Tuần 33 (Tg: Đồng Thị Thanh)

MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT Nắm được hệ thống văn bản, giá trị tư tưởng, nghệ thuật của các tác phẩm đã học, về đặc trưng thể loại của các văn bản, những quan niệm về văn chương, về sự giàu đẹp của

Trang 1

Tuần 33

Tiết: 121 Văn bản: ÔN TẬP VĂN HỌC

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

Nắm được hệ thống văn bản, giá trị tư tưởng, nghệ thuật của các tác phẩm đã học, về đặc trưng thể loại của các văn bản, những quan niệm về văn chương, về sự giàu đẹp của Tiếng Việt trong các văn bản thuộc chương trình Ngữ văn lớp 7

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

1 Kiến thức:

- Một số khái niệm thể loại liên quan đến đọc – hiểu văn bản, như ca dao, dân

ca, tục ngữ, thơ trữ tình, thơ Đường luật, thơ lục bát, thơ song thất lục bát; phép tương phản và phép tăng cấp trong nghệ thuật

- Sơ giản về thể loại thơ Đường luật

- Hệ thống hóa các văn bản đã học, nội dung cơ bản và đặc trưng thể loại ở từng văn bản

2 Kỹ năng:

- Hệ thống hóa khái quat hóa kiến thức về các văn bản đã học

- So sánh ghi nhớ học thuộc lòng cá văn bản tiêu biểu

- Đọc- hiểu các văn bản tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận ngắn

3 Tư tưởng:

Yêu thích học môn Văn

III CHUẨN BỊ

1 GV : Giáo án + SGV + bảng phụ

2 HS : Bài soạn + SGK

IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1 Ổn định lớp(1’)

2 Kiểm tra bài cũ: Không kiểm

3 Bài mới

a Giới thiệu bài mới (1’):

Để các em có thể nhớ đúng và đủ các tác phẩm văn học, các nội dung cơ bản

của từng cụm bài, đặc trưng thể loại của các văn bản, hôm nay chúng ta sẽ đi vào

“Ôn tập văn học”

b Tiến hành hoạt động

Hoạt động 1(13’)

? Hãy kể và ghi tên các

văn bản đã học trong

- HKI + Cổng trường mở ra

I Hệ thống hoá kiến thức

1 HKI: 21 văn bản

Trang 2

năm học

- HKII

+Tinh thần yêu nước của

nhân dân ta

+Sự giàu đẹp của tiếng

Việt

+Đức tính giản dị của

Bác Hồ

+Ý nghĩa văn chương

+Sống chết mặc bay

+Những trò lố hay là

Varen và Phan Bội Châu

+Ca Huế trên sông

Hương

+Quan Am Thị Kính

+Mẹ tôi +Cuộc chia tay của những con búp bê

+Sông núi nước Nam +Phò giá về kinh +Thiên Trường vãn vọng +Bài ca Côn Sơn

+Chinh phụ ngâm khúc +Bánh trôi nước

+Qua đèo Ngang +Bạn đến chơi nhà +Xa ngắm thác núi Lư +Tĩnh dạ tứ

+Hồi hương ngẫu thư +Mao ốc vị thu phong sở phá ca

+Cảnh khuya +Rằm tháng giêng +Tiếng gà trưa +Một thứ quà của lúa non:

Cốm +Sài Gòn tôi yêu +Mùa xuân của tôi

2 HKII: 8 văn bản

? Đọc lại chú thích Bài

3,5,7,8,13, Bài 16, Bài 18

câu 2, Bài 26 và nhắc lại

một số khái niệm

- Ca dao dân ca + Những bài hát trữ tình dân gian của quần chúng nhân dân, do nhân dân sáng tác, trình diễn và truyền miệng trong dân gian từ đời này qua đời khác

+ Nội dung ca dao dân ca rất phong phú Nó diễn tả đời sống tâm hồn, tư tưởng, tình cảm của nhân dân

- Tục ngữ + Là những câu nói ngắn gọn có kết cấu, hình ảnh,

II Một số kiến thức về các văn bản đã học

1 Ca dao dân ca

- Những bài hát trữ tình dân gian của quần chúng nhân dân, do nhân dân sáng tác, trình diễn và truyền miệng trong dân gian từ đời này qua đời khác

- Nội dung ca dao dân ca rất phong phú Nó diễn tả đời sống tâm hồn, tư tưởng, tình cảm của nhân dân

2 Tục ngữ

- Là những câu nói ngắn gọn có kết cấu, hình ảnh, nhịp điệu

- Diễn đạt những kinh

Trang 3

nhịp điệu + Diễn đạt những kinh nghiệm, cách nhìn nhận của nhân dân đối với thiên nhiên lao động sản xuất,

xã hội con người

- Thơ trữ tình: Là thể loại thơ biểu hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả trước cuộc sống(đất nước, gia đình, tình bạn, tình yêu…)

nghiệm, cách nhìn nhận của nhân dân đối với thiên nhiên lao động sản xuất, xã hội con người

3 Thơ trữ tình: Là thể loại thơ biểu hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả trước cuộc sống(đất nước, gia đình, tình bạn, tình yêu…)

? Thái độ, tình cảm của

nhân dân ta trong các bài

ca dao, dân ca?

- Diễn tả đời sống tâm hồn, tư tưởng, tình cảm của nhân dân trong các quan hệ gia đình, lứa đôi, quê hương, đất nước và trong các mối quan hệ xã hội khác

? Các câu tục ngữ thể

hiện thái độ của nhân dân

đối với thiên nhiên, lao

động sản xuất xã hội ntn?

- Phản ánh, truyền đạt những kinh nghiệm quí báu: Kinh nghiệm dự đoán về thời tiết và lao động sản xuất

- Tôn vinh giá trị của con người, phẩm chất và lối sống mà con người cần phải có

? Các bài thơ trữ tình của

VN và Trung Quốc thể

hiện giá trị tư tưởng, tình

cảm gì?

- Tình yêu quê hương đất nước sâu đậm

- Sự giao hoà tuyệt đối giữa con người và thiên nhiên

- Tinh thần nhân đạo, nhân văn trong tác phẩm

- Phẩm chất thanh cao của người phụ nữ

? Phát biểu ý kiến về sự

giàu đẹp của Tiếng Việt

- Tiếng Việt là một thứ tiếng hay, một thứ tiếng đẹp

+ Tiếng Việt giàu, đẹp + Tiếng Việt hay

? Phát biểu cảm nghĩ về - Văn chương sẽ là hình

Trang 4

ý nghĩa văn chương Cho

VD?

dung của sự sống muôn hình vạn trạng

- Văn chương còn sáng tạo ra sự sống

-“Gây cho ta những tình cảm ta không có”

-“Luyện những tình cảm

ta sẵn có”

Văn

học

dân

gian

Ca dao dân ca Bài thơ bài hát trữ tình

dân gian của quần chúng nhân dân Diễn tả đời sống tâm hồn, tư tưởng tình cảm của nhân dân

- Thơ lục bát

- Hình ảnh so sánh, ẩn dụ, điệp ngữ, tương phản, nhân hoá…

Tục ngữ Là câu nói dân gian

ngắn gọn, ổn định giàu nhip điệu giàu hình ảnh

Thể hiện kinh nghiệm vận dụng vào cuộc sống

- Ngắn gọn có đối xứng với nhau về hình thức và nội dung Vần gieo giữa câu, so sánh, ẩn dụ

Văn

học

viết

Thơ trữ tình Thơ biểu hiện tình cảm,

cảm xúc của con người, thiên nhiên, tình yêu đất nước, lòng nhân đạo

- Thất ngôn tứ tuyệt

- Thất ngôn bát cú

- Ngũ ngôn tứ tuyệt

Truyện ngắn hiện

đại

Sự việc, cốt truyện phức tạp hướng vào việc khắc hoạ hình tượng phát hiện bản chất quan hệ nhân sinh

- Tương phản

- Tăng cấp

- Đối lập

Sống chết mặc bay Lên án gay gắt tên quan

bóc lột người – bày tỏ lòng thương cảm

- Tương phản

- Tăng cấp

Những trò lố hay là

Varen và Phan Bội

Châu

- Hai tính cách đại diện cho hai lực lượng đối lập thời Pháp thuộc

- Varen phản bội lí tưởng, quen trò lố bịch

- Phan Bội Châu vị anh hùng, vị thiên sứ, xã thân vì độc lập

- Tương phản

- Đối lập

Trang 5

VB nhật dụng: Ca

Huế trên sông

Hương

Cảnh sinh hoạt văn hoá

ở cố đô Huế, một vùng dân ca phong phú về nội dung, giàu có về làn điệu

- Phép tu từ liệt kê

- Miêu tả, thuyết minh, biểu cảm và bình luận

- Giàu hình ảnh, chất trữ tình

Tuồng chèo: Quan

âm Thị Kính

(Nỗi oan hại

chồng)

Thể hiện những phẩm chất tốt đẹp cùng nỗi oan bi thảm, bế tắc của người phụ nữ trong XHPK

- Vở diễn và trích đoạn chèo rất tiêu biểu của sân khấu chèo truyền thống

4 Củng cố(2’): Ghi nhớ

5 Dặn dò: (1’): - Học thuộc Ghi nhớ

- Soạn bài “ôn tập văn học”

V RÚT KINH NGHIỆM

………

************************************************

Tiết: 122 Tuần: 33 Tiếng việt: DẤU GẠCH NGANG

- Hiểu công dụng của dấu gạch ngang

- Phân biệt dấu gạch ngang với dấu gạch nối

- Biết sử dụng dấu gạch ngang để phục vụ yêu cầu biểu đạt

Công dụng của dấu gạch ngang trong văn bản

2 Kỹ năng:

- Phân biệt dấu gạch ngang với dấu gạch nối

- Sử dụng dấu gạch ngang trong tạo lập văn bản

3 Tư tưởng:

Yêu thích học môn Tiếng việt

Trang 6

2 Kiểm tra bài cũ: (4’) Mỗi lớp 2 em

Hãy nêu tác dụng của dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy? Cho vd?

3 Bài mới

Trong cuộc sống hàng ngày, khi viết để diễn đạt đầy đủ, rõ ràng, ta phải sử

dụng dấu câu Em có thể nhắc lại một vài dấu câu trong tiếng Việt Hôm nay chúng

ta sẽ tìm hiểu thêm dấu câu nữa là “Dấu gạch ngang”

b Tiến hành hoạt động

Hoạt động 1(17’):

- Gọi HS đọc VD a,b,c,d

SGK /129.130

- HS đọc VD

I Công dụng của dấu gạch ngang

1 VD: SGK/129,130

? Xác định thành phần câu

của VD a?

? Hãy chỉ rõ vị trí của dấu

gạch ngang trong Vda?

? Dấu gạch ngang dùng

làm gì trong trường hợp

này?

? Tìm VD tương tự?

? Xác định vị trí dấu gạch

ngang trong mỗi câu b,c,d

và cho biết nó dùng để

làm gì?

a… mùa xuân ơi - mùa xuân của Hà Nội thân yêu

- Mùa xuân ơi: thành phần chính (câu đặc biệt)

- Mùa xuân của Hà Nội thân yêu: thành phần chú thích

- Ở giữa câu (giữa thành phần chính với thành phần chú thích)

- Đánh dấu bộ phận giải thích

- Hs tự tìm

b Ở đầu mỗi lời nói

->đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật

c Ở đầu dòng

-> liệt kê các công dụng của dấu chấm lửng

d Nối các bộ phận trong

a…mùa xuân ơi – mùa xuân

-> Đánh dấu bộ phận chú thích

b …Ngài cau mặt, gắt… – Mặc kệ

-> Đánh dấu lời nói trực tiếp

c…

- Tỏ ý còn nhiều vật…

- Thể hiện lời nói bị bỏ dở…

- Làm giãn nhịp điệu… -> Liệt kê các công dụng của dấu chấm lửng

d …cuộc hội kiến Varen –

Trang 7

? Trong kiểu văn bản nào

có thể dùng dấu gạch

ngang dùng để đánh dấu

lời nói trực tiếp?Cho VD

? Tìm VD cho thấy công

dụng của dấu gạch ngang

là nối các bộ phận trong

một liên danh?

? Phân biệt hai trường hợp

sau, trường hợp nào có thể

dùng dấu gạch ngang?

- Cuộc hành trình xuyên

Việt Sài Gòn – Huế - Hà

Nội đã bắt đầu

- Sài Gòn – Huế – Hà Nội

là ba thành phố lớn

củaViệt Nam

Dấu gạch ngang dùng nối

các từ trong một cụm nối

(liên danh).Dấu gạch

ngang không chỉ nối các

từ nằm trong một liên

danh mà nó còn nối các

từ gần nhau về mặt ý

nghĩa, ví dụ: kinh tế – xã

hội – văn hóa; Độc lập –

Tự do – Hạnh phúc

? Từ các vd trên em hãy

rút ra công dụng của dấu

gạch ngang?

- Gọi HS đọc Ghi nhớ

liên danh (tên ghép)

- Văn bản hội thoại, văn bản tự sự (truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch…)

- Chuyến xe Hà Nội - Sài Gòn

- Có thể dùng dấu gạch ngang

- Không thể dùng dấu gạch ngang

- HS trả lời

- Đọc ghi nhớ

Phan Bội Châu -> Nối các từ nằm trong liên danh

2 Ghi nhớ: SGK/130

? Trong ví dụ (d) ở mục I,

dấu gạch ngang nối giữa

các tiếng trong từ Va-ren

được dùng để làm gì?

- Được dùng để nối các tiếng trong tên riêng nước ngoài (có thể coi là từ mượn): Va-ren

II Phân biệt dấu gạch ngang với dấu gạch nối

1 VD: SGK/130

? Dấu gạch nối có phải là

dấu câu không?

- Không phải là dấu câu như dấu gạch ngang

a.Va-ren - Phan Bội Châu -> Dấu gạch ngang

Trang 8

? Nhận xét về hình thức

cách viết của dấu gạch nối

so với dấu gạch ngang?

- Dấu gạch nối ngắn hơn dấu gạch ngang

b.Va-ren -> Dấu gạch nối

? Cho một số ví dụ về các

từ có sử dụng dấu gạch

nối?

? Phân biệt dấu gạch

ngang với dấu gạch nối

ntn?

*? Viết đoạn văn ngắn có

sử dụng dấu gạch ngang

và dấu gạch nối

-GV cho Hs đọc Ghi nhớ

2

- In-tơ-nét, En-ri-cô, A-mi-xi…

- HS

- HS thảo luận

- Ghi nhớ SGK/130

2 Ghi nhớ: SGK/130

III Luyện tập

BT1: a Dùng để đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích

b Dùng để đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích

c Dùng để đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật và bộ phận chú thích giải thích

d Dùng để nối các bo phận trong 1 liên danh (Hà Nội - Vinh)

e Dùng để nối các bộ phận trong 1 liên danh (Thừa Thiên - Huế)

BT2: Dùng để nối các tiếng trong tên riêng nước ngoài (Béc-lin, An-dat, Lo-ren) BT2: Về nhà làm

………

************************************************

Tiết: 123 Tuần: 33 Tiếng việt: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

Hệ thống hoá kiến thức về các kiểu câu đơn và các dấu câu đã học

Trang 9

- Các dấu câu

- Các kiểu câu đơn

2 Kỹ năng:

Lập sơ đồ hệ thống hóa kiến thức

3 Tư tưởng:

Yêu thích học môn Tiếng việt

2 Kiểm tra bài cũ: Không kiểm

3 Bài mới

Trong chương trình TV lớp 7, các em đã được cung cấp một số kiến thức cơ

bản về các kiểu câu đơn và một số dấu câu Hôm nay, để các em ôn tập tốt trước khi thi HKII, chúng ta cùng nhau hệ thống hoá kiến thức về TV

b Tiến hành hoạt động(40’):

? Có mấy cách phân loại câu?

? Theo mục đích nói có mấy kiểu

câu? Chức năng của từng kiểu

câu? Cho VD

? Dấu hiệu về từ ngữ để nhận biết

các kiểu câu trên?

Trong thực tế các kiểu câu trên có

thể được dùng với nhiều mục đích

khác nhau: hình thức hỏi nhưng

dùng để yêu cầu, hình thức trần

thuật nhưng dùng để hỏi…

? Theo cấu tạo, câu chia làm mấy

loại? Các loại này khác nhau ở

- 2 cách + Phân loại theo mục đích nói + Phân loại theo cấu tạo

- 4 kiểu + Câu nghi vấn: dùng để hỏi + Câu trần thuật: dùng để nêu một nhận định, lời đánh giá

+ Câu cầu khiến: dùng để yêu cầu, ra lệnh… người nghe thực hiện hành động được nói trong câu

+ Câu cảm thán: bộc lộ cảm xúc một cách trực tiếp

- Câu nghi vấn: chứa từ nghi vấn (ai, bao giờ,

ở đâu, gì…)

- Câu cầu khiến: chứa các từ có nghĩa cầu khiến (hãy, đừng, chớ, nên,…)

- Câu cảm thán: chứa các từ bộc lộ cảm xúc (ôi, trời ơi, ơi…)

- 2 loại + Câu bình thường: có cấu tạo chủ ngữ và vị

Trang 10

chỗ nào? Cho VD

? Hãy nêu tác dụng của câu đặc

biệt? Cho VD

? Hãy cho biết chức năng của dấu

chấm, dấu phẩy, chấm phẩy, chấm

lửng, dấu gạch ngang Cho VD

ngữ

VD: Mẹ // về.

+ Câu đặc biệt: không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ và vị ngữ

VD: Mùa xuân ơi

Nêu lên thời gian, địa điểm Liệt kê, thông báo sự tồn tại của sự vật, hiện tượng

Bộc lộ cảm xúc Gọi đáp

- Dấu chấm: ngắt một câu đã trọn ý

- Dấu phẩy + Ngăn cách các từ ngữ cùng giữ một chức vụ + Ngăn cách các vế trong câu ghép

+Ngăn cách thành phần phụ và thành phần chính của câu

- Dấu chấm phẩy + Đánh dấu ranh giới giữa các vế của câu ghép phức tạp

+ Đánh dấu ranh giới các bộ phận trong một phép liệt kê phức tạp

- Dấu chấm lửng + Tỏ ý còn nhiều sự vật, hiện tượng chưa liệt kê

+ Thể hiện lời nói bị bỏ dở, ngắt quãng + Biểu thị nội dung bất ngờ, châmbiếm, hài hước

- Dấu gạch ngang + Đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích + Đánh dấu lời nói trực tiếp hay liệt kê + Nối các từ trong một liên danh

* Nội dung Ghi bảng

1 Các kiểu câu đơn đã học

Phân loại theo mục đích

Câu

nghi vấn Trần thuậtCâu cầu khiếnCâu

Caâu caàu khieán

Câu cảm thán

CÁC KIỂU CÂU ĐƠN

Câu

Trang 11

2 Các dấu câu đã học

………

************************************************

Câu cầu khiến

Caâu caàu khieán

CÁC DẤU CÂU

chấm phẩy

Dấu

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	137 KB