Bài giảng bệnh rốt rét TS nguyễn lô

 KST và muỗi kháng thuốc gây khó khăn cho phòng chống  Vẫn còn là bệnh của toàn thế giới..  Thụ thể dính hồng cầu vào TB Nội mô chất kết liên bào 1 ở não, chondroitin sulfate B ở nhau

BỆNH SỐT RÉT

TS Nguyễn LôĐại học Y Huế

ĐẠI CƯƠNG

 Hàng năm > 1tỷ/103 nước mắc SR

 Tử vong 1-3 triệu người

 Vectơ truyền bệnh : muỗi Anopheles

 KST và muỗi kháng thuốc gây khó khăn cho phòng chống

 Vẫn còn là bệnh của toàn thế giới

 Do đơn bào Plasmodium gây nên

CHU TRÌNH KST SỐT RÉT

PLASMODIUM FALCIPARUM

P falciparum tt

 Trên phải : giao bào cái

 Trên trái : giao bào đực

 Dưới phải : tư dưỡng trẻ

Plasmodium vivax

PLASMODIUM OVALE

Dưới trái : Giao tử cái

Dưới phải : Phân liệt

PLASMODIUM MALARIAE

 Trái : thể phân liệt

 Phải : thể tư dưỡng già

Không đều

HC lớn

HC nhiễm bầu dục

Tư dưỡng hình dãi hay chữ nhật

Thể tư dưỡng

PHÂN BỐ DỊCH TỄ HỌC THẾ GIỚI

PHÂN LOẠI DỊCH SỐT RÉT

Theo tỷ lệ KST hay tỷ lệ lách lớn ở trẻ 2-9 tuổi

 Dịch nhẹ (hypoendemic) (tỷ < 10%)

 Trung bình (mesoendemic) (11-50%)

 Nặng (hyperendemic) (51-75%)

 Dịch toàn bộ (holoendemic) ( >75%)

 Thụ thể dính hồng cầu vào TB Nội mô

(chất kết liên bào 1 ở não, chondroitin

sulfate B ở nhau thai, CD 36)

 Kết cụm hoa hồng (P.fal)

 Tạo kháng thể nhiều loại, nhưng không

triệt để MD tế bào phối hợp

 Chỉ có từng phần Mất dần khi ra khỏi

vùng dịch tễ

BIỂU HIỆN CẬN LS

 Thiếu máu đẳng sắc, HC bình thường

 BC không hằng định

 VSS, CRP, độ quánh máu tăng

 Tiểu cầu giảm ( < 105/μL)

 Thời gian Quick và Thromboplastin dài

 Anti-prothrombin III giảm

 Nặng : toan máu, hạ đường huyết, suy thận, tan máu, rối loạn điện giải, sốc

SỐT RÉT VÀ THAI NGHÉN

Có thai làm thai phụ dễ bị SR nặng hơn

- Trẻ thiếu cân

- Đẻ non, suy thai, thai lưu, tử vong chu

sinh

Tai biến thường gặp trong lần sinh thứ nhất

và thứ hai đối với P fal

Với P.vivax thường gặp khi sinh nhiều lần

SỐT RÉT DO TRUYỀN MÁU

 Không có giai đoạn tiền HC : ủ bệnh ngắn

 LS, tiến triển và diều trị như nhiễm SR

CÁC BIẾN CHƯNG MẠN CỦA SR

Lách lớn

Bệnh thận do P malariae

Epsstein Barr)

CHẨN ĐOÁN

 Kéo máu trực tiếp (giọt dày và mỏng)

 Tìm protein giàu Histidin 2 của P.falci

 Tìm Kháng nguyên LDH trong máu mao

mạch

 Chẩn đoán độ nặng : tùy theo mật độ KST trong máu + tính có MD của bệnh nhân

 Giọt dày : phải xem 200 vi trường trước

khi kết luận âm tính

PHÒNG BỆNH CÁ NHÂN

Tránh muỗi đốt :

 Hạn chế làm việc vào giờ cao điểm kiếm

ăn cuả muỗi (ban đêm, bình minh, chập choạng tối)

 Áo quần dài, tất, găng tay dày

 Bôi hóa chất vào vùng da hở

 Nằm màn có tẩm hóa chất (Permethrine)

THUỐC PHÒNG CÁ NHÂN

 Mefloquine : 1 viên 250mg/tuần Hai tuần trước khi cho đến 6 tuần sau khi rời vùng SR

ĐIỀU TRỊ KST SR

 Không phải Pf : Chloroquine + các thuốc khác

 Với P.falci : Artesunate (viên, tiêm TM)

hay Arthemeter (tiêm), Quinin, Mefloquine

 Thuốc hổ trợ : Doxycycline, Proguanyl,

Pyrimethamine, các sulfamide kháng SR

 Primaquine : chống lây (Pf khi về vùng

SR) hay chống tái phát (vivax, ovale)

ĐIỀU TRỊ SR NẶNG

 Kháng SR đường tiêm : Artesunate, Arthemeter, Quinin, Quinidine (Mỹ)

 Truyền máu : Thiếu máu, mật độ KST cao

 Suy thận cấp : lớị tiểu, chạy thận

 Viêm phổi trào ngược : Kháng sinh, Oxy, rửa

phổi

máu

 Co giật : benzodiazepine

 Nhiễm trùng huyết do Samonella : KS

 Săn sóc hôn mê

SỐT RÉT ĐA KHÁNG

 Dùng ít nhất 2 loại kháng SR đồng thời

 Artesunate + Mefloquine hay Artemether + Lumefantrine (kháng Chloroquine và các sulfamide)

 Atovaquone + Proguanil

 Một số thuốc hổ trợ khác : Fluoroquinlone, Clindamycine, Doxycycline

ĐIỀU TRỊ BABESIA

 Quinin sulfate (650mg x 3 lần/ngày) +

Clindamycine (600mg x 3 lần/ ngày hay 1200mg x 2lần/ngày)

 Atovaquone 750mg x 2 lần/ngày +

Azithromycine 500-1.000mg/ngày

 Trong 7-10 ngày