Bài giảng bệnh basedow bùi minh đức

BƯỚU GIÁP Tuyến giáp to cả 2 thùy, thờng độ 1 hoặc độ 2, mật độ hơi chắc, không có nhân, không đau  Bớu mạch: có thể nghe thấy tiếng thổi tâm thu hoặc tiếng thổi liên tục.. BIẾN CHỨNG

BỆNH BASEDOW

Bùi Minh Đức

Khoa Nội tiết – Bệnh viện Bạch Mai

ĐẠI CƯƠNG

 N/nhân gây cường giáp hay gặp nhất

 Gặp mọi lứa tuổi( hay gặp:20-50 ),nữ/nam

Có thể tiểu nhiều, uống nhiều

RL điều nhiệt: nhiều mồ hôi, sợ nóng

RLTH do tăng nhu động ruột

Hồi hộp, trống ngực, tim nhanh thường xuyên

Rối loạn KN

TRIỆU CHỨNG NHIỄM ĐỘC

GIÁP

DH thùc thÓ

 YÕu c¬, ph¶n x¹ g©n x¬ng nh¹y

 Run tay nhanh, nhá ngän chi

 Tim nhanh, cã thÓ THA TT, tiÕng thæi

BƯỚU GIÁP

 Tuyến giáp to cả 2 thùy, thờng độ 1

hoặc độ 2, mật độ hơi chắc, không có nhân, không đau

 Bớu mạch: có thể nghe thấy tiếng thổi tâm thu hoặc tiếng thổi liên tục Sờ có thể thấy rung miu

 Dh Moebius: mất sự hội tụ sinh lý giữa 2 nhãn cầu

 Dh Dalrymphe: khe mắt rộng do co cơ mi trên

 Dh Stellwag: mi mắt nhắm không kín

DẤU HIỆU MẮT

 Lồi mắt: thường đối xứng (có thể lồi

1 mắt) Có thể kèm theo phù nề mi

mắt, phù kết mạc

 Xung huyết kết mạc, loét giác mạc

 Có thể liệt cơ vận nhãn gây nhìn đôi

PHÙ NIÊM TRƯỚC XƯƠNG CHÀY

Da dày lên, các lỗ chân lông giãn , sần như da cam do thâm nhiễm chất glycosaminoglycan

Rất hiếm gặp (2-3%)

Thường liên quan với bệnh lý mắt

Vị trí: thường gặp ở cẳng chân vùng trước

xương chày Đôi khi có thể lan tới bàn chân

  Ca nặng gây nôn, đái nhiều, RL ý thức

 Loãng xương, giảm mật độ xương

 Thể h/học: XHGTC t/phát có tính tự miễn

CÁC THỂ LÂM SÀNG

 Thể phối hợp với các bệnh tự miễn khác : ĐTĐ type 1, suy TT tự miễn

 Thể theo cơ địa

 Người già: giảm cân nhanh, b/ cổ nhỏ, rung

nhĩ

 Phụ nữ trẻ: vô kinh và vô sinh có thể là những

bh đầu tiên của bệnh

 Trẻ em: ít khi lồi mắt, hay có RL tâm thần, phát dục sớm

BIẾN CHỨNG

 Cơn cường giáp cấp:

 Biến chứng tim

 Biến chứng mắt

CƠN CƯỜNG GIÁP CẤP

Hoàn cảnh xuất hiện:

 Sau phẫu thuật TG, sau điều trị Iod px

 Sau đẻ trên BN Basedow chưa được chuẩn bị tốt

 Basedow không được ĐT hoặc bỏ ĐT đột ngột

 Tình trạng stress nặng, chấn thương,

ốm nặng, NK nặng

CƠN CƯỜNG GIÁP CẤP

Triệu chứng:

 C/hoá và đáp ứng adrenergic: sốt cao, vã

mồ hôi, nhịp tim nhanh, thường có rung nhĩ, suy tim

 TKTƯ: lo lắng, kích thích, sảng và hôn mê

 Hệ TH: buồn nôn, nôn, ỉa chảy, hoàng đảm

BIẾN CHỨNG MẮT

 Liệt cơ vận nhãn dẫn đến nhìn đôi

 Lồi mắt ác tính: lồi mắt tiến triển nhanh dẫn đến viêm, loét giác mạc

 Tổn thương thần kinh thị giác dẫn đến giảm, mất thị lực

ĐIỀU TRỊ

 Nội khoa

 Phẫu thuật

 Iod phóng xạ

NỘI KHOA: KHÁNG GT T/ HỢP

Liều dùng:

 Tấn công: PTU 200 - 400mg chia 2 - 3 lần, Methimazole 20 - 40mg chia 2 - 3 lần tuỳ mức độ giáp, kích thớc tuyến giáp trong

thời gian 4 - 8 tuần

 Củng cố & duy trì: giảm liều dần theo

đ/ứng lâm sàng & XN hormon (TSH, FT4) Duy trì liều KGTTH để đạt đợc tình trạng bình giáp tránh làm tăng TSH

PHẪU THUẬT

Chỉ định:

 Thất bại với đt nội khoa

 Tái phát sau ĐT nội khoa

 Td phụ của thuốc: giảm BC hạt

 Không có điều kiện TD lâu dài

 TG quá to hoặc có nhân, bệnh lý mắt nặng

PHẪU THUẬT

 CB tríc mæ:

§iÒu trÞ b×nh gi¸p b»ng KGTTH (6 tuÇn)

§T Iod 2 tuÇn tríc mæ   tíi m¸u 

ch¶y m¸u lóc mæ

 Tai biÕn:

 c¬n cêng gi¸p cÊp

 suy gi¸p, suy cËn gi¸p

 c¾t vµo d©y TK håi quy

ĐIỀU TRỊ BẰNG I131

CĐ:

Thất bại với các ppđt khác, tai biến do

KGTTH, người nhiều tuổi có BC t/mạch

bướu kích thước không quá to

ĐIỀU TRỊ BẰNG I131

viªm TG, suy gi¸p (#80%) tû lÖ t¨ng theo thêi gian  cÇn TD l©u dµi (TD FT4&TSH), dïng Levothyroxin nÕu cã suy gi¸p

nªn cã thai Ýt nhÊt 4 th¸ng sau ®t (tèt nhÊt lµ sau 1 n¨m)

CÁC THUỐC KHÁC

Chẹn  giao cảm: Propranolol được dùng giai đoạn đầu giúp k/soát tình trạng nhịp nhanh, THA, rung nhĩ Giảm liều và

ngừng thuốc khi cường giáp được khống chế

An thần: Bacbituric, Phenobacbital

Dinh dưỡng, vitamin

ĐIỀU TRỊ MỘT SỐ T/HỢP ĐẶC BIỆT

Basedow thai nghén: đt chủ yếu là KGTTH

Mt: đảm bảo sự pt b/thường của thai & tránh t/biến (s/tim, cơn cường giáp cấp lúc sinh) cho mẹ

Lựa chọn: PTU & Methimazole đều có thể

s/dụng nhưng PTU được ưu tiên lựa chọn

Liều: tối thiểu PTU 100-300mg tránh suy giáp

ĐIỀU TRỊ MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP ĐẶC BIỆT

 LS cường giáp nhẹ

XN: FT4 ở ngưỡng bt cao, TSH ở ngưỡng thấp

 Chẹn  giao cảm: tránh dùng vì làm chậm pt thai nhi & nhịp tim thai chậm

 Iod: tránh dùng vì gây suy giáp ở thai

 i 131 : CCĐ

 Ngoại khoa: chỉ dùng khi bị td phụ của

KGTTH

ĐIỀU TRỊ MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP ĐẶC BIỆT

ĐIỀU TRỊ MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP ĐẶC BIỆT

Basedow ở người nhiều tuổi có bệnh lý tim mạch : cường giáp  suy tim, rung nhĩ 

cần khống chế nhanh cường giáp & tránh tái phát

 Lựa chọn đt: KGTTH + chẹn  giao cảm đạt bình giáp đt triệt để bằng i131

 Phẫu thuật: ít được CĐ

ĐIỀU TRỊ MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP ĐẶC BIỆT

CÁC N/NHÂN KHÁC GÂY CƯỜNG GIÁP

CÁC N/ NHÂN KHÁC GÂY CƯỜNG GIÁP

Bướu đa nhân độc: thường ở người nhiều

tuổi có bướu đa nhân lâu ngày

 LS: yếu, mệt, sút cân, lo lắng, run, tim nhanh, có thể suy tim, loạn nhịp Khám thường thấy bướu

to, nhiều nhân, có thể phát triển xuống trung thất

 XN: TSH , T3  nhiều hơn T4

 Xạ hình TG: bướu đa nhân nóng

 Điều trị : bình giáp bằng KGTTH & FT cắt TG gần toàn bộ

CÁC N/ NHÂN KHÁC GÂY CƯỜNG GIÁP

Viêm tuyến giáp bán cấp và VTG mạn :

do sự phóng thích ồ ạt hormon giáp vào

CÁC N/ NHÂN KHÁC GÂY CƯỜNG

GIÁP

CƯỜNG GIÁP DO AMIODARONE:

 CHỨA 37,3% IOD, THỜI GIAN BÁN

HUỶ DÀI , DỰ TRỮ Ở MÔ MỠ, CƠ TIM, GAN, PHỔI

 GÂY CƯỜNG GIÁP DO THỪA IOD &

GÂY VIÊM TG

 ĐO ĐỘ TT I131 # 0

 ĐIỀU TRỊ: KGTTH, CHẸN  GIAO CẢM, KALICHLORUA

CÁC N/ NHÂN KHÁC GÂY CƯỜNG

GIÁP

Một số nguyên nhân hiếm gặp:

 U quái buồng trứng: gày sút, mạch nhanh

nhưng không có bướu cổ & dh mắt T3, FT4

 nhẹ, TSH, độ TT I131 # 0 Hết cường giáp sau