skkn một số BIỆN PHÁP góp PHẦN NÂNG CAO HIỆU QUẢ dạy học CHUYÊN đề “CÁCH MẠNG KHOA học – CÔNG NGHỆ”, lớp 12 – TRƯỜNG THPT

skkn một số BIỆN PHÁP góp PHẦN NÂNG CAO HIỆU QUẢ dạy học CHUYÊN đề “CÁCH MẠNG KHOA học – CÔNG NGHỆ”, lớp 12 – TRƯỜNG THPT

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập- Tự do- Hạnh phúc

BẢN ĐĂNG KÝ SÁNG KIẾN NĂM 2015

TÊN SÁNG KIẾN: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ “CÁCH MẠNG KHOA

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập- Tự do- Hạnh phúc

BẢN ĐĂNG KÝ SÁNG KIẾN NĂM 2015

TÊN SÁNG KIẾN: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ “CÁCH MẠNG KHOA

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CMKHCN : Cách mạng khoa học – công nghệ DHLS : Dạy học lịch sử

BẢN ĐĂNG KÝ SÁNG KIẾN NĂM 2015

I Tên sáng kiến: : MỘT SỐ BIỆN PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO HIỆU QUẢ

DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ “CÁCH MẠNG KHOA HỌC – CÔNG NGHỆ, LỚP

12 – TRƯỜNG THPT”

II Tác giả sáng kiến:

- Họ tên: 1 Vũ Thu Hương

Sinh ngày: 07/07/1987

§iÖn tho¹i: 0977313579

Email: dinga0787@ gmail com

2 Bùi Thị Thanh Vân

Sinh ngày: 10/10/1982

§iÖn tho¹i: 0982480717

Email: buithanhvanlvt1010@ gmail com

- Chức danh: Giáo viên môn Lịch sử

- Học vị: Thạc sĩ khoa học giáo dục

- Địa chỉ: Tổ Sử - Địa trường THPT chuyên Lương Văn Tụy

III Nội dung sáng kiến:

1 Giải pháp cũ thường làm:

- Phần “ Cách mạng khoa học – công nghệ” là một trong những nội dung quan trọng

trong chương trình dạy học môn Lịch sử ở trường THPT nói riêng, trong việc nâng cao kiến thức khoa học, đào tạo nên những công dân tích cực nói chung Tuy nhiên, trong quá trình dạy học môn Lịch sử ở trường THPT hiện nay, nhiều giáo viên vẫn chưa coi trọng phương pháp giảng dạy để hiệu quả học tập nội dung này đạt kết quả cao nhất:

+ Trong quá trình giảng bài mới, giáo viên chủ yếu dành thời gian cho thôngbáo, miêu tả, giải thích, ghi bảng hoặc đọc cho học sinh chép bài Nếu có phát huytrí lực học sinh, gây sự chú ý các em, giáo viên cũng chỉ nêu câu hỏi đơn giản:

“Trình bày nguồn gốc, nội dung, thành tựu, ý nghĩa của cuộc cách mạng khoa học

-công nghệ? ”, “Hãy nêu xu thế toàn cầu hóa Tại sao nói: toàn cầu hóa vừa là thời

cơ, vừa là thách thức đối với các nước đang phát triển”… Cũng có giáo viên đã sửdụng công nghệ thông tin trong quá trình giảng dạy, đã cung cấp cho học sinhnhững tư liệu, những hình ảnh minh họa có liên quan để làm phong phú, sinh độnghơn bài giảng…

+ Cuối giờ học, giáo viên căn dặn học sinh về nhà học bài và trả lời nhữngcâu hỏi trong sách giáo khoa

- Cách làm này có:

+ Ưu điểm: đảm bảo được tiến độ thời gian, chương trình, giáo viên không

mất nhiều thời gian, công sức cho việc soạn bài và giảng dạy

+ Nhược điểm: học sinh thụ động trong việc tiếp cận tri thức, không gây

được hứng thú, không kích thích được khả năng tư duy, sáng tạo của học sinh Hơnnữa, bên cạnh việc lĩnh hội kiến thức thì học sinh còn rất cần được rèn luyện vềkhả năng độc lập làm việc, tinh thần và ý chí quyết tâm đạt kết quả cao trong họctập, trách nhiệm đối với nhóm, với tập thể

2 Giải pháp mới cải tiến:

2.1 Nội dung chính:

Sau khi tiếp cận với nhiều tài liệu và bằng thực tiễn dạy học, chúng tôi đã đưa

ra một giải pháp mới với mong muốn cải thiện được tình hình Chúng tôi tiến hành

thực hiện dạy học theo “dự án” với những bước triển khai cụ thể như sau:

<< I TÊN DỰ ÁN DẠY HỌC

TÌM HIỂU VỀ NHỮNG THÀNH TỰU VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CUỘC CÁCH MẠNG KHOA HỌC - CÔNG NGHỆ ĐỐI VỚI CUỘC SỐNG CON NGƯỜI

II MỤC TIÊU DẠY HỌC

2.1 Về kiến thức, kĩ năng, thái độ

a Kiến thức:

- Học sinh hiểu được sâu sắc nguồn gốc, đặc điểm, những thành tựu chủ yếu

và tác động của cách mạng khoa học – kĩ thuật sau Chiến tranh thế giới thứ hai

- Học sinh được củng cố hoặc biết thêm những kiến thức về các lĩnh vực liênquan như tin học, toán học, vật lí, hóa học, sinh học, y học

b Về thái độ:

- Giúp học sinh thấy được ý chí vươn lên không ngừng và sự phát triển củatrí tuệ con người đã làm nên những thành tựu kì diệu Tất cả nhằm phục vụ cuộcsống ngày càng đòi hỏi chất lượng cao của con người

-Học sinh có ý thức độc lập, tự giác, chịu trách nhiệm trước tập thể, nhóm,thấy yêu thích hơn môn Lịch sử, thấy được sự liên hệ mật thiết giữa môn Lịch sửvới các môn học khác

- Học sinh nhận thấy được vai trò quan trọng của cách mạng khoa học – kĩthuật đối với sự phát triển của một quốc gia, dân tộc Vì vậy, muốn đất nước tiếnlên thì tuổi trẻ Việt Nam ngày nay phải cố gắng học tập và rèn luyện, phải có ý chí

và hoài bão vươn lên để trở thành những con người được đào tạo có chất lượng,đáp ứng được yêu cầu của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

c Kĩ năng:

- Rèn luyện phương pháp tư duy phân tích, liên hệ, so sánh

- Góp phần hình thành cho học sinh các kĩ năng:

+ Thu thập và xử lí thông tin

+ Tìm kiếm thông tin trên Internet

+ Làm việc theo nhóm

+ Viết và trình bày báo cáo trước đám đông

+ Học tập tích cực, chủ động, sáng tạo

+ Biết liên hệ kiến thức các môn học khác vào môn Lịch sử

+ Vận dụng lí thuyết vào thực tiễn

+ Ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập: Sử dụng phần mềmMicrosoft Office và Power point

2.2 Năng lực vận dụng kiến thức liên môn

Để giải quyết các vấn đề đặt ra trong dự án, học sinh cần một số kiến thứcvề:

- Tin học: Sử dụng được các phần mềm mềm Microsoft Office và Powerpoint…

- Biết tìm kiếm các thông tin trên Internet

- Hóa học: kiến thức về một số phản ứng hóa học giữa các chất, vật liệuhóa học…

- Vật lí: Kiến thức về vật lí hạt nhân, sóng điện từ, trường điện từ, phóng xạ,tia lade…

- Sinh học, y học: Kiến thức về phân tử ARN, công nghệ sinh học, phỏngsinh học

III ĐỐI TƯỢNG DẠY HỌC CỦA DỰ ÁN

- Thực hiện dự án tại lớp 12 chuyên Địa trường THPT chuyên Lương VănTụy, sĩ số 34 học sinh

- Đặc điểm:

+ Thuận lợi:

Lớp 12 Địa là một lớp có nề nếp tốt, các em đều chăm ngoan và có tinhthần đoàn kết, tự giác, sôi nổi trong học tập Đa số học sinh trong lớp thi khối C,một số em thi khối D, khối A Vì vậy, giáo viên có thể giao việc cho các em mộtcách hợp lý và hiệu quả

Cơ sở vật chất của nhà trường tương đối tốt, hệ thống phòng công nghệthông tin đều dược trang bị máy chiếu và máy tính hiện đại, có kết nối Internet

+ Khó khăn:

Đây là lần đầu tiên HS được làm quen với phương pháp học tập mới, họctheo dự án, do đó HS còn bỡ ngỡ với phong cách học tập mới HS ít làm việc theonhóm nên kĩ năng làm việc nhóm chưa có, chưa biết phân công công việc hợp lí dểđạt hiệu quả

Hầu như HS chưa biết đến powerpoint, chưa biết khai thác và xử lí cácthông tin trên Internet nên gặp nhiều khó khăn trong quá trình hoàn thành sảnphẩm

IV Ý NGHĨA CỦA DỰ ÁN

- Dự án không chỉ nhằm cung cấp cho học sinh kiến thức về những thànhtựu của cuộc cách mạng khoa học công nghệ và tác động của nó đối với cuộc sốngcon người mà thông qua những việc làm cụ thể, những hình ảnh sinh động, giúpcác em biết trân trọng hơn những thành quả của các nhà bác học, của ông cha Họcsinh nhận thấy được vai trò quan trọng của cách mạng khoa học – công nghệ đốivới sự phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc Vì vậy, muốn đất nước tiến lên thì tuổitrẻ Việt Nam ngày nay phải cố gắng học tập và rèn luyện, phải có ý chí và hoài bãovươn lên để trở thành nhũng con người được đào tạo có chất lượng, đáp ứng đượcyêu cầu của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

- Dự án góp phần giảm bớt tính trừu tượng trong giảng dạy bài học, các emhọc sinh khá giỏi càng yêu thích môn Lịch sử hơn, các em học yếu môn Lịch sử sẽthấy bớt “khô khan, rắc rối”, không còn “sợ học” và “ngại học” hay chỉ học đốiphó với môn Lịch sử nữa

- Dự án trên phát huy tính chủ động sáng tạo của học sinh, phát huy năng lựcthực hành giỏi nhằm thực hiện nguyên lí giáo dục : “ học đi đôi với hành, lí luậngắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường gắn liền với nhà trường và xã hội”

- Thông qua dạy học dự án, học sinh phát hiện vấn đề, giải quyết vấn đề,thuyết trình và bảo vệ sản phẩm trước tập thể, các em có cơ hội khẳng định bảnthân, tự tin, tự giác, có trách nhiệm cao đối với tập thể…góp phần đào tạo nhữngngười lao động phát triển toàn diện, những công dân hữu ích cho xã hội

V THIẾT BỊ DẠY HỌC, HỌC LIỆU

Sách giáo khoa, sách bài tập và sách giáo viên Lịch sử 12 (ban cơ bản vànâng cao)

Sách tham khảo: - Thiết kế bài giảng lịch sử 12 - PGS TS Trịnh ĐìnhTùng (CB)

- Lịch sử văn minh thế giới - GS Vũ Dương Ninh (CB)

- Lịch sử thế giới hiện đại - GS TS Nguyễn Anh Thái(CB)

- Ama nach - những nền văn minh thế giới

Tài liệu hướng dẫn sử dụng Powerpoint, Word, tài liệu về một số dự ánmẫu

Nguồn Internet: Baigiang.violet.vn

Tailieutonghop.com, lichsu.edu.vn, google.com.vn

VI HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VÀ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Mục tiêu

- Học sinh hiểu được nguồn gốc, đặc điểm và những thành tựu chủ yếu củaCMKH - CN sau CTTG2

- Hiểu rõ xu thế toàn cầu hóa và những ảnh hưởng của nó

- HS thể hiện sản phẩm thu được bằng bài báo cáo Powerpoint, qua đó HSphát triển được khả năng thuyết trình trước đám đông

- HS say mê khoa học, yêu thích môn Lịch sử

- Có năng lực làm việc nhóm, ý thức tự giác và trách nhiệm cao

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Buổi 1 - Giới thiệu với học sinh

về dạy học theo dự án(DHDA)

- Cung cấp tài liệu vềDHDA

- Hướng dẫn học sinhchia thành 4 nhóm thực hiện 4

- Mỗi nhóm nhận một đề tài,

sổ theo dõi dự án và điền các thôngtin ban đầu

- Chuyển giao nhiệm vụhọc tập: Đưa ra 4 vấn đề địnhhướng và một số bài tập, câuhỏi tương ứng.

- Phát sổ theo dõi dự án

và hướng dẫn học sinh ghichép

- Định hướng, giúp đỡcác nhóm xác định được: nộidung dự án, tên dự án, các côngviệc cần thực hiện để hoànthành nhiệm vụ

- Công bố mục tiêuchung của các dự án Cung cấptiêu chí đánh giá mỗi dự án

- Yêu cầu học sinh chuẩn

bị các bài trình diễn

- Các nhóm thảo luận về ýtưởng dự án

- Các nhóm xác định nộidung dự án và hoàn thành việc đặttên cho dự án

- Các nhóm thảo luận, tiếpnhận phản hồi của giáo viên để đưa

ra giải pháp thực hiện, phân côngnhiệm vụ cho từng thành viên trongnhóm

- HS thực hiện các nhiệm vụđược giao

Buổi 2 - Kiểm tra thông tin thu

thập của từng nhóm, cách giảiquyết vấn đề của mỗi nhóm

- Đưa ra góp ý, điềuchỉnh cần thiết khi các nhómbáo cáo sơ bộ sản phẩm ( báocáo thử)

- Lên kế hoạch báo cáosản phẩm trước lớp

- Mỗi nhóm cử đại diện đểbáo cáo sơ bộ sản phẩm của nhómmình

- Tiếp tục hoàn thành sảnphẩm dự án theo phản hồi của giáoviên

Buổi 3 - Phát phiếu đánh giá

cho mỗi học sinh và mỗi nhóm

- Tổ chức cho các nhóm

- Các nhóm lần lượt báo cáosản phẩm dự án và thảo luận toànlớp

- Trên cơ sở đó, giáo viên tiến hành tập huấn về sử dụng Powerpoint cho các

em, giới thiệu về dạy học dự án, vai trò của giáo viên và học sinh

- Hướng dẫn học sinh chia lớp thành 4 nhóm, đảm bảo mỗi nhóm có tỉ lệnam nữ đồng đều, có người giỏi về Powerpoint, đều có các bạn năng động hoạtbát, có khả năng tốt hơn về vấn đề được giao, có nhóm trưởng, thư kí Sau khi thảoluận nhóm, giáo viên yêu cầu mỗi nhóm lập địa chỉ hòm thư chung

- GV đặt vấn đề, gợi ý dự án cho HS (có câu hỏi và bài tập định hướng kèmtheo)

- GV yêu cầu mỗi nhóm lập địa chỉ hòm thư chung.

- GV kiểm tra danh sách các nhóm và việc bầu nhóm trưởng của mỗi nhóm.Kết quả các em thống nhất 4 nhóm như sau:

Nhóm 1: Nhóm trưởng: Phạm Thị Ánh Lan

Thư kí: Bùi Thị Thùy Linh Các thành viên tham gia ( có danh sách kèm)Nhóm 2: Nhóm trưởng: Nguyễn Thị Lý

Thư kí: Đặng Thị Thu Hà Các thành viên tham gia (có danh sách kèm) Nhóm 3: Nhóm trưởng: Tạ Đức Hiếu

Thư kí: Nguyễn Thị Thùy Linh A Các thành viên tham gia (có danh sách kèm) Nhóm 4: Nhóm trưởng: Tống Đại Nghĩa

Thư kí: Tạ Thu Phương Các thành viên tham gia (có danh sách kèm)

- Học sinh mỗi nhóm nhận một đề tài, thảo luận ý tưởng dự án và quyết địnhtên dự án mỗi nhóm:

Nhóm 1: Nguồn gốc và đặc điểm cuộc cách mạng khoa học công nghệ.Nhóm 2: Những thành tựu trong lĩnh vực khoa học cơ bản và ứng dụng.Nhóm 3: Những thành tựu trong lĩnh vực công nghệ và ứng dụng

Nhóm 4: Tác động của cuộc cách mạng khoa học – công nghệ đối với cuộcsống con người

- GV định hướng và trợ giúp HS thực hiện những nhiệm vụ trong kế hoạch

Hướng dẫn tìm hiểu qua các câu hỏi:

1 Tìm hiểu tại sao gọi cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật hiện đại là cuộc cáchmạng khoa học - công nghệ?

2 Xuất phát từ đâu mà bùng nổ cuộc cách mạng khoa học - công nghệ?

3 Đặc điểm của cuộc cách mạng khoa học – công nghệ? Tại sao trong cuộccách mạng khoa học - công nghệ, khoa học đã trở thành lực lượng sản xuấttrực tiếp?

Nhóm 2: Tìm hiểu và trình bày những thành tựu trong lĩnh vực cơ bản vàứng dụng của nó vào kỹ thuật và sản xuất nhằm phục vụ cuộc sống

Hướng dẫn qua hệ thống câu hỏi:

1 Thế nào là khoa học cơ bản?

2 Khoa học cơ bản gồm những lĩnh vực nào? Thành tựu và ứng dụng của mỗilĩnh vực?

Nhóm 3: Tìm hiểu và trình bày những lĩnh vực khoa học công nghệ và ứngdụng

Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu những thành tựu về:

1 Công cụ sản xuất mới, nguồn năng lượng mới, vật liệu mới

2 Công nghệ sinh học

3 Thông tin liên lạc, giao thông vận tải

Nhóm 4: Tìm hiểu và trình bày về những tác động của cuộc cách mạng khoahọc công nghệ đối với cuộc sống của con người

Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu:

1 Tác động tích cực

2 Tác động tiêu cực

* Các kế hoạch hỗ trợ:

- Hướng dẫn học sinh các kĩ năng Word, Powerpoint,

- Cung cấp cho HS địa chỉ e-mail, số điện thoại di động, điện thoại bàn( hoặc địa chỉ nhà riêng) của GV để HS tiện liên hệ, giải đáp thắc mắc khi cầnthiết

- Cung cấp cho HS địa chỉ các trang web có liên quan đến dự án để HS dễdàng truy cập.

- In cho HS file các tài liệu hỗ trợ

- GV giới thiệu khái quát về cuộc cách mạng khoa học - công nghệ và giúphọc sinh hiểu được khái niệm “cách mạng khoa học – công nghệ”

- GV phát phiếu đánh giá cho mỗi nhóm nêu yêu cầu cụ thể

- GV mời các nhóm cử đại diện lên trình bày dự án của mình

- Tổ chức thảo luận, các nhóm góp ý cho nhau.

- GV nhận xét, góp ý và chỉnh sửa (HS ghi chép để hoàn thiện sản phẩm vànộp lại cho giáo viên) Tiếp đó GV cho học sinh theo dõi bảng hệ thống kiến thức

về những vấn đề chủ yếu của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ (theo mẫu)

Những vấn đề chính Nội dung kiến thức

- GV cho điểm từng nhóm và tính tính điểm cho từng cá nhân theo tiêu chí(tuyên dương, khen thưởng nếu có).

Công bố kết quả của mỗi dự án, gợi ý hướng phát triển tiếp theo của mỗi dự

án

- GV yêu cầu các nhóm về hoàn chỉnh lại các sản phẩm trên (nếu có sai sót)

và nộp lại cho giáo viên và làm tài liệu tham khảo cho lớp và các khóa sau

Kết thúc dự án

VII KIỂM TRA- ĐÁNH GIÁ

Bao gồm: Tiêu chí đánh giá dự án

Phiếu đánh giá thành viên theo nhóm (có mẫu kèm theo)

Phiếu tổng hợp kết quả dự án (có mẫu kèm theo)

VIII CÁC SẢN PHẨM CỦA HỌC SINH

Có 4 sản phẩm của 4 nhóm học sinh là các bản thuyết trình Powerpoit

Sản phẩm 1 : Nguồn gốc và đặc điểm của cuộc cách mạng KH - CN

Sản phẩm 2: Những thành tựu của khoa học cơ bản và ứng dụng

Sản phẩm 3: Những thành tựu trong lĩnh vực công nghệ và ứng dụng

Sản phẩm 4: Những tác động của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ đối

với cuộc sống con người >>

2.1.4 Áp dụng sáng kiến vào thực tiễn, chúng tôi có kết quả như sau:

Học sinh lớp thực nghiệm trả lời câu hỏi kiểm tra tốt hơn lớp đối chứng và

độ chênh lệch giữa học sinh khá - giỏi với học sinh trung bình nhiều hơn thời kỳtrước khi có sự tác động các biện pháp Điều đó chứng tỏ những biện pháp sưphạm mà chúng tôi đề xuất là có tính khoa học và tính khả thi

2.2 Điểm mới và sáng tạo (ưu điểm của giải pháp)

2.2.1 Dưới sự hướng dẫn có giám sát chặt chẽ, học sinh được cung cấp một cách có hệ thống

và đầy đủ toàn bộ phần kiến thức nền cơ bản cần có

2.2.2 Giáo viên không độc thoại trên lớp trong quá trình giảng bài mới màphải dành thời gian nhất định cho việc đưa ra, hướng dẫn và tổ chức học sinh thamgia giải quyết các vấn đề theo yêu cầu