Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở trung học phổ thông tại huyện sóc sơn hà nội theo tiếp cận năng lực

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TẠI HUYỆN SÓC SƠN – HÀ NỘI .... Những tồn tại trong quản lý hoạt động đổi

NGUYỄN THỊ TÚ OANH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TẠI HUYỆN SÓC SƠN - HÀ NỘI THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2015

NGUYỄN THỊ TÚ OANH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TẠI HUYỆN SÓC SƠN - HÀ NỘI THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

LỜI CẢM ƠN

Tôi chân thành cảm ơn quý Thầy, Cô giáo trong Ban giám hiệu, Phòng Sau Đại học trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi

để tôi tiến hành đề tài nghiên cứu và hoàn thành luận văn này!

Tôi cũng bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy, cô giáo, các nhà khoa học trong và ngoài trường ĐHSP Hà Nội 2 đã tận tình giảng dạy, chỉ bảo tôi trong suốt quá trình học tập và triển khai đề tài, nhất là PGS.TS Bùi Minh Đức – người hướng dẫn trực tiếp !

Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô cán bộ quản lý và giáo viên các trường Trung học phổ thông huyện Sóc Sơn, Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi và dành thời gian quý báu tận tình giúp đỡ, cung cấp thông tin, tư liệu, tham gia góp ý kiến, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn thạc sĩ !

TÁC GIẢ

Nguyễn Thị Tú Oanh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng luận văn này là do tôi tự nghiên cứu, học hỏi và tiếp thu ý kiến của thầy hướng dẫn để hoàn thiện Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác Tôi cũng xin cam đoan

đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc

TÁC GIẢ

Nguyễn Thị Tú Oanh

MỤC LỤC

Trang phụ bìa

Lời cảm ơn i

Lời cam đoan ii

Mục lục iii

Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt vii

Danh mục các bảng viii

Danh mục các hình vẽ, đồ thị……… ix

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 8

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC 8

1.1.Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề 8

1.1.1 Vấn đề đổi mới PPDH ở trường THPT 8

1.1.2 Vấn đề quản lý hoạt động đổi mới PPDH ở trường THPT theo tiếp cận năng lực 11

1.2 Phương pháp dạy học và vấn đề đổi mới phương pháp dạy học 13

1.2.1.Phương pháp dạy học 13

1.2.2 Đổi mới phương pháp dạy học 15

1.3 Tiếp cận năng lực và đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực 16

1.3.1 Khái niệm năng lực 16

1.3.2 Tiếp cận năng lực 18

1.3.3.Đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lực 18

1.4 Quản lý nhà trường và quản lý hoạt động dạy học ở trường Trung học

phổ thông 22

1.4.1 Quản lý nhà trường 22

1.4.2 Quản lý hoạt động dạy học ở trường Trung học phổ thông 24

1.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến việc quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học 27

1.5.1.Các nhân tố chủ quan 28

1.5.2 Các nhân tố khách quan 29

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TẠI HUYỆN SÓC SƠN – HÀ NỘI 33

2.1 Vài nét về các trường THPT ở huyện Sóc Sơn, Thành phố Hà Nội 33

2.1.1.Thuận lợi 34

2.1.2 Khó khăn 34

2.2 Những kết quả đã đạt được trong công tác quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lực ở trường Trung học phổ thông tại huyện Sóc Sơn -Hà Nội 35

2.2.1.Thực trạng và kết quả giảng dạy của giáo viên Trung học phổ thông tại huyện Sóc Sơn 35

2.2.2.Tình hình học tập của học sinh 43

2.2.3 Thực trạng các điều kiện dạy và học 49

2.2.4 Đánh giá thực trạng hoạt động dạy và học ở trường trung học phổ thông huyện Sóc Sơn - Hà Nội 52

2.3 Những tồn tại trong quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lực ở các trường trung học phổ thông tại huyện Sóc Sơn - Hà Nội 55

2.3.1 Công tác tổ chức, chỉ đạo đội ngũ giáo viên trong hoạt động đổi mới phương pháp dạy học 55

2.3.2 Công tác quản lý hoạt động học tập của học sinh 56

2.3.3 Công tác quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh 57

2.4 Đánh giá công tác quản lý hoạt động dạy và học trong quá trình thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lực 59

2.4.1 Nguyên nhân thực trạng 61

2.4.2 Đánh giá công tác quản lý học tập của học sinh 62

2.4.3.Đánh giá công tác quản lý hoạt động dạy của giáo viên 63

2.5 Những vấn đề đặt ra trong công tác quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 69

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TẠI HUYỆN SÓC SƠN – HÀ NỘI THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC 73

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 73

3.1.1.Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 73

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn và tính hiệu quả 73

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ và tính khả thi 74

3.2 Các biện pháp cụ thể 75

3.2.1 Tăng cường nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực 75

3.2.2 Đổi mới hoạt động sinh hoạt chuyên môn của các tổ chuyên môn gắn với công tác điều hành, chỉ đạo, kiểm tra của người cán bộ quản lý 78

3.2.3.Tổ chức các sinh hoạt chuyên đề, bồi dưỡng nghiệp vụ cho giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực 95

3.2.4 Xây dựng bộ tiêu chí về đánh giá chất lượng của hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực 101

3.2.5 Ứng dụng Công nghệ thông tin trong xây dựng kế hoạch, tổ chức triển khai và kiểm tra đánh giá hoạt động đổi mới phương pháp dạy học

theo hướng tiếp cận năng lực 106

3.2.6 Đề xuất một số chính sách, chế độ cần thiết cho giáo viên trong việc đổi mới phương pháp dạy học 108

3.3 Đánh giá kết quả nghiên cứu bằng phương pháp chuyên gia 108

3.3.1 Đánh giá qui mô nghiên cứu 108

3.3.2 Đánh giá nội dung nghiên cứu 109

3.3.3 Đánh giá kết quả nghiên cứu 110

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 115

1.1 Về lý luận 115

1.2 Về thực tiễn 116

TÀI LIỆU THAM KHẢO 122

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

Bảng2.1: Số lượng và chất lượng giáo viên năm học 2013 – 2014 ……….39

Bảng 2.2: Số lượng và chất lượng giáo viên năm học 2014 -2015 39

Bảng2.3: Kết quả điều tra một số tiêu chí của đội ngũ giáo viên trong quá trình chỉ đạo việc đổi mới PPDH theo tiếp cận năng lực……… 41

Bảng 2.4 : Kết quả khảo sát chất lượng đầu năm của 8 môn văn hoá thông qua việc đổi mới PPDH theo tiếp cận năng lực: toán, lý, hoá, sinh, văn, sử, địa và ngoại ngữ năm học 2013-2014…… ……… 43

Bảng2.5 : Kết quả khảo sát chất lượng đầu năm của 8 môn văn hoá thông qua việc đổi mới PPDH theo tiếp cận năng lực: toán, lý, hoá, sinh, văn, sử, địa và ngoại ngữ năm học 2014-2015……… 44

Bảng 2.6: Kết quả điều tra một số tiêu chí của học sinh nhằm phục vụ cho việc đổi mới PPDH theo tiếp cận năng lực……… 46

Bảng2.7: Số lớp và số học sinh trong 5 năm gần đây……….… .47

Bảng 2.8: Hạnh kiểm học sinh ……… 47

Bảng 2.9: Học lực học sinh……… 48

Bảng2.10: Kết quả lên lớp, thi tốt nghiệp 5 năm gần đây……… …… 48

Bảng 2.11: Kết quả học sinh nghỉ học trong 5 năm gần đây ………… ….48

Bảng2 12 : Kết quả thi học sinh giỏi 5 năm gần đây……… ….49

Bảng 2.13: Đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lực của hiệu trưởng các trường trung học phổ thông huyện Sóc Sơn - Hà Nội … 60

Bảng2.14 Xác định điểm số cho các mức độ đánh giá giáo viên về hoạt động đổi mới PPDH theo tiếp cận năng lực ……… …66

Bảng 3.1 Kết quả đánh giá tính cần thiết,tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lực 111

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Trang

Biểu đồ 1: Đánh giá của cán bộ quản lý và giáo viên về mức độ cần thiết của công

tác quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lực ở các

trường trung học phổ thông huyện Sóc Sơn - Hà Nội… ……… … 66 Biểu đồ 2: Đánh giá của cán bộ quản lý và giáo viên về mức độ đồng bộ trong

việc thưc hiện hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lự ở

các trường trung học phổ thông huyện Sóc Sơn……… … 68

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Trong Giáo dục và Đào tạo, giáo viên là lực lượng rất quan trọng Lịch sử nhân loại và lịch sử giáo dục đã cho thấy không có mệnh lệnh nào có thể khơi gợi tinh thần ham học thực sự, không có chế tài nào có thể bắt ép người ta ham học, yêu học, mà chính người thầy, bằng tấm gương sáng về lòng ham học, tinh thần tự học, đam mê nghiên cứu khoa học là nguồn cảm hứng tuyệt vời và sâu sắc nhất, bền bỉ nhất trong học trò Một người thầy giỏi

sẽ biết cách chọn lọc những kiến thức nào thực sự cần thiết phù hợp với trình

độ, năng lực tiếp thu của học trò, truyền cho các em lòng đam mê nghiên cứu khoa học và tinh thần học tập suốt đời

Trong bất cứ thời đại và thể chế chính trị xã hội nào, GV đều đóng vai trò quyết định chất lượng đào tạo Mọi sự đổi mới có thành công hay không phụ thuộc phần lớn vào nhiệt huyết và trình độ chuyên môn nghiệp vụ của người giáo viên Vì thế, quan tâm đến các hoạt động sư phạm của người giáo viên, làm thế nào để tác động, hỗ trợ, thúc đẩy họ nâng cao năng lực nghiệp vụ luôn luôn

là yếu tố quan trọng hàng đầu trong sự nghiệp Giáo dục và Đào tạo

1.2 Trong các công việc của người giáo viên ở trường phổ thông, đổi mới phương pháp dạy học luôn được xem là một trong những nội dung thường xuyên nhất, có vai trò, ý nghĩa quan trọng nhất Sự thay đổi của thời đại, của khoa học công nghệ, của các điều kiện dạy học, của chương trình sách giáo khoa, của đổi tượng học sinh… đòi hỏi người giáo viên phải không ngừng đổi mới Phương pháp dạy học Điều này càng trở nên rõ ràng hơn khi toàn ngành Giáo dục đang tích cực triển khai Đề án đổi mới Giáo dục phổ thông theo tinh thần Nghị quyết 29/NQ-TƯ của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Nghị quyết 88/NQ-QH của Quốc hội Một trong những điểm mới của Chương trình lần này là chuyển từ tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực

người học Theo định hướng đó, phương pháp dạy học cũng phải được đổi mới, làm thế nào để hoạt động dạy học phải hướng tới hình thành và phát triển năng lực cho người học

1.3 Sự thay đổi về yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học của người giáo viên cũng đặt ra vấn đề đổi mới đối với các cấp quản lý giáo dục Quản lý hoạt động đổi mới Phương pháp dạy học trong bối cảnh mới, gắn với những yêu cầu mới đòi hỏi phải có những cách làm mới, chỉ đạo mới, tổ chức triển khai và kiểm tra, đánh giá mới, không thể hoàn toàn như cũ Thực tế đã cho thấy, hiệu quả của công tác đổi mới giáo dục nói chung và đổi mới phương pháp dạy học của người giáo viên nói riêng sẽ rất hạn chế nếu nhận thức và phương thức quản lý của nhà quản lý lạc hậu, không bắt kịp sự thay đổi của lý luận và thực tiễn

1.4 Trong những năm qua, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội nói chung, các trường Trung học phổ thông ở huyện Sóc Sơn nói riêng đã tổ chức nhiều hội thảo chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học, việc đổi mới phương pháp dạy học đã đem lại một số kết quả đáng trân trọng Công tác tổ chức quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học cũng có nhiều cải tiến đáng

kể, bước đầu đã góp phần cơ bản vào việc nâng cao chất lượng nghiệp vụ của đội ngũ giáo viên

Tuy nhiên, thực tiễn vẫn cho thấy những hạn chế cơ bản sau :

Hoạt động đổi mới phương pháp dạy học chưa đạt được bước đột phá, nhiều nơi, nhiều lúc còn “bình cũ rượu mới”, chưa đem lại chất lượng thực sự

và hiệu quả cao trong dạy học Công tác đổi mới phương pháp dạy học còn chậm, hoặc còn ngại tiếp xúc với sự đổi mới, một số giáo viên sử dụng phương pháp truyền thống một cách thụ động, ngại thay đổi, khó đổi mới, không phát huy được tinh thần tự học, tích cực chủ động và sáng tạo của học sinh Nhiều giáo viên lại chỉ chú trọng kiến thức trong sách giáo khoa mà

không quan tâm đến tính thực tiễn trong giảng dạy lý thuyết cũng như thực hành, việc sử dụng phương tiện dạy học, công nghệ thông tin và các phương tiện dạy học hiện đại còn chưa nhiều, chưa thường xuyên, nên dẫn đến sử dụng chưa thành thạo, hiệu quả dạy học chưa cao

Công tác quản lý về đổi mới phương pháp dạy học ở một số trường còn hạn chế, phần lớn chỉ dừng lại ở mức chủ trương, chưa đề ra những biện pháp cụ thể, hiệu quả; chưa chọn lọc được những nội dung thiết thực, trọng tâm; chưa tìm ra cách thức tổ chức quá trình đổi mới một cách khoa học, hữu hiệu nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục Trung học phổ thông Thậm chí, có không ít trường đã hướng sự chỉ đạo quản lý của mình chạy theo bệnh thành tích, chạy theo nhu cầu thi đua, xa rời mục đích đào tạo con người phát triển toàn diện, năng động và sáng tạo

Hoạt động đổi mới phương pháp dạy học là một nội dung có vai trò, ý nghĩa quan trọng nhất của giáo viên Trung học phổ thông Trong những năm gần đây mỗi nhà trường đã có nhiều cố gắng trong việc đổi mới phương pháp dạy học với mong muốn tạo nên những bước đột phá trong việc thay đổi cách dạy, cách học còn lạc hậu, kém hiệu quả đang tồn tại trong nhà trường Vì vậy mỗi giáo viên trong nhà trường cần thấy được tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học Trong nhà trường hiện nay, việc dạy học không chỉ chủ yếu là dạy cái gì mà còn dạy học như thế nào Đổi mới phương pháp dạy học là một yêu cầu cấp bách có tính chất đột phá để nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường

Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học là một trong những nội dung hoạt động quan trọng nhất của các trường Trung học phổ thông trong thời gian qua Các cấp quản lý coi đây là vấn đề quan trọng có tính chất quyết định tới chất lượng dạy học trong các nhà trường, việc đổi mới phương pháp dạy học chịu sự tác động trực tiếp cách thức quản lý của Hiệu trưởng Vì vậy để đổi

mới phương pháp dạy học cần quan tâm đến vấn đề quản lý đổi mới phương pháp dạy học, đây là vấn đề có ý nghĩa quan trọng trong việc chỉ đạo hoạt động dạy học trong nhà trường

Từ những ý nghĩa quan trọng và thực tiễn nêu trên, tôi lựa chọn đề tài:

“Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở Trung học phổ thông tại huyện Sóc Sơn - Hà Nội theo tiếp cận năng lực”

2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài hướng tới mục tiêu : Đề xuất các biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở các trường Trung học phổ thông tại huyện Sóc Sơn -

Hà Nội theo quan điểm tiếp cận năng lực Trên cơ sở đó, góp phần thúc đẩy

và nâng cao chất lượng, hiệu quả đổi mới PPDH của người giáo viên đáp ứng

yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay và những năm tiếp theo

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Xác định cơ sở lý luận của quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở trường Trung học phổ thông theo tiếp cận năng lực

3.2 Phân tích thực trạng quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở các trường Trung học phổ thông tại huyện Sóc Sơn - Hà Nội theo tiếp cận năng lực

3.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở các trường Trung học phổ thông tại huyện Sóc Sơn – Hà Nội theo tiếp cận năng lực

3.4 Đánh giá kết quả của công tác quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lực bằng phương pháp chuyên gia

4 Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu

Công tác quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lực

Phạm vi đề tài chỉ tập trung vào một địa bàn cụ thể - các trường Trung

học phổ thông tại huyện Sóc Sơn- Hà Nội

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp phân tích, tổng hợp lý luận

Sử dụng Phương pháp phân tích, tổng hợp lý luận đã được sử dụng để phân tích và xây dựng cơ sở lý luận của đề tài, làm cơ sở nghiên cứu thực tiễn quản lí hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở các trường Trung học phổ thông huyện Sóc Sơn, Hà Nội

5.2 Phương pháp điều tra

Phương pháp này thể hiện qua việc tác động trực tiếp của người nghiên cứu vào đối tượng nghiên cứu thông qua câu hỏi điều tra để có những thông

tin cần thiết cho công việc của mình

5.3 Phương pháp quan sát

Phương pháp quan sát đã được chúng tôi sử dụng để thu thập thông tin

về quá trình giáo dục trên cơ sở tri giác trực tiếp các hoạt động sư phạm những tài liệu sống về thực tiễn giáo dục từ đó khái quát những qui luật nhằm chỉ đạo tổ chức quá trình giáo dục được tốt hơn

5.4 Phương pháp thống kê và xử lý số liệu

Phương pháp thống kê và xử lý số liệu đã được dùng để thu thập số liệu

làm luận cứ chứng minh cho vấn đề của luận văn

6 Giả thuyết khoa học

Nếu vận dụng được một cách khoa học, đồng bộ và sáng tạo các biện pháp đã đề xuất nêu trên thì có thể cải tiến, nâng cao chất lượng công tác quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở trường Trung học phổ thông nói chung và trên địa bàn huyện Sóc Sơn nói riêng theo định hướng đổi mới : tiếp cận năng lực

7 Đóng góp của luận văn

7.1 Về lý luận

Luận văn góp phần xây dựng bổ sung và hoàn thiện lí luận về quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lực ở trường THPT Đồng thời, cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng một số phương pháp quản lý hiệu qủa cho hoạt động này và xác định rõ vai trò, vị trí và phương pháp tiến hành hoạt động quản lý đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên

ở trường THPT

Qua đó dự báo tình hình thực hiện đổi mới phương pháp dạy học trong thời gian tiếp theo và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực ở các trường THPT

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị cũng như các phụ lục và tài liệu đính kèm, phần nội dung chính của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông theo tiếp cận năng lực

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo

tiếp cận năng lực ở các trường trung học phổ thông tại huyện Sóc Sơn – Hà

Nội

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở các trường trung học phổ thông tại huyện Sóc Sơn – Hà Nội theo tiếp cận năng lực

NỘI DUNG CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC

1.1.Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Vấn đề đổi mới PPDH ở trường THPT

Đổi mới Phương pháp dạy học là một vấn đề cấp bách và thường xuyên được đặt ra đối với giáo dục nói chung và giáo dục Trung học phổ thông nói riêng, nhằm góp phần không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo Do đó trong lĩnh vực giáo dục, đổi mới Phương pháp dạy học vẫn luôn là một vấn đề được đề cập và bàn luận rất sôi nổi từ nhiều thập kỷ qua Các nhà nghiên cứu Phương pháp dạy học đã không ngừng nghiên cứu, tiếp thu những thành tựu mới của lí luận dạy học hiện đại để đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng cao của nhân loại Phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm đã bắt nguồn từ thế kỷ thứ 18 với nhà giáo dục, triết gia Pháp nổi tiếng Jean-Jacques Rousseau, tiếp đến là sự đóng góp của các nhà giáo dục Pestalozzi, Francis, Parker, Ovide, Decroly và

Maria Montessori Đến cuối thế kỷ XX, quan điểm “lấy người học làm trung tâm” đã được định hình một cách rõ ràng trong giáo dục của thế giới, và được hiểu là sẽ thay thế cho quan điểm “lấy thầy giáo làm trung tâm”; định hướng đổi

mới Phương pháp dạy học đã được thống nhất theo tư tưởng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh dưới sự tổ chức hướng dẫn của giáo viên, phương pháp này đòi hỏi học sinh tự giác chủ động tìm tòi, phát hiện, giải quyết nhiệm

vụ nhận thức và ý thức vận dụng linh hoạt, sáng tạo các kiến thức kỹ năng đã thu nhận được Đối với việc dạy học ở trường Trung học phổ thông thì quan điểm này càng đúng vì không ai có thể thay thế người học trong việc nắm các phương

tiện giao tiếp và sử dụng chúng trong việc thực hiện giao tiếp bằng chính năng lực giao tiếp của mình

Như vậy có thể nói, việc nghiên cứu về đổi mới Phương pháp dạy học và công tác quản lý việc dạy học ở các nước đã có những thành quả quan trọng, đóng góp vào trào lưu cải cách giáo dục hiện đại

Ở Việt Nam có nhiều nhà giáo dục đã nghiên cứu Phương pháp dạy học

phát huy tính tích cực, độc lập của học sinh trong các giáo trình giáo dục học hoặc trên tạp chí nghiên cứu giáo dục như Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Ngọc Bảo, Nguyễn Ngọc Quang, Thái Duy Tuyên, Đặng Thành Hưng,…Bộ giáo dục và đào tạo đưa ra nhiều văn bản về việc đổi mới Phương pháp dạy học, tổ chức nhiều đợt tập huấn về đổi mới Phương pháp dạy học cho giáo viên trong cả nước được tiến hành ở tất cả các tỉnh, thành phố

Liên quan đến nghiên cứu về đổi mới phương pháp dạy học, tác giả Nguyễn Ngọc Quang xác định: “Dạy học và giáo dục trong sự thống nhất là hoạt động trung tâm của nhà trường”, “Quản lý nhà trường thực chất là quản

lý quá trình lao động sư phạm của thầy…”

Trần Bá Hoành, Đổi mới phương pháp dạy học, chương trình và sách giáo khoa, Nhà xuất bản Đại học sư phạm Trần Kiểm (2013), Những vấn đề

cơ bản của khoa học quản lý giáo dục, NXB ĐHSP Hà Nội Phạm Thành Nghị (2013), Tâm lý học giáo dục, NXB ĐHQG Hà Nội

Một số luận văn thạc sỹ quan tâm tới đề tài nhằm nâng cao chất lượng

dạy học ở các trường trung học phổ thông tại một số địa phương như : Biện pháp quản lý hoạt động dạy học đối với các trường Trung học phổ thông huyện Thường Tín, Hà Tây - Nguyễn Thị Thúy Phương, ĐH Giáo dục, 2007; Thực trạng và biện pháp quản lý việc đổi mới phương pháp giảng dạy ở các trường trung học phổ thông quận 6, thành phố Hồ Chí Minh - Bùi Hồng

Dung, ĐHSP TP Hồ Chí Minh, 2010…

Tóm lại, các tác giả Việt Nam cũng như nước ngoài đã tập trung nghiên cứu về Phương pháp dạy học và quản lý hoạt động dạy học, đã đưa ra được một số giải pháp quản lý hoạt động giảng dạy cũng như quản lý việc đổi mới Phương pháp dạy học ở nhà trường tốt hơn, hiệu quả hơn Những biện pháp

đưa ra theo hướng “lấy người học làm trung tâm” nhằm phát huy tính tích cực

và chủ động của người học, trong đó tập trung vào việc giải quyết các mục tiêu, nội dung, chức năng và các biện pháp quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường Trung học phổ thông Điều này cho thấy quản lý hoạt động dạy học nói chung và quản lý hoạt động đổi mới Phương pháp dạy học nói riêng

ở các trường Trung học phổ thông thực sự là vấn đề quan trọng đã được quan tâm và cần được tiếp tục nghiên cứu

Các công trình trên đã nghiên cứu nhiều vấn đề, nhiều mặt của việc đổi mới phương pháp, nội dung, mục tiêu, cơ sở vật chất mà ít bàn về vấn đề quản lý, những vấn đề cụ thể về tổ chức thực hiện điều hành và đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động đổi mới Phương pháp dạy học ở các trường Trung học phổ thông chưa được đề cập một cách có hệ thống và cụ thể Đây cũng là vấn đề đổi mới đòi hỏi các nhà quản lý các cấp cần nghiên cứu, tìm hiểu nhằm đề xuất các biện pháp quản lý hiệu quả nhất

Mặt khác, việc nghiên cứu để cụ thể hóa tại một địa phương với những đặc điểm riêng, đặc thù như địa bàn huyện Sóc Sơn, Hà Nội chưa có tác giả

nào đề cập Do vậy, vấn đề thiết thực mà tôi đặt ra ở luận văn này là tìm hiểu thực trạng việc thực hiện và quản lý việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học ở các trường Trung học phổ thông huyện Sóc Sơn, Hà Nội, từ đó đề xuất

một số giải pháp quản lý phù hợp, mang tính khả thi đối với một bối cảnh nhất định và cần thiết để góp phần cải thiện chất lượng dạy học ở trường các trường trung học phổ thông huyện Sóc Sơn, Hà Nội

Qua khảo sát, chúng tôi nhận thấy, vấn đề lý luận về đổi mới Phương pháp dạy học đã được đặt ra từ lâu, đã có nhiều nhà nghiên cứu đề cập đến

Là người đi sau, chúng tôi kế thừa những thành tựu đi trước và tiếp tục phát triển những thành tựu ấy, cả về phương diện lý thuyết lẫn vận dụng thực tiễn vào quá trình đổi mới PPDH ở huyện Sóc Sơn trong giai đoạn hiện nay Hơn nữa, vấn đề này chưa được nhiều giáo viên nghiên cứu, nên tôi quyết điịnh nghiên cứu và làm rõ vấn đề này tại huyện Sóc Sơn

1.1.2 Vấn đề quản lý hoạt động đổi mới PPDH ở trường THPT theo tiếp cận năng lực

Ngày nay sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ Cùng với xu thế toàn cầu hoá, phát triển nền kinh tế tri thức đã và đang đặt ra cho ngành giáo dục những yêu cầu mới nhằm đáp ứng được đòi hỏi của nền kinh tế tri thức, của toàn cầu hoá Các xu thế đổi mới giáo dục là tất yếu của lịch sử, mà một trong những xu thế quan trọng nhất là xu thế bồi dưỡng, phát triển và khai thác nguồn tài nguyên tri thức vô hạn của con người, mà đó chính là năng lực của con người

Trong nhà trường Trung học phổ thông việc đảm bảo và nâng cao chất lượng đào tạo là mục tiêu phải đạt được của quá trình dạy học, và quản lý hoạt động đổi mới PPDH Đây cũng là công việc chiếm thời gian nhiều nhất

và khó khăn nhất của người cán bộ quản lý Trên thực tế, đã có nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu hoạt động quản lý đổi mới PPDH dạy học, trong đó có hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lực, để tìm ra những biện pháp quản lý tốt hơn trong giáo dục nhà trường

Trên thế giới và ở Việt Nam đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về hoạt động quản lý đổi mới PPDH và đổi mới PPDH theo tiếp cận năng lự

Vào cuối thế

kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, trên cơ sở lí luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, các nhà nghiên cứu đã đi sâu nghiên cứu về vai trò và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ quản lý trong việc quản lý hoạt động đổi mới Phương pháp dạy học trong nhà trường P.V.Zimin, M.I.Konđakốp, N.I.Saxerđôtôp đã đi sâu nghiên cứu công tác quản lý hoạt động giảng dạy, giáo dục trong nhà trường và xem đây là khâu then chốt trong công tác quản lý

Trong lĩnh vực quản lý đã có nhiều nghiên cứu của các nhà khoa học, nhà giáo dục Việt Nam về quản lý nhà trường, quản lý hoạt động dạy và học,

có thể kể đến những tác phẩm : Những bài giảng về quản lý trường học,Hà Sĩ

Hồ (l987); Những vấn đề cốt yếu của quản lý, Nguyễn Đăng Dậu, Nguyễn Mạnh Quân (1993); Những khái niệm cơ bản về lí luận quản lý Giáo dục, Nguyễn Ngọc Quang (1989); Quản lý giáo dục và trường học, Trần Kiểm

(1997)…

Đồng thời, có thể kể đến các công trình nghiên cứu, các bài viết của các tác giả Việt Nam xung quanh vấn đề này như : Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Quốc Chí, Đặng Thành Hưng, Nguyễn Đức Chính, Trần Khánh Đức, Đặng Xuân Hải, Nguyễn Trọng Hậu, Đặ , Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Phạm Quang Sáng, Bùi Đức Thiệp, Phạm Viết Vượng Một số

Phạ “Chất lượng giáo dục và vấn đề đào tạo giáo viên”, Kỷ

yếu Hội thảo khoa họ

Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Đức Chính, “Chuẩn và chuẩn hoá trong giáo dục-Những vấn đề lí luận và thực tiễn”, Tham luận Hội thảo “Chuẩn và

Chuẩn hoá trong giáo dục - Những vấn đề lí luận và thực tiễn-Hà Nộ

ồ Viết Lương (2005), Chuẩn quốc gia về giáo dục phổ thông - thách thức lớn trong lí luận chương trình dạy học của giáo dục hiện đại, Kỷ yếu Hội thảo chuẩn và chuẩn hoá trong giáo dục -

Những vấn đề lí luận và thực tiễn, Viện Chiến lược và Chương trình giáo dục

”Biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học của giáo viên trường trung học phổ thông Hải An Thành phố Hải Phòng đáp ứng chuẩn nghề nghiệp”; Đặng Hồng Cường "Biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp ở Trường trung học phổ thông Việt Bắc, tỉnh Lạng Sơn" ; đề tài: “ Một

số giải pháp nâng cao năng lực dạy học của đội ngũ giáo viên trường THCS Khánh Bình đến năm 2015” của tác giả Nguyễn Long Giao Nghiên cứu về

đội ngũ giáo viên tiểu họ , đã có một số

: đề tài: " Phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định đáp ứng yêu cầu Chuẩn nghề nghiệp GVTH" của tác giả Nguyễn Mạnh Tuân, hay đề tài: "Biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học cho giáo viên THPT Tỉnh Nam Định đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp" của tác giả Dương

Thị Minh Hiền… Những công trình nghiên cứu đó đã cho tôi thêm những kinh nghiệm quý báu trong việc hoàn thiện luận văn của mình Hơn nữa, việc quản lý đổi mới Phương pháp dạy học thực sự là vấn đề quan trọng đã được quan tâm nghiên cứu và cần được tiếp tục nghiên cứu

1.2 Phương pháp dạy học và vấn đề đổi mới phương pháp dạy học

1.2.1.Phương pháp dạy học

1.2.1.1 Các quan niệm tiêu biểu về PPDH

Phương pháp dạy học là một trong những thành tố quan trọng nhất của quá trình dạy học Cùng một nội dung như nhau, nhưng bài học có để lại những dấu ấn sâu đậm trong tâm hồn của các em học sinh hay không, có làm cho các em yêu thích những vấn đề đã học và biết vận dụng chúng một cách năng động, sáng tạo để giải quyết các vấn đề bức xúc của cuộc sống hay không là tuỳ thuộc vào PPDH của giáo viên

Có nhiều cách hiểu khác nhau về PPDH, song tựu trung lại có thể hiểu dưới ba dạng sau đây:

+ Theo quan điểm điều khiển học, PPDH là cách thức tổ chức hoạt động nhận thức của học sinh và điều khiển hoạt động này

+ Theo quan điểm logich, PPDH là những thủ thuật logich được sử dụng

để giúp học sinh nắm kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách tự giác

+ Theo bản chất của nội dung, PPDH là sự vận động của nội dung dạy học Mặc dù chưa có ý kiến thống nhất về PPDH, các tác giả đều thừa nhận rằng, PPDH có những dấu hiệu đặc trung sau đây:

+ Nó phản ảnh sự vận động của quá trình nhận thức của học sinh nhằm đạt được mục đích đặt ra

+ Phản ảnh sự vận động của nội dung đã được nhà trường quy định + Phản ảnh cách thức thông tin giữa thầy và trò

+ Phản ảnh cách thức điều khiển hoạt động nhận thức: kích thích và xây dựng động cơ, tổ chức hoạt động nhận thức và kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động

Thấy rõ tầm quan trọng của PPDH trong việc đào tạo con người năng động, sáng tạo, những phẩm chất và nhân cách mà xã hội hiện đại xem là điều kiện tồn tại của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc, thời gian qua chúng ta đã có nhiều

cố gắng trong việc quản lý việc đổi mới PPDH Nhưng thực tiễn bên cạnh những kết quả đạt được, nhà trường vẫn vận động chậm chạp, phần lớn các thầy cô giáo vẫn dạy theo phương pháp cũ: thầy đọc trò ghi, thầy chiếu trò chép thỉnh thoảng có vấn đáp, còn các phương pháp tích cực, sáng tạo mà ta mong muốn trở thành những phương pháp chủ đạo của nhà trường chưa trở thành hiện thực

1.2.1.2 Khái niệm phương pháp dạy học

Phương pháp dạy học là tổ hợp cách thức hoạt độn g của thầy và trò

trong quá trình dạy học, được tiến hành dưới vai trò chủ đạo của người thầy, nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học

Phương pháp dạy học là cách thức hoạt động của giáo viên trong việc chỉ đạo, tổ chức các hoạt động học tập nhằm giúp học sinh chủ động đạt các mục tiêu dạy học

Hoặc: Phương pháp dạy học là những cách thức làm việc giữa thầy giáo

và học sinh, nhờ đó mà học sinh nắm vững được kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo, hình thành được thế giới quan và năng lực

Từ các khái niệm trên chúng ta nhận thấy đặc trưng nổi bật là: Phương pháp dạy học là cách thức hoạt động phối hợp giữa giáo viên và học sinh

, trong đó phương pháp dạy qui định và chi phối phương pháp học, còn phương pháp học ảnh hưởng đến phương pháp dạy

1.2.2 Đổi mới phương pháp dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học là sự cải tiến hoàn thiện các phương pháp dạy học đang sử dụng để góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học;

là việc bổ sung phối hợp nhiều phương pháp để khắc phục mặt hạn chế của các phương pháp dạy học đang sử dụng nhằm đạt được mục tiêu dạy học đã

đề ra, đồng thời là sự bổ sung những phương pháp dạy học mới, kết hợp với việc sử dụng các phương tiện, trang thiết bị dạy học hiện đại từ đó hình thành nên các „„kiểu” dạy - học mới với mong muốn đem lại hiệu quả cao hơn Đổi mới không phải là thay đổi toàn bộ Phương pháp dạy học đã có, mà phải trên cơ sở phát huy những yếu tố tích cực của Phương pháp dạy học hiện nay, từng bước áp dụng những Phương pháp dạy học tiên tiến và phương tiện dạy học hiện đại nhằm thay đổi cách thức dạy của thầy, thay đổi phương pháp học tập của học sinh, chuyển từ học tập thụ động sang học tập tích cực, chủ động, sáng tạo, từng bước chuyển dần Phương pháp dạy học theo hướng biến

quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo, biến quá trình dạy học thành quá trình tự học Khi bàn về hiện trạng phương pháp dạy học những năm gần đây, chúng ta phải tránh một nhận xét chung chung là: Chúng ta đã sử dụng phương pháp dạy học lạc hậu trì trệ Tuy nhiên, cũng không thể nói trong thực

tế ngày nay phương pháp truyền thống vẫn được coi là ưu việt, bởi thực chất của phương pháp dạy học những năm vừa qua chủ yếu vẫn xoay quanh việc:

“thầy truyền đạt, trò tiếp nhận, ghi nhớ” thậm chí ở một số bộ môn do thúc bách của quỹ thời gian với dung lượng kiến thức trong một giờ (đặc biệt ở các lớp có liên quan đến thi cử) dẫn đến việc “thầy đọc trò chép.” Nói như vậy, cũng không phủ nhận ở một số không ít các thầy cô giáo có ý thức và tri thức nghề nghiệp vững vàng vẫn có nhiều giờ dạy tốt, phản ánh được tinh thần của một xu thế mới

1.3 Tiếp cận năng lực và đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực

1.3.1 Khái niệm năng lực

Khái niệm năng lực (competency) có nguồn gốc tiếng Latinh

“competentia” Ngày nay khái niệm năng lực được hiểu nhiều nghĩa khác nhau Năng lực được hiểu như sự thành thạo,khả năng thực hiện của cá nhân đối với một công việc Năng lực cũng được hiểu là khả năng, công suất của một doanh nghiệp, thẩm quyền pháp lý của một cơ quan

Khái niệm năng lực được dùng ở đây là đối tượng của tâm lý, giáo dục học Có nhiều định nghĩa khác nhau về năng lực Theo từ điển tâm lý học (Vũ

Dũng, 2000):“Năng lực là tập hợp các tính chất hay phẩm chất của tâm lý cá nhân, đóng vai trò là điều kiện bên trong, tạo thuận lợi cho việc thực hiện tốt một dạng hoạt động nhất định”

Theo John Erpenbeck: “năng lực được tri thức làm cơ sở, được sử dụng như khả năng, được quy định bởi giá trị, được tăng cường qua kinh nghiệm

và được hiện thực hoá qua chủ định” Weinert (2001) định nghĩa: “năng lực

là những khả năng và kỹ xảo học được hoặc sẵn có của cá thể nhằm giải quyết các tình huống xác định, cũng như sự sẵn sàng về động cơ, xã hội và khả năng vận dụng các cách giải quyết vấn đề một cách có trách nhiệm và hiệu quả trong những tình huống linh hoạt” Thuật ngữ về năng lực được ý

niệm rất sớm từ những năm 1970, có rất nhiều định nghĩa được đưa ra xuất phát từ nhiều hướng tiếp cận trong những bối cảnh khác nhau McClelland (1973) mô tả “năng lực như là một đặc tính cơ bản để thực hiện công việc” Boyatzis (1982) mở rộng thêm định nghĩa của McClelland và quan niệm rằng

“năng lực như là các đặc tính của một cá nhân có liên quan đến việc thực hiện công việc đạt hiệu quả cao” Spencer and Spencer (1993) dựa trên định nghĩa

về năng lực của Boyatzis và mô tả “năng lực như là đặc tính cơ bản của một

cá nhân (kiến thức, kỹ năng, thái độ, động cơ, nét tiêu biểu và ý niệm về bản thân) có liên quan đến các tiêu chí đánh giá hiệu suất công việc” Tương tự, Dubois (2004) định nghĩa “năng lực là các đặc tính mà cá nhân có được và sử dụng chúng trong những ngữ cảnh thích hợp và nhất quán để đạt được kết quả mong muốn” Những đặc tính này bao gồm kiến thức, kỹ năng, động cơ, nét tiêu biểu, cách suy nghĩ, cảm nghĩ, hành động… Ngoài ra, còn có các định nghĩa tiêu biểu khác được đưa ra bởi các nhà nghiên cứu như: McLagan,

Woodruffe, Parry hay Bernthal

Từ các định nghĩa như vậy, mặc dù có sự khác nhau nhưng hầu hết các khái niệm đều có chung một số quan điểm như: Năng lực bao gồm một loạt các kiến thức, kỹ năng, thái độ hay các đặc tính cá nhân khác cần thiết để thực hiện công việc thành công Bên cạnh đó, những yếu tố này phải được quan sát hay đo lường và có sự phân biệt giữa những người biểu hiện tốt nhất so với những người khác

Tóm lại, năng lực được xem như là những phẩm chất tiềm tàng của một cá nhân và đòi hỏi của công việc để thực hiện công việc thành công

Năng lực được hiểu là một tập hợp các kiến thức, kỹ năng và thái độ hay các phẩm chất cá nhân khác (động cơ, nét tiêu biểu, ý niệm về bản thân, mong muốn thực hiện…) mà tập hợp này là thiết yếu và quan trọng của việc hình thành những sản phẩm đầu ra

1.3.2 Tiếp cận năng lực

Tiếp cận năng lực là quan điểm định hướng cho việc lựa chọn, đánh giá mức độ nội dung và hoạt động dạy học nhằm hình thành các năng lực Tiếp cận năng lực là làm thế nào phát triển cho học sinh có được những năng lực

cơ bản, những năng lực chuyên biệt để có thể cho học sinh vào đời và xác lập những loại năng lực mà học sinh thông qua các lớp học đều đạt, các lớp khác nhau, các cấp học khác nhau đều đạt được, để khi các em ra trường rồi các em vẫn sử dụng năng lực áp dụng việc học vào cuộc sống của mình và vào các công việc chuyên môn của mình chắc chắn những cái chuẩn chúng ra nói sẽ xây dựng trên cơ sở tiếp cận đó

Tóm lại, tiếp cận năng lực chủ trương giúp người học không chỉ biết học thuộc, ghi nhớ mà còn phải biết làm thông qua các hoạt động cụ thể, sử dụng những tri thức học được để giải quyết các tình huống do cuộc sống đặt ra Nói cách khác phải gắn với thực tiễn đời sống Nếu như tiếp cận nội dung chủ yếu

yêu cầu người học trả lời câu hỏi: Biết cái gì, thì tiếp cận theo năng lực luôn đặt ra câu hỏi: Biết làm gì từ những điều đã biết.Nói cách khác, nói đến năng lực là phải nói đến khả năng thực hiện, là phải biết làm (know-how), chứ không chỉ biết và hiểu (know-what)

1.3.3.Đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lực

Dạy học theo tiếp cận năng lực là nhằm đảm bảo chất lượng đầu ra của dạy học, thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện các phẩm chất nhân cách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống thực tiễn nhằm

chuẩn bị cho con người năng lực giải quyết các tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp

Phương pháp dạy học theo quan điểm định hướng phát triển năng lực

không chỉ chú trọng tích cực hóa học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống

và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn Tăng cường việc học trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên – học sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn, cần bổ sung các chủ đề học tập phức hợp nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp

Đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lực là thực hiện bước chuyển từ chỗ quan tâm đến việc HS học được cái gì đến chỗ quan tâm HS vận dụng được cái gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, phải thực hiện chuyển từ phương pháp dạy học theo lối "truyền thụ một chiều" sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên - học sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực

xã hội Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập tích hợp liên môn nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp

Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành

và phát triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin ), trên cơ sở đó trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạo của tư duy Có thể chọn lựa một cách linh hoạt các phương pháp chung và phương pháp đặc thù của môn học để thực hiện Tuy nhiên dù sử dụng bất kỳ phương pháp nào cũng phải đảm bảo được nguyên tắc “Học sinh

tự mình hoàn thành nhiệm vụ nhận thức với sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên”

Việc sử dụng phương pháp dạy học gắn chặt với các hình thức tổ chức dạy học Tuỳ theo mục tiêu, nội dung, đối tượng và điều kiện cụ thể mà có những hình thức tổ chức thích hợp như học cá nhân, học nhóm; học trong lớp, học ở ngoài lớp Cần chuẩn bị tốt về phương pháp đối với các giờ thực hành

để đảm bảo yêu cầu rèn luyện kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn, nâng cao hứng thú cho người học

Cần sử dụng đủ và hiệu quả các thiết bị dạy học môn học tối thiểu đã qui định Có thể sử dụng các đồ dùng dạy học tự làm nếu xét thấy cần thiết với nội dung học và phù hợp với đối tượng học sinh Tích cực vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Bước sang năm học 2014 – 2015, với chủ trương đổi mới mạnh mẽ PPDH theo định hướng phát triển năng lực học sinh, Bộ GD và ĐT đã tổ chức nhiều lớp tập huấn cho giáo viên cốt cán các nhà trường ở hầu hết các môn học về đổi mới Phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lực

Về mục tiêu:

Đối với học sinh - Việc đổi mới dạy học theo tiếp cận năng lực học sinh

đã góp phần quan trọng trong việc tuyển chọn và phân loại đúng năng lực, trình

độ của học sinh thúc đẩy học sinh cố gắng khắc phục thiếu xót hoặc phát huy năng lực, sở trường của mình; đánh giá sự phát triển nhân cách nói chung so với mục tiêu đào tạo và yêu cầu của thực tiễn Đồng thời tạo những điều kiện thuận lợi cho người dạy nẵm vững hơn tình hình học tập và rèn luyện của học sinh hoặc nhóm học sinh; cung cấp thông tin phản hồi có tác dụng giúp việc học, giảng dạy và giáo dục tốt hơn Kết quả đánh giá còn tạo cơ sở cho giáo viên điều chỉnh, cải tiến mục tiêu, nội dung chương trình, phương pháp dạy học, kế hoạch đào tạo nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng và hiệu quả của quá trình này

Đối với giáo viên: Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng

lực tạo điều kiện cho người dạy nắm vững hơn tình hình học tập và rèn luyện của học sinh hoặc nhóm học sinh; Cung cấp thông tin phản hồi có tác dụng giúp việc học, giảng dạy và giáo dục tốt hơn; kết quả đánh giá tạo cơ sở điều chỉnh, cải tiến mục tiêu, nội dung chương trình phương pháp dạy học, kế hoạch đào tạo nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng và hiệu quả của quá trình này

Đối với nhà trường: Đánh giá việc thực hiện nội dung chương trình, kế

hoạch giáo dục của các tổ bộ môn, giáo viên, căn cứ vào chức năng, nhiệm

vụ và quyền hạn của nhà trường nói chung và các bộ phận chuyên trách nói riêng; đánh giá các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục của trường và cơ

sở như năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm, nghiệp vụ quản lý,

cơ sở vật chất kỹ thuật, phương tiện dạy học, ; đánh giá việc thực hiện nội

quy, quy chế, chế độ, chính sách

Đối với các cơ quan quản lí nhà nước về giáo dục: Đánh giá công tác

tổ chức, quản lý giáo dục; đánh giá về kết quả của toàn bộ hệ thống giáo dục,

về dư luận xã hội, sự phản ánh của cơ sở của người đi học, về cách thức tuyển sinh nhằm giúp cơ quan quản lý giáo dục thấy được thực trạng, nhu cầu và định hướng sửa đổi mục tiêu, nội dung chương trình, phương pháp dạy học

Về nội dung: Đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lực được

tiến hành ở ba khâu quan trọng

Một là: Đổi mới các yếu tố cơ bản của quá trình dạy học: Chuyển từ

cách dạy định hướng nội dung dạy học sang cách dạy định hướng năng lực học sinh hay nói cách khác là chuyển từ dạy “ cái gì” sang dạy “ cách gì” và định hướng chuẩn về phẩm chất và năng lực của người học

Hai là: Đổi mới phương pháp dạy học bao gồm: Việc cải tiến các

phương pháp dạy học truyền thống thay thế bằng các phương pháp dạy học nhằm chú trọng phát triển năng lực của học sinh; kết hợp đa dạng các phương

pháp dạy học; vận dụng dạy học giải quyết vấn đề, theo tình huống và định hướng hành động đặc biệt là việc tăng cường sử dụng phương tiện dạy học, công nghệ thông tin hợp lí hỗ trợ …

Ba là: Đổi mới cách kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh

trong quá trình dạy học nhằm tiếp cận năng lực Chuyển từ đánh giá tổng kết

sang đánh giá quá trình; từ đánh giá chủ yếu từ ghi nhớ, hiểu kiến thức,

sang đánh giá năng lực vận dụng, giải quyết những vấn đề của thực tiễn, đặc biệt chú trọng đánh giá các năng lực tư duy bậc cao như tư duy sáng tạo; xem đánh giá như là một phương pháp dạy học (tích hợp đánh giá vào

quá trình dạy học); tăng cường sử dụng công nghệ thông tin trong kiểm tra, đánh giá

Việc dạy học theo hướng tiếp cận năng lực người học được xem là chìa khóa để đổi mới giáo dục Và để thực hiện, đổi mới nội dung này thì giải pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực cần phải xác định chính xác ngưỡng nhận thức năng lực phù hợp của người học Ngoài ra, cần điều chỉnh lại mục tiêu, thiết kế xây dựng lại nội dung cho từng cấp, bậc và ngành học; bổ sung điều kiện quan trọng khác như giáo trình, sách giáo khoa, Đây là yếu tố quan trọng, hướng tới một nền giáo dục tiên tiến, đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng, đủ sức cạnh tranh và hội nhập quốc tế

1.4 Quản lý nhà trường và quản lý hoạt động dạy học ở trường Trung học phổ thông

1.4.1 Quản lý nhà trường

Quản lý nhà trường về bản chất là quản lý con người Điều đó tạo cho các chủ thể ( người dạy và người học) trong nhà trường một sự liên kết chặt chẽ không những chỉ bởi cơ chế hoạt động của những qui luật khách quan của một tổ chức xã hội - nhà trường, mà còn bởi hoạt động chủ quan, hoạt

động quản lí của chính bản thân giáo viên và học sinh Trong nhà trường, giáo viên và học sinh vừa là đối tượng, vừa là chủ thể quản lý Với tư cách là đối tượng quản lý, họ là đối tượng tác động của chủ thể quản lý ( hiệu trưởng) Với tư cách là chủ thể quản lý, họ là người tham gia chủ động, tích cực vào hoạt động quản lý chung và biến nhà trường thành hệ tự quản lý

Cho nên quản lý nhà trường không chỉ là trách nhiệm của riêng hiệu trưởng, mà là trách nhiệm chung của tất cả các thành viên trong nhà trường Xét về bản chất, quản lý con người trong nhà trường là tổ chức một cách hợp

lý hoạt động của giáo viên và học sinh, là tác động đến họ sao cho hành vi, hoạt động của họ đáp ứng được yêu cầu của việc đào tạo con người Cần nhấn mạnh rằng, khác với lĩnh vực kỹ thuật, ở đó các hệ thống quản lý và bị quản

lý tác động lẫn nhau một cách máy móc, cứng nhắc, nhưng trong quản lý con người, sự tương tác này lại mang tính mềm dẻo, linh hoạt, bởi vì con người không thụ động phản ứng lại các tác động quản lý

Hơn nữa, trong thực tế, giáo viên và học sinh gắn với rất nhiều các quan hệ xã hội trong cộng đồng Điều này đặt ra yêu cầu quản lý nhà trường phải gắn với quản lý xã hội và nhiệm vụ quan trọng của nó là là phải thiết lập một quan hệ tối ưu giữa những lợi ích, tình trạng và sự phát triển của cá nhân, của cộng đồng và của xã hội để có thể điều hòa những yêu cầu sự phát triển của cá nhân, của cộng đồng và xã hội Từ góc độ này, quản lý nhà trường thực chất là việc xác định vị trí của mỗi người trong hệ thống xã hội, là quy định chức năng, quyền hạn, nghĩa vụ, quan

hệ cùng vai trò xã hội của họ mà trước hết là trong phạm vi nhà trường với tư cách là một tổ chức xã hội Mỗi người, đặc biệt là giáo viên phải hiểu rằng, vị trí và giá trị xã hội của họ phụ thuộc trước hết vào chính bản thân họ, vào phẩm chất và năng lực nghề nghiệp, vào trình độ văn hóa chung của họ, vào thái độ lao động, vào cống hiến của họ đối với sự

nghiệp giáo dục thế hệ đang lớn lên Để giáo viên có thể thực hiện đầy đủ vai trò xã hội của mình, cần chú ý hai mặt: Một mặt là chủ thể quản lý (hiệu trưởng) phải đề ra những yêu cầu nhất định của họ, bắt hành vi của

họ phải phù hợp với quy tắc, luật lệ, những nền nếp giáo dục đã được chấp nhận Mặt khác phải chú ý đến năng lực và khuynh hướng của họ, những phẩm chất cá nhân và nhu cầu của họ để tao ra điều kiện cho họ sử dụng năng lực có hiệu quả nhất vì lợi ích chung của nhà trường và của chính họ

1.4.2 Quản lý hoạt động dạy học ở trường Trung học phổ thông

Quản lý hoạt động dạy học là một bộ phận cấu thành, chủ yếu của toàn bộ hệ thống quản lý hoạt động giáo dục đào tạo trong trường học Quản lý hoạt động dạy học bao gồm:

- Quản lý việc xây dựng kế hoạch dạy học

- Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học

- Chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học

- Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch dạy học

Trong việc quản lý toàn diện quá trình giáo dục của người cán bộ quản

lý thì quản lý hoạt động dạy học là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu, nó là bản chất của quá trình quản lý đối với cán bộ quản lý vì hoạt động dạy học

Nói đến quản lý hoạt động dạy học tức là nói đến quản lý chất lượng dạy học, đòi hỏi người cán bộ quản lý phải quán triệt và ý thức sâu sắc về quá trình dạy học là hệ thống toàn vẹn các nhân tố cơ bản như mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, tổ chức, đánh giá Các nhân tố đó có sự tác động hai chiều, tác động qua lại lẫn nhau trong môi trường giáo dục của nhà trường

và môi trường kinh tế xã hội ở địa phương Quản lý hoạt động dạy học mặc

dù do nhà trường tổ chức chỉ đạo, nhưng nó có mối quan hệ tương tác, liên

thông với các tổ chức văn hóa, kinh tế, xã hội bên ngoài nhà trường Vì vậy, muốn nâng cao chất lượng dạy học phải nâng cao chất lượng của tất cả các nhân tố của quá trình dạy học, người cán bộ quản lý trường Trung học phổ thông cần thực hiện tốt mối quan hệ cộng đồng hợp tác liên thông này, đây là một trong những điều kiện để tối ưu hóa việc quản lý hoạt động dạy học Trong nhà trường Trung học phổ thông, quản lý hoạt động dạy học là hoạt động cơ bản, đặc trưng cho trường học, mặt khác để công tác quản lý nhà trường đạt hiệu quả mong muốn, người hiệu trưởng cần phải có các điều kiện cần thiết về nguồn lực, nhân lực, vật lực, tài lực, trong đó đội ngũ giáo viên là nguồn lực quan trọng, mang tính quyết định trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục, nên phần này tập trung vào quá trình quản lý hoạt động dạy học và quản lý phát triển giáo viên Để quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường, người hiệu trưởng cần tập trung vào hai việc:

Một là: Nâng cao nhận thức về bản chất của hoạt động dạy học

Hai là: Quản lý đổi mới hoạt động dạy học

Quản lý đổi mới nhận thức của giáo viên và học sinh:

Việc đầu tiên của người hiệu trưởng là phải làm cho bản thân và tập thể

sư phạm hiểu rõ bản chất của hoạt động dạy học Thực chất là hiệu trưởng và tập thể giáo viên phải đổi mới quan niệm về dạy học

Trước hết nói về học, vì đây là khái niệm chủ đạo trong giáo dục

Thuật ngữ “ người học” có nguồn gốc của nó là “cố gắng và học tập” Còn nghĩa rộng là “ cam kết và trách nhiệm” Do đó, người học là người đi học chứ không phải là người được học ( theo quan điểm của Jean Marc Denomme và Madeleine Roy) Như vậy, điều trước hết yêu cầu người học phải “học cách học”, nghĩa là hình thành cho mình phương pháp học, trong đó người học phải dùng nội lực của bản thân Nội lực này luôn luôn phát triển và thay đổi để cuối cùng đi đến một tri thức mới

Trong thời đại “học tập suốt đời” là xu hướng tất yếu thì yêu cầu nâng cao năng lực học tập của mỗi người, đặc biệt của học sinh là một yêu cầu cấp thiết Người học là người thợ trong quá trình đào tạo Do đó người học cần phải có năng lực cần thiết và khả năng hoạt động như một người thợ chính trong quá trình học tập của mình

Để có thể làm người thợ chính trong quá trình học, người học phải hành động phù hợp với bản chất học Nếu chỉ quan tâm đến kết quả cuối cùng hay sản phẩm học thì theo cách tiếp cận năng lực – thao tác phản xạ có điều kiện cho rằng: Học là quá trình biến đổi hành vi từ kinh nghiệm hay từ sự tiếp xúc với môi trường sống của chủ thể

Như vậy là có những bước tiến mới trong quan niệm về bản chất việc học Cho đến bây giờ học được xem là quá trình biến đổi con người, làm tăng giá trị con người Đó là quá trình người học tự tạo ra sự tiến hóa tổng hợp về tri thức, kỹ năng, thái độ và giá trị của bản thân Đương nhiên, khi ngồi trên ghế nhà trường, mức độ tối thiểu thể hiện năng lực học tập là ở chỗ người học phải có phương pháp học và nhất là phải biết cách học Muốn vậy phải thỏa mãn các yêu cầu sau đây:

Dạy học phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành và phát triển năng lực tự học của học sinh

Chú trọng rèn luyện cho học sinh những tri thức phương pháp để học sinh biết cách đọc sách giáo khoa và các tài liệu học tập, biết cách tự tìm lại kiến thức đã có, biết cách suy luận để tìm tòi và phát hiện kiến thức mới Rèn cho học sinh các thao tác tư duy như phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, tương tự, quy lạ về quen để dần hình thành và phát triển tiềm năng sáng tạo của học sinh

Tăng cường phối hợp học tập cá thể với học tập hợp tác với phương châm “ tạo điều kiện cho học sinh nghĩ nhiều hơn, làm nhiều hơn, và thảo

luận nhiều hơn” Điều đó có nghĩa là mỗi học sinh vừa cố gắng tự lực một cách độc lập, vừa kết hợp chặt chẽ với nhau trong quá trình tiếp cận, phát hiện

và tìm tòi kiến thức mới Lớp học trở thành môi trường giao tiếp thầy - trò, trò – trò nhằm vận dụng sự hiểu biết và kinh nghiệm của từng cá nhân, của tập thể trong giải quyết các nhiệm vụ học tập chung

Tóm lại, hoạt động dạy học ở trường Trung học phổ thông có vai trò và

vị trí rất quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục của bậc học, cấp học Vì thế quản lý hoạt động dạy học cũng chiếm một vị trí quan trọng trong toàn bộ nội dung quản lý trường Trung học phổ thông Hoạt động dạy học là

do nhà trường tổ chức thực hiện, nhưng quá trình và kết quả của hoạt động này cũng chịu sự tác động và chi phối của các nhân tố bên ngoài nhà trường Các biện pháp chỉ đạo quản lý hoạt động dạy học rất phong phú và đa dạng,

nó phải là một tổng thể các tác động tối ưu, là sự phối hợp hài hòa các nguồn lực, các điều kiện bên trong và bên ngoài nhà trường Tính khoa học và tính nghệ thuật thể hiện đậm nét ở người cán bộ quản lý trong việc quản lý hoạt động trung tâm này của nhà trường Người cán bộ quản lý ở trường Trung học phổ thông cũng cần có nhận thức đầy đủ, có tâm huyết và nỗ lực cao, phải kiên trì và bền bỉ trong quá trình chỉ đạo quản lý hoạt động dạy học này

1.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến việc quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học

Nước ta đang trong giai đoạn tập trung mọi nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội, nhằm từng bước hội nhập một cách bình đẳng vào nền kinh tế

- xã hội của khu vực và toàn cầu Trong xu thế đó, hội nhập về giáo dục - đào tạo, đặc biệt là giáo dục Trung học phổ thông là một vấn đề tất yếu và giữ vai trò rất quan trọng Bởi giáo dục Trung học phổ thông là nền tảng của quá trình hình thành và phát triển kiến thức, kỹ năng cho nguồn nhân lực có chất lượng cao, trang bị cho họ những kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm thích hợp để hoạt động tham gia các bậc học cao hơn , đồng thời giúp họ tạo ra của

cải vật chất và tinh thần, tạo ra dịch vụ hàng hoá và những tri thức mới cho xã hội Tuy nhiên, trước thực tiễn đó, chất lượng đào tạo Trung học phổ thông nước ta còn nhiều yếu kém, bất cập, chưa đáp ứng được đáng kể nhu cầu của

xã hội và so với mặt bằng giáo dục Trung học phổ thông quốc tế thì chúng ta còn ở trình độ rất thấp Thực trạng trên đòi hỏi nền giáo dục của nước ta nói chung và giáo dục Trung học phổ thông nước ta nói riêng cần phải được cải cách một cách đáng kể Trong công cuộc cải cách đó, vấn đề quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học cần được xem là vấn đề quan trọng, giữ vai trò tiên quyết

Để có thể tiến hành quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở bậc Trung học phổ thông một cách thành công, trước hết chúng ta cần phân tích những nhân tố có ảnh hưởng trực tiếp tới quá trình đổi mới này

Nhân tố trước tiên ảnh hưởng đến việc quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học đó là:

1.5.1.Các nhân tố chủ quan

1.5.1.1 Trình độ năng lực phẩm chất của Hiệu trưởng

Sự đổi mới PPDH có thành hiện thực hay không đầu tiên phụ thuộc vào nhận thức, trình độ tổ chức và năng lực triển khai trong thực tiễn của Hiệu trưởng

Hiệu trưởng phải là người am hiểu sâu sắc về đổi mới phương pháp dạy học, ít nhất là trong lĩnh vực chuyên môn của mình, để có thể làm mẫu, hướng dẫn người dưới quyền thực hiện

Ngoài ra uy tín của Hiệu trưởng trong tập thể sư phạm có tác dụng như chất xúc tác thúc đẩy sự phát triển của nhà trường

1.5.1.2 Trình độ, năng lực, phẩm chất của giáo viên

Thầy giáo dạy người chủ yếu bằng bản thân con người của mình, bằng nhân cách của chính mình, đó là đặc trưng của lao động sư phạm của người

thầy giáo Trình độ, năng lực chuyên môn, kỹ năng sư phạm, phẩm chất của người giáo viên có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy học, vì thế mà ảnh hưởng đến chất lượng quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học

1.5.1.3.Phẩm chất và năng lực của học sinh

Phẩm chất và năng lực của học sinh có ảnh hưởng quan trọng đến việc quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học Nếu học sinh chăm ngoan, có động cơ và ý chí học tập tốt, lại thông minh, sắc sảo và được lựa chọn cẩn thận về trình độ học vấn như các trường chuyên, lớp chọn thì cách tổ chức, quản lý đổi mới phương pháp dạy học của Hiệu trưởng phải khác hẳn các trường bình thường

Việc xác định phẩm chất, năng lực của học sinh là một công việc phức tạp, vì nó phụ thuộc rất nhiều yếu tố: Mặt sinh học, mặt xã hội, thành phần dân cư, bản sắc văn hóa địa phương Vì vậy Hiệu trưởng và giáo viên cần tiến hành điều tra, khảo sát khá cẩn thận để nắm vững đối tượng các lớp đầu cấp học, đầu năm học, nhằm xây dựng kế hoạch dạy học được sát và đúng đối tượng

1.5.2 Các nhân tố khách quan

1.5.2.1.Chính sách, chủ trương về đổi mới phương pháp dạy học

Nghị quyết của các đại hội Đảng toàn quốc đã định hướng cho việc đổi mới phương pháp dạy học Các văn bản, chỉ thị của ngành giáo dục và đào tạo đã được các cấp quản lý cụ thể hóa và hướng dẫn thực hiện Đó là môi trường pháp

lý thuận lợi cho việc đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THPT hiện nay

1.5.2.2 Điều kiện dạy học thực tế của trường

Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực gắn liền với những yêu cầu về thiết bị dạy học, về thư viện, về các phương tiện kỹ thuật hiện đại, về cơ sở vật chất nói chung, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc hoạt động độc lập hoặc theo nhóm của học sinh Vì vậy hiệu trưởng cần