Thêm trạng ngữ cho câu (tiết 86)

Đặc điểm của trạng ngữ:VD1: Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang.. Đặc điểm của trạng ngữ: Trạng ngữ được thêm vào câu để xác

1 Thế nào là câu đặc biệt? Nêu tác dụng của câu đặc biệt.

2 Xác định câu đặc biệt trong đoạn văn sau và cho biết tác dụng của nó.

Khi xuống đến cầu thang, cô nói to với tôi:

- Đừng quên cô nhé!

- Ôi! Cô giáo rất tốt của em, chẳng bao giờ, chẳng bao giờ em lại quên cô được!

Tiết 86 – Tiếng Việt:

4 Tuần 4

I Đặc điểm của trạng ngữ:

VD1: Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang Tre

ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp.[ ]

Tre với người như thế đã mấy nghìn năm Một thế kỉ

“văn minh”, “khai hoá” của thực dân cũng không làm ra được tấc sắt Tre vẫn phải còn vất vả mãi với người Cối xay tre nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc

Xét ví dụ sau:

Thời gian

1 Ý nghĩa:

Xét các ví dụ sau:

VD2: Vì muốn mẹ sống thật lâu, cô bé dừng lại bên

đường tước các cánh hoa ra thành nhiều mảnh

nhỏ.

VD3: Để xứng đáng là cháu ngoan Bác Hồ, chúng ta

phải học tập và rèn luyện thật tốt.

VD4: Bằng chiếc xẻng nhỏ, tôi xúc hết cả đống cát lớn.

VD5: Nhanh như cắt, rùa há miệng đớp lấy thanh

gươm rồi lặng xuống nước.

TRẠNG NGỮ

- Nơi chốn (1)

- Thời gian (1)

Nguyên nhân

- Nguyên nhân (2)

Mục đích

- Mục đích (3)

Phương tiện

- Phương tiện (4)

Cách thức

- Cách thức (5)

I Đặc điểm của trạng ngữ:

Trạng ngữ được thêm vào câu để xác định thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích, phương tiện, cách thức diễn

ra sự việc nêu trong câu

1 Ý nghĩa:

I Đặc điểm của trạng ngữ:

a.Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày

Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang.

b.Tre ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp.

c.Cối xay tre nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm

thóc.

Xét ví dụ sau:

Đầu câu

Cuối câu

Giữa câu

SL9

Xét ví dụ sau:

a Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày

Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang.

b Tre ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp.

lâu đời, dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang.

- Người dân cày Việt Nam, dựng nhà, dựng cửa, vỡ

ruộng khai hoang dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời.

- Đời đời, kiếp kiếp, tre ăn ở với người.

- Tre đời đời, kiếp kiếp ăn ở với người.

I Đặc điểm của trạng ngữ:

Trạng ngữ được thêm vào câu để xác định thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích, phương tiện, cách thức diễn

ra sự việc nêu trong câu

1 Ý nghĩa:

Trạng ngữ có thể đứng ở đầu câu, cuối câu hay giữa câu

2 Vị trí:

Giữa trạng ngữ với chủ ngữ và vị ngữ thường có một

quãng nghỉ khi nói hoặc một dấu phẩy khi viết

3 Dấu hiệu nhận biết:

SL7 SL19

*Ví dụ:

a Một vài lần, tôi đề nghị nó đọc to từ này.

b Tôi đề nghị nó đọc to từ này một vài lần. phụ ngữ

Trong trường hợp trạng ngữ đặt ở cuối câu thì yêu cầu dùng dấu phẩy phân cách là bắt buộc,

nếu không, nó sẽ được hiểu là phụ ngữ

trạng ngữ CN

CN VN

VN

II Luyện tập:

Bài tập 1: Trong các câu sau đây, câu nào có cụm từ mùa xuân làm trạng ngữ? Những câu còn lại cụm từ mùa xuân đóng vai trò gì?

a Mùa xuân của tôi – mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân của Hà Nội –

là mùa xuân có mưa riêu riêu, gió lành lạnh, có tiếng nhạn kêu trong đêm xanh (Vũ Bằng)

b Mùa xuân, cây gạo gọi đến bao nhiêu là chim ríu rít.(Vũ Tú Nam)

c Tự nhiên như thế: ai cũng chuộng mùa xuân.(Vũ Bằng)

(4)

Chủ ngữ Chủ ngữ Chủ ngữ

Vị ngữ

Trạng ngữ

Phụ ngữ

ĐT

d Mùa xuân! Mỗi khi hoạ mi tung ra những tiếng hót vang lừng, mọi vật như có sự thay đổi kỳ diệuCâu đặc biệt .(Võ Quảng)

II Luyện tập:

Tìm trạng ngữ trong các đoạn trích dưới đây và cho biết ý nghĩa của nó?

Bài tập 2+3:

a1 Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ, như báo trước mùa về của một thức quà thanh nhã và tinh khiết Các bạn có ngửi thấy, khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy mùi thơm của bông lúa non không?

b Chúng ta có thể khẳng định rằng: cấu tạo của tiếng Việt, với khả năng thích ứng với hoàn cảnh lịch sử như chúng ta nói trên

TN chỉ cách thức

TN chỉ thời gian

TN chỉ cách thức

1 2 3 4

Thêm trạng ngữ chỉ thời gian, nơi chốn, cách thức, mục đích cho câu sau:

sl18

Thêm trạng ngữ chỉ thời gian cho câu sau:

Trong năm học này, các bạn học sinh không xả rác bừa bãi.

Thêm trạng ngữ chỉ nơi chốn cho câu sau:

Ở trường THCS Ninh Điền, các bạn học sinh không xả rác bừa bãi.

Thêm trạng ngữ chỉ cách thức cho câu sau:

Với ý thức tự giác, các bạn học sinh không

xả rác bừa bãi.

Thêm trạng ngữ chỉ mục đích cho câu sau:

Để bảo vệ môi trường sạch đẹp, các bạn học sinh không xả rác bừa bãi.

Trong năm học này, để bảo vệ môi trường sạch đẹp, với ý thức tự giác, các bạn học sinh,

ở trường THCS Ninh Điền, không xả rác bừa bãi.

TN chỉ thời gian TN chỉ mục đích

TN chỉ cách thức

TN chỉ nơi chốn

Có thể thêm các trạng ngữ cho câu trên

như sau:

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

- Học bài và nắm vững đặc điểm của trạng ngữ.

- Bài tập: + Làm bài tập 3.b sgk/40;

+ Hoàn thành các bài tập vào vở.

+ Viết đoạn văn (5 đến 7 câu) sử dụng

câu có trạng ngữ và các dạng câu đã học.

Chủ đề: Tả quê hương khi mùa xuân về.

- Chuẩn bị bài: Tìm hiểu chung về phép lập luận chứng minh.

18

Hoàng Thị T