianta sụp đổ, trật tự thế giới mới đang dần dần hình thành theo xu hướng đa cực.

Các quốc gia tập trung phát triển kinh tế

Mĩ đang ra sức thiết lập một trật tự thế giới “đơn cực” để làm bá chủ thế giới, nhưng không thực hiện được

Sau “Chiến tranh lạnh”, nhiều khu vực thế giới không ổn định, nội chiến, xung đột quân sự kéo dài (Ban-căng, châu Phi, Trung Á)

 Liên Xô và Mĩ cần thoát khỏi thế đối đầu để ổn định và củng cố vị thế của mình

3 Ý nghĩa

Chiến tranh lạnh chấm dứt mở ra chiều hướng giải quyết hòa bình các vụ tranh chấp, xung đột ở nhiều

khu vực: Apganistan, Campuchia, Namibia…

IV THẾ GIỚI SAU CHIẾN TRANH LẠNH

Từ 1989 - 1991, chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông

Âu tan rã.

Ngày 28/6/1991, khối SEV giải thể.

Ngày 1/7/1991, Tổ chức Vácsava chấm dứt hoạt động.

- Trật tự hai cực Ianta sụp đổ, phạm vi ảnh hưởng của Liên Xô ở châu Âu và châu Á mất đi, ảnh

hưởng của Mĩ cũng bị thu hẹp ở nhiều nơi.

- Từ 1991, tình hình thế giới có nhiều thay đổi to lớn và phức tạp:

- Sang thế kỷ XXI, xu thế hòa bình, hợp tác và phát triển đang diễn ra thì vụ khủng bố 11/9/2001 ở

nước Mĩ đã đặt các quốc gia, dân tộc đứng trước những thách thức của chủ nghĩa khủng bố với

những nguy cơ khó lường, gây ra những tác động to lớn, phức tạp với tình hình chính trị thế giới và

trong quan hệ quốc tế.

- Ngày nay, các quốc gia dân tộc vừa có những thời cơ phát triển thuận lợi, đồng thời vừa phải đối

mặt với những thách thức vô cùng gay gắt.

CHIẾN TRANH LẠNH VÀ ẢNH HƯỞNG ĐỐI VỚI QUAN HỆ QUỐC TẾ

1 Chiến tranh lạnh là gì?

- Chiến tranh lạnh là chiến tranh không đổ máu, không tiếng súng, thực chất là cuộc chạy đua giữa hai

cường quốc Mĩ và Liên Xô, đại diện cho hai hệ thống tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa, diễn ra chủ yếu

trên lĩnh vực vũ trang, kinh tế, chính trị, ngoại giao Cuộc chiến tranh lạnh diễn ra trên bốn thập kỉ, thực tế

chưa từng có cuộc xung đột trực tiếp nhưng những ảnh hưởng của nó lan rộng khắp thế giới.

2 Ảnh hưởng đến quan hệ quốc tế: căng thẳng

- Chia cắt:

hòa Dân chủ Đức (Đông Đức) theo con đường xã hội chủ nghĩa ở phía Đông.

Trang 9

Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa.

- Những cuộc chiến tranh, xung đột trên thế giới thời gian này đều chịu ảnh hưởng, chi phối bởi chiến tranh lạnh:

 Chi n tranh l nh nh h ến cục diện Chiến tranh lạnh ạnh ảng những sự kiện đưa đến cục diện Chiến tranh lạnh ưa đến cục diện Chiến tranh lạnh ng bao trùm đ n quan h qu c t t sau Chi n tranh th gi i th ến cục diện Chiến tranh lạnh ện đưa đến cục diện Chiến tranh lạnh ốc tế từ sau Chiến tranh thế giới thứ ến cục diện Chiến tranh lạnh ừ sau Chiến tranh thế giới thứ ến cục diện Chiến tranh lạnh ến cục diện Chiến tranh lạnh ới thứ ứ

hai.

===HẾT===