xMath.vn 15 BÀI TOÁN BẤT PHƯƠNG TRÌNH Bài 1.
Trang 1xMath.vn
15 BÀI TOÁN BẤT PHƯƠNG TRÌNH
Bài 1 Giải bất phương trình:
3√
x + 3
2√
x < 2x +
1
2x − 7
**** http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn ****
Giải:
Điều kiện: x > 0 ,
Đặt t =√
x + 1
2√
x ⇒ t2 = x + 1
4x + 1 ⇒ 2x +
1
2x = 2t
2− 2
Bpt trở thành 3t < 2t2− 9 ⇔ 2t2 − 3t − 9 > 0 ⇔
t < −3
6 < t
Bpt ⇔
√
x + 1
2√
x + 3 < 0
√
x + 1
2√
x − 6 > 0
⇔
2x + 6√
x + 1
2√
x < 0
2x − 12√
x + 1
2√
x > 0
Vậy bpt đã cho có nghiệm 0 < x < 6 −
√ 34 2
! 2
√ 34 2
! 2
Bài 2 Giải bất phương trình:
1 −√
1 − 4x2
x < 3
**** http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn ****
Giải:
Điều kiện: x 6= 0 và − 1
2 < x <
1 2 Bpt ⇔ 4x
2
x < 3(1 +
√
1 − 4x2) ⇔ 4x − 3 < 3√
1 − 4x2 ⇔ 52x2 − 24x < 0 Vậy bpt đã cho có nghiệm 0 < x < 6
Bài 3 Giải bất phương trình:
2 +√
3x
2−2x+1
+2 −√
3x
2−2x−1
2 −√ 3
**** http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn ****
Giải:
Lưu ý: 2 −√
3 2 +√
3= 1
BPT ⇔2 +√
3x
2−2x+1
+2 +√
3−x
2+2x+1
≤ 42 +√
3
⇔2 +√
3x
2−2x
+2 +√
3−x
2+2x
≤ 4
Đặt t =2 +√
3x
2−2x
⇒ t > 0 BPT thành: t + 1
t ≤ 4 ⇔ 2 −√3 ≤ t ≤ 2 +√
3
BPT ⇔ −1 ≤ x2− 2x ≤ 1 ⇔
x2− 2x + 1 ≥ 0
x2− 2x − 1 ≤ 0 ⇔
x ∈ R
1 −√
2 ≤ x ≤ 1 +√
2 Vây bpt đã cho có nghiệm là : 1 −√
2 ≤ x ≤ 1 +√
Bài 4 Giải bất phương trình:
√
5x2+ 10x + 1 ≥ 7 − x2− 2x
**** http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn ****
Trang 2xMath.vn
Giải:
BPT ⇔q5(x + 1)2 − 4 ≥ 8 − (x + 1)2 đặt: (x + 1)2 = a, a ≥ 0
BPT thành: √
5a − 4 ≥ 8 − a ⇔ a2 − 21a + 68 ≤ 0 ⇔ 4 ≤ a ≤ 17 BPT ⇔ 4 ≤ (x + 1)2 ≤ 17 ⇔
(x + 1)2− 4 ≥ 0
(x + 1)2− 17 ≤ 0 ⇔
x ≤ −3 hay 1 ≤ x
−1 −√17 ≤ x ≤ −1 +√
17 Vậy bpt đã cho có nghiệm là: −1 −√
17 ≤ x ≤ −3 hay 1 ≤ x ≤ −1 +√
Bài 5 Giải bất phương trình:
√
2x2+ 4x + 3 −√
2x2− 4x + 3 ≥ 2√x
**** http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn ****
Giải:
Điều kiện: x ≥ 0 suy ra 2x2 + 4x + 3 ≥ 2x2− 4x + 3 > 0 nên √2x2+ 4x + 3 −√
2x2− 4x + 3 ≥ 0
Bình phương 2 vế ta đc:
4x2+ 6 − 2q(2x2+ 4x + 3)(2x2− 4x + 3) ≥ 4x ⇔ 2x2− 2x + 3 ≥q(2x2+ 4x + 3)(2x2 − 4x + 3)
Tiếp tục bình phương 2 vế ta đc:
2x3− 5x2+ 3x ≤ 0 ⇔ x(x − 1)(2x − 3) ≤ 0 Vậy bpt có nghiệm là: x = 0 hay 1 ≤ x ≤ 3
Bài 6 Giải bất phương trình:
1 + log2x + log2(x + 2) > log√
2(6 − x)
**** http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn ****
Giải:
dk 0 < x < 6
BPT⇔ log2[2x(x + 2)] > log2(6 − x)2 ⇔ 2x(x + 2) > (6 − x)2
⇔ x2+ 16x − 36 > 0 ⇔ x > 2 hay x < −18
Bài 7 Giải bất phương trình:
√
x2+ 35 < 5x − 4 +√
x2+ 24
**** http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn ****
Giải:
x2+ 35 − 6 < 5x − 5 +√
x2+ 24 − 5
2− 1
√
x2+ 35 + 6 < 5x − 5 +
x2− 1
√
x2+ 24 + 5
⇔ (x − 1) 5 + √ x + 1
x2+ 24 + 5 −√ x + 1
x2+ 35 + 6
!
> 0
Ta luôn có: √ x + 1
x2+ 24 + 5− √ x + 1
x2+ 35 + 6 > 0
BPT ⇔ x − 1 > 0
Bài 8 Giải bất phương trình:
x2 + 3 ≤ 2(x√
2 − x +√
x)
**** http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn ****
Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM-GM cho hai biểu thức là x√
2 − x và√
x:
Trang 3xMath.vn
2x√
2 − x +√
x≤ 2 x
2+ 2 − x
1 + x
2
= x2+ 3
Bài 9 Giải bất phương trình:
1 log4(x2+ 3x) <
1 log2(3x − 1)
**** http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn ****
Giải:
Điều kiện:
x2+ 3x > 0 và log4(x2+ 3x) 6= 0
3x − 1 > 0 và log2(3x − 1) 6= 0
⇔
x > 1
3
x 6= 2
3
ta thấy:x2+ 3x > 1 ⇒ log4(x2+ 3x) > 0
Để thoả mãn đề bài ta cũng cần có: log2(3x − 1) > 0 ⇒ x > 2
3 Khi đó BPT ⇔ log4(x2+ 3x) > log2(3x − 1) ⇔ log4(x2+ 3x) > log4(3x − 1)2
⇔ x2+ 3x > (3x − 1)2 ⇔ 1
8 < x < 1 Vậy bpt có nghiệm là: 2
Bài 10 Giải bất phương trình:
q
2(x2+ 1) + x − 3
**** http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn ****
Giải:
Xét với x > 4, ta thấy bpt vô nghiệm.
Với x < 4 ta có bpt ⇔q2 (x2+ 1) ≥ 3 − x ⇔
3 − x ≥ 0
2 (x2+ 1) ≥ (3 − x)2 ⇔
1 ≤ x ≤ 3
x ≤ −7
Bài 11 Giải bất phương trình:
√
2x + 4 − 2√
2 − x > √12x − 8
9x2+ 16
**** http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn ****
Giải:
Điều kiện −2 ≤ x ≤ 2
bpt ⇔ √(2x + 4) − 4(2 − x)
2x + 4 + 2√
2 − x >
2(6x − 4)
√
9x2+ 16 ⇔ √ 6x − 4
2x + 4 + 2√
2 − x >
2(6x − 4)
√
9x2+ 16
⇔ (3x−2)h√9x2+ 16 − 2(√
2x + 4 + 2√
2 − xi> 0 ⇔
3x − 2 > 0
√
9x2+ 16 − 2(√
2x + 4 + 2√
2 − x) > 0
3x − 2 < 0
√
9x2+ 16 − 2(√
2x + 4 + 2√
2 − x) < 0
⇔
3x − 2 > 0
(9x2 − 32)(9x2 + 16x + 32) > 0
3x − 2 < 0
(9x2 − 32)(9x2 + 16x + 32) < 0
⇔
3x − 2 > 0 (9x2− 32) > 0
3x − 2 < 0 (9x2− 32) < 0
⇔
√ 32
3 < x ≤ 2
−2 ≤ x < 2
3
Vậy bpt có nghiệm là: −2 ≤ x < 2 hay
√ 32
Trang 4xMath.vn
Bài 12 Giải bất phương trình:
q
x2+ (1 +√
3)x + 2 +qx2+ (1 −√
3)x + 2 ≤ 3√
2 −√
x2− 2x + 2
**** http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn ****
Giải:
Nhân cả hai vế với √
2, ta có:
r
(x + 1)2+x +√
32+
r
(x + 1)2+√
3 − x2 ≤ 6 −qx2+ (2 − x)2
⇔
r
(x + 1)2+x +√
32+
r
(x + 1)2+√
3 − x2+
q
x2+ (2 − x)2 ≤ 6
Áp dụng bất đẳng thức Cauchy-Schwarz:
V T ≥
r
(2x + 2)2+2√
32+
q
x2+ (2 − x)2
⇔ V T ≥q3x2+ (x + 4)2+qx2+ (2 − x)2
Lại áp dụng bất đẳng thức Cauchy-Schwarz:
q
3x2+ (x + 4)2+qx2+ (2 − x)2 ≥
r
√
3x + x2+ (6)2 ≥√62 = 6 Các đẳng thức xảy ra chỉ khi
x + 1, x +√
3 và x + 1,√
3 − x là hai bộ tỉ lệ,√
3x, x + 4 và (x, 2 − x) là hai bộ tỉ lệ, x = 0.
Bài 13 Giải bất phương trình:
q
−x2+ 4x√
x − 5x + 4√
x − 1 > 2x − 5√
x + 2
**** http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn ****
Giải:
Điều kiện: x ≥ 0
bpt ⇔
2x − 5√
x + 2 < 0
2x − 5√
x + 2 ≥ 0
−x2+ 4x√
x − 5x + 4√
x − 1 > (2x − 5√
x + 2)2
⇔
1
4 < x < 4
x ≤ 1
4 ∨ x ≥ 4 5x2+ 5 − 24x√
x − 24√
x + 38x < 0
Với x > 0, chia hai vế của 5x2+ 5 − 24x√
x − 24√
x + 38x < 0 cho x ta có:
5x + 5
x − 24√x −√24
x + 38 < 0
Đặt: t =√
x + √1
x , t ≥ 2, được:
5t2− 10 − 24t + 38 < 0 ⇔ 2 < t < 14
5
thế x giải ra ta được x 6= 1 và 7 −
√ 24 5
! 2
< x < 7 +
√ 24 5
! 2
Vậy bpt đã cho có nghiệm: 7 −
√ 24 5
! 2
< x < 7 +
√ 24 5
! 2
Bài 14 Giải bất phương trình:
4(x + 1)2 < (2x + 10)(1 −√
3 + 2x)2 (1)
**** http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn ****
Giải:
Điều kiện: x ≥ −3
2
Trang 5xMath.vn
(1) ⇔ 4(x + 1)2(√
2x + 3 + 1)2 < (2x + 10)(2x + 2)2 ⇔
x 6= 1
2x + 4 + 2√
2x + 3 < 2x + 10 (2)
(2) ⇔ 3 >√
2x + 3 ⇔ x < 3
Vậy bpt đã cho có nghiệm: −3
Bài 15 Giải bất phương trình:
2x2− 5x − 3√x3− 5x2+ 7x − 2 ≥ 0 (∗)
**** http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn - http://boxmath.vn ****
Giải:
(∗) ⇔
(2(x2− 3x + 1) + x − 2)2 ≥ 9(x − 2)(x2− 3x + 1) (3)
Kết hợp (1) và (2) ta giải ra được :x ≥ 3 +
√ 5
(3) ⇔ 4(x2− 3x + 1)2− 5(x2− 3x + 1)(x − 2) + (x − 2)2 ≥ 0 ⇔ (x2− 4x + 3)(4x2− 13x + 6) ≥ 0 (5)
Kết hợp (4), (5) thì ta có 3 +
√ 5
2 ≤ x ≤ 3 hay 13 +
√ 73
Vậy bpt đã cho có nghiệm là: 3 +
√ 5
2 ≤ x ≤ 3 hay 13 +
√ 73