giáo trình hóa học lớp 10 đầy đủ

Electron chuyển động xung quanh hạt nhân b/ Hạt Nhân Nguyên Tử Nằm ở tâm nguyên tử gồm Proton và Nơtron Proton kí hiệu là p , có điện tích là 1+ , khối lượng lớn hơn khối lượng electron

Trang 1

ÔN TẬP ĐẦU NĂM

TIẾT : 1 ,2

NGÀY SOẠN:

A/ MỤC ĐÍCH YÊU CẦU

Gíup cho học sinh nhớ lại các kiến thức đã học như:

 Nguyên tử được cấu tạo gồm mấy phần

 Thế nào là nguyên tố hoá học,hoá trị của một nguyên tố được xác định như thế nào?

 Nội dung định luật bảo toàn khối lượng

 Tỉ khối của chất khí,dung dịch,nồng độ dung dịch

 Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học

B/ PHƯƠNG PHÁP : Đàm thoại – Vấn đáp

C/ LÊN LỚP:

1/ Oån Định : kiểm tra sĩ số

2/ Kiểm Tra Bài Củ

3/ Dạy Bài Mới

1/ NGUYÊN TỬ

Nguyên tử của bất kì nguyên tố nào cũng

gồm các hạt nhân mang điện tích dương và

lớp võ có một hay nhiều electron mang điện

tích âm

a/ Electron

Electron kí hiệu là e có điện đích là 1- ,

khối lượng rất nhỏ không đáng kể so với

khối lượng nguyên tử Electron chuyển động

xung quanh hạt nhân

b/ Hạt Nhân Nguyên Tử

Nằm ở tâm nguyên tử gồm Proton và

Nơtron

Proton kí hiệu là p , có điện tích là 1+ , khối

lượng lớn hơn khối lượng electron rất nhiều

(1836lần)

Nơtron kí hiệu là n , không mang điện có

khối lượng bằng khối lượng proton

Trong nguyên tử số hạt proton bằng số hạt

electron

Khối lượng nguyên tử được xem như tổng

khối lượng proton và khối lượng nơtron

2/ Nguyên Tố Hoá Học

Nguyên tố hoá học là tập hợp những

nguyên tử có cùng số proton trong hạt nhân

3/ Hoá Trị Của Một Nguyên Tố

Hoá trị của một nguyên tố chỉ khả năng liên

kết của nguyên tử nguyên tố này với

nguyên tử nguyên tố khác .Hoá trị một

Hãy nhớ lại và cho biếtnguyên tử được cấu tạo nhưthế nào?

Nêu bản chất của hạt Electron?

Hạt nhân nguyên tử gồmnhững loại hạt nào?

Bản chất proton?

Bản chất nơtron?

Có thể xem khối lượng nguyêntử bằng tổng khối lượng protonvà nơtron được không? Tạisao?

Thế nào là nguyên tố hoá học?

Nguyên tử của bất kìnguyên tố nào cũng gồmcác hạt nhân mang điệntích dương và lớp võ cómột hay nhiều electronmang điện tích âm.Học sinh trả lời bản chấtcủa Electron

Nằm ở tâm nguyên tửgồm Proton và Nơtron

Proton kí hiệu là p , cóđiện tích là 1+ , khốilượng lớn hơn khối lượngelectron rất nhiều(1836lần)

Học sinh nêu bản chấtnơtron

Có thể xem khối lượngnguyên tử bằng tổng khốilượng proton vànơtron.Do khối lượngelectron rất nhỏ

Nguyên tố hoá học là tậphợp những nguyên tử cócùng số proton trongnguyên tử

Trang 2

NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG THẦY HOẠT ĐỘNG TRÒ

nguyên tố được xác định theo hoá trị

nguyên tử H ( một đơn vị) hoặc nguyên tử

O( hai đơn vị)

a b

x y

A B ⇒ax = by

4/ Định Luật Bảo Toanø Khối Lượng

Trong một phản ứng hoá học, tổng khối

lượng các chất tham gia bằng tổng khối

lượng các chất tạo thành

5/Mol Là Gì

Mol là lượng chất có chứa 6.1023 nguyên

tử hoặc phân tử của chất đó

Khối lượng mol một chất là khối lượng

tính bằng gam của 6.1023 nguyên tử hoặc

phân tử chất đó

Ơû điều kiện tiêu chuẩn 1 mol chất khí có

thể tích là 22.4 lit

MA MB lần lượt là khối lượng mol khí A và

khí B

Tỉ khối cho biết khí A nặng hay nhẹ hơn

khí B bao nhiêu lần

Tỉ khối của khí A so với không khí

dA/KK = A

KK

M M

MKK khối lượng moltrung bình không khí

= 29

7/ Dung Dịch

a/ Độ Tan

Là số gam chất tan có thể tan trong

100gam nước ở moat nhiệt độ nhất định tạo

thành dung dịch bảo hoà ở nhiệt độ đó

b/ Nồng Độ Dung Dịch

Nồng Độ Phần Trăm

Oxit bazơ( CaO , Fe2O3 ,MgO ….) , phản

ứng với axit tạo muối và nước

Xác định hoá trị các nguyêntố : Na , Mg , S , P trong cáchợp chất sau: Na2O , MgO ,

Tính tỉ khối cuả khí cacbonnic

so với không khí.giải thích tạisao ta thổi bong bóng buông ranó không bay lên cao Muốnnó bay lên cao phải bom vàobong bóng một loại khí như thếnào?

Định nghĩa nồng độ phần trămvà nồng độ mol/lit

Aùp dụng công thức xácđịnh được hoá trị của cácnguyên tố lần lượt là

Na :1 , Mg : 2 , S :2 , P :3

Học sinh nhớ lại và nêuđịnh luật bảo toàn khốilượng

Vân dụng trả lời câu hỏi

dA/B = A

B

M M

áp dụng công thức tính tỉkhối của khí cacbonnic sovới không khí là 44 1.5

29=Vậy CO2 nặng hơn khôngkhí 1.5 lần

Bong bóng không bay vìbong bóng chứa CO2

nặng hơn không khí.Muốn cho bong bóng bayphải bom vào bong bóngmột loại khí nhẹ hơnkhông khí như H2 , C2H2

( khí đá) Nồng độ phần trăm làkhối lượng chất tan cótrong 100 gam dung dịch Nồng độ mol/lit là sốmol chất tan có trong 1 litdung dịch

n : số mol chất tan

V : thể tích dung dịch

Trang 3

Oxit axit (CO2, SO2 ) phản ứng với

dung dịch bazơ tạo thành muối và nước

b/ Axit như HCl , H2SO4 , HNO3 phản ứng

được với bazơ, oxitbazơ , kim loại, và một

số muối

9/ Bảng Hệ Thống Tuần Hoàn

Oâ nguyên tố cho biết số hiệu nguyên

tử , số proton , electron trong nguyên tử của

nguyên tố đó

Chu kì cho biết số lớp electron trong

nguyên tử nguyên tố đó

Nhóm gồm các nguyên tử có số elẹcton

ngoài cùng bằng nhau và bằng thứ tự

Một nguyên tố ở chu kì 3 phânnhóm chính nhóm I, Ô thứ11.Hãy tìm proton, số lớpelectron , số electron ngoàicùng

Học sinh nhớ lại trả lờilần lượt từng phần câuhỏi trên

Học sinh lần lượt phátbiểu ý nghĩa bảng tuầnhoàn

Vận dụng ý nghĩa tìmđược số proton = electron

= 11, số lớp electron là 3,số electron ngoài cùng là1

4/ Cũng Cố

a/ Xác định hoá trị các nguyên tố

- cacbon trong hợp chấtCH4 , CO , CO2

- sắt trong hợp chất: FeO , Fe2O3

b/Giải thích tại sao

- Khi nung canxicacbonat (CaCO3) thì khối lượng chất rắn sau phản ứng giảm.?

- Khi nung một miếng đồng thì khôí lượng chất rắn sau phản ứng tăng?

C/ Tính thể tích của

- hỗn hợp 6.4 gam oxi và 22.4 gam nitơ (ĐKTC)

- hỗn hợp khí gồm 0.75 mol CO2 , 0.5 mol CO và 0.25 mol nitơ

d/ Làm bay hơi 300 gam nước ra khỏi 700 gam dung dịch muối 12% thì thu được 5 gam muối kết tinh tách khỏi dung dịch Hãy xác định nồng độ % của dung dịch muối bảo hoà trong điều kiện nhiệt độ của thí nghiệm

e/ Trong 800 ml dung dịch NaOH có 8 gam NaOH

- Tính nồng độ mol của dung dịch NaOH

- Phải thêm bao nhiêu ml nước vào 200 ml dung dịch NaOH để có dung dịch NaOH 0.1M?

5/ Dặn Dò

Chuẩn bị bài cấu tạo nguyên tử

Nguyên tử được cấu tạo bởi mấy phần

Các hạt cơ bản cấu tạo nên mỗi phần của nguyên tử?

Người ta tìm ra hạt nhân nguyên tử và các hạt cơ bản như thế nào?

Bản chất của các hạt cơ bản cấu tạo nên nguyên tử ?

Trang 4

CHƯƠNG I NGUYÊN TỬ NGUYÊN TỬ BÀI 1 THÀNH PHẦN NGUYÊN TỬ THÀNH PHẦN NGUYÊN TỬ

Tiết :3

Ngày soạn:

I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC

1/ Kiến Thức

Học sinh phải biết được :

 Thành phần cơ bản của nguyên tử gồm vỏ nguyên tử và hạt nhân.Vỏ nguyên tử gồm các hạt electron,hạt nhân gồm các hạt proton và nơtron

 Khối lượng điện tích các hạt electron , proton Kích thước khối lượng nguyên tử

2/ Kĩ Năng

 Dựa vào thí nghiệm trong SGK ,nhận xét và rút ra kết luận

 Hiểu và sử dụng các đơn vị đo lường :u , nm , A0 và giải các bài tập

II/ CHUẨN BỊ

1/Phương Pháp : trực quan – diễn giảng – vấn đáp – nêu vấn đề- đàm thoại

2/ Chuẩn Bị : phóng to hình 1.3 trong SGK ( in trên giấy trong rối chiếu)

III/ DẠY BÀI MỚI

1/Oån Định : kiểm tra sĩ số

2/ Kiểm Tra

3/ Vào Bài

NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ

I/ THÀNH PHẦN CẤU TẠO

NGUYÊN TỬ

1/ Electron

a/Sự Tìm Ra Electron

Năm 1987 nhà bác học người

Anh tên là Tôm – Xơn (J.J Thomson)

,bằng thí nghiệm phóng điện trong chân

không ,ông đã phát hiện ra tia âm cực

gồm những chùm hạt mang điện tích

âm Người ta gọi những hạt mang điện

tích âm đó là Electron, kí hiệu là e

b/ Khối Lượng Và Điện Tích Hạt

Giá trị 1.602 .10-19C được dùng làm

điện tích đơn vị , kí hiệu là eo

Vậy điện tích electron kí hiệu là

–eo và qui ước bằng 1-

2/ Sự Tìm Ra Hạt Nhân Nguyên Tử

Hoạt động 1

Nhắc lại ở lớp 8 các emđã học nguyên tử được cấu tạonhư thế nào?

Hoàn chỉnh câu trả lờicủa các em

Dẫn dắt vào bài mới

Giáo viên diễn giảng

Do không tìm được giá trịđiện tích nào nhỏ hơn

1.602 10-19C nên nó được dùng

Các chùm tia này làchùm vật chất , vì chúnglàm cho chong chóng quay

Các chùm tia này bịlệch về phía cực dương,chứng tỏ chúng gồmnhững hạt mang điện tíchâm Các hạt này gọi làElectron

Trang 5

Năm 1911 nhà vật lý học người

Anh Rơ – Dơ - Pho (E.RutherFord) và

một số cộng sự đã làm một thí nghiệm

dùng hạt α bắn phá vào một lá vàng

mỏng Qua thí nghiệm đã kết luận

Nguyên tử phải có phần mang điện

dương có khối lượng lớn

Phần mang điện dương này có

kích thước rất nhỏ so với nguyên tử

⇒ Nguyên tử có cấu tạo rổng, phần

mang điện dương là hạt nhân

Xung quanh hạt nhân là lớp vỏ

nguyên tử gồm các hạt electron Để

trung hoà điện, số điện tích dương trong

hạt nhân phải bằng số electron ngoài

lớp vỏ

3/ Cấu Tạo Của Hạt Nhân Nguyên Tử

a/ Tìm Ra Proton

Năm 1918 khi bắn phá hạt nhân

nguyên tử nitơ bằng hạt α Rơ-Đơ-Pho

đã phát hiện ra một loại hạt có khối

lượng 1.6726 10-27 kg, mang một đơn vị

điện tích (eo ,qui ước1+) Đó chính là hạt

proton , kí hiệu là p

b/ Tìm Ra Nơtron

Năm 1932 chat –uych ( cộng tác

viên của Rơ-Đơ-Pho ) cũng dùng hạt α

bắn phá hạt nhân nguyên tử beri,đả tìm

ra một loại hạt có khối lượng gần bằng

khối lượng hạt proton nhưng không

mang điện, được gọi là hạt nơtron, kí

hiệu là n

Thành phần cấu tạo nguyên tử gồm

 Hạt nhân nằm ở tâm nguyên tử

được tạo thành bởi các proton và

nơtron

 Vỏ nguyên tử gồm các hạt electron

chuyển động xung quanh hạt nhân

II/ KÍCH THƯỚC KHỐI LƯỢNG

NGUYÊN TỬ

1/ Kích Thước

Để biểu thị kích thước nguyên tử

người ta dùng đơn vị nanomet (nm) hoặc

Tại sao có vài tiaαkhông xuyên qua lá vàng mỏngmà bị đẩy ngược trở lại?

Suy ra điều gì về số điệntích dương trong hạt nhân và sốelectron ở lớp vỏ?

Chứng tỏ trongnguyên tử có phần mangđiện tích dương có khốilượng lớn

Có vài tiaα khôngxuyên qua lá vàng mỏngmà bị đẩy ngược trở lại,chứng tỏ phần mang điệntích dương có kích thướcrất nhỏ

Suy ra số điện tíchdương trong hạt nhân bằngsố electron lớp vỏ

Hạt proton có khốilượng rất lớn so với hạtelectron

Hạt nhân nguyên tử đượctạo thành bởi các proton vànơtron.Vì nơtron khôngmang điện nên trong hạtnhân số proton bằng sốelectron ở lớp vỏ nguyêntử

Vậy trong nguyên tử sốproton bằng số electron

Như vậy cácelectron nhỏ bé chuyểnđộng trong không gianrổng xung quanh hạt nhân

Học sinh so sánh

Trang 6

NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ

1nm = 10 Ao

Nếu hình dung nguyên tử là một

khối cầu thì nó có đường kính khoảng

10-10m = 1Ao

Nguyên tử có kích thước nhỏ

nhất là hyđrô (bán kính 0.053nm )

Hạt nhân còn có kích thước nhỏ

hơn nguyên tử rất nhiều ( 10.000 lần),

đường kính khoảng 10-5 nm

Electron và proton còn có kích

thước nhỏ hơn (đường kính khoảng

10-8nm)

2/ Khối Lượng

Để biểu thị khối lượng nguyên

tử, các hạt proton , nơtron ,electron

người ta dùng đơn vị khối lượng nguyên

tử kí hiệu là u còn được gọi là (đvC)

1,6605.1012

19,9265 .10-27 kg là khối lượng một

nguyên tử của đồng vị cacbon 12

nguyên tử hyđro có khối lựơng nhỏ nhất

là 1.6738 10-27kg ≈1.008u

( cho học sinh xem bảng 1)

Kết luận gì về lớp vỏnguyên tử?

Hãy th ử so sánh kíchthước của nguyên tử và kíchthước các loại hạt

Nguyên tử hyđrô có khốilượng bằng khối lượng mộthạt proton

Vậy nguyên tửhyđrô này không có nơtron

4/ cũng cố

Đặt câu hỏi cho học sinh để hình thành sơ đồ sau:

Nguyên Tử

5/ Dặn Dò

Chuẩn Bị Câu Hỏi Bài “ Nguyên Tố Hoá Học”

Khối lượng nguyên tử bằng số khối đúng không?Nếu không tại sao trong tính toán người ta tính khối lượng nguyên tử của các nguyên tố chẳn hạn như oxi là 16 bằng số khối?

Bài tập 1 đến 5 trang 08.

Vỏ Nguyên Tử Gồm Các Hạt Electron me= 0.00055u

qe= 1- (đvđt) proton

Hạt Nhân Nơtron

mp = 1u

qp = 1+ (đvđt)

mn = 1u

qn = 0

Trang 7

HẠT NHÂN NGUYÊN TỬ

NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC

Tiết:4

Ngày soạn:

I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC

1/ Kiến Thức

Học sinh phải biết được :

 Điện tích hạt nhân , số khối

 Nguyên tử khối , cách tính nguyên tử khối , định nghĩa nguyên tố hoá học

 Số hiệu nguyên tử, kí hiệu nguyên tử , đồng vị , nguyên tử khối trung bình

2/ Kĩ Năng

 Rèn luyện kĩ năng giải các bài tập cho học sinh

II/ CHUẨN BỊ

1/Phương Pháp : Diễn giảng- đàm thoại – vấn đáp –trực quan

2/ Chuẩn Bị: Hình 1.5 phóng to , học sinh chuẩn bị kỉ các câu hỏi

II/ LÊN LỚP

1/ Oån Định : Kiểm tra sỉ số

2/ Kiểm Tra

 Nguyên tử được cấu tạo bởi mấy phần ?

 Nêu thành phần ,bản chất các hạt cấu tạo nên hạt nhân nguyên tử, võ nguyên tử?

 Nguyên tử khối của nguyên tử neon là 20.179 Hãy tính khối lượng một nguyên tử neon theo

kg?

3/ Bài Mới

NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG THẦY HOẠT ĐỘNG TRÒ

I / HẠT NHÂN NGUYÊN TỬ

1/ Điện Tích Hạt Nhân

ĐTHN = Z+

Z :là số proton củng chính là số đơn vị

điện tích hạt nhân

Trong nguyên tử trung hoà điện ,

tổng số proton trong hạt nhân bằng tổng

số electron trong nguyên tử

Proton = Electron = đơn vị ĐTHN

Ví dụ

2/ Số Khối

A = Z + N

A : số khối

Z : tổng số proton

N : tổng số hạt nơtron

Hạt nhân nguyên tử cócác hạt proton mang điên tíchdương 1+ Vây hạt nhân mangđiên tích gì?

Số điện tích dươngtrong hạt nhân được xác địnhnhư thế nào?

Trong một nguyên tửtrung hoà điện thì điện tíchdương phải bằng điện tích âm,vậy suy ra điều gì?

Ví dụ xác định số Proton ,electron của nguyên tử oxi ,biết ĐTHN là 8+ ?

Tính số khối nguyên tử

Na biết Na có 11 proton , 12Nơtron

Số khối A của nguyên tử vàgiá trị ĐTHN (Z) là đặc trưng

Nguyên tử trunghoà điện thì tổng số protonbằng tổng số electronProton là 8 , Electron là 8

Aùp dụng công thức tính

A =Z + N Số khối của Na là 11 + 12

= 23

Trang 8

II/ NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC

1/ Định Nghĩa

Nguyên tố hoá học là những

nguyên tử có cùng ĐTHN

Ví dụ :

Tất cả các nguyên tử có ĐTHN là

11+ đều thuộc nguyên tố Na

2/ Số Hiệu Nguyên Tử

Số đơn vị ĐTHN nguyên tử của

một nguyên tố được gọi là số hiệu nguyên

tử của nguyên tố đó, kí hiệu là Z

Trong hạt nhân nguyên tử Al có 13

proton , 14 nơtron, lớp vỏ nguyên tử có 13

electron điện tích hạt nhân là 11+ ( có 11

đơn vị điện tích hạt nhân)

cho nguyên tử của một nguyêntố Khi biết được Z và A thìbiết được số Nơtron vàelectron

ĐTHN của nguyên tử

Na là 11+ thì số hiệu nguyên tử

Na là 11 Hãy rút ra định nghĩasố hiệu nguyên tử ?

Diễn giảng kí hiệu nguyên tử:

Cho kí hiệu 27

13Alhãy xác địnhsố proton ,nơtron , electron ,ĐTHN của nguyên tử Al?

Nguyên tố hoá họclà những nguyên tử cócùng ĐTHN

Ví dụ tất cả các nguyên tửcó ĐTHN là 11+ đều thuộcnguyên tố Na

Học sinh trả lời câu hỏi

Học sinh phải trả lời được

Trong hạt nhânnguyên tử Al có 13 proton ,

14 nơtron, lớp vỏ nguyêntử có 13 electron điện tíchhạt nhân là 11+ ( có 11 đơn

vị điện tích hạt nhân)

 Về làm bài tập 1-6 trang 11 SGK

 Chuẩn bị bài “đồng vị”

 Thế nào là đồng vị , cách tính nguyên tử khối trung bình?



Trang 9

NGUYÊN TỬ KHỐI TRUNG BÌNH

Tiết :5

Ngày Soạn:

I/ Mục Tiêu

 Học sinh phải biết :

 Khái niệm đồng vị , nguyên tử khối , nguyên tử khối trung bình

 Cách xác định nguyên tử khối trung bình

1/ Oån Định : Kiểm Tra Sỉ Số 2/ Kiểm Tra:

 Căn cứ vào đâu mà người ta biết giữa nguyên tố Hyđrô ( Z =1) và nguyên tố Urani( Z= 91) chỉ có 90 nguyên tố

 Nguyên tố Ytri (Y) dùng làm vật liệu siêu dẫn ,có số khối là 88 Dựa vào bảng tuần hoàn hãycho biết số Proton , Nơ tron , Electron của nguyên tử nguyên tố Y?

3/Bài Mới

III/ ĐỒNG VỊ

Các đồng vị của cùng một nguyên

tố hoá học là những nguyên tử có cùng số

proton nhưng khác nhau số nơtron, do đó

số khối của chúng khác nhau

Ví dụ : 1 2 3

1H H H,1 ,1 là ba đồng vị của

nguyên tố hoá học hyđrô

Hầu hết các đồng vị có số hiệu nguyên tử

lớn hơn 83 (Z>83) là không bền còn được

gọi là đồng vị phóng xạ

IV/ NGUYÊN TỬ KHỐI VÀ NGUYÊN

Trong tự nhiên có khoảng

340 đồng vị, người ta đã tổnghợp được hơn 2400 đồng vịnhân tạo nhiều đồng vị đượcứng dụng trong y học , nôngnghiệp, nghiên cứu khoa học

điều trị bệnh tuyến giáp Tia

γ của đồng vị 60Co là tácnhân tiệt trùng ,chống nấmhữu hiệu trong bảo quảnlương thực,thực phẩm…

Trang 10

NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG THẦY HOẠT ĐỘNG TRÒ TỬ KHỐI TRUNG BÌNH CỦA CÁC

NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC.

1/ Nguyên Tử Khối

Nguyên tử khối của một nguyên tử

cho biết khối lượng của nguyên tử đó

nặng gấp bao nhiêu lần đơn vị khối lượng

nguyên tử

Do khối lượng của electron quá

nhỏ nên khối lượng nguyên tử coi như

bằng tổng khối lượng các proton và nơtron

trong hạt nhân nguyên tử Vậy nguyên tử

khối coi như bằng số khối

Ví dụ khối lượng nguyên tử của 31

15P là

31 ( bằng số khối)

2/ Nguyên Tử Khối Trung Bình.

100

aX bY

X nguyên tử khối của đồng vị X

Y nguyên tử khối của đồng vị Y

a :phần trăm số nguyên tử của đồng vị X

b :phần trăm số nguyên tử của đồng vị Y

Một đơn vị khối lượngnguyên tử là bao nhiêu kg?

Khối lượng củanguyên tử được tính như thếnào?

Khi không cần độchính xác cao Có thể xemkhối lượng nguyên tử bằng tổkhối lượng proton và nơtronđược không?

15P hãyxác định proton , nơtron ,electron , khối lượng nguyêntử

Trong tự nhiên cácnguyên tố hoá học tồn tạinhiều đồng vị , nên nguyêntử khối của các nguyên tốnày là nguyên tử khối trungbình của các đồng vị đó

Ví dụ

Tính khối lượngnguyên tử trung bình củanguyên tố clo biết trong tựnhiên clo có hai đồng vị bềnlà 35

Do khối lượngelectron rất nhỏ nên khốilượng nguyên tử có thểxem là tổng khối lượngproton và nơtron.(khikhông cần độ chính xáccao)

Trang 11

TRONG NGUYÊN TỬ OBITAN NGUYÊN TƯ Û

Tiết :6

Ngày Soạn:

I/ Mục Tiêu

1/ Kiến Thức:

Học sinh biết :

Trong nguyên tử các elctron chuyển động không theo một quĩ đạo xác định xung quanh hạt nhân

Khu vực xung quanh hạt nhân mà xác suất tìm thấy electron là 90% được gọi là obitan nguyên tử

2/ Kĩ Năng: vận dụng kiến thức làm các bài tập sách giáo khoa II/ Chuẩn Bị

1/ Phương Pháp: diễn giảng – vấn đáp – trực quan.

2/ Đồ Dùng : Mẫu hành tinh nguyên tử Rơ – đơ – pho , hình ảnh các obitan s ,p III/ Lên Lớp

Tính nguyên tử khối trung bình của Kali , biết rằng trong tự nhiên Kali có các đồng

vị :39

19K chiếm 93,258% ,40

19K chiếm 0,012% và 41

19K chiếm 6,73 % Nguyên tử khối trung bình của Ag bằng 107.02 lần nguyên tử khối của Hyđrô Nguyên tử khối của Hyđrô là 1.008 Tính nguyên tử khối trung bình của Ag

3/Bài Mới

I/ SỰ CHUYỂN ĐỘNG CỦA

ELECTRON TRONG NGUYÊN

TỬ

1/ Mô Hình Hành Tinh Nguyên Tử:

(Cho học sinh đọc qua SGK )

Theo mô hình nguyên tử của Rơ - Đơ

– Pho và Zom mơ phen thì các

electron chuyển động trên những vĩ

đạo tròn hay bầu dục xác định xung

quanh hạt nhân

2/ Mô Hình Hiện Đại Về Sự Chuyển

Động Của Electron Trong Nguyên

Tử , Obitan Nguyên Tử

a/ Sự Chuyển Động Của Electron

Trong Nguyên Tử

Các electron chuyển động rất nhanh (

vận tốc hàng nghìn km/s) không theo

một quỉ đạo xác định trong một khu

Phóng to hình 1.7 ( đám mây electron hình cầu của nguyên tửhyđrô

Các electron chuyển động rất nhanh , ta không nhìn thấy đường đi của nó Đám mây electron không phải do nhiều electron tạo nên mà do 1

Rút ra kết luận về những

ưu khuyết điểm của mô hình nguyên tử của Rơ - Đơ– Pho và Zom mơ phen

Quan sát hình 1.7 Nghe sự mô tả của giáo viên

Rút ra kết luận về sự chyển động của electron

Các electron chuyển động rất nhanh, không theo một quĩ đạo xác định

Trang 12

vực xung quanh hạt nhân

b/ Obitan Nguyên Tử.

Obitan nguyên tử là khu vực không

gian xung quanh hạt nhân mà tại đó

xác suất có mặt ( xác suất tìm thấy)

Dựa vào sự khác nhau về

trạng thái của các elecron trong

nguyên tử người ta phân loại thành

các obitan s ,obitan p , obitan d ,

obitan f

Obitan s dạng hình cầu

Obitan p gồm ba obitan px , py ,

pz hình số 8 nổi Obitan px định

hướng theo trục x , Obitan py định

hướng theo trục y , Obitan pz định

hướng theo trục z

Obitan d và f có hình dạng

phức tạp hơn

Ví dụ

Trong nguyên tử hyđrô chỉ có 1

electron , electron này thường xuyên

có mặt ở khu vực gần hạt nhân nhất

tạo thành obitan có 1s có dạng hình

cầu, khối cầu obitan 1s có kích thước

nhỏ nhất , các obitan 2s ,3s 4s cũng

dạng khối cầu nhưng có kích thước

một khoảng 0.053 nm, khu vực

này gọi là obitan nguyên tử, ngoài khu vực này khả năng có mặt electron thấp hơn

Hoạt động 4 Diễn giảng

Khi chuyển động trong nguyên tử các electron có thể chiếm những mức năng lượng khác nhau đặc trưng cho trạng thái chuyển động của nó.Nhữngelectron ở gần hạt nhân hơn chiếm những mức năng lượng thấp hơn ( bền hơn) , những electron ở xa hạt nhân hơn có năng lượng cao hơn Dựa vào sựkhác nhau về trạng thái của cácelecron trong nguyên tử người

ta phân loại thành các obitan

s ,obitan p , obitan d , obitan f

Trực quan

Cho học sinh xem tranh phóng

to hình dạng các obitan

Mây electron mang điện tích âm do electron mang điện tích âm

Đọc định nghĩa obitan nguyên tử

học sinh trả lời ví dụ

Người ta nói obitan nguyên tử hyđrô là một khối cầu đường kính khoảng 1.06 nm nghĩa là

gì ?Nghĩa là trong khối cầu đường kính 1.06 nm khả năng có mặt electron là

cầu khả năng có mặt

Obitan p dạng hình số 8 nổi

Obitan p gồm ba obitan px , py , pz hình số 8 nổi Obitan px định hướng theo trục x , Obitan py định hướng theo trục y , Obitan

pz định hướng theo trục z

4/ Cũng Cố

 Khái niệm về obitan?

 Trình bày hình dạng của obitan s ,p nêu sự khác nhau của chúng trong không gian?

5/ Dặn Dò

 Làm bài tập 1-6 trang 20

 Xem lại tất cả các bài tập của bài

“Thành Phần Cấu Tạo Nguyên Tử “, “Nguyên Tố Hoá Học “, “ Obitan Nguyên Tử “ chuẩn bị luyện tập

BÀI 5 LUYỆN TẬP

Trang 13

THÀNH PHẦN NGUYÊN TỬ

Thành phần cấu tạo nguyên tửSố khối , nguyên tử khối , nguyên tố hoá học , số hiệu nguyên tử , kí hiệu nguyên tử , đồng vị , nguyên tử khối trung bình, obitan nguyên tử

2/ Kĩ Năng Làm các bài tập vận dụng:

Xác định số proton , nơron electron , số khối , khối lượng nguyên tử khi biết kí hiệu nguyên tử

Tính nguyên tử khối trung bình của các nguyên tố hoá học

II/ Chuẩn Bị

1/ Phương Pháp : Đàm thoại – vấn đap 2/ Đồ Dùng : Không sử dụng phương tiện trực quan ,học sinh chuẩn bị trước bài luyện

tập

III/ Lên Lớp

Có thể mô tả sự chuyển động của electron trong nguyên tử bằng các quĩ đạo chuyển động được không?

Theo thuyết hiện đại sự chuyển động của electron trong nguyên tử được mô tả bằng hình ảnh gì?

3/Bài Mới

I/ KIẾN THỨC TRONG TÂM

Nguyên tử được cấu tạo bởi ba loại

hạt : electron (e)ở lớp vỏ, proton (p)và

nơtron(n) ở hạt nhân

Trong một nguyên tử trung hoà

điện ,số đơn vị điện tích hạt nhân bằng số

proton và bằng số electron

Số khối A =Z + N

Trong tính toán gần đúng có thể

xem nguyên tử khối bằng số khối

Nguyên tử khối trung bình của nguyên tố

có nhiều đồng vị

Cách tính số khối?

Thế nào là đồng vị?

Nguyên tố hoá học ?Cách tính nguyên tử khốitrung bình của các đồng vị?

Nguyên tử được cấu tạobởi ba loại hạt : electron(e)ở lớp vỏ, proton (p)vànơtron(n) ở hạt nhân

Đồng vị là nhữngnguyên tử có cùng proton ,khác nơtron

Nguyên tử khôitrung bình

Trang 14

II/ BÀI TẬP

Bài1 :Theo số liệu bảng 1 trang 8

a/Tính khôi lượng nguyên tử nitơ ra

gam ,biết nguyên tử nitơ có 7 proton , 7

nơtron và 7 electron

b/Tính tỉ số khối lượng của electron

so với khối lượng toàn nguyên tử

Bài 2: Tính bán kính gần đúng của

nguyên tử canxi.?

Biết thể tích của 1 mol canxi tinh

thể là 25,87 cm3

Biết rằng trong tinh thể các nguyên

tử canxi chỉ chiếm 74% thể tích , còn lại là

Thể tích của một nguyên tử canxi:

Một mol canxi có chứa 6,02.1023 nguyên

ứng với số khối là 36 ,38 , A Phần trăm số

Một nguyên tử được kíhiệu đầy đủ như thế nào?

Aùp dụng giải bài tập?

Tính tổng khối lượngproton

Tính tổng khối lượngNơtron

Tính tổng khối lượngelectron

Tính khối lượng nguyên tử

Hãy nêu kết quả sau khitính xong bài toán?

Hướng dẫn học sinh:

Tính thể tích thực của1 molcanxi?

Tính thể tích của 1nguyên tử canxi?

Tính bán kínhnguyên tử canxi dựa vàocông thức tính thể tích hìnhcầu ( xem nguyên tử canxinhư một khối cầu )

Một nguyên tử được

kí hiệu đầy đủ A

so với khối lượng nguyêntử là :

24 24

0,0064.10

0.00027

23, 4382.10

kg kg

−

Thể tích thực củamột mol canxi:

V(1mol) =25,87 74

100=19,15cm3

Thể tích của mộtnguyên tử canxi:

Một mol canxi cóchứa 6,02.1023 nguyên tửcanxi

Vậy 1 nguyên tử canxi cóthể tích là:

Trang 15

nguyên tử các đồng vị lần lượt là 0,34% ,

0,06% , và 99,6% Nguyên tử khối trung

bình của argon là 39,98 Tính số khối A

của đồng vị còn lại?

Số khối A của đồng vị còn lại của nguyên

tố argon là:

3998 2, 28 12, 499,6

= 40

4/ Cũng Cố

 Thế nào là nguyên tố hoá học, đồng vị?

 Cách tính nguyên tử khối trung bình các đồng vị?

 Kí hiệu nguyên tử cho ta biết được điều gì?cho ví dụ ?

5/ Dặn Dò

 Chuẩn bị bài “ Lớp Và Phân Lớp Electron”

 Electron ở vỏ nguyên tử như thế nào được xếp cùng một lớp?

 Trong một lớp các electron như thế nào được xếp cùng một phân lớp?

 Trong mỗi phân lớp có thể chứa tối đa bao nhiêu electron?

Bài 6 CẤU TẠO VỎ NGUYÊN TỬ

Trang 16

Tiết :9

Ngày Soạn:

I/ Mục Tiêu

1/ Kiến Thức Học sinh hiểu

 Trong nguyên tử các electron chuyển động quanh hạt nhân tạo nên lớp vỏ nguyên tử

 Sự chia lớp electron , phân lớp elecron , số electron trong mỗi phân lớp , mỗi lớp

I/ LỚP ELECTRON

Các electron trên cùng một lớp

có mức năng lượng gần bằng nhau

Theo thứ tự mức năng lượng từ

thấp đến cao , các lớp electron được

ghi là : 1 , 2 , 3 , 4 , 5 , 6 , 7

Tên : K , L , M , N ,O ,P , Q

Lớp 1 là lớp gần hạt nhân nhất , các

electron ở lớp này liên kết với hạt

nhân chặt chẽ nhất, chúng có năng

lượng thấp nhất , dần dần đến các lớp

tiếp theo ( 2,3,4…) ở xa hạt nhân hơn ,

có năng lượng cao hơn

II/ PHÂN LỚP ELECTRON

Mỗi lớp chia thành nhiều phân

lớp

Các electron trên cùng một

phân lớp có mức năng lượng bằng

nhau

Các phân lớp được kí hiệu

bằng các chữ cái thường s , p , d , f

Lớp 1(K) có 1 phân lớp 1s

Lớp 2(L) có 2 phân lớp 2s , 2p

Lớp 3(M) có 3 phân lớp 3s,3p,3d

Hoạt Động 1

Tại sao các electron có mộtvùng ưu tiên trong lớp vỏnguyên tử ( obitan)?

Trong lớp vỏnguyên tử cácelectron sắp xếp như thế nào ?

Ơû trạng thái cơ bản cácelectron trong nguyên tử lầnlượt chiếm các mức năng lượngtừ thấp đến cao và sắp xếpthành từng lớp

Lớp electron nào có năng lựơng thấp nhất,cao nhất

Mỗi lớp được chiathành nhiều phân lớp.Vậyphân lớp electron được chianhư thế nào?

Các obitan trong cùngphân lớp có đặc điểm gìchung ?

Tuỳ theo đặc điểm từnglớp mà mỗi lớp có thể có 1 haynhiều phân lớp

Do mỗi obitan có một trạngthái năng lượng khác nhau Các electron có mưcù nănglượng gần bằng nhau xếpchung một lớp

Lớp electron ở gần hạt nhân

có năng lượng thấp nhất, dầndần đến các lớp tiếp theo( 2,3,4…) ở xa hạt nhân hơn ,có năng lượng cao hơn.Lớpelectron ở ngoài cùng cónăng lượng cao nhất

Số phân lớp trong mỗi lớp

Trang 17

Lớp 4(N) có4 phân lớp 4s,4p,4d và 4f

⇒Số phân lớp trong mỗi lớp bằng số

thứ tự của lớp.Tuy nhiên trong tất cả

các nguyên tố trong bảng hệ thống

tuần hoàn , các electron trong nguyên

tử của chúng chỉ điền vào bốn phân

lớp s , p , d , f

III/ SỐ OBITAN NGUYÊN TỬ

TRONG MỘT PHÂN LỚP

ELECTRON

Phân lớp s chỉ có 1 obitan đối

xứng cầu trong không gian

Phân lớp p có 3 obitan px , py ,

pz , định hướng theo các trục x , y ,z

Phân lớp d có 5 obitan định

hướng khác nhau trong không gian

Phân lớp f có 7 obitan định

hướng khác nhau trong không gian

IV/ SỐ OBITAN NGUYÊN TỬ

TRONG MỘT LỚP ELECTRON

Lớp Số phân lớp SỐ OBITAN

1(K) 1s 1

3(M) 3s 3p 3d 9

4(N) 4s 4p 4d 4f 16

Từ kết quả trên ta có số obitan

tối đa trong lớp thứ n là n2

ví dụ

Diển giảng

Lớp 1(K) có 1 phân lớp 1sLớp 2(L) có 2 phân lớp 2s , 2pLớp 3(M) có 3 phân lớp 3s, 3p,3d

Lớp 4(N) có4 phân lớp 4s, 4p ,4d và 4f

Rút ra kết luận gì ?

Diễn giảng

Các obitan trong cùngmột phân lớp có cùng mứcnăng lượng, số lượng và hìnhdạng obitan phụ thuộc vào đặcđiểm của mỗi phân lớp

Mặc dù trong các obitan

p ,d , f có nhiều obitan địnhhướng theo các hướng khácnhau nhưng các obitan trongcùng một phân lớp có nănglượng bằng nhau

Dựa vào số obitan trong mỗiphân lớp và số phân lớp trongmỗi lớp hãy suy ra số obitantrong mỗi lớp electron

Rút ra kết luận về số obitantrong mỗi lớp electron?

Điều này chỉ đúng đến lớp 4

bằng số thứ tự của lớp

Xem tranh vẽ các obitan củaphân lớp s và phân lớp pNhận xét số obitan trong cácphân lớp đều là số lẽ: 1 ,3 , 5,7

Lớp 1 có 1 oitan 1sLớp 2 có 4 obitan( 1obitan 2s và 3 obitan 2p)

Lớp 3 có 9 obitan( 1obitan 3s và 3 obitan 3p và

5 obitan 3d)

Lớp 4 có 16 obitan( 1obitan 4s và 3 obitan 4p và

5 obitan 4d và 7 obitan 4f)

Từ kết quả trên ta cósố obitan tối đa trong lớp thứ

n là n2

4/ Cũng Cố

 Thế nào là lớp và phân lớp electron,sự khác nhau giửa lớp và phân lớp electron?

 Tại sao lớp N chứa tối đa 16obitan , hình dạng của các obitan trong lớp N?

5/ Dặn Dò

 Bài tập 4,5,6 trang 25 Làm tại lớp bài 1,2,3

 Chuẩn bị bài “ Năng Lượng Các Electron - Cấu Hình Electron Của Nguyên Tử”

o Dựa vào đâu để viết cấu hình electron của một nguyên tử?

o Biết được Electron ngoài cùng có ý nghĩa gì?

Trang 18

NGUYÊN TỬ – CẤU HÌNH ELECTRON

Tiết :10 , 11

Ngày Soạn:

I/ Mục Tiêu

 Học sinh phải biết :

 Số electron tối đa trong một lớp và phân lớp

 Các nguyên lí , quy tắc sắp xếp electron trong nguyên tử

 Học sinh phải hiểu

 Cách viết cấu hình electron

 Hiểu đặc điểm electron lớp ngoài cùng

Hãy cho biết tên của các lớp electron ứng với giá trị n = 1,2,3,4 và cho biết các lớp đócó chứa bao nhiêu obitan?

3/Bài Mới

I/ NĂNG LƯỢNG CỦA ELECTRON

TRONG NGUYÊN TỬ

1/ Mức Năng Lượng Obitan Nguyên

Tử

Trong nguyên tử các electron trên mỗi

obitan có một mức năng lượng xác

định,được gọi là mức năng lượng

obitan nguyên tử ( năng lượng AO).

Các electron trên các obitan khác nhau

của cùng một phân lớp có năng lượng

như nhau

Ví du:

Phân lớp 2p có 3 obitan 2 p , 2 ,2 x p y p z

Các electron của ba obitan này có năng

lượng bằng nhau

2/ Trật Tự Các Mức Năng Lượng

Obitan Nguyên Tử

Thứ tự sắp xếp theo chiều tăng

của mức năng lượng được xác định bằng

thực nghiệm và lý thuyết:

Các electron của các phân lớpkhác nhau có mức năng lượngnhư thế nào?

Trường hợp nào electron cónăng lượng bằng nhau?

Các electron trên các obitankhác nhau của cùng một phânlớp có năng lượng như nhau

Ví du:

Phân lớp 2p có 3 obitan 2 p , x

2 , 2p y p Các electron của ba z

obitan này có năng lượng bằngnhau

Hoạt động 2 Cho học sinh xem hình

1.11(mức năng lượng của cácobitan trong nguyên tử)

Năng lượng các electron biếnđổi như thế nào giữa các lớp

Các electron của các phânlớp khác nhau có mức nănglượng khác nhau

Các electron trong cùngmột phân lớp

Từ trong ra ngoài năng

lượng các lớp tăng từ 1 đến

7, năng lượng các phân lớptăng theo thứ tự s,p,d,fXem hình 1.11 phóng to

Trang 19

1s 2s 2p 3s 3p 4s 3d 4p 5s 4d 5p 6s 4f 5d

6p 7s 5f 6d……

II/ CÁC NGUYÊN LÍ VÀ QUI TẮC

PHÂN BỐ ELECTRON TRONG

NGUYÊN TƯ

1/ Nguyên Lí Pau – Li

a/ Oâ Lượng Tử

Để biểu diễn obitan nguyên tử

một cách đơn giản người ta dùng ô

vuông nhỏ gọi là ô lượng tử Một ô

lượng tử ứng với một obitan

Cho học sinh về nhà vẽ các ô lượng tư

vào tậpû( hình 1.12)

b/ Nguyên Lí Pau – Li

“Trong một obitan chỉ chứa

nhiều nhất là 2 electron và hai electron

này chuyển động tự quay khác chiều

nhau xung quanh trục riêng của mỗi

electron”

Khi một obitan đã có 2 electron thì 2

electron đó được gọi là electron ghép

đôi, khi một obitan chỉ có 1 electron thì

electron đó được gọi là electron độc

thân,

c/ Số Electron Tối Đa Trong Một Lớp

Và Phân Lớp

Lớp n có n2 obitan .Mỗi obitan chứa

nhiều nhất 2electron , vậy lớp n sẽ có

nhiều nhất 2n2 electron

Lớp Số obitan Số electron

và các phân lớp?

Giải thích sự chênh lệchmức năng lượng giữa 4s và 3dlà do khi điện tích hạt nhântăng có sự chèn mức nănglượng ( hình 1.11)

Diễn giảng ô lượng tử Cho học sinh vẽ các ô lượngtử của obitan 2s và 2p

Diễn giảng nguyên lí pau li

Người ta biểu thị chiều tự quaykhác nhau quanh trục riêng củahai electron là hai mũi tên :một mũi tên hướng lên , mộtmũi tên hướng xuống

Biểu diễn electron độc thân vàelectron ghép đôi của củaobitan 1s ?

Theo nguyên lí Pau – Li hãytính số electron tối đa trongmỗi lớp?

Lớp 1 có 1 oitan 1s

Lớp 2 có 4 obitan( 1obitan 2s và 3 obitan 2p)

Lớp 3 có 9 obitan( 1obitan 3s và 3 obitan 3pvà 5 obitan 3d)

Lớp 4 có 16 obitan (1obitan 4s và 3 obitan 4pvà 5 obitan 4d và 7 obitan4f)

Học sinh tính số electrontối đa trong mỗi lớpelectron

Phân lớp s chỉ có 1

Trang 20

NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG THẦY HOẠT ĐỘNG TRÒ Phân lớp Số obitan Số electron

Ví dụ phân lớp 2s có 2 electron , phân

lớp 3p có 5 electron người ta biểu diễn

là 2s2 , 3p5 Hoặc cũng có thể biểu diễn

vào ô lượng tử

Cho học sinh xem hình 1.14 (số electron

tối đa trong các phân lớp)

2/ Nguyên Lí Vững Bền

Ơû trạng thái cơ bản các electron trong

nguyên tử chiếm lần lượt những obitan

có mức năng lượng từ thấp đến cao

3/ Qui Tắc Hun

Trong cùng một phân lớp, các electron

sẽ phân bố trên các obitan sao cho số

electron độc thân là tối đa và các

electron này phải có chiều tự quay

giống nhau

Ví dụ trong nguyên tử C( Z= 6) các

electron phân bố vào các obitan như

sau:

1s2

C( Z= 6)

III/ CẤU HÌNH ELECTON

1/ Cấu Hình Electron Nguyên Tử

Cấu hình electron của nguyên tử

biểu diễn sự phân bố electron trên các

phân lớp thuộc các lớp khác nhau

Số electron ghi bằng số phía trên

mỗi phân lớp?

Dựa vào nguyên lí Pau

- li xác định số electron tối đatrong mỗi phân lớp ?

Trong một phân lớp đãchứa đầy electron gọi là phânlớp bảo hoa(s2 ,p6, d10 )Ngược lai gọi là phân lớpchưa bảo hoà

Diễn giảng sự biểu diễnelectron trong phân lớp

Trình bày nguyên lí

Ví dụ Nguyên tử H( Z= 1) , có mộtelectron chiếm obitan 1s

Nguyên tử Li (Z = 3 ) có 3electron ,trong đó 2 electronchiếm obitan 1s ,1 electronchiếm obitan 2s ( 1s2 2s1)

Diễn giảng qui tắc HunPhân tích cho học sinh hiểu quitắc hun, từ đó học sinh nắmđược cách phân bố electronvào trong obitan

Nhận xét trong nguyên tử C cóbao nhiêu electron độc thân?

Để đơn giản không cần viếtcác ô lượng tử cao thấp chorườm rà

Phân bố electron vàoobitan của nguyên tử N( Z= 7)

2s2 2p2

Trang 21

bên phải của phân lớp.

2/ Viết Cấu Hình Electron Của

Nguyên Tử

Bước 1 :Xác định số electron

Bước 2: Phân bố các electron vào các

phân lớp theo chiều tăng mức năng

lượng và theo các qui tắc

Bước 3: Viết cấu hình electron lại theo

từng lớp khác nhau

Ghi chú ( giảng cho học sinh )

Để ngắn gọn người khi viết cấu hình

electron của những nguyên tố có số hiệu

nguyên tử lớn , người ta thay thế bằng

cấu hình electron của nguyên tử nguyên

tố Heli (He) hoặc nguyên tố Argon ( Ar)

3/ Đặc Điểm Electron Lớp Ngoài

Cùng

Các nguyên tử có 8 electron lớp

ngoài cùng ( ns2 np6) và nguyên tử Heli

(1s2) không tham gia phản ứng hoá học ,

vì chúng có cấu hình electron rất bền ,

chúng là những khí hiếm , phân tử của

chúng chỉ gồm một nguyên tử

Các nguyên tử có từ 1,2,3

electron lớp ngoài cùng (trừ H , He , B)

thì rất dễ nhường electron, chúng là

những kim loại

Các nguyên tố có 5,6,7 electron

lớp ngoài cùng thì dể nhường electron ,

Giáo viên sửa sai chohọc sinh , hướng dẫn cho họcsinh thấy cái sai, chỉ cho họcsinh cách làm đúng

[ ]Ne là cấu hình electron của

nguyên tử Neon(Ne)

[ ]Ar là cấu hình electron của

nguyên tử Argon ( Ar)

Cho học sinh viết cấuhình electron của các nguyêntố còn lại của 20 nguyên tốđầu, giáo viên sửa sai

Sử dụng bảng cấu hìnhelectron của 20 nguyên tố đầu( phóng to) cho học sinh sosánh với kết quả mình làmViết cấu hình electron theo lớpcủa các nguyên tố trên?

Qua cấu hình electroncủa 20 nguyên tố đầu hãy rút

ra kết luận về số electron tối

đa trong lớp ngoài cùng

Viết cấu hình electroncủa các nguyên tố Mg(Z=12) ,K(Z=19), O(Z=8) , P(Z=15),Ar(Z=18) Cho biết nguyên tốnào là kim loại ,phi kim haykhí hiếm?

Xác định electron lớpngoài cùng của các nguyên tửvừa viết cấu hình?

Chú ý theo dỏi thầy giảng

Vận dụng viết cấu hìnhelectron đúng của cácnguyên tử trên

Nguyên tử của tấtcả các nguyên tố hóa họcđều có tối đa 8 electron ởlớp ngoài cùng

Mg(Z=12) 1s2 2s2 2p6 3s2 làkim loại

K(Z=19)1s2 2s2 2p6 3s2 3p6

4s1 là nguyên tố kim loại.O(Z=8) 1s2 2s2 2p4 lànguyên tố phi kim

P(Z=15) 1s2 2s2 2p6 3s2 3p3

là nguyên tố phi kimAr(Z=18) 1s2 2s2 2p6 3s23p6

Là khí hiếm

Trang 22

chúng là những phi kim

Một số nguyên tố có 4 electron

lớp ngoài cùng là kim loại , cũng có một

số là phi kim

 Bài tập 4 , 5 ,6 ,7 trang 32

 Chuẩn bị bài luyện tập

Trang 23

BÀI 8 LUYỆN TẬP CHƯƠNG I

Tiết :12 , 13

Ngày Soạn: I/ Mục Tiêu

1/ Kiến Thức Củng cố kiến thức:

 Thành phần cấu tạo nguyên tử

 Sự chuyển động của electron trong nguyên tử

 Sự phân bố electron trong các phân lớp , lớp

 Viết cấu hình electron

2/ Kĩ Năng

 Vận dụng kiến thức làm các bài tập cấu tạo nguyên tử

 Vận dụng các qui tắc , nguyên lí để viết cấu hình electron của nguyên tử

 Phân biệt kim loại , phi kim và khí hiếm

1/ Phương Pháp :Đàm Thoại – Vấn Đáp – Thảo Luận 2/ Đồ Dùng : Bảng Tóm Tắc Kiến Thức Cơ Bản Cần Nắm III/ Lên Lớp

10) Cho biết nguyên tử nào thuộc nguyên tố kim loại , phi kim hay khí hiếm?

3/Bài Mới

I/ KIẾN THỨC CẦN NẮM

1/ Cấu tạo nguyên tử

Nguyên tử

2/ Cấu Trúc Vỏ Nguyên Tử

3/ Nguyên Tố Hoá Học

Proton(p)

Nơtron(n)Hạt nhân

Phân bố electron

1( K)2( L)3( M)4( N)

1s2s 2p3s 3p 3d4s 4p 4d 4f

Lớp electron

ĐTHN (Z+) = Sô Hiệu = Proton = Electron Số khối : A = Z + N

Trang 24

B/ BÀI TẬP

Bài 1: Viết cấu hình electron của

nguyên tử Fe , biết nguyên tử Fe có

Z = 26 ,khi nguyên tử Fe mất đi 2

electron ,3 electron thí cấu hình

electron tương ứng như thế nào?

Bài 2 Viết cấu hình electron

nguyên tử của nguyên tố có Z = 21 ,

Giáo viên đặt câu hỏi:

Nguyên tử được cấu tạo bởi mấy phần?

 Các hạt cơ bản cấu tạo nên từng phần và bản chất của các loại hạt đó?

 Thế nào là lớp electron?

Phân lớp electron? Obitan?

 Cho biết số obitan,số electron trong từng phân lớp, từng lớp?

 Dựa vào những qui tắc , nguyên lí nào để viết cấu hình electron ?

 Khái niệm nguyên tố hoáhọc , đồng vị , nguyên tử khối trung bình?

 Chiếu lên máy nội dung kiến thúc cần nắm

Yêu cầu học sinh viết cấu hình electron của Fe(Z = 26 )Hướng dẫn

Viết theo mức năng lượng trước

Sau đó viết lại theo từng lớp

Yêu cầu 3 học sinh lên bảng viết cấu hình, các em khác củng phải tự viết,xong rút ra kết luận

Có nhận xét gì về quá trình viết cầu hình electron của cácnguyên tử này?

Nhận xét:

Cấu hình electron của các nguyên tử này đều có chứa phân lớp d Khi viết phải qua

Kí hiệu nguyên tửZ AX

Đồng vị Nguyên tử khối trung bình

100

aX bY

Trang 25

Nguyên tử R mất đi 1 electron tạo

thành cation R+ có cấu hình electron

ở lớp ngoài cùng là 2p6 Viết cấu

hình electron nguyên tử R và sự phân

bố electron vào obitan ?

R = R+ + 1e

hai giai đoạn : Viết theo mức năng lượng , sau đó sắp xếp lại theo từng lớp

Cho học sinh thảo luận trả lờicâu hỏi này

( khi số hiệu nguyên tử của nguyên tố > 20 )

Học sinh phải làm đượcCấu hình electron của R là :1s2 2s2 2p6 3s1

Phân bố vào obitan

1s2 2s2 2p6 3s1

4/ Cũng Cố:

 Dựa vào sơ đồ kiến thức cần nắm, củng cố lại một lần nữa cho học sinh nắm

5/ Dặn Dò:

 Chuẩn Bị Bài :“ Bảng Tuần Hoàn Các Nguyên Tố Hoá Học”

 Bảng tuần hoàn được xây dựng trên nguyên tắc nào ?

 Bảng tuần hoàn được cấu tạo như thế nào?

TIẾT 14 KIỂM TRA VIẾT THEO SỔ CHẤM TRẢ BÀI

↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑

Trang 26

CHƯƠNG 2

BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC

ĐỊNH LUẬT TUẦN HOÀN BÀI 9 BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC

Tiết 15 , 16

Ngày Soạn:

I/ Mục Tiêu

1/ Kiến Thức Học sinh biết :

 Nguyên tắc xây dựng bảng tuần hoàn

Học sinh hiểu

 Cấu tạo bảng hệ thống tuần hoàn

 Mối quan hệ giữa cấu hình electron và vị trí trong bảng tuần hoàn

Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học

III/ Lên Lớp

3/Bài Mới

I/ NGUYÊN TẮC SẮP XẾP CÁC

NGUYÊN TỐ TRONG BẢNG

TUẦN HOÀN

 Các nguyên tố được sắp xếp

theo chiều tăng của ĐTHN nguyên tử

 Các nguyên tố có cùng số lớp

electron trong nguyên tử được xếp

chung một hàng

 Các nguyên tố có cùng số

electron hoá trị được xếp chung một

cột

II/ CẤU TẠO BẢNG TUẦN HOÀN

1/ Ô Nguyên Tố

 Số thứ tự của ô nguyên tố bằng

số hiệu nguyên tử của nguyên tố đó

Dựa vào bảng tuần hoàn cho biết điện tích hạt nhân của các nguyên tố trongcùng hàng ngang từ trái sang phải như thế nào ?

Suy ra qui tắc thứ nhấtSố lớp electron của nguyên tử các nguyên tố trong cùng một hàng ?

Số electron hoá trị củacác nguyên tố trong cùng mộtcột?

Cho học sinh xem hình vẽ ô nguyên tố hyđrô vànhôm

Nêu ý nghĩa của các thành

Điện tích hạt nhân của các nguyên tố trong cùng hàng ngang từ trái sang phải tăng dần

Bằng nhau

Cho biết ý nghĩa ô nguyên tố

Ca ( dựa vào bảng tuần hoàn)

Trang 27

2/ Chu Kì

 Chu kì là dãy các nguyên tố

mà nguyên tử của chúng có cùng số

lớp electron

 Số thứ tự chu kì bằng số lớp

electron

 Bảng hệ thống tuần hoàn có 7

chu kì, chu kì 1 ,2, 3 là chu kì nhỏ

,chu kì 5 , 6 , 7 là chu kì lớn

3/ Nhóm Nguyên Tố

 Là tập hợp các nguyên tố mà

nguyên tử có cấu hình electron tương

tự nhau, do đó tính chất hoá học gần

giống nhau và được xếp thành một

cột

 Nhóm IA và nhóm IIA gồm

những nguyên tử có electron cuối

cùng điền vào phân lớp s (gọi là

nhóm nguyên tố s)

Ví dụ Na( Z = 11)1s2 2s2 2p6 3s 1

Mg(Z= 12) 1s2 2s2 2p6 3s 2

Nhóm IIIA đến nhóm VIIIA

( trừ He) gọi là nhóm nguyên tố p

Ví dụ O ( Z = 8) 1s2 2s2 2p 4

Cl( Z = 17) 1s2 2s2 2p63s2 3p 5

Các nhóm IB đến nhóm VIIIB

là nhóm nguyên tố d và f

Nhóm nguyên tố là gì?

Nhóm nguyên tố chia làm mấy loại?

Có bao nhiêu nhóm A? Đặc điểm cấu tạo nhóm A?

Có bao nhiêu nhóm B? Đặc điểm cấu tạo nhóm B?

Phân bố electron của các nguyên tố theo mức năng lượng: Na( Z = 11), Mg(Z=

12), O ( Z = 8), Cl( Z = 17), Fe( Z = 26) Nhận xét electron cuối cùng Diễn giảng các nguyên tố f

Nhân xét các nguyên tố trongmỗi chu kì? Viết cấu hình electron của nguyên tố đầu và nguyên tố kết thúc Kết luận : bắt đầu mỗi chu kì là một kim loại kiềm và kết thúc chu kì là khí hiếm

Có 8 nhóm B.Gồm những nguyên tố có electron ngoài cùng điền vào phân lớp d và fCác em học sinh phân bố electron theo mức năng lượng( dựa vào cách viết cấu hình electron )

4/ Củõng Cố

 Vì sao chu kì 2 và chu kì 3 mổi chu kì có 8 nguyên tố

 Viết cấu hình electron của nguyên tố có Z= 35 và nguyên tố có Z =19 cho biết vị trí trong bảng tuần hoàn

5/ Dặn Dò

 Bài tập 1,2,3,4,6,7 trang 39

 Chuẩn bị bài “ Sự Biến Đổi Tuần Hoàn Cấu Hình Electon Của Các Nguyên Tố”

BÀI 10 SỰ BIẾN ĐỔI TUẦN HOÀN

CẤU HÌNH ELECTRON NGUYÊN TỬ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC

Trang 28

Tiết :17

Ngày Soạn:

I/ Mục Tiêu

1/ Kiến Thức Học Sinh Hiểu

 Sự biến đổi tuần hoàn cấu hình electron nguyên tử của các nguyên tố

 Mối quan hệ giữa cấu hình eletron nguyên tử các nguyên tố với vị trí của chúng trong bảngtuần hoàn

 Bảng Tuần Hoàn , cấu hình electron của các nguyên tố trong cùng chu kì

III/ Lên Lớp

 Trình bày nguyên tắc sắp xếp, cấu tạo bảng tuần hoàn?

 Nêu đặc điểm của các nguyên tố trong cùng chu kì, nhóm?

 Thế nào là nguyên rố s , p , d, f cho ví dụ?

 Nhóm A gồm các nguyên tố s

và nguyên tố p ( cho học sinh xem

bảng cấu hình electron của các

nguyên tố nhóm A )

 Số thứ tự của nhóm A bằng số

electron lớp ngoài cùng

 Trong mỗi chu kì đi từ trái sang

phải số electron lớp ngoài cùng tăng

dần từ 1 đến 8

 “ sự biến đổi tuần hoàn về cấu

hình electron lớp ngoài cùng của

nguyên tử các nguyên tố khi điện tích

hạt nhân tăng dần là nguyên nhân

của sự biến đổi tuần hoàn về tính

chất của các nguyên tố”

II/ CẤU HÌNH ELECTRON CỦA

CÁC NGUYÊN TỐ NHÓM B

 Nhóm B gồm những nguyên tố

Trong mỗi chu kì đi từ trái sang phải số electron lớp ngoài cùng biến đổi như thế nào?sự biến đổi này có lập lại sau mỗi chu kì không?

Dựa vào bảng tuần hoàn cho biết vị trí của các nguyên tố nhóm B

Tăng dần từ 1 đến 8, lập lại sau mỗi chu kì

Các nguyên tố nhóm B ở các chu kì lớn ( chu kì 4 trở lên)

Trang 29

d và nguyên tố f.Chúng được gọi là

các kim loại chuyển tiếp

Cấu hình Electron nguyên tử của các

nguyên tố này có dạng (n-1)d a ns 2

Trong đó a = 1 đến 10

Trường hợp ngoại lệ

Nếu a = 4 thì cấu hình electron của

Nếu a = 9 thì (n-1)d 10 ns 1

Số electron hoá trị của các nguyên

tố này là

a+ 2 ( nếu a≤ 6)

8( nếu a = 7 ,8)

1 hoặc 2 ( nếu a=10)

ví dụ

Fe: [ ]Ar 3d64s2 có 8 electron hoátrị

Cu :[ ]Ar 3d104s1 có 1 electron hoátrị

Cr : [ ]Ar 3d54s1 có 6 electron hoátrị

Viết cấu hình electron của các nguyên tố Fe (Z = 26)

Cu (Z=29) , Cr(Z=24) , Mn(Z=25), Zn (Z=30)Nhận xét gì về cấu hình electron của chúng ?

học sinh viết cấu hình electron của các nguyên tử trên

 Bài Tập 2 –6 Trang 44

 Chuẩn bị bài “ Sự Biến Đổi Một Số Đại Lượng Vật Lý Của Các Nguyên Tử”

 Giải thích tại sao trong chu kì đi từ trái sang phải bán kính nguyên tử giảm dần trong khi số lớpelectron giống nhau?

Bài 11 SỰ BIẾN ĐỔI MỘT SỐ ĐẠI LUỢNG VẬT LÍ

CỦA CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC

Tiết 18

Ngày Soạn:

Trang 30

I/ Mục Tiêu

 Học sinh biết : các khái niệm : năng lượng ion hoá , độ âm điện ,

 Học sinh hiểu : qui luật biến đổi bán kinh nguyên tử , năng lượng ion hoá , độ âm điện của các nguyên tố trong hệ thống tuần hoàn

III/ Lên Lớp

Do đâu mà tính chất của các nguyên tố trong mỗi chu kì lập đi lập lại?

Số electron ngoài cùng trong mỗi chu kì biến đổi như thế nào?

Viết cấu hình electron của các nguyên tử có Z = 35 , 17 , 27 , 29 Xác định vị trí của chúngtrong bảng tuần hoàn

3/Bài Mới

I / BÁN KÍNH NGUYÊN TỬ

 Trong một chu kì đi từ trái

sang phải theo chiều tăng của điện

tích hạt nhân , bán kính nguyên tử

giảm dần

 Trong cùng nhóm A đi từ trên

xuống theo chiều tăng của điện tích

hạt nhân, bán kính nguyên tử tăng

dần

 Vậy bán kính nguyên tử của

các nguyên tố nhóm A biến đổi

tuần hoàn theo chiều tăng của điện

tích hạt nhân

II / NĂNG LƯỢNG ION HOÁ

 Năng lượng ion hoá thứ nhất

( I1) của nguyên tử là năng lượng

tối thiểu để tách electron thứ nhất

Các nguyên tố trong cùng chu

kì có đặc điểm gì giống nhau?

Trong cùng chu kì đi từ trái sang phải điện tích hạt nhân biến đổi như thế nào?

Dẫn đến lực hút của electron lớp ngoài cùng với hạt nhân như thế nào?

Các nguyên tố trong cùng chu

kì có cùng số lớp electron

Trong cùng chu kì đi từ trái sang phải điện tích hạt nhân tăng dần

Do đó lực hút của electron lớp ngoài cùng với hạt nhân tăng lên , vì vậy bánkính nguyên tử giảm dần

Trong cùng nhóm A đitừ trên xuống số lớp electron tăng nên bán kính nguyên tử tăng( mặc dù điện tích hạt nhân tăng

Trong một chu kì đi từ trái

Trang 31

ra khỏi nguyên tử ở trạng thái cơ

bản

Năng lượng ion hoá được tính bằng

đơn vị kJ/mol

Ví dụ:

Để tách một mol electron ra khỏi 1

mol nguyên tử hyđrô theo phương

trình

H H+ + e

Thì phải tiêu tốn một năng lượng là

1312kJ/mol

 Trong một chu kì đi từ trái

sang phải ,năng lượng ion hoá của

các nguyên tử tăng dần

 Trong cùng nhóm A đi theo

chiều tăng của điện tích hạt nhân,

năng lương ion hoá giảm dần

Kết luận:

 Năng lượng ion hoá thứ nhất

của các nguyên tố nhóm A biến đổi

tích hạt nhân

III/ ĐỘ ÂM ĐIỆN

 Độ âm điện của một nguyên tử

đặc trưng cho khả năng hút electron

của nguyên tử đó khi tạo thành liên

kết hoá học

 Trong môt chu kì theo chiều

tăng dần của điện tích hạt nhân , độ

âm điện của nguyên tử các nguyên

tố thường tăng dần

 Trong cùng nhóm A, theo

chiều tăng của điện tích hạt nhân

,độ âm điện của nguyên tử các

nguyên tố thường giảm dần

Kết luận:

 Vậy độ âm điện của nguyên tử

các nguyên tố nhóm A biến đổi

tích hạt nhân

3

Cho học sinh xem bảng 2.2 ( năng lượng ion hoá các nguyên tố)

Dựa vào bảng 2.2 cho biết sự biến đổi năng lượng ion hoá của các nguyên tố trong bảng tuần hoàn ứng vớichu kì và nhóm

Giải thích sự biến đổi năng lượng ion hoá dựa vào sự biến đổi lực liên kết giữa hạt nhân và electron ngoài cùng?

Độ âm điện có liên quan như thế nào với tính kim loại và phi kim

Cho học sinh xem bảng độ âm điện các nguyên tốDựa vào bảng độ âm điện các nguyên tố cho biết sự biến đổi độ âm điện như thế nào trong mỗi chu kì và nhóm?

sang phải ,năng lượng ion hoácủa các nguyên tử tăng dầnTrong cùng nhóm A đi theo chiều tăng của điện tích hạt nhân, năng lương ion hoá giảm dần

học sinh vận dụng kiến thức đã học để giải thích

Độ âm điện tỉ lệ thuận với tính phi kim và tỉ lệ nghịch với tính kim loại

Học sinh phải trả lời được

Trong môt chu kì theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân , độ âm điện của nguyên tử các nguyên tố thường tăng dần

Trong cùng nhóm A, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân ,độ âm điện của nguyêntử các nguyên tố thường giảmdần

4/ Củng Cố

Trong một chu kì đi từ trái sang phải bán kính nguyên tử biến đổi như thế nào?

Trong một nhóm A đi từ trên xuống bán kính nguyên tử biến đổi như thế nào?

Trang 32

Cho biết sự biến đổi năng lượng ion hoá thứ nhất của các nguyên tử trong cùng chu kì và nhóm , giải thích?trong bảng tuần hoàn nguyên tử của nguyên tố nào có độ âm điện lớn nhất?

5/ Dặn Dò Học bài làm bài tập :4-7 làm tại lớp bài 1 - 3

Chuẩn bị trước bài “biến đổi tí`nh kim loại phi kim”

Bài 12 BIẾN ĐỔI TÍNH KIM LOẠI , PHI KIM

Trang 33

ĐỊNH LUẬT TUẦN HOÀN

Tiết :19 ,20

Ngày Soạn:

I/ Mục Tiêu

1/ Kiến Thức Học Sinh Hiểu

 Thế nào là tính kim loại , tính phi kim,qui luật biến đổi tính kim loại phi kim trong bảng tuần hoàn

 Qui luật biến đổi một số tính chất : axit ,bazơ của các oxit và hyđrô xit tương ứng

 Nội dung định luật tuần hoàn

 Bảng 2.4 (biến đổi hoá trị các nguyên tố ) bảng 2.5( biến đổi tính axit , bazơ)

III/ Lên Lớp

 Trình bài qui luật biến đổi bán kính nguyên tử của các nguyên tố trong cùng chu kì và cùng nhóm A?giải thích?

 Năng lượng ion hoá là gì?cho ví dụ?Biến đổi năng lượng ion hoá của các nguyên tố trong bảng tuần hoàn như thế nào?

 Nêu khái niệm độ âm điện?biết được độ âm điện của một nguyên tố có thể dự đoán tính chất của nguyên tố đó được không?cho ví dụ?

3/Bài Mới

I/ SỰ BIẾN ĐỔI TÍNH KIM LOẠI ,

TÍNH PHI KIM CỦA CÁC

NGUYÊN TỐ

1/ Tính Kim Loại

 Là tính chất của một nguyên tố

mà nguyên tử của nó dể nhường

electron để trở thành ion dương

2/ Tính Phi Kim

 Là tính chất của một nguyên tố

mà nguyên tử của nó dể thu electron

để trở thành ion âm

Viết cấu hình electroncủa các nguyên tử :

Na(Z=11) , Mg( Z= 12) , Al(Z= 13)

Để đạt tới cấu hình electron bền vững như khí hiếm thì các nguyên tử này có xu hướng gì?

So sánh khả năng nhường electron của các nguyên tử?

Các nguyên tử càng dễ nhường electron thì tính kim loại càng mạnh

Na dễ nhường hơn Mg,Mg dễ nhường electron hơn Al

Học sinh viết cấu hình electron của các nguyên tử

Trang 34

3/ Sự Biến Đổi Tính Kim Loại , Phi

Kim

a/ Trong Cùng Một Chu Kì

 Trong cùng một chu kì đi từ trái

qua phải theo chiều tăng của điện

tích hạt nhân, tính kim loại của các

nguyên tố giảm dần đồng thời tính

phi kim tăng dần

Ví Dụ

Trong chu kì 3

Tính kim loại Na > Mg >Al

Tính phi kim Si < P < S < Cl

b/ Trong Cùng Nhóm A

 Trong một nhóm A theo chiều

tăng của điện tích hạt nhân ,tính kim

loại của các nguyên tố tăng dần đồng

thời tính phi kim giảm dần

Tính kim loại , phi kim của các

Tương tự viết cấu hình electron của N(Z=7) , O(Z=8), F( Z=9) So sánh khảnăng nhận electron của các nguyên tử trên

So sánh tính kim loại phi kim của các nguyên tố chu kì 3

Trong chu kì 3 đi từ trái sang phải

Na( Z=11) [ ]Ne 3s1 là kim loại kiềm rất mạnh,

Mg ( Z=12) [ ]Ne 3s2 là kim loại mạnh nhưng yếu hơn Na

Al (Z=13) [ ]Ne 3s2 3p1 là một kim loại yếu hơn Mg,

hyđrôxit của nó có tính chất lưỡng tính

Si (Z=14) [ ]Ne 3s2 3p2là một phi kim……

Qui luật này lập lại sau mõi chu kì

Giải thích ?Dựa vào biến đổi bán kinh nguyên tử giải thích biến đổi tinh kom loại phi kim trong cùng chu kì

Hãy so sánh bán kính nguyên tử của các nguyên tố trong cùng nhóm ?

Sự khác nhau về bán kính nguyên tử đó ảnh hưởng như thế nào đến khả năng nhận eletron của các nguyên tử thuộc các nguyên tố trong cùng nhóm?

Qui luật này lập đi lập lại trong mỗi nhóm A và trong mỗi chu kì

N(Z=7) , O(Z=8), F( Z=9), nhận xét khả năng nhân electron của các nguyên tử

Trong chu kì 3 Tính kim loại Na > Mg >AlTính phi kim Si < P < S < Cl

Học sinh dựa vào biến đổi bán kính nguyên tử để giải thích

Từ trái sang phải trongcùng chu kì bán kính nguyên tử giảm dần

Bán kính nguyên tử càng nhỏ thì khả năng nhường electron càng khó và khả năng nhận electron càng dễ

⇒ Trong cùng chu kì đi từ trái sang phải tính kim loại giảm đồng thời tính phi kim tăng dần

Trong cùng nhóm theochiều tăng điện tích hạt nhân bán kính nguyên tử tăng dần

Bán kính nguyên tử càng lớn thì càng dễ nhường electron và khó nhận electronvào

⇒Trong cùng nhóm A đi từ trên xuống tính kim loại tăng dần đồng thời tính phi kim yếu dần

Trang 35

nguyên tố nhóm A biến thiên tuần

hoàn theo chiều tăng của điện tích

hạt nhân

II / SỰ BIẾN ĐỔI HOÁ TRỊ CỦA

CÁC NGUYÊN TỐ

 Trong một chu kì đi từ trái sang

phải theo chiều tăng của điện tích hạt

nhân hoá trị cao nhất của các nguyên

tố trong hợp chất với oxi tăng lần lượt

từ 1 đến 7 , còn hoá trị của các phi

kim trong hợp chất với hyđrô giảm từ

4 đến 1

Cho học sinh về nhà chép nội dung

bảng biến đổi tuần hoàn hoátrị các

nguyên tố ( bảng 2.4 SGK nâng cao

trang 53)

III/ SỰ BIẾN ĐỔI TÍNH AXIT –

BAZƠ CỦA OXIT VÀ HYĐRÔXIT

TƯƠNG ỨNG

 Trong một chu kì đi từ trái sang

phải theo chiều tăng của điện tích hạt

nhân, tính bazơ của các oxit và

hyđrôxit tương ứng giảm dần đồng

thời tính axit của chúng tăng dần

 Trong một nhóm A theo chiều

tăng của điện tích hạt nhân , tính

bazơ của các oxit và hyđrôxit tương

ứng tăng dần đồng thời tính axit của

chúng yếu dần

A trong cùng chu kì ?

 Cho ví dụ về các hợp chất với oxi của các nguyên tố chu kì 3 như :Na2O ,MgO ,

Al2O3 , SiO2 , P2O5 , SO3 ,

Cl2O7 Xác định hoá trị các nguyên tố trong các hợp chất trên ?

 Cho ví dụ hợp chất với hyđrô của các nguyên tố chu

kì 3 như: SiH4 , PH3 , H2S , HCl

 Xác định hoá trị của cácnguyên tố Si , P ,S ,Cl trong các hợp chất trên ?

Nhận xét gì về sự biến đổi hoátrị của các nguyên tố trong hợp chất với oxi và hyđrô?

 Cho học sinh xem bảng biến đổi tuần hoàn hoá trị các nguyên tố trên máy chiếu

Viết các oxit và hyđrôxit tương ứng của các nguyên tố chu kì 3?

Tính bazơ của các oxitvà hyđrôxit biến đổi giống như tính kim loại trong một chu kì

Tính axit của các oxit và hyđrôxit biến đổi giống như tính phi kim trong một chu kì

Cho học sinh xem bảng 2.5(sự biến đổi tính axit bazơ)

Kết luận về định luật

Trong cùng chu kì đi từ trái sang phải theo chiều tăng điện tích hạt nhân số electron lớp ngoài cùng tăng dần từ 1 đến 8

Học sinh xác định hoá trị các nguyên tố trong chu kì 3 trongcác hợp chất với oxi

Na(1) , Mg(2) , Al(3) , Si(4) , P(5) , S(6) , Cl(7)

Hoá trị của các nguyên tố

Si , P ,S ,Cl trong các hợp chất với H lần lượt là :4 , 3 ,

2 , 1

Học sinh nêu nhận xét sự biến đổi hoa trị các nguyên tố trong hợp chất với oxi và các phi kim với hyđrô

Xem bảng phóng to trên máy chiếu

Học sinh phải viết được Na2O ,MgO , Al2O3 , SiO2 , P2O5 , SO3 , Cl2O7 từ đósuy ra công thức hyđrôxit tương ứng

Dự đoán sự biến đổi tính axit bazơ của các oxit và hyđrôxit tương ứng của các nguyên tố nhóm A trong cùngmột chu kì theo sự hướng dẫn của giáo viên

Trang 36

hyđrôxit tương ứng của các nguyên tố

biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng

của điện tích hạt nhân

Cho học sinh chép lại bảng 2.5 SGK

nâng cao trang 54

IV/ ĐỊNH LUẬT TUẦN HOÀN

 Tính chất của các nguyên tố và

đơn chất , cũng như thành phần và

tính chất của các hợp chất tạo nên từ

các nguyên tố đó biến đổi tuần hoàn

theo chiều tăng của điện tích hạt

nhân

tuần hoàn Rút ra kết luận về sự biến đổi

tuần hoàn tính chất các nguyên tố , đơn chất cũng như thành phần tính chất các hợp chất do chúng tạo nên

Cho các nguyên tố X , Y , Z có số hiệu nguyên tử lần lượt là : 9 , 16 ,17

 Xác định vị trí của chúng trong bảng tuần hoàn?

 Sắp xếp các nguyên tố này theo chiều tăng tính phi kim?

5/ Dặn Dò

 Làm bài tập 3,4,6,7 trang 55 SGK nâng cao trang 55

 Chuẩn bị bài 13 “ Yù Nghĩa Bảng Tuần Hoàn”

 Biết được vị trí của mộtnguyên tố trong bảng tuần hoàn cho ta biết được gì?

Trang 37

CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC

Tiết :21

Ngày Soạn:

I/ Mục Tiêu

Học Sinh Biết

 Ýù nghĩa bảng khoa học của bảng tuần hoàn đối với các nguyên tố hoá học

Học sinh vận dụng

 Từ vị trí trong bảng tuần hoàn suy ra cấu tạo nguyên tử, tính chất của các nguyên tố, so sánh tính chất của các nguyên tố lân cận trong bảng tuần hoàn

2/ Kĩ Năng

 Vận dụng làm các bài tập về cấu tạo nguyên tử , vị trí trong bảng tuần hoàn

 Biết dự đoán tính chất của các nguyên tố dựa vào vị trí trong bảng tuần hoàn

1/ Phương Pháp

 Diễn Giảng – Vấn Đáp – Đàm Thoại

2/ Đồ Dùng

 Giáo viên chuẩn bị bảng tổng kết về tính chất của các nguyên tố trong bảng tuần hoàn

 Bảng hệ thống tuần hoàn

 Cách viết cấu hình electron

III/ Lên Lớp

 Trong bảng tuần hoàn các tính chất nào biến thiên tuần hoàn?

Cho các nguyên tố X , Y , Z có số hiệu nguyên tử lần lượt là : 11,13,19

 Xác định vị trí của chúng trong bảng tuần hoàn?

 Sắp xếp các nguyên tố này theo chiều tăng tính kim loạai5

3/Bài Mới

I/ QUAN HỆ GIỮAVỊ TRÍ VÀ

CẤU TẠO NGUYÊN TỬ

 Biết được vị trí trong bảng

tuần hoàn có thể suy ra cấu tạo

nguyên tử và ngược lại

Số thứ tự nguyên tố = số Proton,

Electron.

Số thứ tự chu kì = số lớp electron

Số thứ tự nhóm A = số electron

lớp ngoài cùng

Ví dụ:

Biết nguyên tố A ở ô thứ 19 chu kì

4 nhóm IA, Hãy suy ra cấu tạo

nguyên tử nguyên tố A

Nêu lại qui tắc sắp xếp bảng tuần hoàn?

Cho học sinh làm ví dụ trên?

Giáo viên cho ví dụ 2

 Một nguyên tử có cấu hình electron là1s22s22p63s2

Hãy suy ra vị trí của nguyên tốnày trong bảng tuần hoàn?

1s22s22p63s23p64s1

Học sinh tự làm ví dụ 2

Trang 38

II/QUAN HỆ GIỮA VỊ TRÍ VÀ

TÍNH CHẤT CỦA NGUYÊN TỐ

Hoá trị cao nhất đối với oxi bằng

thứ tự nhóm A

Hoá trị cao nhất của các phi kim

với hyđrô = 8 – a

(a là hoá trị cao nhất đối với oxi

,chỉ xét trường hợp a≥4)

Ví Dụ

Nguyên tố S ở ô thứ 16 , nhóm VI ,

chu kỉ 3 trong bảng tuần hoàn Suy

ra tính chất của S

III/ SO SÁNH TÍNH CHẤT HOÁ

HỌC CỦA MỘT NGUYÊN TỐ

VỚI CÁC NGUYÊN TỐ LÂN

CẬN

Ví dụ

a/So sánh tính chất của các

nguyên tố P( Z= 15),Si (Z = 14),

a/Tính phi kim tăng từ Si< P < S

b/ tính kim loại của Na > Mg>Al

và K>Na

Suy ra tính kim loại giảm dần từ

K >Na >Mg >Al tính ba xzơ của

các hyđrôxit tương ứng giảm từ

KOH >NaOH >Mg(OH)2 >Al(OH)3

 Biết vị trí trong bảng tuần hoàn có thể suy ra tính chất hoá học cơ bản của nó

Nhóm IA , IIA , IIIA là kim loại ( trừ H và Bo)

Nhóm VA , VIA , VIIA là những phi kim

 Nhắc lại sự biến đổi tính chất các nguyên tố trong bảng tuần hoàn?

 Dựa vào sự biến đổi tính chất các nguyên tố trong bảng tuần hoàn có thể so sánh tính chất hoá học của các nguyên tố

Diễn giảng

tố P( Z= 15), Si (Z = 14), S( Z= 16), Nằm trong cùng chu kì 3

11) , Mg (Z=12) , Al(Z=13), K( Z= 19) Trong đó Na ,Mg

Al cùng chu kì 3, Na ,K lại cùng nhóm IA.

Kết hợp sự biến đổi tính chất trong chu kì và nhóm để giải thích.

Những nhóm nào là kim loại ,những nhóm nào là phi kim?

Nhận xét về hoá trị cao nhất của các nguyên tố với hyđrô

Trả lời ví dụ

Lưu huỳnh là một phi kimLưu huỳnh có 6 electron lớp ngoài cùng , vậy hoá trịcao nhất của S đối với oxi là 6, đối với hyđrô là 2Hợp chât với oxi có công thức SO3,với hyđrô có côngthức : H2S

SO3 là oxit axit,H2SO4 là axit mạnh

Học sinh nhắc lại biến đổi tính chất các nguyên tố trong bảng tuần hoàn

Học sinh làm các ví dụ trên

Các nguyên tố P( Z= 15),

Si (Z = 14), S( Z= 16), Nằm trong cùng chu kì 3 trong bảng tuần hoàn Theo chiều tăng của điện tích hạt nhân ,thì tính phi kim tăng dần từ Si< P < S Các nguyên tố Na (Z = 11) , Mg (Z=12) , Al(Z=13), K( Z= 19)

Tính kim loại biến thiên như sau:

K> Na > Mg >Al

4/ Củng Cố

5/ Dặn Dò bài tập 2 –10 trang 58 chuẩn bị luyện tập.

Trang 39

Tiết :22,23

Ngày Soạn:

I/ Mục Tiêu

 Học sinh cần nắm lại kiến thức

 Nguyên tắc săp xếp trong bảng tuần hoàn

 Cấu tạo bảng uần hoàn

 Biến thiên tính chất các nguyên tố trong bảng tuần hoàn

Bảng hệ thống kiến thức cần nắm phóng to cho học sinh xem

III/ Lên Lớp

hoàn?

,Z=16 ,Z=8 ,Z=9.

3/Bài Mới I/ KIẾN THỨC CƠ BẢN

1/ Bảng Tuần Hoàn Các Nguyên Tố Hoá Học

2/ Biến Thiên Tuần Hoàn

Độ âm điện Định Luật Tuần Hoàn Tính kim loại , phi kim

Tính axit , bazơ của các oxit và hyđrôxit Hoá trị cao nhất đối với oxi và của nguyên tố phi kim với hyđrô

Trang 40

II/ VẬN DỤNG

Bài tập 1

Tổng số hạt proton , nơtron

,electron trong một nguyên tử một

nguyên tố thuộc nhóm VIIA là 28

a/ Tính nguyên tử khối

b/ Viết cấu hình electron nguyên tử

của nguyên tố đó?

Giải

a/Gọi N là tổng số nơtron

Z là tổng số proton

Vậy tổng số electron là Z

Theo đề ta có

Vậy nguyên tử nguyên tố này có

số hiệu là 9 nghĩa là có 9 proton 9

electron

Vậy nguyên tử này có 10 nơtron

Nguyên tử khối của nguyên tử này

là 9 + 10 = 19 u

b/Cấu hình electron của nguyên tử

nguyên tố đó

1s22s22p63s23p5

Bài tập 2

Oxit cao nhất của một nguyên tố là

RO3 Hợp chất của nó với Hyđrô

có 5.88% hyđrô về khối lượng.Xác

định nguyên tố đó?

Giải

Ta có công thức hợp chất của

nguyên tố R với Hyđrô là H2R

Thành phần phần trăm theo khối

Học sinh có thể giải theo cách khác

Hướng dẫn học sinh xác địnhcông thức hợp chất của nguyên tố này với hyđrô (H2R)

Hướng dẫn học sinh cách tính phần trăm của nguyên tử hydrô trong hợp chất

Gọi N là tổng số nơtron

Z là tổng số protonVậy tổng số electron là ZTheo đề ta có

2Z + N = 28 (1)

Z

≤ ≤ (2)Từ (1) suy ra N = 28 – 2ZThay vào (2) ta được

ở nhóm VIIAvậy N = 10Nguyên tử khối là 19 uB/ cấu hình electron của nguyên tử

2 R+ .100 = 5.88

Định dạng
Số trang	96
Dung lượng	1,27 MB

giáo trình hóa học lớp 10 đầy đủ

KHAÙI NIEÔM VEĂ LIEĐN KEÂT KIM LOAẽ

SOÂ OXI HOAÙ 1/ ẹũnh Nghúa