Bài giảng ngữ văn 7 bài 9 từ đồng nghĩa

* “ hi sinh ”: chết vì nghĩa vụ, vì lí tưởng cao cả mang sắc thái kính trọng II/ Các loại từ đồng nghĩa... - Có hai loại : + Từ đồng nghĩa hoàn toàn: không phân biệt nhau về sắc thái ng

TaiLieu.VN1

I/ Thế nào là từ đồng nghĩa?

1.Ví dụ 1 – Bản dịch thơ “ Xa ngắm thác núi Lư”

Nắng rọi Hương Lô khói tía bay,

Xa trông dòng thác trước sông này.

Nước bay thẳng xuống ba nghìn thước, Tưởng dải ngân hà tuột khỏi mây.

(Tương Như dịch)

rọi = chiếu, soi

trông = nhìn, ngó, nhòm, dòm…

Ví dụ 2:

Từ trông trong bản dịch có nghĩa là “nhìn để nhận biết” Ngoài ra từ trông còn có các nghĩa sau đây:

a) Coi sóc, giữ gìn cho yên ồn

b) Mong

 trông coi, chăm sóc.

hy vọng, trông mong

I/ Thế nào là từ đồng nghĩa?

Tiết 35: Từ đồng nghĩa

- Từ đồng nghĩa là từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau.

- Một từ có thể thuộc nhiều nhóm từ đồng nghĩa khác nhau.

I/ Thế nào là từ đồng nghĩa?

II/ Các loại từ đồng nghĩa.

Ví dụ:

So sánh nghĩa của từ quả và từ trái trong 2 ví dụ sau:

Rủ nhau xuống bể mò cua, Đem về nấu quả mơ chua trên rừng.

(Trần Tuấn Khải)

Chim xanh ăn trái xoài xanh,

Ăn no tắm mát đậu cành cây đa.

(Ca Dao)

“ quả ” và “ trái ” : giống nhau hoàn toàn về nghĩa

=> từ đồng nghĩa hoàn

Ví dụ 2:

- Trước sức tấn cơng như vũ bão và tinh thần chiến đấu

dũng cảm tuyệt vời của quân Tây Sơn, hàng vạn quân Thanh

đã bỏ mạng

- Cơng chúa Ha-ba-na đã hi sinh anh dũng, thanh kiếm vẫn cầm tay (Truyện cổ Cu Ba)

- Giống: đều cĩ nghĩa là chết

- Khác: Saộc thaựi yự nghúa.

* “ bỏ mạng ”: là chết vơ ích (mang sắc thái khinh bỉ)

* “ hi sinh ”: chết vì nghĩa vụ, vì lí tưởng cao cả (mang sắc thái kính trọng)

II/ Các loại từ đồng nghĩa.

- Có hai loại :

+ Từ đồng nghĩa hoàn toàn: không phân biệt nhau về sắc thái nghĩa.

+ Từ đồng nghĩa không hoàn toàn: có sắc thái nghĩa khác nhau.

II/ Các loại từ đồng nghĩa.

III/ SỬỶ DUÙNG TỬỨ

ỦOÀNG NGHÚA:

Vớ dụ 1:

- Trước sức tấn cụng như vũ bóo và

tinh thần chiến đấu dũng cảm tuyệt

vời của quõn Tõy Sơn, hàng vạn

Rủ nhau xuống bể mũ cua,

Đem về nấu quả mơ chua trờn rừng.

(Trần Tuấn Khải)

Chim xanh ăn trỏi xoài xanh,

Ăn no tắm mỏt đậu cành cõy đa.

(Ca dao)

 trái, quả thay thế cho nhau đ ợc vì là từ đồng nghĩa hoàn toàn.

 Bỏ mạng, hi sinh không thay thế cho nhau đ ợc vì sắc thái biểu cảm khác

trỏi

quả

Ví dụ 2:

ở bài 7 tại sao đoạn trích trong Chinh phụ ngâm khúc lấy tiêu đề là : “Sau phút chia li” mà không phải là “Sau phút chia tay”?

Chia li và chia tay đều có nghĩa là rời nhau, mỗi người đi một nơi nhưng đoạn trích Chinh phụ ngâm lấy tiêu đề là

“Sau phút chia li” thì hay hơn vì chia li mang sắc thái cổ xưa

và diễn tả được cảnh ngộ bi sầu của người chinh phụ.

III/ Sử dụng từ đồng nghĩa:

Không phải bao giờ các từ đồng nghĩa cũng có thể thay thế cho nhau Khi nói cũng như khi viết, cần cân nhắc để chọn trong số các từ đồng nghĩa những từ thể hiện đúng thực tế khách quan và sắc thái biểu cảm.

III/ Sử dụng từ đồng nghĩa:

IV/ Luyện tập:

Bài tập 1: Tìm từ Hán Việt đồng nghĩa với các từ sau

nhà thơ

gan dạ

mổ xẻ

của cải

nước

ngoài

chó biển đòi hỏi năm học loài người thay mặt

= dũng cảm

= thi sĩ

= phẫuthuật

= tài sản

= ngoại quốc

= hải cẩu

= yêu cầu

= niên khoá

= nhân loại

= đại diện

Bài tập 2: Tìm từ gốc ấn-Âu đồng nghĩa với các từ sau:

máy thu thanh

sinh tố

xe hơi dương cầm

= ra-đi-ô

= vi-ta-min

= ô-tô

= pi-a-nô

Bài tâp3: Tìm một số từ địa phương đồng nghĩa với từ toàn dân:

Mũ- nĩn Dứa - khĩm Chén- bát

Bài 4: Tìm từ đồng nghĩa thay thế các từ màu đỏ trong các câu sau:

- Món quà anh gửi, tôi đã đưa tận tay chị ấy rồi.

- Bố tôi đưa khách ra đến cổng rồi mới trở về.

- Cậu ấy gặp khó khăn một tí đã kêu.

- Anh đừng làm như thế người ta nói cho đấy.

trao tiễn phàn nàn.

cười

Bài tập5: Viết đoạn văn từ 3 đến 5 câu có sử dụng

từ đồng nghĩa.

NHỮNG KIẾN THỨC CẦN NHỚ

1 Thế nào là từ đồng nghĩa

2 Các loại từ đồng nghĩa

3 Cách sử dụng các từ đồng nghĩa

V BÀI TẬP VỀ NHÀ

1 Học thuộc các ghi nhớ

2 Làm các bài tập còn lại

3 Tìm các từ đồng nghĩa ở địa phương