Xây dựng chương trình quản lý thư viện

- Các hoạt động trong công việc quản lý của thư viện: • Quản lý sách: Quản lý sách nhập vào thư viện: Sách nhập phải có mã sách, tên sách, số lượng, đơn giá và phải đúng chính xác và khô

LỜI MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài

Hiện nay, sự phát triển của Công nghệ Thông tin ở nước ta đang bước vào thời kì mới với việc triển khai rộng rãi các ứng dụng tin học cho các tổ chức và xã hội Không ai còn nghi ngờ gì về vai trò của Công nghệ Thông tin trong đời sống, trong khoa học kỹ thuật, kinh doanh, cũng như trong mọi mặt của xã hội, ngay cả đối với một cá nhân

Tuy nhiên trong thời điểm hiện tại, Công nghệ Thông tin mới chỉ bước đầu được ứng dụng trong đời sống nói chung và giáo dục nói riêng Việc sử dụng tài liệu điện tử trong dạy và học chưa thực sự phổ biến, chưa mang lại hiệu quả cao thì những quyển sách, giáo trình … vẫn có vai trò vô cùng quan trọng Đối với trường CĐSP Hà Tây , việc quản lý một hệ thống thư viện với hàng ngàn đầu sách và quản lý việc mượn – trả sách của hàng ngàn sinh viên

là vô cùng phức tạp Vì vậy chúng em đã nhận nghiên cứu đề tài:

“Xây dựng chương trình quản lý thư viện”

Chương trình được viết bằng ngôn ngữ Visual Basic với cơ sở dữ liệu

Phần 1: PHÂN TÍCH ĐỀ TÀI

- Thư viện trường quản lý khoảng hàng trăm ngàn đầu sách và tạp chí, phục

vụ cho sinh viên của trường học tập tham khảo Sinh viên có thể mượn sách đọc thông qua thẻ độc giả Để phục vụ độc giả nhanh, gọn và chính xác, thư viện cần tin học hóa công việc quản lý danh mục sách và quản lý độc giả của mình Do đó chương trình quản lí thư viện ra đời sẽ giúp cho các thủ thư đỡ mất công tìm kiếm thủ công trong mớ tài liệu đồ sộ,giúp việc quản lí sách và độc giả dễ dàng,thuận tiện hơn

- Các hoạt động trong công việc quản lý của thư viện:

• Quản lý sách:

Quản lý sách nhập vào thư viện: Sách nhập phải có mã sách, tên sách,

số lượng, đơn giá và phải đúng chính xác và không được trùng lặp

Việc quản lý sách này phải được in báo cáo định kỳ

• Quản lý sách cho mượn:

- Ghi nhận ngày tháng mượn và trả sách

- Tính ngày mượn để in ra báo cáo độc giả chưa trả sách

• Quản lý danh mục:

- Cập nhập danh mục Sách

- Cập nhập danh mục NXB

- Cập nhập danh mục tác giả

- Xem danh sách các danh mục

• Thống kê chi tiêt:

- Thống kê các cuốn sách có trong thư viện

- Thống kê độc giả còn thiếu sách

1.Nghiên cứu thực trạng: Hệ thống quản lý thư viện bằng thủ công

với nhiều nhược điểm:quản lý trên giấy tờ, thao tác quản lý chưa nhanh

 Lập thẻ độc giả:



 Quản lý sách:

 Quản lý mượn – trả sách:

THẺ ĐỘC GIẢ

Mã số độc giả:

Họ tên:

Ngày sinh: HKTT:

Khóa: Lớp:

Ngày .tháng năm

QUẢN LÝ SÁCH Mã số sách:

Nhan đề:

Số trang:

Số lượng:

Năm xuất bản:

Mã NXB: Mã tác giả:

Mã danh mục: Giá tiền:

PHIẾU MƯỢN SÁCH Số phiếu mượn:

Mã số độc giả:

Lớp:

Ngày mượn :

Ngày trả:

Đã trả : 

Stt Mã số sách Tên sách Tác giả Mã loại 1 2

 Lập báo cáo thống kê:

BÁO CÁO VỀ TÌNH HÌNH SÁCH

Tháng /20

Mã sách Tên sách NXB Tác giả Số lượng Danh mục

Ngày tháng năm 20

Người báo cáo

BÁO CÁO VỀ ĐỘC GIẢ NỢ SÁCH

Tháng /20

Mã độc giả Tên độc giả Ngày sinh Lớp Ghi chú

Ngày tháng năm 20 Người báo cáo

2.Phân tích tổng hợp điều tra:

 Thông tin về độc giả (mã thẻ, họ tên, tên lớp )

 Thông tin về sách có trong thư viện (mã sách, tên sách, NXB, tác giả )

 Thông tin về phiếu mượn (mã phiếu, tên sách mượn, tổng số sách mượn, tên độc giả, thời gian mượn, thời gian trả )

 Dữ liệu tính toán :

 Tính được tổng số sách (danh mục) trong thư viện

 Tính số lượng độc giả mượn sách (trong ngày, tuần, tháng, năm )

 Tính được số lượng sách độc giả đã mượn (trong ngày, tuần, tháng, năm )

 Tính được số lượng sách còn lại (trong ngày, tuần, tháng, năm )

 Tính được loại sách độc giả mượn nhiều nhất (trong tuần, tháng, năm )

 Dữ liệu đưa ra :

 Thông tin về phiếu mượn

 Bảng thống kê sách

 Thống kê những độc giả mượn sách quá thời hạn.

 Giới hạn số lượng sách độc giả được mượn một lần

 Mệnh đề điều kiện:

 Tính số lượng độc giả mượn sách: bằng tổng số phiếu mượn

 Tính số lượng sách độc giả mượn: Tổng số lượng sách trong phiếu mượn

 Tính số lượng sách còn lại: Bằng tổng số sách trong thư viện trừ tổng

số sách đã mượn

 Thống kê độc giả mượn sách quá thời hạn: Điều kiện ngày trả nhỏ hơn ngày hiện tại

 Giới hạn số lượng sách độc giả được mượn trong 1 phiếu mượn: Tổng

số sách trong phiếu mượn nhỏ hơn max (max=5)

Biểu đồ phân cấp chức năng:

Hệ thống quản lý thư viện

Quản lý độc giả

Quản lý mượn trả Làm thẻ

Sửa đổi thẻ

Huỷ thẻ

QL mượn sách

QL trả sách

Quản lý

sách

Biểu đồ luồng dữ liệu mức khung cảnh

 Biểu đồ luồng dữ liệu mức đỉnh

2.0 Quản lý độc giả

Quản lý thư viện Cập

Thẻ

Sách trả

Sách mượn

TT sách Thẻ và phiếu y/c

Hoá đơn sách

DM sách

2.0 Quản lý

độc giả

3.0Quản lý mượn trả

1.0 Quản

lý sách

Biểu đồ luồng dữ liệu mức dưới đỉnh 1

Y/c sửa đổi sách

Y/ c huỷ sách

TT phản hồi

TT sách

1.3 Huỷ sách

 Biểu đồ luồng dữ liệu mức dưới đỉnh 2

Độc giả

Thẻ

Phiếu mượn trả Thẻ hết hạn

Y/c sửa thẻ

Thẻ đã sửa

Cán bộ TV

Vi phạm Y/C huỷ thẻ

(Vi phạm)

DSS mất, hỏng

TT sách mất, hỏng

Sách Phiếu mượn trả

(Dss mượn)

Độc giả

Y/c nộp phạt

Nộp phạt

3.3

Xử lý vi phạm

Phần 3: THÀNH PHẦN DỮ LIỆU

3.Thực thể

- Thực thể DOCGIA: Mỗi thực thể tượng trưng cho một độc giả trong

quy trình mượn trả sách ở thư viện, các thuộc tính :Mã độc giả, Mã khoa học, Lớp, Họ tên

- Thực thể DANHMUC: Mỗi thực thể tượng trưng cho một loại sách,

các thuộc tính : Mã danh mục, Tên danh mục

- Thực thể PHIEUMUON : Mỗi thực thể đặc trưng cho một phiếu

mượn Các thuộc tính : Mã phiếu mượn, Mã độc giả, Mã sách, Ngày mượn, Ngày trả, Đã trả

- Thực thể SACH: Mỗi thực thể tượng trưng cho một cuốn sách Các

thuộc tính: Mã sách, Mã danh mục, Mã NXB, Mã tác giả, Tên sách, Số trang, Năm XB, Số lượng, Giá bán, Ghi chú

- Thực thể NXB: Mỗi thực thể tượng trưng cho một NXB Các thuộc

tính: Mã NXB, Tên NXB, Địa chỉ

- Thực thể TACGIA: Mỗi thực thể tượng trưng cho một tác giả Các

thuộc tính: Mã tác giả, Tên tác giả

- Thực thể KHOAHOC: Mỗi thực thể tượng trưng cho một khóa học

Các thuộc tính: Mã khóa học, Tên khóa học

Họ tênTên khóa họcTên danh mụcTên NXBTên tác giảĐịa chỉNgày mượn

Đã trả

Mã phiếu

Mã sách

Tên sáchNăm XB

Số trang

Số lượngGiá bánNgày trảGhi chú

Mã phiếu

Mã độc giảLớp

Họ tên

Mã khóa học Tên khóa họcNgày mượn

Mã MXBTên NXBNăm XB

Mã tác giảTên tác giả

Mã danh mụcTên danh mụcGhi chú

Mã phiếu

Mã độc giảNgày mượn

Mã độc giả

Lớp

Họ tên

Mã khóa họcTên khóa học

Mã MXB

Tên NXBNăm XBĐịa chỉ

SACH

(1,n)

(1,1)(1,n)

MATGTENSACHSOTRANGNAMXBSOLUONGGIA BANGHICHU

MANXBTENNXBDIACHI

MAKH

TENKH

MATGTENTGTACGIA

MAPHIEUMUONMADOCGIAMASACHNGAYMUONNGAYTRADATRA

(1,5)

(1,n)(1,n)

(1,1)

Số trang của một cuốn sáchNăm xuất bản

Số lượng mỗi cuốn sáchGiá bán

Ghi chú

TextTextTextTextTextNumberNumberNumberNumberText

TextText

TextTextText

4 HOTEN Họ tên Text

TextText

Tình trạng đã trả hay chưa

TextTextTextDate/TimeDate/TimeYes/No

MÔ HÌNH DỮ LIỆU MỨC LOGIC

Từ kết quả của quá trình phân tích hệ thống như trên, đến đây ta có thể đưa ra

mô hình dữ liệu mức logic Mô hình này mô tả cụ thể, thực tế việc tổ chức vật

lý dữ liệu của cơ sở dữ liệu trong hệ thống Toàn bộ mô hình sẽ được trình bày như sau:

SACH (MASACH, MADANHMUC, MATG, MANXB, TENSACH,

SOTRANG, NAMXB , SOLUONG, GHICHU)

DANHMUC (MADANHMUC, TENDANHMUC)

NXB (MANXB, TENNXB, DIACHI)

TACGIA (MATG, TENTG)

KHOAHOC (MAKH, TENKH)

PHIEUMUON (MAPHIEU, MASACH, NGAYMUON, NGAYTRA,

DATRA)

Phần 4: LƯỢC ĐỒ DỮ LIỆU

5.Lược đồ dữ liệu mức 0 :

Mô tả ô xử lí Quản lý thư viện

Tên ô xử lí : Quản lý thư viện

DL vào : Độc giả, Sách

DL ra : Lưu vào Phiếu mượn

Diễn giải : - Nhập thông tin độc giả, thông tin sách

- Tạo phiếu mượn từ các thông tin vừa nhập

- Lưu vào CSDL phiếu mượn mới

6.Lưu đồ dữ liệu mức 1 :

1

Quản lý Thư Viện

Độc giả

Sách

1.1Quản lý Sách

1.2Cho mượn Sách

Mô tả ô xử lí Quản lý sách

Tên ô xử lí : Quản lý sách

DL vào : Tên sách, Tác giả, Năm XB, NXB, Số trang, Danh mục

DL ra : kết quả nhập sách mới, chỉnh sửa thông tin (lưu, xóa, sửa )

Diễn giải : -Nhập thông tin về sách mới

-Lưu vào cơ sở dữ liệu SACH, DANHMUC

Mô tả ô xử lí Cho mượn sách

Tên ô xử lí : Cho mượn sách

DL vào : MaDocGia, MaSach

DL ra : Phiếu mượn

Diễn giải : - Nhập MaDocGia, MaSach

- Tạo phiếu mượn từ các thông tin vừa nhập

- Thay đổi chỉnh sửa thông tin phiếu mượn(lưu, sửa, xóa )

7.Lưu đồ dữ liệu mức 2:

Sách

Phiếu

SACHNhập sách

1.2Nhập phiếu Độc giả

Sách

Nhập

Lưu

1.3Báo cáo sách còn

1.4Báo cáo 1.5

DS Nợ sách

1.6Tình hình mượn sách

Mô tả ô xử lí In báo cáo sách còn

Tên ô xử lí : In báo cáo sách còn

DDL vào : Thống kế sách trong sách và sách trong phiếu mượn

DDL ra : Tờ báo cáo sách còn lại

Diễn giải : In báo cáo tình hình những sách trong thư viện

Mô tả ô xử lí báo cáo tình hình mượn sách

Tên ô xử lí : Báo cáo tình hình mượn sách

DDL vào : Tháng cần thống kê

DDL ra : MaSach, TenSach, NgayMuon, NgayTra

Diễn giải : - Nhập tháng cần báo cáo

- Báo cáo tình hình mượn sách

Mô tả ô xử lí báo cáo tình hình nợ sách

Tên ô xử lí : Báo cáo tình hình nợ sách

DL vào : Ngày hiện tại, ngày phải trả trong phiếu mượn

DL ra : Maphieumuon, Lop, NgayMuon, NgayTra

Diễn giải : - Nhập ngày cần báo cáo

- Báo cáo tình hình nợ sách

5.1 Đánh giá chung về đề tài:

Bài toán quản lý là một bài toán phức tạp đặc biệt đối với bài toán quản lý thư viện lại luôn đòi hỏi tính cập nhật thông tin cao, đầy đủ chính xác, yêu cầu của độc giả luôn luôn thay đổi dễ dẫn đến những nhầm lẫn giữa những lần

mượn sách … gây khó khăn cho công tác quản lý thư viện Vì vậy để giải

quyết bài toán một cách triệt để thì người lập trình phải hiểu sâu sắc về mục đích cũng như các khả năng có thể xảy ra của bài toán

5.2 Hướng phát triển

Chương trình được xây dựng trong một thời gian không dài và với kinh nghiệm thực tế còn ít nên chưa thể áp dụng rộng rãi vào thực tế, nó chỉ đáp ứng một phần nhỏ mà nhu cầu thực tế đề ra đó là giảm bớt ghi chép, tìm kiếm

dữ liệu nhanh, thông tin về sách và độc giả được quản lý chặt chẽ và rõ ràng

…

Khi nhu cầu thực tế ngày càng cao thì chương trình vẫn có thể mở rộng nâng cấp được để bắt kịp và hoà nhập được với sự phát triển ngành công nghệ thông tin trong tương lai, khi có sự thay đổi thì chương trình có thể nâng cấp được

Với một khoảng thời gian ngắn vừa khảo sát thực tế vừa tìm hiểu, nghiên cứu để tin học hoá bài toán quản lý thư viện, cộng với sự nỗ lực của bản thân

và sự hướng dẫn nhiệt tình của thầy Nguyễn Đức Khiêm chương trình của em cũng đáp ứng được một phần yêu cầu thực tế đề ra Song cũng không tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong được sự góp ý của các thầy cô và toàn thể các bạn để chương trình của em ngày càng được hoàn thiện hơn

TÀI LIỆU THAM KHẢO

• Nguyễn Thị Ngọc Mai - Microsoft Visual Basic 6.0 và lập trình cơ sở

dữ liệu - NXB Giáo dục - năm 2000

• Đinh Xuân Lâm – Visual Basic cho sinh viên và kỹ thuật viên khoa công nghệ thông tin - NXB Thống Kê – năm 2003

• Đậu Quang Tuấn – Lập trình cơ sở dữ liệu Visual Basic 6.00 - NXB Trẻ - năm 2001

• Nhập môn cơ sở dữ liệu – Dự án đào tạo giáo viên THCS - NXB Đại học Sư phạm – Năm 2005

• Phân tích và thiết kế hệ thống thông tin – Dự án đào tạo giáo viên THCS - NXB Đại học Sư phạm – Năm 2005

• Và một số tài liệu, giáo trình tham khảo trên mạng