Đổi mới phương pháp dạy lịch sử trong trường phổ thông

Trước tầm quan trọng trên, ñể nhằm mục ñích giảng dạy môn lịch sử tốt hơn nữa, và các em học sinh ngày càng yêu thích môn lịch sử hơn nữa nên vấn ñề ñổi mới phương pháp dạy học lịch sử t

K IL

.C O

M

PHẦN I: MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn ñề tài

Sử học - là một môn khoa học, là một bộ môn ñược Đảng và Nhà nước ta rất

quan tâm và chú trọng trong quá trình cải cách giáo dục

Sử học không chỉ cung cấp cho các em học sinh những kiến thức sử học của

dân tộc, của thế giới giúp các em mở rộng tầm hiểu biết của mình Mà hơn thế nữa

môn sử học còn giúp các em trong việc hình thành nhân cách ñạo ñức của một công

dân có ích cho xã hội Trước tầm quan trọng trên, ñể nhằm mục ñích giảng dạy

môn lịch sử tốt hơn nữa, và các em học sinh ngày càng yêu thích môn lịch sử hơn

nữa nên vấn ñề ñổi mới phương pháp dạy học lịch sử trong các trường phổ thông

luôn là một vấn ñề quan tâm của toàn Đảng, toàn dân và toàn xã hội

Là một sinh viên sư phạm ngành Sử học - một cô giáo dạy bộ môn lịch sử

trong tương lai, việc ñổi mới phương pháp dạy học Lịch sử tỏng trường phổ thông

rất ñược em quan tâm tìm hiểu Trong phạm vi một bài tiểu luận nhỏ này, em xin

trình bày những ý kiến chủ quan của em về, “Đổi mới phương pháp dạy lịch sử

trong trường phổ thông” trên cơ sở tham khảo tài liệu, tầm hiểu biết của em qua

các thông tin của ñài, báo, ti vi…

2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu về ñề tài này, mong muốn của cá nhân em là góp phần nhanh

chóng ñổi mới phương pháp dạy lịch sử trong trường phổ thông theo lối truyền

thống ñó là lối truyền thụ một chiều bằng phương pháp mới “lấy học sinh làm trung

tâm” Qua ñó, môn sử học sẽ lấy lại cho mình một vị trí xứng ñáng mà nó ñang có

trong trường phổ thông nói riêng và trong hiểu biết của người Việt Nam nói chung

3 Giới hạn nghiên cứu

Với tầm hiểu biết hạn hẹp, nhỏ bé của mình, cũng như thời gian ñể nghiên

cứu ñề tài này còn ngắn, nên trong bài tiểu luận này, em chỉ tình bầy những nét sơ

khảo về “ñổi mới phương pháp dạy lịch sử” ở các trường phổ thông

K IL

.C O

M

PHẦN II NỘI DUNG

I KHÁI NIỆM CHUNG VỀ “PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC”

Khái niệm “phương pháp” xuất phát từ thuật ngữ Hi Lạp “Methodos”, có

nghĩa là “con ñường nghiên cứu”, “cách thức nhận thức”

Lý luận về nhận thức của chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng ñịnh “phương pháp”,

là hình thức tìm hiểu thấu ñáo về mặt lý luận và thực tiễn hiện thực khách quan,

xuất phát từ quy luật ận ñộng của khách thể nghiên cứu Do ñó, phương pháp là

một hệ thống các gnuyên tắc ñiều khiển hoạt ñộng cải tạo hiện thực hay hoạt ñộng

nhận thức lý luận của con người

Trong giáo dục cần phải có phương pháp bởi vì phải làm cho học sinh tiếp

thu kiến thức bằng con ñường ngắn nhất, với sự nỗ lực của bản thân, dưới sự hướng

dẫn giảng dạy của giáo viên

Lịch sử là một môn khoa học, bởi vậy ñể học tốt môn lịch sử cần phải có một

phương pháp dạy học môn lịch sử tốt Vậy, trước khi tìm “phương pháp cạy học

lịch sử” là gì? Chúng ta cùng nhau tìm hiểu: thế nào là “phương pháp dạy học”

Phương pháp dạy học là con ñường, cách thức hoạt ñộng thống nhất của thầy

và trò, trong ñó thầy tổ chức, hướng dẫn học sinh học tập nhằm thực hiện tốt các

nhiệm vụ dạy học

Khái niệm “phương pháp dạy học” chi phối sự nhận thức về “phương pháp

dạy học lịch sử”

Từ nhận thức chung về phương pháp dạy học nêu trên, xuất phát từ nội dung,

ñặc trưng của bộ môn lịch sử, từ nhiệm vụ của giáo viên lịch sử phù hợp với trình

ñộ, yêu cầu của học sinh, chúng ta sẽ xác ñịnh nội hàm của khái niệm “phương

pháp dạy học lịch sử” như sau:

+ Nhiệm vụ, chức năng của giáo viên lịch sử là cung cấp cho học sinh những

sự kiện lịch sử, các quan ñiểm lịch sử cơ bản, phương pháp học tập lịch sử ñể phát

huy tính tích cực, năng lực tự học thông minh, sáng tạo, rèn luyện quan ñiểm tư

K IL

.C O

M

tưởng giáo dục ñạo ñức phẩm chất và phát triển năng lực tư duy, hành ñộng của

học sinh

+ Học sinh là ñối tượng và chủ thể của nhận thức lịch sử, nhưng do ñặc trưng

của môn học, các em không thể trực tiếp quan sát quá khứ, không cần thiết phải

phát hiện tài liệu sự kiện mới Dưới sự giảng dạy, hướng dẫn của giáo viên, học

sinh phải phát huy tính tích cực, năng ñộng lập nhận thức, thông minh, sáng tạo ñể

thực hiện tốt nhất những nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục, phát triển của môn học

theo chương trình quy ñịnh

+ Xác lập mối quan hệ qua lại giữa việc giảng dạy của giáo viên với học tập

của học sinh, nhằm phát triển sự nhận thức tích cực, ñộc lập của học sinh

+ Phương pháp dạy học lịch sử rất ña dạng, sinh ñộng, phong phú, không thể

thực hiện một cách công thức, khô cứng, làm mất hứng thú học tập, tính tích cực và

khả năng nhận thức của học sinh

+ Phương pháp dạy học lịch sử gắn liền với nội dung dạy học, với các

phương tiện, phương thức dạy học ñể thực hiện mục tiêu giáo dục, mục tiêu môn

học, và nâng cao chất lượng môn học

Phương pháp dạy học lịch sử là một khoa học, nó ñáp ứng mọi tiêu chí của

một khoa học, song có những nét riêng, ñặc thù cần phải ñược chú ý ñể việc nghiên

cứu ñạt kết quả Phương pháp dạy học môn lịch sử tốt, khoa học sẽ góp phần nâng

cao chất lượng giáo dục bộ môn

II TẠI SAO PHẢI ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY SỬ HỌC Ở

TRƯỜNG PHỔ THÔNG

Việc dạy học lịch sử ở các nước nói chung và ở Việt Nam nói riêng có từ lâu

và mang những nét riêng của mỗi thời ñại gc, chế ñộ xã hội tương ứng với tình hình

nhiệm vụ xã hội cụ thể Việc giảng dạy lịch sử ở nhà trường Việt Nam mang ñầy

những biến cố cùng với sự thăng trầm trong lịch sử dân tộc Trong mỗi thời kỳ lịch

sử, phương pháp dạy lịch sử tỏng nhà trường ở Việt Nam có khác nhau, tuy nhiên

mục ñích dạy cuối cùng là giống nhau Đó là: giáo dục lòng yêu nước, truyền thống

K IL

.C O

M

dân tộc, lòng biết ơn kính trọng với các thế hệ ñi trước… cho mọi thế hệ người Việt

Nam Trong trang mở ñầu của cuốn lịch sử Việt Nam ñã ñược nhóm tác giả trân

trọng trích câu nói của Hồ Chủ tịch:

“Dân ta phải biết sử ta

Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”

Không nằm ngoài ý nghĩa tốt ñẹp ñó, việc ñưa môn sử vào trường phổ thông

ở nước ta hiện nay là một ñường lối ñúng trong giáo dục nhằm phát triển nhân cách

bao gồm các mặt: trí dục, ñức dục, thể dục, mĩ học… cho người học sinh

Tuy nhiên, hiện nay, trái với những gì mà những nhà giáo dục Việt Nam

mong muốn khi ñưa môn lịch sử vào trường phổ thông Vị trí môn sử học trong

trường phổ thông chưa thật sự ñược coi trọng, cả giáo viên và học sinh ñều có sự

nhìn nhận chưa ñúng về môn sử học Thái ñộ học môn lịch sử của các em học sinh

còn mang tính chất chống ñối, thời lượng dành cho môn lịch sử còn quá ít, thời

lượng dành cho môn lịch sử còn quá ít, nếu có học thì học một cách uể oải, mỏi mệt

ñể ñối phó với các kì thi, kiểm tra Ghi nhớ kiến thức, sự kiện lịch sử một cách máy

móc, học vẹt, không hiểu xâu xa bản chất vấn ñề Đây chính là một căn bệnh

thường thấy ở các em học sinh khi học môn lịch sử

Đối với các em học ban C, có nghĩa là thi Đại học bằng ba môn: Văn- Sử -

Địa, thi môn Sử vẫn là môn mà các em không lấy làm thích thú khi học Kết quả là

trong ba môn Văn - Sử - Địa, thì môn Sử luận là môn ñạt ñiểm thấp nhất: Kì thi Đại

học vừa qua (2004- 2005) những người yêu sử không thể không buồn khi ñài, báo,

tivi… thông báo về chất lượng môn thi lịch sử, với những con số thống kế giật

mình:

Theo thời báo thanh niên (28.8.2005), khi tiến hành thống kê kết quả thi ban

C ở bốn trường Đại học ba miền ñất nước Bắc - Trung - Nam như sau:

- Đại học Sư phạm Hà Nội: có 3599 thí sinh khối C dự thi Thì có 358 thí

sinh ñạt từ 20 ñểm 3 môn

Có 1411 thí sinh 18 ñiểm 3 môn

K IL

.C O

M

Riêng môn sử có: 103 thí sinh từ 8 ñiểm trở lên

804 thí sinh từ 5 ñiểm trở xuống

985 thí sinh từ 3 ñiểm trở lên

4048 thí sinh 1 ñiểm

Như vậy, tại Đại học Sư phạm Hà Nội chỉ có 14,9% thí sinh dự thi khối C

ñạt ñiểm trung bình trở lên

- Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh có 9008 thí sinh dự thi khối C

trong ñó chỉ có một thí sinh ñạt ñiểm trung bình ba môn là 2 ñiểm, trong ñó môn

lịch sử ñạt kết quả như sau:

Có 5 thí sinh từ 8 ñiểm trở lên

308 thí sinh từ 5 ñiểm trở lên

426 thí sinh từ 4,5 ñiểm trở lên

8102 thí sinh từ 3 ñiểm trở xuống

7269 thí sinh 2 ñiểm

5865 thí sinh 1 ñiểm

Trung bình có 3,4% thí sinh ñạt trung bình môn

- Đại học Sư phạm Đà Lạt ñón nhận 7807 thí sinh dự thi ban C Nhưng ñạt

20 ñiểm ba môn chỉ có 13 thí sinh

316 thí sinh : 15 ñiểm ba môn

Kết quả ñiểm thi môn sử:

4650 thí sinh : 1 ñiểm

6022 thí sinh: 2 ñiểm trở xuống

6812 thí sinh: 3 ñiểm trở xuống

Trung bình ñiểm là 4,76% với 521 thí sinh ñạt 4,5 ñiểm trở lên và 372 thí

sinh ñạt ñiểm trung bình

- Đại học Sự phạm Đồng Tháp, 1374 là con số thí sinh dự thi ban C, trong ñó

môn sử có 486 thí sinh từ 1 ñiểm trở xuống

801 thí sinh từ 2 ñiểm trở xuống

K IL

.C O

M

105 thí sinh từ 3 ñiểm trở xuống

Trung bình ñạt 9,17%

Điểm số chưa phải là tất cả, nếu như mọi người không ñược ñọc những gì

mà các em học sinh viết trong bài: những sự kiện lịch sử sai một cách nghiêm trọng

cả về số liệu lẫn quan ñiểm của người viết sách Có thể ñơn cử hai ví dụ sau ñây:

“Pháp - Nhật ñánh nhau Việt Nam vớ bở” hay “Hoàng Thượng Thích Quảng Đức

thắt cổ tự tử ở ngã Tư Sở” Không biết rằng những nội dung này các em học sinh

vô tình hay cố tình viết vào bài thi, nhưng dù sao ñó cũng là một hồi chuông cảnh

báo về việc học môn sử ở trường phổ thông cũng như ý thức ñạo ñức của các em về

môn lịch sử

Vậy trước thực trạng trên, nguyên nhân tại ñâu? Có thể nói rằng, có nhiều

nguyên nhân dẫn ñến tình trạng trên Song cần phải kể ñến một nguyên nhân rấ

quan trọng ñó là phương pháp giảng dạy sử học chưa thật sát với nội dung yêu cầu

của bài

+ Thời lượng tiết học phân bổ trong tuần học dành cho môn sử quá ít Điều

này rất dễ ảnh hưởng ñến tâm lý của học sinh: dễ quên kiến thức, học ít, coi môn sử

là môn phụ không quan tâm

+ Trong giờ học, vai trò của người giáo viên giữ vai trò chủ ñạo, vẫn học

theo lối cũ, có nghĩa là:

Khi tiến hành bài học, giáo viên ñọc cho học sinh chép ñề cương của bài

giảng, giáo viên tự sưu tầm tài liệu lịch sử và thông báo trình bầy cho các em trong

giờ học Các sự kiện lịch sử, hiện tượng lịch sử, nhân vật lịch sử… không ñược

trình bầy một cách cụ thể, sinh ñộng, gợi cảm Học sinh không làm việc trực tiếp

với sư liệu Người giáo viên, không tận dụng ñược khả năng tạo ra sự xúc ñộng, sự

rung cảm của học sinh trước các sự kiện, hiện tượng lịch sử Do ñó, tác dụng giáo

dục bộ môn bị hạn chế Người học còn bị thụ ñộng trong quá trình lĩnh hội kiến

thức

K IL

.C O

M

Các phương tiện hỗ trợ cho việc DH lịch sử còn quá sơ sài việc dạy trên lớp

của giáo viên, chủ yếu là dạy chay, không có hình ảnh minh hoạ… hoặc nếu có thì

cũng quá ít, chủ yếu là các hình ảnh ñã phổ biến Do ñó trong giờ học thường diễn

ra buồn tẻ, không sinh ñộng, không tác ñộng ñến hứng thú học tập của các em

III ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LỊCH SỬ

Đổi mới phương pháp dạy sử trong trường phổ thông luôn ñược sự quan tâm,

giúp ñỡ của toàn Đảng, toàn dân Cuối tháng 2/1996, nhân kỉ niệm 15 năm ngày

thành lập Viện lịch sử quân sự các nhà lãnh ñạo cảu Đảng ta và Nhà nước ta căn

dặn “Muốn ñổi mới thì phải kế thừa di sản quý báu của quá khứ, lịch sử là người

thầy vĩ ñại ñối với mọi thế hệ trẻ, phải coi lịch sử là tài liệu giáo khoa số 1 trong

nhà trường”

Nghị quyết TW2 (Khoá VIII) ñề ra nhiệm vụ: “Coi trọng hơn nữa các môn

khoa học xã hội và nhân văn, nhất là tiếng Việt, lịch sử dân tộc, ñịa lý và văn hoá

Việt Nam”

Dưới ánh sáng của Đảng, và sự lãnh ñạo của Bộ giáo dục về ñổi mới phương

pháp dạy học nói chung và phương pháp sử học nói riêng ñang từng bước tiến hành

ñổi mới Tuy nhiên cần phải hiểu rõ như thế nào ñược gọi là ñổi mới phương pháp

dạy học sử và ñổi mới như thế nào?

Đã có nhiều ý kiến cho rằng ñổi mới phương pháp dạy sử học là xoá bỏ hoàn

toàn phương pháp cũ thay vào ñó là hoàn toàn phương pháp mới, và cho rằng

phương pháp dạy học lịch sử truyền thống là phương pháp lạc hậu, cần phải vứt bỏ

Đó là một suy nghĩ hoàn toàn sai lầm Chúng ta thay ñổi phương pháp dạy học sử

có nghĩa là trên cơ sở phương pháp dạy cũ ta tiếp thu những cái tiến bộ, cái có ích ở

phương pháp dạy học cũ ta xây dựng một phương pháp mới tiến bộ hơn, phù hợp

với trình ñộ phát triển mới trong giáo dục Đơn cử như phương pháp thuyết trình,

phân tích và giảng giải trong sử học không thể bỏ bởi vì dạy học lịch sử mà không

thuyết trình, phân tích, giảng giải minh hoạ chỉ nêu vấn ñề cho học sinh tự tìm tòi

K IL

.C O

M

giải ñáp hoặc thảo luận nhóm thì làm sao dựng ñược hình ảnh của quá khứ một

cách sống ñộng, làm sao có thể giúp học sinh hiểu và biết ñược sâu sắc lịch sử Với

môn lịch sử ở bất kỳ cấp học nào, vẫn rất cần ghi nhớ, thuộc các sự kiện cơ bản

Bởi không nhớ, không thuộc sự kiện thì làm sao có thể phát triển tư duy ñược Do

ñó, dù muốn hay không muốn giáo dục lịch sử vẫn phải dạy cho học sinh ghi nhớ

và thuộc các sự kiện lịch sử (tất nhiên không phải là ghi nhớ máy móc, học thuộc

lòng) Trên cơ sở ñó phát triển tư duy, sự thông minh, sáng tạo của các em ñể hiểu

sâu sắc bản chất sự kiện, tránh quan ñiểm, cho rằng học lịch sử không cần ghi nhớ,

chỉ cần biết tư duy

Theo Phó tiến sĩ Nguyễn Hữu Chí - viện Khoa học giáo dục (tạp chí Nghiên

cứu giáo dục 3/1997 - trang 13) cho rằng: “Điều cốt lõi của phương pháp dạy học

lịch sử là cần tổ chức ñể học sinh làm việc với sử liệu (dưới nhiều hình thức và

mức ñộ khác nhau) một cách hứng thú, tích cực, tự lập càng cao, càng tốt Giáo

viên dạy sử không chỉ là người cung cấp thông tin, về quá khứ của xã hội loài

người, mà chủ yếu là tổ chức, hướng dẫn, ñiều khiển, giúp ñỡ học sinh tiếp nhận và

xử lý các thông tin ñó Chính học sinh tự mình tạo ra cho mình những hình ảnh cụ

thể về lịch sử và tự mình khám phá ra bản chất, quy luật, xu hướng vận ñộng… của

các sự kiện, hiện tượng lịch sử tự mình ñánh giá chúgn chứ không phải chủ yếu là

ghi nhớ những ñiều nói trên từ sự trình bầy của giáo viên”

Với tất cả những ñiều ñã trình bày ở trên em xin trình bầy những ýý kiến của

em về “ñổi mới phương pháp dạy học sử ở trường phổ thông” theo hướng phát huy

tính tích cực, lấy hoạt ñộng làm trung tâm:

1 Phải hướng dẫn, xác ñịnh rõ ñộng cơ học kiến thức lịch sử cho học sinh

Bước rất quan trọng của công việc tổ chức lớp nói chùng và của công việc

giảng dạy lịch sử nói riêng ñó là làm thế nào ñể khêu gợi ñược hứng thú của học

sinh ñối với việc học tập làm rõ mục ñích học tập Hoạt ñộng học tập dần dần phải

ñược các em xem như là ñể thoả mãn nhu cầu nhận thức Để các em có ñộng cơ,

thái ñộ học tập ñúng ñắn thì tài liệu học tập phải có nội dung khoa học súc tích,

K IL

.C O

M

phải ñược ñịnh hướng rõ rệt, phải gắn với thực tiễn cuộc sống Giáo viên phải biết

gợi mở, khêu gợi nhu cầu tìm hiểu của học sinh, giải giúp các em có phương pháp

học tập phù hợp ñể tránh bị thất bại

2 Phải hướng dẫn các em một số phương pháp ghi nhớ sự kiện

Quá trình học tập là quá trình tích luỹ kiến thức Ở trường phổ thông, những

kiến thức cơ bản của mộg số môn học có thể ñược lặp ñi lặp lại nhiều lần trong suốt

quá trình dạy học

a Thứ 1: Ghi nhớ thời gian xảy ra sự kiện lịch sử Mỗi bài, mỗi chương, mỗi

khoá trình ñều có những sự kiện gắn với thời gian nhất ñịnh Cần dạy các em có

khả năng ghi nhớ logic, biết tìm ra ñiểm tựa ñể nhớ, lập dàn ý , lập bảng hệ thống

hoá

b Thứ 2: Phải hướgn dẫn các em học sinh ghi nhớ các nhân vật lịch sử

Thông thường trong giảng dạy lịch sử, mỗi sự kiện ñều gắn liền với những nhân vật

nhất ñịnh Giáo viên cần nhắc trong các sự kiện ñều gắn liền với những nhân vật

nào Giáo viên cần làm nổi bật những nhân vật nào, nhằm ñạt yêu cầu giai ñoạn nào?

Để học sinh ghi nhớ các nhân vật lịch sử, thông thường có hai cách: Lấy người ñể

nói việc hoặc lấy việc ñể nói người

3 Sử dụng SGK nhằm phát triển tư duy học sinh

a SGK ñể chuẩn bị bài giảng:

Trước khi soạn giáo án, cần nghiên cứu nội dung bài trong SGK xác ñịnh

kiến thức cơ bản của bài, hiểu rõ nội dung tinh thần mà tácgiả mong muốn ở học

sinh về từng mặt kiến thức, tư tưởng, kỹ năng Khi ñã có cái nhìn toàn cục khái

quát, cần ñi sâu từng mục nhằm tìm ra kiến thức cơ bản của mục ñó, sự khái quát

cần ñi sâu từng mục nhằm tìm ra kiến thức cơ bản của mục ñó, sự khái quát của

kiến thức ñó ñối với kiến thức cơ bản của toàn bài Mỗi bài có từ 2
3 ñề mục

nhỏ, có mối liên quan chặt chẽ với nhau Song không nên dàn ñều về mặt thời gian

cũng như khối lượng kiến thức của từng phần mà xác ñịnh phần nào lướt qua, phần

nào trọng tâm Mỗi bài cần phải xác ñịnh rõ phần ñóng góp cụ thể về mặt nội dung,

K IL

.C O

M

tư tưởng, kỹ năng, kỹ xảo, tức là ở cuối bài giáo viên phải xác ñịnh rõ cần củng cố

kiến thức gì? giáo dục tư tưởng, tình cảm gì? kĩ năng nào cần rèn luyện cho học

sinh?

b Sử dụng SGK trong quá trình dạy học trên lớp

Bài giảng của giáo viên không nên lặp lại ngôn ngữ trong SGK mà diễn ñạt

lại bằng lời của mình ñể tránh tình trạng các em không theo dõi bài giảng của giáo

viên mà ngồi chép lại SGK

Cho ác em ñọc GSK, hoặc một em ñọc to cho cả lớp nghe, rồi tự các em tóm

tắt kể lại những nội dung cơ bản Đương nhiên, các em sẽ không kể lại ñược

nguyên vẹn, ñầy ñủ, song cần rèn luyện cho các em từng bước thông qua ñó mà

ngôn ngữ sử học của các em phát triển

c Hướng dẫn học sinh sử dụng SGK khi học ở nhà

Vở ghi ở trên lớp và sách giáo là phương tiện, là nguồn kiến thức chủ yếu ñể

học sinh tự học ở nhà Khi hướng dẫn các em học ở nhà theo GSK lịch sử, nên

hướng dẫn có trọng ñiểm

Khi ñược giao những công việc cụ thể, các em sẽ phải hoàn thành và phải

học tập một cách ñộc lập, sáng tạo

4 Phương pháp sử dụng hệ thống câu hỏi ñể phát huy tính tích cực cho

học sinh trong dạy học lịch sử

Sử dụng câu hỏi trong dạy học nói chung và trong giờ học lịch sử nói riêng

là một trong những biện pháp quan trọng, rất có ưu thế ñể phát triển tư duy hc Khi

ñưa ra câu hỏi cho học sinh trả lời, thì cần:

Câu hỏi và bài tạp phải vừa sức, ñúng với từng ñối tượng Không nên ñặt câu

hỏi quá khó, vượt khả năng tư duy của học sinh như: “Đánh giá, nhận xét, phân

tích”… nhưng cũng không quá ñơn giản như: “ai lãnh ñạo? chiến thắng nào? bao

gìơ? ” Cần nên tránh tình trạng giáo viên chưa giảng, chưa trình bầy sự việc, hiện

tượng lịch sử mà ñã ñặt câu hỏi cho học sinh Cách ñặt câu hỏi như vậy trái với ñặc